Стоян Тодинов, "Хората не са ангели"

 

Embed or link this publication

Description

сборник, публицистика

Popular Pages


p. 1

ÑÒÎßÍ ÒÎÄÈÍΠÕÎÐÀÒÀ ÍÅ ÑÀ ÀÍÃÅËÈ

[close]

p. 2

© ÕÎÐÀÒÀ ÍÅ ÑÀ ÀÍÃÅËÈ © Àâòîð: Ñòîÿí Òîäèíîâ Áúëãàðñêà, ïúðâî èçäàíèå ISBN 978-954-471-041-5 Èçäàòåëñòâî ËÈÁÐÀ ÑÊÎÐÏ Áóðãàñ, 2008

[close]

p. 3

ÑÒÎßÍ ÒÎÄÈÍΠÁóðãàñ, 2008

[close]

p. 4



[close]

p. 5

Õîðàòà íå ñà àíãåëè Çà àíãåëèòå, õîðàòà è ìúäðèòå äóìè Òàçè êíèãà “Õîðàòà íå ñà àíãåëè” îò Ñòîÿí Òîäèíîâ èìà ñâîåîáðàçåí õàðàêòåð. Âêëþ÷åíèòå â íåÿ òåêñòîâå íå ñà ñàìî ñàêðàëíè èçïîâåäè, òå ñà è ðåëåôíè àâòîïîðòðåòè íà òðèäåñåò ÷îâåêà ñ ðàçëè÷íè ïðîôåñèè: ëåêàðè, èíæåíåðè, ó÷èòåëè, àãðîíîìè, ìèíüîðè, âîäîëàçè, áèáëèîòåêàðè, ìóçåéíè ðàáîòíèöè, áèçíåñìåíè, ñòðîèòåëè è ò.í. Òâúðäå øèðîê å è âúçðàñòîâèÿ îáõâàò – îò 30 äî 85 ãîäèíè. Îáøèðíà å è ãåîãðàôèÿòà ïî ìåñòîðîæäåíèå: îò Áóðãàñêî, ßìáîëñêî, Ñòàðîçàãîðñêî, Åëåíñêî... “Îòïðàâíà òî÷êà íà êíèãàòà ñà íÿêîè àçáó÷íè èñòèíè – ïðåäóïðåæäàâà îùå â íà÷àëíèòå ñòðàíèöè Ñòîÿí Òîäèíîâ – êàòî òåçè, ÷å õîðàòà íå ñà àíãåëè, ÷å ñàìî ïðàâÿò ñâîÿòà èñòîðèÿ, ÷å òå âúðøàò òîâà, íå êàêòî èì õðóìíå, à ñúîáðàçíî îáñòîÿòåëñòâîòî, ïðè êîåòî äåéñòâàò”. Ðàçáèðà ñå ÷å õîðàòà íå ñà àíãåëè. Íèêîé íå îñïîðâà òàçè ïðîñòà èñòèíà. Íî òðúãâàéêè îò íåÿ èçïîâÿäâàùèÿò ñå ðàçêðèâà ñâîåòî îòíîøåíèå êúì ñâåòà, êúì ðåäèöà ïîíÿòèÿ îò êàòåãîðèàëíèÿ àïàðàò íà åòèêàòà ïîíÿòèÿ çà äîáðîòî è çëîòî, çà ñïðàâåäëèâîñòòà, ëþáîâòà, ùàñòèåòî, íðàâñòâåíèÿ èäåàë, ñìèñúëà íà æèâîòà è äðóãè. Íå ëèïñâàò è åñòåòè÷åñêèòå îöåíêè çà ïðåêðàñíîòî è âúçâèøåíîòî, çà òðàãè÷íîòî è êîìè÷íîòî, çà ãðîçíîòî è áåçîáðàçíîòî, çà èçêóñòâîòî... Çà åäíè äîáðîòî å èñòèíàòà, çà äðóãè – ïðîôåñèîíàëèçúì â åæåäíåâíàòà ñëóæáà íà õîðàòà, çà òðåòè – ìíîãîòî íå å â äîáðîòî, à äîáðîòî å â ìíîãîòî. Çà åäíè ñïðàâåäëèâîñòòà å ñòðàäàíèå, çà äðóãè – ïúò çà ïîñòèãàíå íà èñòèíàòà, çà òðåòè – íåîáõîäèìî ðàâíîâåñèå. Ùàñòèåòî å ðåàëèçèðàíèÿò íðàâñòâåí èäåàë, ìàêàð ÷å íðàâñòâåíèÿò èäåàë å ðàçëè÷åí çà âñè÷êè è âñåêè ïî ñâîé ïúò ïúòóâà êúì ùàñòèåòî. Ìíîãîìåðíî å è ïîíÿòèåòî ñìèñúë íà ÷îâåøêèÿ æèâîò. Åäíè òúðñÿò êðàñèâîòî è âúçâèøåíîòî â ïðèðîäàòà, äðóãè ãè îòêðèâàò â ÷îâåêà, òðåòè – â õàðìîíèÿòà ìåæäó ÷îâåêà è ïðèðîäàòà. È âñè÷êî òîâà ïîòúðñåíî è îòêðèòî íå ñàìî ñ ïîìîùòà íà ëè÷íèÿ îïèò, íî è ñúñ ñèëàòà å íåïðåõîäíîñòòà íà ñåíòåíöèèòå, ìàêñè5

