Вълко Купенов, "Родовете на Обзор"

 

Embed or link this publication

Description

летописна книга за гр. Обзор, област Бургас

Popular Pages


p. 1

ÂÚËÊÎ ÊÓÏÅÍÎÂ ÐÎÄÎÂÅÒÅ ÍÀ ÎÁÇÎÐ

[close]

p. 2

© ÐÎÄÎÂÅÒÅ ÍÀ ÎÁÇÎÐ © Àâòîð: Âúëêî Êóïåíîâ Áúëãàðñêà, ïúðâî èçäàíèå ISBN-10: 954-9306-95-X ISBN-13: 978-954-9306-95-8 Èçäàòåëñòâî ËÈÁÐÀ ÑÊÎÐÏ Áóðãàñ, 2006

[close]

p. 3

ÂÚËÊÎ ÊÓÏÅÍÎÂ ÐÎÄÎÂÅÒÅ ÍÀ ÎÁÇÎÐ

[close]

p. 4

Ïîñâåùàâà ñå íà íàøèòå äåäè, êîèòî ñúçäàâàò íîâ Îáçîð.

[close]

p. 5

Äðàãè ÷èòàòåëè, Âñÿêî æèâî ñúùåñòâî íà òàçè çåìÿ èìà ñâîåòî êîðåí÷å – ìÿñòîòî îò êúäåòî å òðúãíàë ðîäúò ìó; ìÿñòîòî, êúäåòî å ãëúòíàë ïúðâàòà ãëúòêà âúçäóõ è å çàñóêàë ïúðâîòî ìëÿêî; òîâà ìÿñòî, êúäåòî çà ïúðâè ïúò å âèäÿë ñâåòëèíà è å âäèøàë àðîìàòà è êðàñêèòå íà ïúðâèòå öâåòÿ; òàâà ìÿñòî, êúäåòî å íàïðàâèë ïúðâèòå êðà÷êè è å ïðèåë óñìèâêàòà è îäîáðåíèåòî íà õîðàòà, êîèòî ñà áèëè äî íåãî; òîâà ìÿñòî, êúäåòî ñå å îêúïàë çà ïúðâè ïúò ñ ïðèÿòåëè â áèñòðàòà ñåëñêà ðåêè÷êà; òàì êúäåòî å âèäÿë çà ïúðâè ïúò ÷åðâåíèÿ öâÿò íà èçãðåâà è çàëåçà è å ÷óë ïåñåíòà íà ïòèöèòå ïðåç ïúðâàòà ìó ïðîëåò. Òîâà ìÿñòî ÷îâåê íèêîãà íå ìîæå äà çàáðàâè, êúäåòî è äà ãî îòíåñå æèâîòúò, êàêâèòî è êðàñèâè ìåñòà äà ñðåùíå ïî ñâîÿ ïúò. Òîâà å ÷óäîòî, êîåòî íè êàðà ÷åñòî, äîðè è â ñúíÿ ñè, äà ñå âðúùàìå òàì; òîâà å ÷óäîòî, êîåòî ñå íàðè÷à íîñòàëãèÿ è ëþáîâ è êàðà ñúðöåòî íè äà áèå óñêîðåíî, à î÷èòå äà ñå ïîäìîêðÿò îò óìèëåíèå. Òîâà å, êîåòî íàðè÷àìå áàùèíî îãíèùå è ðîäèíà. Âñè÷êè âèå, ìîè ïðèÿòåëè, ñòå ðîäåíè òóê, â Îáçîð, òóê å ðîäíèÿ âè äîì, òóê å âàøàòà ëþáîâ, òóê å âàøàòà ðîäèíà, íî èìà è íåùî äðóãî – êîðåíúò íà âàøèÿ ðîä. Íå ïîçíàâàòå ëè êîðåíà íà ðîäà ñè, âèå ñòå êàòî äúðâî áåç êîðåí, çàòîâà àç, ïîäêðåïåí îò ìîèòå ïðèÿòåëè â êëóáà íà Òðàêèéñêîòî äðóæåñòâî, ðåøèõ äà ñúáåðà ìàòåðèàë è çà âàøèòå ðîäîâå è äà íàïèøà òàçè êíèãà, ñ êîÿòî äà âè îòâåäà äî âàøèÿ êîðåí, äà ïîìîãíà íà âàñ, ìëàäèòå õîðà, äà íàó÷èòå èñòîðèÿòà íà ðîäà ñè è äà íå ñå ÷óâñòâàòå êàòî äúðâî áåç êîðåí. Ïðèÿòíî ïúòóâàíå êúì âàøèÿ êîðåí, ìëàäè ïðèÿòåëè. Çíàÿ, ÷å êîãàòî ñòèãíåòå äî íåãî, ùå ïî÷óâñòâàòå òîïëèíàòà íà òàçè ëþáîâ â óñêîðåíèÿ ðèòúì íà ñúðöåòî ñè è ìîæå áå åäíà, ïîíå åäíà ñúëçà íà óìèëåíèå è ïðèçíàòåëíîñò, ùå ïîòå÷å ïî ëèöåòî âè. -5-

[close]

p. 6

Óäîâëåòâîðåíèå çà ìåí ùå áúäå òîâà, ÷å ñúì óñïÿë çà ìàëêî äà ðàçïàëÿ âàøåòî ðîäîëþáèå è ïðèçíàòåëíîñò. Íà äîáúð ïúò, ìëàäè ïðèÿòåëè. Ïîìíåòå ìèíàëîòî ñè, çà äà èìàòå íàñòîÿùå è áúäåùå, çàùîòî, êîéòî íÿìà ìèíàëî, íÿìà áúäåùå. Àâòîðúò -6-

[close]

p. 7

Ðîäîâåòå íà Îáçîð ÊÐÀÒÊÀ ÈÑÒÎÐÈß ÍÀ ÎÁÇÎÐ Îáçîð èìà îêîëî 30-40 âåêîâíà èñòîðèÿ, íî ðîäîâåòå, êîèòî ãî íàñåëÿâàò ñåãà, íÿìàò ïîâå÷å îò 120 ãîäèíè, çàùîòî âñè÷êè òå ñà ïðåñåëíèöè – áåæàíöè îò Èçòî÷íà Òðàêèÿ, Ìàëà Àçèÿ è Çàïàäíà Òðàêèÿ, à òîâà å ñòàíàëî ñëåä îñâîáîæäåíèåòî íà Áúëãàðèÿ îò òóðñêî èãî, òà çàòîâà íÿìà äà å òðóäíî äà ñå ïðîñëåäè êîðåíúò íà âñåêè ðîä è ïî òîçè íà÷èí äà ñå íàðèñóâà ðîäîâàòà êàðòèíà íà Îáçîð. Íåêà ïðåäè íà íàïðàâèì òîâà, äà ïðîñëåäèì íàêðàòêî èñòîðèÿòà íà ñàìèÿ ãðàä. Ñúçäàäåí êàòî ñåëî 10-15 âåêà ïðåäè íîâîòî ëåòîáðîåíå îò òðàêèòå íèïñè, êîèòî òîãàâà (â áðîíçîâàòà åðà) äîøëè ïî òåçè ìåñòà è ãî íàðåêëè ñ èìåòî Íàâëîõîñ (ñåëî êðàé âîäàòà); òîâà ñåëöå ïîñòàâèëî íà÷àëîòî íà äíåøíèÿ íè ãðàä. Ìíîãî âåêîâå òðàêèòå æèâåëè ñàìè òóê êàòî ñå çàíèìàâàëè ñ ëîâ, ðèáîëîâ, çåìåäåëèå è ñêîòîâúäñòâî. Ðàçêîïêèòå ïîêàçâàò, ÷å ñà ïðàâèëè è ãðúíöè. ×àê îêîëî 5-4 âåê ïðåäè íîâàòà åðà òóê îò ãðàäîâåòå Ìèëåò, Ìàãåðà è äðóãè ãðàäîâå íà Åëàäà ïðèñòèãíàëè ñ êîðàáèòå ñè åëèíè è êàòî õàðåñàëè ìÿñòîòî, ñëåçëè íà áðåãà è ïðåäëîæèëè ñòîêèòå ñè íà ìåñòíèòå æèòåëè, à ñ òÿõíî ñúãëàñèå íÿêîè îñòàíàëè â ñåëîòî. Òàêà åëèíèòå ïîñòåïåííî ñå íàñòàíèëè è çàïî÷íàëè äà ñòðîÿò ãîëåìè îáùåñòâåíè ñãðàäè – áàíè, òúðæèùà, õðàìîâå. Îò ìðàìîðà ãðàä÷åòî çàáëåñòÿëî ïîä ÿðêèòå ñëúí÷åâè ëú÷è, à ïëîùàäúò, ïîñòðîåí ïîä ôîðìàòà íà ñëúíöå, äàë è íîâîòî èìå íà ãðàäà – Õåëèîïîëèñ (ãðàä íà ñëúíöåòî). Õåëèîïîëèñ ñòàíàë çàìîæåí òúðãîâñêè è çàíàÿò÷èéñêè öåíòúð è ïðåä íåãî ÷åñòî çàñòàâàëè íà êîòâà ÷óæäè òúðãîâñêè êîðàáè è ðàçìåíÿëè ñòîêèòå ñè ñúñ ñòîêèòå íà ìåñòíèòå æèòåëè... Òàêà ãðàä÷åòî æèâÿëî è ïðîöúôòÿâàëî äî èäâàíåòî íà ðèìëÿíèòå, êîèòî ðàçøèðÿâàéêè çåìèòå ñè íà èçòîê, çàâëàäÿâàëè -7-