[close]

p. 6

Ñòîÿí Òîäèíîâ ìèòå, ïîñëîâèöèòå è ïîãîâîðêèòå, ïðèò÷èòå è ïðåäàíèÿòà. Èçâèêàíè ñà íà æèâîò è èìåíàòà íà ìíîãî àâòîðè – îò àíòè÷íîñòòà äî äíåñ. “Îò ìàëúê èìàì ñëàáîñò êúì ñåíòåíöèèòå – ïðåäóïðåæäàâà Ñòîÿí Òîäèíîâ. – Ïîâå÷å îò 3000 ñúì çàïèñàë â áåëåæíèêà ñè. Òîçè ìåðàê ñå çàñèëè, êîãàòî çàâúðøèõ êëàñè÷åñêà ãèìíàçèÿ...”. ×óäíî ëè å òîãàâà, ÷å ñ ïîìîùòà íà ìúäðîñòòà îò âåêîâåòå â êíèãàòà “Õîðàòà íå ñà àíãåëè” ñå èçâúðøâà òîâà ïðîäúëæèòåëíî ïúòóâàíå êúì äúëáèíèòå íà ÷îâåøêàòà äóøåâíîñò. Ìîæå äà íå ïðèåìàìå íÿêîè íåùà îò òåçè âúëíóâàùè ñàêðàëíè èçïîâåäè, ìîæå äà íè ñå âèæäàò ìíîãî êðàéíè, ïðåêàëåíî ñóáåêòèâíè, îñòàðåëè èëè îòâëå÷åíè. Íî íàëè íå òðÿáâà äà çàáðàâÿìå ìúäðèòå äóìè íà äðåâíîãðúöêèÿ ôèëîñîô-ñîôèñò Ïðîòàãîð: “×îâåê å ìÿðêà íà âñè÷êè íåùà – íà ñúùåñòâóâàùèòå è íåñúùåñòâóâàùèòå”. Ñòîÿí Òîäèíîâ íàðè÷à àâòîðè íà òàçè êíèãà âñè÷êè èçïîâÿäâàùè ñå íà íåéíèòå ñòðàíèöè. È íàèñòèíà áåç òÿõ ðàæäàíåòî íà “Õîðàòà íå ñà àíãåëè” áè áèëî íåâúçìîæíî. Ñ èíòåðåñ ïðî÷åòîõ òàçè êíèãà. Çàùîòî òÿ âêëþ÷âà íå ñàìî ñëîâåñíèòå àâòîïîðòðåòè íà îòäåëíè õîðà, íî òÿ ðèñóâà è êîëåêòèâíèòå ïîðòðåòè íà íÿêîëêî ïîêîëåíèÿ. Íåêà äà èìà ïîâå÷å òàêèâà êíèãè. Ãåîðãè ÐÀÉÊΠ6

[close]

p. 7

Õîðàòà íå ñà àíãåëè Óâîä Äàëå÷ ñúì îò ìèñúëòà äà îáèæäàì íÿêîãî. Ñàìî ùå öèòèðàì ìèñëè íà ñòàðåöúò Ïàèñèé Ñâåòîãîðåö: “ æèâîòà, â òîâà ÷èñëî è ñåìåéíèÿò, õîðàòà ìîãàò óñëîâíî äà ñå ðàçäåëÿò íà äâå êàòåãîðèè. Åäíèòå ñà ïîäîáíè íà ìóõè. Çà ìóõèòå å õàðàêòåðíî âèíàãè äà ñå ñïèðàò íà ìðúñîòèÿòà, ïîäìèíàâàéêè áëàãîóõàííèòå öâåòÿ. Òàêà è õîðàòà, ïðèëè÷àùè íà ìóõè, ñà ñâèêíàëè äà òúðñÿò ñàìî ëîøîòî, áåç äà çàáåëÿçâàò äîáðîòî. Äðóãà êàòåãîðèÿ õîðà ïðèëè÷àò íà ï÷åëàòà. Ï÷åëàòà îòêðèâà êðàñèâîòî è ñëàäêîòî è íà íåãî ñå ñïèðà, êàòî ïîäìèíàâà íå÷èñòîòî. Òåçè õîðà èìàò äîáðè ìèñëè, âèæäàò õóáàâîòî è ìèñëÿò ñàìî çà íåãî.” Õîðàòà íå ñà àíãåëè, òå ñà çåìíè áîãîâå Êîãàòî ñå ðîäè äåòå, òî å ìàëêî íåâèííî àíãåë÷å áåç êðèëå.  ÷îâåøêîòî ñúçíàíèå àíãåëèòå ñà ñèìâîë íà ëþáîâòà, äóìà, êîÿòî èìà òâúðäå øèðîêî òúëêóâàíèå. Ëþáîâòà å èíòèìíà äðóæáà, ñúùåñòâóâàíå íà îñîáåíî äúëáîêè ÷óâñòâà íà ïðåäàíîñò è âèñîêîîòäàéíîñò ìåæäó ðàçëè÷íè õîðà. Ëþáîâòà ñâúðçâà åìîöèîíàëíî è ìîðàëíî ñúðöàòà íà ðîäèòåëè è äåöà, áðàòÿ è ñåñòðè, ìúæå è æåíè, à âúí îò ñåìåéñòâîòî íà èíòèìíè ïðèÿòåëè. Íàé-ïîñëå àäåïòèòå íà ðåëèãèÿòà ãîâîðÿò ïîñòîÿííî çà ëþáîâ êúì Áîãà, òâîðåöà íà âñè÷êî âèäèìî è íåâèäèìî, â áåçêðàéíàòà âñåëåíà. Òîâà ïîíÿòèå íà áîãîñëîâñêàòà åòèêà èçðàçÿâà íå ñàìî ñòðàííè êîíòàêòè ñ åäíà ìíèìà äåéñòâèòåëíîñò íàä õîðàòà, íî è ñúçíàíèåòî çà íèùîæåñòâîòî íà ÷îâåêà ïðåä ôàíòàñòè÷íîòî ìîãúùåñòâî íà èëþçîðíàòà êîñìè÷åñêà ñèëà. Àâòîðèòå íà êíèãàòà ñà äàëå÷ îò íàìåðåíèåòî äà èçñëåäâàò îñîáåíîñòèòå íà ìîðàëà, äîáðîæåëàòåëíîñòòà, âñåîòäàéíîñòòà è ïðåäàíîñòòà, êîèòî ñâúðçâàò ìèñëèòå è ÷óâñòâàòà íà ðîäèòåëè è 7