[close]

p. 8

Âúëêî Êóïåíîâ çåìèòå íà òðàêèòå. Ìèíàâàéêè ïðåç Õåëèîïîëèñ, òå ðàçáðàëè èçêëþ÷èòåëíî äîáðîòî ìó ìåñòîïîëîæåíèå íà ïúòÿ îò Îäðèí çà Îäåñîñ, çàòîâà îñòàâèëè âîéñêè è çàïî÷íàëè äà ñòðîÿò óêðåïëåíèÿ è êàçàðìè. Ðèìëÿíèòå õâàíàëè îêîëíèòå âîäè è ïîñðåäñòâîì êàíàëè ãè âêàðàëè â ãðàäà, êúäåòî ïîñòðîèëè íîâè îáùåñòâåíè ñãðàäè – õðàìîâå è áàíè. Áëèçî äî ïëîùàäà, íà ìÿñòîòî íà Çåâñîâèÿ õðàì, áèë ïîñòðîåí õðàì íà Þïèòåð, êîéòî äíåñ ëåæè ïîä ðóèíèòå íà ëÿòíîòî êèíî. Ñëåä êàòî ñå íàñòàíèëè òðàéíî, òå ðåøèëè äà ïðîìåíÿò è èìåòî íà ãðàäà. Òàêà îò Õåëèïîïîëèñ òîé ñòàíàë Òåìïëóì éîâèñ – ãðàä íà Þïèòåð. Äúëãî æèâåëè òóê ãîðäèòå ðèìëÿíè çàåäíî ñ õèòðèòå åëèíè è êðîòêèòå òðàêè, íî... Âñè÷êî òå÷å, âñè÷êî ñå ïðîìåíÿ. Ðèìñêàòà èìïåðèÿ ñå ðàçïàäíàëà íà äâå – Ðèì è Âèçàíòèÿ. Ãðàäúò îñòàíàë â ïðåäåëèòå íà Âèçàíòèÿ, õðèñòèÿíñòâîòî âå÷å ñå íàëîæèëî êàòî îôèöèàëíà ðåëèãèÿ. Õðàìúò íà Þïèòåð ñòàíàë õðàì íà íîâèÿ áîã, à ãðàäúò ïîëó÷èë íîâî èìå – Òåîïîëèñ – ãðàä íà áîãà. Êàòî âèçàíòèéñêè ãðàä ïðîñúùåñòâóâàë äî èäâàíåòî íà áúëãàðèòå ïðåç ñåäìè âåê. Òå çàåäíî ñ äîøëèòå ïðåäè òÿõ ñëàâÿíè è òðàêè îáðàçóâàëè íîâà äúðæàâà è êàòî ïðîãîíèëè âèçàíòèéöèòå, ñå íàñòàíèëè â êðåïîñòòà è âåäíàãà ïîñòðîèëè ñâîÿ êðåïîñò çàïàäíî íàä ãðàäà, êîÿòî íàðåêëè Êîçÿê, à ñ íåÿ è ãðàäúò ïðèåë òîâà èìå – Êîçÿêãðàä. Îò òîçè ìîìåíò òîé ñòàíàë ìîùíà êðåïîñò ñ óêðåïëåíèÿ è âàëîâå. Íàñåëåíèåòî ïðîäúëæèëî äà ïðîèçâåæäà ñòîêè è õðàíà çà âîéñêàòà. Ìíîãî ïúòè áúëãàðèòå âîäèëè áèòêè ñ Âèçàíòèÿ. Áèëî å âðåìå, êîãàòî òîé å áèë ñðèâàí ñúñ çåìÿòà, íî ïàê å áèë âúçñòàíîâÿâàí, äîêàòî ïðåç 15 âåê ïàäíàë ïîä âëàñòòà íà òóðöèòå. Ìåñòíèòå æèòåëè ñå èçïîêðèëè èç îêîëíèòå ãîðè, à òóê ñå íàñòàíèëè òóðöè è ÷åðêåçè. Îñâåí, ÷å ñìåíèë æèòåëèòå ñè, ãðàäúò ñìåíèë è èìåòî ñè – òóðöèòå ãî íàðåêëè ñ ïîåòè÷íîòî èìå – Ãüîçåêåí – õóáàâ èçãëåä, à ãàëåíî ãî íàðè÷àëè Ãþçëþ (õóáàâîòî). ×åðêâàòà áèëà ïðåâúðíàòà â äæàìèÿ è èçâèñÿâàëà ìèíàðå ÷àê äî 1878 ã., êîãàòî ãðàä÷åòî-ñåëî áèëî îñâîáîäåíî îò ðóñêèòå âîéñêè. Ñëåä Áåðëèíñêèÿò êîíãðåñ Ãüîçåêåí îòíîâî îñòàíàë â Ðóìåëèÿ, à ðåêàòà, íàðå÷åíà ×åðòà äåðå ñëóæåëà êàòî ãðàíèöà ìåæäó Êíÿ-8-