[close]

p. 8

Ñòîÿí Òîäèíîâ äåöà, áðàòÿ è ñåñòðè, à è âúí îò ñåìåéñòâîòî è íà èíòèìíè ïðèÿòåëè. Ìíîãî ôèëîñîôè ñà îïèñàëè ëþáîâòà îò ðàçëè÷íè ïîçèöèè. Ëîïå äà Âåãà ñúçäàâà èñòèíñêè ôååðèè îò ñåíòåíöèè çà ëþáîâòà. Ìîæåì äà ñïîìåíåì ïîíå äâå, òðè: Ëþáîâòà å âúîáðàæåíèå, êàïðèçíî áîæåñòâî. Òÿ îáèêíîâåíî å îïàñíà, çàùîòî èìà áåçêðàéíî “óïîðñòâî” è ñòðàøíà ñèëà. Ëþáîâòà å õàðìîíèÿ, òúãóâàíå ïî ùàñòèå. Ñïîðåä Øåêñïèð, äà îáè÷àø, òîâà çíà÷è äà áúäåø íàïðàâåí îò ñúëçè è âúçäèøêè, îò ïëàìúê è âÿðíîñò, äîêàòî ñòàíåø êóï÷èíà ïåïåë. Èìà è äðóãî òúëêóâàíå. Ëþáîâòà å ëÿòíà íîù ñúñ çâåçäè íà íåáåòî è áëàãîóõàíèå íà çåìÿòà. Åòî êàêâî ïèøå çà ëþáîâòà ïîåòúò Ïåòêî Ñëàâåéêîâ: “Ñëàäúê áàëñàì íàëèâà, ëþòè ðàíè îòêðèâà. Åòî ëþáîâ êàêâî å – íè äîáðî, íè çëî å.”  åäíà ôðåíñêà ïåñåí èìà ñëåäíèÿ òúæåí ðåôðåí: “Àõ, ëþáîâ, ëþáîâ! Òè ñè óäîâîëñòâèå ñàìî åäèí äåí, à ìúêà öåëè äåâåò ìåñåöà!” Ïóøêèí îïðåäåëÿ ëþáîâòà ïî ñëåäíèÿ íà÷èí: “Íà ëþáîâòà ñà âñè÷êè âúçðàñòè ïîêîðíè. Ëþáîâòà èäâà íåíàäåéíî, áåç äà èñêà ðàçðåøåíèå, âúâ âñè÷êè ñåçîíè íà ãîäèíàòà, âúâ âñè÷êè âúçðàñòè íà ñúçíàòåëíèÿ æèâîò íà ÷îâåêà.” Îùå ïðåäè õèëÿäè ãîäèíè Àöóëåé áåøå êàçàë, ÷å ëþáîâòà å íàé-íåæíîòî è ñëàäêîòî ÷óäîâèùå. Òî ëåòè íàä çåìÿòà è íîñè ðàäîñò íà õîðàòà. Òàçè ëþáîâ íàâÿðíî ñå íîñè íà êðèëåòå íà àíãåëèòå íåáåñíè. Å, èìà ëè èëè íÿìà àíãåëè íåáåñíè, çàêðèëíèöè íà õîðàòà ïî çåìÿòà? Ùîì èìà ëþáîâ, ùå èìà è àíãåëè, êîèòî ÿ ïðåíàñÿò îò íåáåòî. È òàêèâà âåëèêàíè íà ìèñúëòà, êàòî ãîëåìèÿ ïîåò íà Èòàëèÿ Äàíòå Àëèãèåðè, êîéòî çàâúðøâà “Áîæåñòâåíàòà êîìåäèÿ” ñ “õèìí” çà ëþáîâòà, êîÿòî äâèæè ñëúíöåòî è ñâåòëèíàòà. Ïèñàòåëÿò Àíðè Áîðäî å îùå ïî-êàòåãîðè÷åí: “Ëþáîâòà å “òàïàòà íà øàìïàíñêîòî”, êîÿòî øóìíî èçëèòà è ìèãíîâåíî ïàäà.” Ëþáîâòà, íîñåíà íà êðèëåòå íà àíãåëèòå íåáåñíè, çà íåÿ âñåêè ãîâîðè. Àñòðîíîìúò ùå çàÿâè, ÷å ëþáîâòà å êîìåòà ñ îãðîìíà îïàøêà â òúìíèòå áåçäíè, çà øîôüîðà òÿ å ñúðäå÷íà êàòàñòðîôà, çà áîòàíèêà ëþáîâòà å îïðàøâàíå íà äóøèòå ïðåç ïðîëåòòà. À èñòîðèêúò áè êàçàë, ÷å ëþáîâòà å ñòîãîäèøíà âîéíà, â êîÿòî çà íåùàñòèå ïîáåäèòåëèòå ñà ïîáåäåíè. 8