[close]

p. 9

Ðîäîâåòå íà Îáçîð æåñòâîòî è Ðóìåëèÿ. ×àê ñëåä Ñúåäèíåíèåòî ïðåç 1885 ã. ñåëîòî îòíîâî ñòàíàëî áúëãàðñêî. Òóðöèòå ïîñòåïåííî çàïî÷íàëè äà ïðîäàâàò èìîòèòå ñè íà èäâàùèòå áúëãàðè è çàìèíàâàëè çà Öàðèãðàä, à íà òÿõíî ìÿñòî èäâàëè ïðîãîíåíèòå îò Òðàêèÿ è Ìàëà Àçèÿ áúëãàðè. Òàêà íà òðè-÷åòèðè åòàïà òóê ïðèñòèãàëè áåæàíöè è ãðàäúò ñå ðîäèë îòíîâî íàé-íàïðåä êàòî Êîçÿêãðàä, à îò 1934 ã. êàòî Îáçîð. Ñ òîâà èìå òîé æèâåå è äî äíåñ. Ñåãà Îáçîð å íîâ, ìîäåðåí ãðàä, èçâåñòåí ïî öÿë ñâÿò êàòî ìîäåðåí êóðîðò ñ ãîëÿìî áúäåùå. Áúäåòå ãîðäè, ìëàäè õîðà, ñúñ ñâîÿ ãðàä, íî íå çàáðàâÿéòå òåçè, êîèòî ãî ñúçäàäîõà çà âàñ. Íàïèñâàíåòî íà òàçè êíèãà ñå ðåøè ïðåç 1999 ã. íà çàñåäàíèå íà Òðàêèéñêîòî äðóæåñòâî. Öåëè ïåò ãîäèíè ñå ñúáèðàõà ìàòåðèàëè çà íåÿ. Ñåãà òÿ å âàøà. Ãëàâà, íàìåðåíà â äâîðà íà Ñò. Äóøêîâ, ñåãà â Íàöèîíàëåí ìóçåé - Ñîôèÿ. -9-