[close]

p. 9

Õîðàòà íå ñà àíãåëè Õîðàòà íå ñà àíãåëè Âÿðâàì, ÷å âñåêè ÷îâåê ñè èìà ñâîåòî ìàëêî öàðñòâî, êúñ÷å îò ïëàíåòàòà.  òîâà êúò÷å íå ñúùåñòâóâà ëúæàòà, òóê ñà ïóñíàëè êîðåíè âÿðàòà, íàäåæäàòà, ëþáîâòà. Òóê å åäèíñòâåíîòî ìÿñòî, êúäåòî çâó÷è òèõèÿò ãëàñ íà ìîåòî ñúùèíñêî “Òîâà ñúì àç”. Êðúãîâðàòúò íà æèâîòà ïðîäúëæàâà. È â íàé-ëîøèÿ ÷îâåê èìà íåùî äîáðî, ñòèãà äà èìà êúäå è ïðåä êîãî äà ãî ïîêàæå. Âñåêè çàñëóæàâà äîâåðèå. Þðèñòèòå èìàò ìàêñèìàòà: È íàé-ëîøèÿò çàêîí å âåëèêîëåïåí, êîãàòî ñå ñïàçâà. Âñè÷êî ìîæåø äà ïðîìåíèø ó ÷îâåêà, íî íàé-òðóäíîòî å íà÷èíà íà ìèñëåíå. Ïîíÿêîãà ïúòÿò íà èñòèíàòà ìèíàâà ïðåç ïðîøêàòà, íî êîãàòî ñå ïðèëàãà çàêîíúò. Ñúçíàíèåòî íà õîðàòà ñå ïðîìåíÿ áàâíî.  ñâîåòî åæåäíåâèå ÷åñòî ñå ñðåùàìå ñ òúìíàòà ñòðàíà íà æèâîòà, íàäíè÷àìå â ìðà÷íèòå ïîäíîæèÿ íà ÷îâåøêàòà ìèñúë è äåéñòâèå. Òúìíè ñòðàíè íà æèâîòà èìà íàèñòèíà, íî òúìíè õîðà íÿìà ïî ðîæäåíèå. ×åñòî õîðàòà ñå èçäèãàò ïðèáúðçàíî. Äîâ÷åðà ìîæå íèêîé “Äîáúð äåí” äà íå ìó å êàçàë, íî êîãàòî ìó ñå äàäå ïîñò è òîçè ïîñò îïðåäåëÿ àâòîðèòåòà ìó, òîé âå÷å äåéñòâà îò òåçè ïîçèöèè, òîé å çàêîíà, òîé å âëàñòòà, òîé å ïðàâäàòà. ×àêàé áå, ÷îâåê, òÿ òàêà íå ñòàâà! Òè è íàñúí, è íàÿâå òðÿáâà äà ïîìíèø, ÷å ñè çàâèñèì îò õîðàòà, ÷å òå èìàò âëàñò íàä òåá. Ñ ðàáîòàòà è ïîâåäåíèåòî ñè ìîæå äà ñúçäàäåø àâòîðèòåò íà ìÿñòîòî, à íå ìÿñòîòî äà òè îïðåäåëè àâòîðèòåòà. Àêî åäèí ðúêîâîäèòåë ñå îòêúñíå îò “âëàñòòà” íà õîðàòà, àêî ïîãëåäúò ìó å îòêðîâåí åäèíñòâåíî êúì òåçè, êîèòî ñà íàä íåãî, êîèòî ùå ìó äàäàò äîáðà õàðàêòåðèñòèêà, ùå ãî ïîääúðæàò, òîãàâà êàêúâ àâòîðèòåò ùå èìà? Ìîæå áè ïúê âèíàòà äà ñå êðèå â äðóãî, òàêúâ ÷îâåê äà å ïðî÷åë ñàìî åäíà êíèãà ïðåç æèâîòà ñè è ðåâíèâî äà ñå å ïàçèë îò øóìîëåíåòî íà ñòðàíèöèòå êàòî äÿâîëà îò òàìÿí. Îò ìàëúê èìàì ñëàáîñò êúì ñåíòåíöèèòå. Ïîâå÷å îò 3000 ñúì çàïèñàë â áåëåæíèêà ñè. Òîçè ìåðàê ñå çàñèëè, êîãàòî çàâúðøèõ êëàñè÷åñêà ãèìíàçèÿ ñ èçó÷àâàíå íà íÿêîëêî åçèêà, â òîâà ÷èñëî ôðåíñêè, ðóñêè, ñòàðîáúëãàðñêè, ëàòèíñêè. Õîðàòà íå ñà àíãåëè. Áåç ðàçëèêà íà íàðîäíîñò è âÿðà, ÷îâå÷åñòâîòî âåêîâå íàðåä å ñúçäàâàëî è ïðîäúëæàâà äà ñúçäàâà ìúäðîñòè. Íàé-ãîëåìèòå ÷îâåøêè óìîâå ñà ïðîçðåëè áúäåùåòî ñ íåãîâèòå ïëþñîâå è ìèíóñè. Âðåìåòî íå å ìîãëî äà èçòðèå ñïîìåíèòå. 9