[close]

p. 10

Âúëêî Êóïåíîâ ÎÁÇÎÐ Äåòå íà ñëúíöåòî è íà ìîðåòî, ïðåêðàñíà ðîæáà, ñëúí÷åâ ãðàä, äîøúë îò äúíîòî íà âåêîâåòå, è äíåñ ñè æèâ è îùå ìëàä. Ñúñ ñåäåì èìåíà òå å äàðèë ÷îâåêà è îò òîãàâà äî ñåãà (íàä òðèéñåò âåêà) â ïàäåíèå, ðàçðóõà è ãðàäåæ, îò ïåïåëòà âúçêðúñíàë, òè âúðâèø âñå òúé êðàñèâ è æèâ. Ðàñòåø, íà ñâîèòå ÷àäà äîáðîòî äà äàäåø. À àç, ÷åðóï÷èöà îò ìîðñêà ìèäà, ïðåìèíàë â òåá ÷îâåøêèÿ æèâîò, ñå ìú÷à äà îñòàâÿ âèçà – íà êàìúê çíàê – çà èäíèÿò íàðîä. Áúäè ùàñòëèâ, òè ãðàä íà ìîéòà ìëàäîñò, íà ìîÿòà ëþáîâ è äíèòå ìè ñïîêîéíè; áúäè ùàñòëèâ è âå÷åí îñòàíè íà òîÿ áðÿã ñúñ ñëúíöå è ìîðå!!! - 10 -

[close]

p. 11

Ðîäîâåòå íà Îáçîð ×àñò ïúðâà ÏÚÐÂÈ ÇÀÑÅËÍÈÖÈ ÍÀ ÎÁÇÎÐ Ðóñêî-òóðñêàòà âîéíà îò 1877-1878 ãîäèíà (îñâîáîäèòåëíà çà Áúëãàðèÿ) çàâúðøâà ñúñ Ñàíñòåôàíñêèÿ ìèðåí äîãîâîð, ïîäïèñàí îò Ðóñèÿ è Òóðöèÿ íà 3 ìàðò 1878 ã. Ñ òîçè äîãîâîð, ñëåä áëèçî 5-âåêîâíî ðîáñòâî, Áúëãàðèÿ ñå ðàæäà îòíîâî èçïîä ðóèíèòå è çàïàçèëà ñòàðèòå ñè ãðàíèöè – îò Áÿëî ìîðå äî Äóíàâ, è îò ×åðíî ìîðå äî Îõðèä, çàïî÷âà íîâ æèâîò. Êðàòêà áèëà îáà÷å ðàäîñòòà íà áúëãàðèòå îò Ìàêåäîíèÿ è Òðàêèÿ: Âåëèêèòå ñèëè, íåäîâîëíè îò òàêà ñúçäàäåíàòà íîâà è ñèëíà äúðæàâà íà Áàëêàíèòå è îò âëèÿíèåòî íà Ðóñèÿ, ðåøàâàò íà êîíãðåñ â Áåðëèí ïðåç þíè 1878 ã. äà ðàçïîêúñàò ñòðàíàòà íè. Òå çàïàçâàò ñàìî Ñåâåðíà Áúëãàðèÿ (Ìèçèÿ) êàòî Êíÿæåñòâî, à Òðàêèÿ è Ìàêåäîíèÿ îñòàâàò âàñàëíè íà Òóðöèÿ ïîä èìåòî Èçòî÷íà Ðóìåëèÿ. Òàêà áúëãàðèòå îò Òðàêèÿ è Ìàêåäîíèÿ îñòàâàò îòíîâî ïîä ðîáñòâî. Ïî ñèëàòà íà äîãîâîðà, ïîäïèñàí â Áåðëèí, ðóñêèòå âîéñêè òðÿáâàëî äà íàïóñíàò òåçè çåìè. Ñ ïîòåãëÿíåòî íà ðóñêèòå âîéñêè, òðúãâàò è ìíîãî áúëãàðè – öåëè ñåìåéñòâà è ñåëà – òå íå èñêàëè îòíîâî äà áúäàò ðîáè. Ìíîãî îò òåçè ñåìåéñòâà îñòàíàëè â îêîëíîñòòà íà ßìáîë, à äðóãè ïîòåãëèëè êúì Äîáðóäæà, êîÿòî áèëà â ïðåäåëèòå íà Êíÿæåñòâîòî. È òàêà ïúòóâàéêè êúì Äîáðóäæà ìíîãî îò òÿõ ìèíàëè ïðåç Ãüîçåêåí (Îáçîð) è êàòî õàðåñàëè ñåëîòî, îñòàíàëè â íåãî. Òî áèëî ãðàíè÷íî – ìåæäó Èçòî÷íà Ðóìåëèÿ è Êíÿæåñòâîòî ìèíàâàëà ðåêà ×èôòå äåðå, êîÿòî òå÷å ñåâåðíî îò ñåëîòî, òà àêî ñå íàëîæåëî äà áÿãàò, êàçâàëè ñè òå, òîâà ìîæåëî äà ñòàíå ìíîãî ëåñíî – ïðåöàïâàø ðåêàòà è ñè â Êíÿæåñòâîòî. Òàêà òóê îñòàíàëè ïúðâèòå - 11 -

[close]

p. 12

Âúëêî Êóïåíîâ íÿêîëêî ñåìåéñòâà: íà Èâàí Öèêíèõîð÷åòî, íà Ðàéêî Ìàíäîâ è äð., à ïî-êúñíî, ñëåä Ñúåäèíåíèåòî, ñå çàâúðíàëè è íÿêîè ñåìåéñòâà îñòàíàëè îêîëî ßìáîë è òåçè, êîèòî áèëè ïî Äîáðóäæà è Âàðíåíñêî – Ðîôåòîâèòå, Áàêúðæèåâèòå, ßâàøåâèòå è äð. Òå çàêóïèëè îò çàìèíàâàùèòå òóðöè èìîòè è îñòàíàëè â ñåëîòî ñ íàäåæäàòà åäèí äåí ïàê äà ñå çàâúðíàò ïî ðîäíèòå ìåñòà, íî ñå óñòàíîâèëè òóê çàâèíàãè. Ìíîãî îò òåçè ñåìåéñòâà ñà îñíîâíè ðîäîâå íà Îáçîð. Ñëåä êàòî ÷èñëîòî íà áúëãàðèòå ñå óâåëè÷èëî, óâåëè÷èë ñå è áðîÿò íà äåöàòà, à íÿìàëî ó÷èëèùå, çàòîâà ïúðâîòî íåùî, êîåòî ðåøèëè äà ïðàâÿò áèëî òîâà. Çà ïúðâè ïúò ó÷èëèùåòî îòâîðèëî âðàòè òóê ïðåç 1890-1891 ã. ñ ïúðâè ó÷èòåë Èâàí Äèìèòðîâ îò Áóðãàñ. ×åðêâàòà òå ïîñòðîèëè åäâà â íà÷àëîòî íà 20 âåê – 1903-1904 ã. Òàêà Îáçîð çàïî÷âà íîâèÿ ñè æèâîò íà ñâîáîäíî ñåëèùå, çàñåëåíî îò áåæàíöè îò Èçòî÷íà è Çàïàäíà Òðàêèÿ. Êðåïîñòíàòà ñòåíà íà ãðàäà îò âðåìåòî íà ðèìëÿíèòå. - 12 -

[close]