[close]

p. 10

Ñòîÿí Òîäèíîâ Âñåâèøíèÿò å ñúçäàë ÷îâåêà êàòî íàé-âèñøå ñúùåñòâî ñ ïðåäèìñòâî äà ñå õðàíè è ïèå âîäà èçïðàâåí íà äâà êðàêà.  ìàëêà èëè ãîëÿìà ñòåïåí, ñåíòåíöèèòå ïîìàãàò íà ÷îâåêà äà îòêðèâà è ñå îòêëîíÿâà îò õëúçãàâèÿ ïúò è äà íå ìîæå äà áúäå çàìåñòâàí è îò íàé-ñúâðåìåííàòà ìàøèíà, íèòî äà áúäå êîìïåíñèðàí ñ âíóøàâàùè ðåñïåêò öèôðè. Çàùîòî æèâîòúò ïîòâúðæäàâà, ÷å óæàñíè ñà ïîñëåäèöèòå, ïîíÿêîãà äîðè ñàìî îò åäíà åäèíñòâåíà ëåêîìèñëåíà ïîñòúïêà. Àêî ñå ðúêîâîäèì îò ìúäðîñòòà íà ÷îâå÷åñòâîòî, ïî-÷åñòî ùå ñå ñïèðàìå ïðåä ôàòàëíàòà ñòúïêà è ùå íàìàëèì íàðóøàâàíåòî íà ìîðàëà. Íèìà ìîæåì äà îòðå÷åì, ÷å äíåñ ñâåòúò íà äåäèòå íè å ïîçàãàäú÷åí îò ìèíàëîòî íà ÷îâå÷åñòâîòî. Êàòî ñå ó÷èì îò ìúäðîñòòà ïðåç âåêîâåòå, òàêà ïî-ëåêî ùå ñòúïâàìå âúðõó çåìÿòà íà ðîäíèÿ íè êðàé. Òàêà ùå çàïàçèì çà äúëãî ñâîèòå ïðîâåðåíè ÿêè êîðåíè, òðóäà, áîðáàòà è ðàäîñòòà. Êàêòî ïðåäè, òàêà è ïî íàøå âðåìå, íàðîäèòå ñà ñå óòåøàâàëè ñ ïðèêàçêè, ñ êîèòî ïðèñïèâàëè òðåâîãèòå ñè. Òàêúâ å ñâåòúò. Êàêâî ìîæå äà ñå íàïðàâè, îñâåí ïðèìèðÿâàíå èëè äà êðèòèêóâàìå âñåâèøíèÿ, äåòî å áèë ùåäúð êúì íÿêîÿ êàòåãîðèÿ õîðà è ñ ïúëíè øåïè å ðàçäàâàë óì è êðàñîòà, à äðóãè å çàáðàâèë è ïîäìèíàë. È ñåãà ïîãîâîðêàòà – óì öàðóâà, óì ðîáóâà, óì ïàòêè ïàñå – íå å çàãóáèëà ñâîåòî çíà÷åíèå. Àêî íå å òàêà, æèâîòúò íÿìà äà å èíòåðåñåí è ÷îâåê íÿìà êúì êàêâî äà ñå ñòðåìè, çà äà èçëåçå ñ åäíè ãúðäè íàïðåä â çàáúðçàíîòî åæåäíåâèå. À ìîæå áè ãðåøíî íå ùå çâó÷è è äðóãà ïîãîâîðêà – çà áúëãàðèíà, ÷å â íåãî íàé-õóáàâèòå íåùà ñà èíàòà, æåíàòà è âèíàòà. Çàùî ïúê íå! Êàêâî ëîøî èìà â òîâà? ×îâåøêî å. Íî èìà äðóãî íåùî ãðîçíî, èçâåñòíî ïîä èìåòî “åãîèçúì” è íåãîâèòå ðàçêëîíåíèÿ – ñåáè÷íîñò, ñåáåîáè÷, îáè÷ ñàìî êúì ñâîåòî “àç” è ñàìî çà ëè÷íî äîáðóâàíå. Åãîèçúì ïðîèçõîäà îò ëàòèíñêîòî “åãî” – “àç”. Òîâà îùå îçíà÷àâà ñåáåëþáåö, êîéòî íå ìèëåå çà íèêîãî, îñâåí çà ñåáå ñè. Òîé èìà ïðåêîìåðíî ðàçâèòî ÷óâñòâî çà ñâîÿòà ëè÷íîñò. Áÿõ ñâèäåòåë íà åäíî ñåëñêî õîðî. Íà ìåãäàíà å èçëÿçëî öÿëîòî íàñåëåíèå. Õâàíàëè ñà ñå ìëàäè è ñòàðè. Âîäè ãî íàé-íàïåòèÿò ñåëñêè ìîìúê, èçâèñåí êàòî òúíêà òîïîëà. Ãëåäàò ãî ñòàðèòå è ìó ñå ðàäâàò. Ñàìî åäíà æåíà ñå îñìåëè äà êàæå: – Òîçè ïúê êàêâî ñå ïåð÷è ñ ðúñòà ñè? Íå çíàå ëè, ÷å íà òàêèâà õîðà ãàðâàíèòå... 10