p. 13

Ðîäîâåòå íà Îáçîð Èâàíîâ ðîä Áåøå ïðîëåòòà íà 1886 ãîäèíà. Èâàí ïàñåøå ñòàäîòî ñè êðàé ðåêàòà. Áåøå ñå çàìèñëèë, çàãëåäàí â áóéíèòå, ïî òîâà âðåìå íà ãîäèíàòà, âîäè. Òðåâà èìàøå áîë è ñòàäîòî ïàñåøå êðîòêî, íî åäíà êðàñòà, íåìèðíà äÿâîëñêà êîçà, ñÿêàø ãî äåáíåøå êîãà ùå ñå çàãëåäà íàñòðàíè, çà äà íàïðàâè ïàêîñò. È òîçè ïúò êàòî âèäÿ, ÷å Èâàí ñå å çàìèñëèë, ñå îòáè îò ñòàäîòî è âëåçå â ãðàäèíàòà êðàé ðåêàòà. Òÿ áåøå íà ïåõëèâàí Àëè, åäèí ìíîãî ëîø ÷îâåê. Ïî òîâà âðåìå êîðóäæèÿòà Õàñàí ïúê ìèíà îò òàì. Âèäÿ òîé êîçàòà è ñàìî òîâà ìó òðÿáâàøå, çà äà íàáèå íåâíèìàâàùèÿ îâ÷àð è äà ãî ãëîáè, çà äà óãîäè íà àëèÿòà. – Êàêâî áëååø ïî âîäàòà, áå ïåçåâåíê, à êîçàòà òè ïðàâè çàðàð íà õîðñêèÿ èìîò? – è ãî óäàðè ñ äðÿíîâèöàòà, êîÿòî íîñåøå. Ñòèñíà çúáè Èâàí, çà äà íå çàïëà÷å îò áîëêà, íî íå ñå ñòúðïÿ äà íå ìó ðå÷å: – Ñêîðî ùå ñâúðøè âàøàòà Àëè. ×ó ëè, ÷å ïî áàëêàíà è â Òðàêèÿ íàøèòå ñà ñå äèãíàëè. Áúëãàðñêî ùå ñòàíå, õåé! Àëè áåøå ÷óë çà òîâà îò îíáàøèÿòà. Íîâèíèòå áÿõà ëîøè, çàòîâà íèùî íå îòãîâîðè è ïîäìèíà íàãîðå. Ìèíà ñå ìåñåö. Èâàí ïàê ïàñåøå îâöåòå è Àëèÿòà ïàê ìèíà êðàé êúøëàòà ìó. Ïðåäíèÿ äåí áåøå íàó÷èë, ÷å áóíòúò íà êîìèòèòå áèë ñìàçàí è âñè÷êè êîìèòè áèëè èçáèòè. Çà òîâà áåøå ÷óë è Èâàí. Àëèÿòà ñïðÿ äî íåãî: – Êàêâî ñòàíà ñ áúëãàðñêîòî, áðå. Êîãà ùå ñè ïðàâèòå äúðæàâà, íàëè áèëî çàïî÷íàëî. Èâàí ìúë÷åøå. – Êàæè, áðå õàÿðñúç. Ïàê ëè ùå ìè ñå ïåð÷èø, à? Çà óòðå äà ìè çàêîëèø åäíî àãíå, ùå ìèíà äà ãî âçåìà – è ïîäìèíà. - 13 -

[close]