[close]

p. 11

Õîðàòà íå ñà àíãåëè – Çàùî áå, ãîñïîæî? – ïèòàò ÿ íåéíèòå äðóæêè. – Çàùî ëè? Çàùîòî å äàíãàëàê è ðàñúë áåç îãðàíè÷åíèÿ! – À òîçè ãúðáàâèÿò, äåòî ñêà÷à ïî ñðåäàòà íà õîðîòî, êàê òè ñå âèæäà? – Òîé å ìîÿò ñèí è âèæòå ñàìî êîëêî ìó ïðèëÿãà ãúðáèöàòà! Òîâà íå å èçìèñëèöà íà àâòîðà, çàùîòî è àç áÿõ íà òîâà õîðî êàòî ìàëúê è ñëóøàõ îäóìêèòå íà ìîèòå ñúñåëÿíè. Èíà÷å òå ñà äîáðè õîðà, ðàáîòëèâè ñòîïàíè, íî ïóñòèÿò åãîèçúì íèêîãî íå ùàäè. Òîé å ïóñíàë äúëáîêè êîðåíè, êîèòî ñ íèùî íå ìîãàò äà ñå óíèùîæàò. Òîçè ïîðîê å âðîäåíî êà÷åñòâî ó ïîâå÷åòî õîðà. ×îâåêúò ñå ñìÿòà çà ëþáèìåö íà Òâîðåöà, ÷å Òâîðåöúò ñå ãîðäåå ñ íåãî. ×îâåêúò ñå ìîëè íà Áîãà è ñè ìèñëè, ÷å è òîé ãî ñëóøà. Âñåêè äåí, ñàìî êîãàòî ñïè, ÷îâåê íå ñå ìîëè çà ïîìîù, ìèëîñò è ïðîøêà çà ãðåøêèòå. Âúïðåêè, ÷å äîáðå çíàå, ÷å âñè÷êèòå ìó ìîëèòâè îñòàâàò áåç îòãîâîð. Êàêúâ å èçâîäúò? ×å äîáðèòå õîðà îòèâàò â ðàÿ, à ëîøèòå ñàìè ñè èçáèðàò. Ìëàäèòå õîðà íå áèâà äà ñå ñúâåòâàò. Íà òÿõ òðÿáâà äà èì äàâàìå êóðàæ, äà ãè íàñúð÷àâàìå, äà èì êàçâàìå èñòèíàòà. È ñàìî èñòèíàòà. Ïðåäè äà òúðñèì ïðàâàòà, äà èçïúëíèì çàäúëæåíèÿòà ñè. Òîâà òðÿáâà äà áúäå òî÷êà ïúðâà îò êîäåêñà íà æèâîòà. Àêî òðÿáâà äà îïðåäåëèì êîé îò äâàìà äóøè å ïî-âèñîê, ùå íè òðÿáâàò áðîåíè ìèíóòè. Íî àêî òðÿáâà äà êàæåì êîé å ïî-äîáúð, ùå âëåçåì â áåçêðàéíà äèñêóñèÿ. Äàëè òîâà ñå ñïàçâà, êîãàòî ñè èçäèãàòå êàäðèòå çà îòãîâîðåí ïîñò. Ìîæå áè ñå ãëåäà ñàìî âèñî÷èíàòà è íèùî äðóãî. Íå ìîæåø äà ïðîòÿãàø ðúêà çà ïîìîù, à â äðóãàòà äà êðèåø îòêðàäíàòà ìîíåòà. Ëîøî å, êîãàòî ÷îâåê íèùî íå ïðàâè, íî äðóãè ìó ïîìàãàò äà ñå ðàç÷óå. Òàêàâà êàòåãîðèÿ õîðà æèâåÿò ñ ÷óâñòâî íà âèíà, íî ïúê ñòàâàò èçâåñòíè. Êîéòî æàäóâà çà ñïðàâåäëèâîñò òðÿáâà äà å ãîòîâ çà ñòðàäàíèå. Èìà åäíà êàòåãîðèÿ õîðà, èçâåñòíè êàòî ïðèñìåõóëêîâöè. Çà òÿõ íàðîäíàòà ìúäðîñò êàçâà: íà ëóä ÷îâåê, íà ïðîñòèòóòêà è íà ðàçáîéíèê íå áèâà äà ñå ñìåå, çàùîòî íå çíàåì êàêâè äåöà ùå ñå ðîäÿò îò ðîäúò â ñåìåéñòâîòî íè. Æèâîòúò íèêîãà íå îñòàâÿ ÷îâåê áåç ãðèæè. Îïîðíàòà òî÷êà íà êíèãàòà ñà íÿêîè àçáó÷íè èñòèíè, êàòî òåçè, ÷å õîðàòà íå ñà àíãåëè, ÷å ñàìè ïðàâÿò ñâîÿòà èñòîðèÿ, ÷å òå 11

[close]

p. 12

Ñòîÿí Òîäèíîâ âúðøàò òîâà, íå êàêòî èì õðóìíå, à ñúîáðàçíî îáñòîÿòåëñòâîòî, ïðè êîåòî äåéñòâàò. Àâòîðèòå íà êíèãàòà ñà ñ ðàçëè÷íè ïðîôåñèè, âúçðàñò, îáðàçîâàíèå, ìàíòàëèòåò. Âñåêè îò ñâîÿ úãúë òúëêóâà ðàçëè÷íèòå ñåíòåíöèè, âçåìà îòíîøåíèå ïî ïðîáëåìèòå, êîèòî ãî âúëíóâàò. Òîâà å ïîëåçíî, êàêòî çà êíèãàòà, òàêà è çà íåéíèòå ÷èòàòåëè. È âñå ïàê ãëàâíîòî íå å â òîçè êðàòúê ðàçêàç çà ðàçëè÷íè ÷îâåøêè ñúäáè, à â òîâà ñúâìåñòíî èçäàíèå, â êîåòî ñå îòêðîÿâà è ìúäðîñòòà íà àâòîðèòå. À òîâà èçèñêâà çàäúëáî÷åíî èçó÷àâàíå è ïðèëîæåíèå íà ÷îâåøêàòà ìúäðîñò â íàøåòî çàáúðçàíî åæåäíåâèå. Çà òàêàâà êàòåãîðèÿ õîðà íàðîäúò êàçâà: Äà òðåíèðàø ñëîí, êîéòî òàíöóâà â òàêòà íà îðêåñòúðà èëè øèìïàíçåòî, êîåòî çàáàâëÿâà ïóáëèêàòà ñ ÷îâåêîïîäîáíèòå ñè äâèæåíèÿ, çíà÷è äà áúäåø íàäàðåí ñ îñòðîóìíî âúîáðàæåíèå. Íî äà äðåñèðàø áèê êàòî ïîäëåö è äà ãî ïðåâúðíåø â îðúäèå íà ñìúðòòà å íåùî ïî-ëîøî îò íàé-âóëãàðíî ïðåñòúïëåíèå. Íàé-âåëèê å çàêîíúò íà ñúâåñòòà, íî íàé-÷åñòî ñå íàðóøàâà. ×åñòî ãîâîðèì íà õîðàòà òîâà, êîåòî èñêàìå äà ÷óåì. Êîëêî õóáàâî å, àêî ÷îâåê ïðèòåæàâà âúëøåáíàòà ïðú÷èöà. Ñ åäèí çàìàõ íå ñàìî äà ñòàíåì àíãåëè, íî è äà ïîëåòèì â íåáåñàòà. Íà åäèí àáèòóðèåíòñêè áàë ñå íàñëàæäàâàõ íà êðàñèâèòå ìîì÷åòà è ìîìè÷åòà. Âñè÷êè áÿõà îáëå÷åíè ñ êàêâî ëè íå. Ñàìî åäíî ìîìè÷å ñå áåøå çàêè÷èëî ñ ãðàäèíñêà êèòêà, òàêà êàêòî å ïðèåòî îò íàøèòå ìàéêè è áàáè. Èçïèòàõ ïðèÿòíî ÷óâñòâî. Òîâà ìîìè÷å áåøå çà ìåí åäíî ìàëêî ìèëî àíãåë÷å. Äðóã ïúò áÿõ ñâèäåòåë ïðè èçäèãàíå íà áúëãàðñêèÿ ôëàã. Âèäÿõ êàê îò î÷èòå íà ìëàäè õîðà êàïåõà ñúëçè, ïîðîäåíè îò ÷óâñòâîòî, ÷å òîâà å òÿõíîòî íàöèîíàëíî áúëãàðñêî çíàìå. Äå äà áåøå òàêà è ñ îñòàíàëèòå áúëãàðè, ñ êîèòî íàðîäúò ìîæå äà ñå ãîðäåå. È äà ïîìíèì, ÷å ïðåäèçâèêàòåëñòâîòî íà ïðèðîäàòà íè êàçâà äà íå çàáðàâÿìå, ÷å ñìå ÷îâåöè. Ñòîÿí ÒÎÄÈÍΠ12

[close]

p. 13

Ìàðèíà ÌÈÕÀÉËÎÂÀ Ðîäåíà íà 18 ôåâðóàðè 1945 ãîäèíà â Áóðãàñ. Äèïëîìèðàí èíæåíåð-õèìèê ñ ïúðâèÿ âèïóñê íà ÂÕÒÈ “Ïðîô. ä-ð Àñåí Çëàòàðîâ” â Áóðãàñ. Ïîåòåñà. Èçäàëà å äâå ñòèõîñáèðêè, êàêòî è äåòñêà êíèæêà ñúñ ñòèõîâå. Ìîòî: “Äà ïîìíèì ðîäîñëîâíîòî ñè äúðâî.”

[close]

p. 14

Ñòîÿí Òîäèíîâ Ìàðèíà ÌÈÕÀÉËÎÂÀ 14

[close]

p. 15

Õîðàòà íå ñà àíãåëè Ìàðèíà ÌÈÕÀÉËÎÂÀ Õîðà, äà ñå îáè÷àìå! Ñòðóâà ìè ñå, ÷å êîãàòî íà ÷îâåê ìó ñå ñëó÷è äà ïèøå íà òåìà “Õîðàòà íå ñà àíãåëè” ïúðâî òðÿáâà äà ñå èçìèå, äà îáëå÷å íîâèòå ñè äðåõè, äà èçòóïà è íàé-ñêðèòèòå ãúíêè íà äóøàòà ñè îò ïðàøèíêèòå íà ïðåäèøåí ãíÿâ, äîñàäà èëè íåïðèÿçúí, äà îòêðèå ïîíå åäíà íåèçðå÷åíà îò íåãî íåæíà äóìà, åäíà ñïåñòåíà îáè÷ êúì áëèçêèòå, íàé-âå÷å êúì ìàéêàòà, êîÿòî å íàé-ïîäõîäÿùà äà ñå íàðå÷å àíãåëõðàíèòåë. Òÿ å ÷îâåêúò, êîéòî ñòðàäà ïðåäè îùå äà ñå ðîäèì. Òÿ å ÷îâåêúò, êîéòî ñúçäàâà öåííîñòè, ïàçèòåë íà ìîðàëà è ÷îâå÷íîñòòà, äîáðîäåòåëè, êîèòî òðÿáâà äà ñå ôîðìèðàò âñåêè äåí, ñ ëè÷åí ïðèìåð è íàïúòñòâèå. Çà äîáúð ÷îâåê ïðèåìàì îíçè, êîéòî óâàæàâà äðóãèòå, êîéòî ïîìàãà íà õîðàòà èçïàäíàëè â áåäà. Äîáðèÿò ÷îâåê å òîçè, êîéòî êàçâà èñòèíàòà, äîðè ñ öåíàòà íà êîíôëèêò... Íî íå ìîæåì äà îòâîðèì íàñèëà ïúïêèòå íà åäíî öâåòå ïðåäè òî äà å óçðÿëî. Òàêà å è ñ ÷îâåêà. Äîêàòî íå óçðåå, íå äàâà ïëîä. Ïëîäúò íà ïîçíàíèåòî, êîéòî ðàæäà ìúäðîñòòà. Ñàìîîöåíêàòà, êîÿòî íè ïðàâè êðèòè÷íè, íàé-âå÷å êúì ñîáñòâåíèòå íè ñëàáîñòè è ãðåøêè, íî è íè çàðåæäà ñ åíåðãèÿ, àìáèöèðà íè äà ñå óñúâúðøåíñòâàìå è äà îòêðèâàìå íîâè õîðèçîíòè íà ïîçíàíèåòî. È ñòèãíàëè äî ïðåêëîííà âúçðàñò ðàçáèðàìå ñúùíîñòòà íà ñåíòåíöèÿòà íà åäèí ôèëîñîô: “Àç çíàì, ÷å íèùî íå çíàì”. Òîãàâà ÷îâåê çàïî÷âà äà ñå âãëåæäà â ñåáå ñè, â ñòðåìåæà ñè äà äîñòèãíå äî âúòðåøíè ïðîçðåíèÿ, êîèòî ìîæå äà ñà ïðîñòè÷êè èñòèíè, íî äà ìó äîñòàâÿò ðàäîñò è äà ìó ïîçâîëÿò äà æèâåå â õàðìîíèÿ ñúñ ñàìèÿ ñåáå ñè. Òîãàâà òîé ñå ÷óâñòâà ïîäãîòâåí äà òúðñè äóõîâíàòà èñòèíà è äà ñå ïèòà: “Êàêúâ å ñìèñúëúò íà æèâîòà”. È îùå íåùî. Äîáðå ëè å æèâÿë ñâîÿ æèâîò íà Çåìÿòà. Òàêà òîé âå÷å å ãîòîâ äà òúðñè ñâîèòå êîðåíè. 15

[close]

Comments

no comments yet