p. 14

Âúëêî Êóïåíîâ Ïðèïëàêà ìó ñå íà Èâàí. Àõ, çàùî íå ñòàíå áúëãàðñêî, ÷å äà ìó êàæà àç íà îíÿ Àëèÿ êàê ùå ìó çàêîëÿ àãíå... Íà ñóòðèíòà òîé çàêîëè åäíî àãíå è ãî çàêà÷è íà ÷åíãåëà ïðåä êîëèáàòà. Àëèÿòà ïðèñòèãíà, îãëåäà àãíåòî. Âèäÿ ìó ñå ìàëêî. – Êàêâî ñè çàêîëèë, áðå ïåçåâåíê? Êàêâî å òîâà êîòå, à? Ïîäèãðàâàø ëè ìè ñå òè, áå õàÿðñúçèíî? Çåìÿòà ñå çàâúðòÿ îêîëî Èâàí, ïðèòúìíÿ ìó ïðåä î÷èòå è êîãàòî Àëè îòêà÷àøå àãíåòî, òîé ãðàáíà ãåãàòà, êîÿòî ñòîåøå èçïðàâåíà ïðåä êîëèáàòà, çàâúðòÿ ÿ è ñ âñè÷êà ñèëà óäàðè ïúäàðèíà. Îíÿ ñå ñòðîïîëè è ïîâå÷å íå ìðúäíà. Áåøå ìúðòúâ. ×àê ñåãà Èâàí ñå îïîìíè, ðàçáðà êàêâî å ñòîðèë, íî íå çíàåøå êàêâî äà ïðàâè. Óïëàøè ñå. Âëåçå â êîëèáàòà. Ïîñòîÿ. Èçëåçå. Îâöåòå áëååõà â êîøàðàòà, à íà íåãî ìó ñå ñòðóâàøå, ÷å ñà õîðà è âèêàò – óáèåö, óáèåö! Çàùóðÿ ñå êàòî ëóä. Îíÿ ëåæåøå ìúðòúâ. Î÷èòå íà Èâàí áëóæäàåõà. Ïî åäíî âðåìå ìó ñå ìÿðíà åäèí ÷óâàë, çàêà÷åí íà âèñîê êîë. Çàãëåäà Èâàí ÷óâàëà. Íåùî ùóêíà â çàìàÿíàòà ìó ãëàâà. Òîé ñêîêíà, îòêà÷è ãî, îãëåäà ãî è ñå ñïóñíà êúì òðóïà. Ïîâäèãíà êðàêàòà íà óáèòèÿ è çàïî÷íà äà ãè ïúõà â ÷óâàëà. Ñòèãíà äî ïîëîâèíàòà... Íå! Èçäúðïà ÷óâàëà. Ïîâäèãíà ãëàâàòà è ÿ íàïúõà âúòðå. Ïîñëå ãî íàïúõà öåëèÿ. Ìåòíà ÷óâàëà íà ãðúá è õóêíà êúì ðåêàòà, êîÿòî òå÷åøå 200-300 ìåòðà ïîä êîøàðàòà. Íèêîé íå ãî âèäÿ. Ñòèãíà áðåãà. Òàì òîé áåøå âèñîê. Äîëó ðåêàòà áó÷åøå. Èìàøå áúðçåé. Õâàíà Èâàí äúíîòî íà ÷óâàëà è èçñèïà Àëèÿòà, êîéòî ñå ñâëå÷å ïî ñòðúìíîòî è öàìáóðíà âúâ âîäàòà. Áóéíèòå âîäè ãî ïîíåñîõà íàäîëó. Èâàí ãî ïðîñëåäè, äîêàòî èç÷åçíå è ñå âúðíà ïðè îâöåòå. Îòâîðè è ãè ïóñíà, íî íå ñå îòäàëå÷è, çàùîòî òåéêî ìó ùåøå äà èäâà – áÿõà ðåøèëè äà ñòðèæàò. Çàêëàíîòî àãíå âèñåøå íà ÷åíãåëà. Îñòàâè ãî òàì. Ìîæå Àëèàòà äà å êàçàë íà íÿêîé, ÷å èäâà çà àãíå. Ùå êàæå, ÷å ãî ÷àêà. Äîéäå òåéêî ìó. Õâàíàõà ïî åäíà îâöà çà ñòðèãàíå, à äðóãèòå îñòàíàõà äà ïàñàò íà ïîëÿíàòà. Òîãàâà ðàçêàçà íà òàòêî ñè êàêâî ñå å ñëó÷èëî. Êðîòúê ÷îâåê áåøå áàùà ìó, íî ìó ñå ñêàðà çà òàçè ãëóïîñò. - 14 -

[close]

p. 15

Ðîäîâåòå íà Îáçîð – Êàêâî äà ïðàâÿ, òàòå, íå èçäúðæàõ è ãî öàïíàõ. Íå çíàì êàê ñòàíà. Ñåãà êàêâî äà ïðàâÿ? – Ùå ïîìèñëèì. Àêî âîäàòà ãî îòíåñå íàäîëó êúì ìîðåòî, ùå ìèíå äîñòà âðåìå äîêàòî ãî íàìåðÿò... Íî àêî å êàçàë, ÷å ùå èäâà ïðè òåáå çà àãíå... Íå çíàì... Òðÿáâà äà áÿãàø. Ùå èì êàæà, ÷å ñè îòèøúë ïî ñêåëèòå... ðàáîòà äà òúðñèø... Äåíÿò ìèíà â òðåâîãà è î÷àêâàíå. Íèêîé íå äîéäå äà òúðñè Àëè. Íàëè áåøå ÿáàíäæèÿ è íÿìàøå áëèçêè, íî íà äðóãèÿ äåí íåãîâè ïðèÿòåëè, ñ êîèòî ÿäåøå è ïèåøå, ãî ïîòúðñèëè è íÿêîé ñå ñåòèë, ÷å àãíå ùÿë äà èì íîñè äà ïåêàò ÷åâåðìå. È òðúãíàõà äà òúðñÿò Àëè. Âñåêè îâ÷àð ïîâèêàõà äà ïèòàò íå ãî ëè å âèäÿë. Èçâèêàõà è Èâàí. Êàçà èì, ÷å íèùî íå çíàå çà íåãî. Ïóñíàõà ãî. Íî, êîãàòî ñè îòèäå, ðåøèõà ñ òàòêî ñè äà çàìèíå çà èçâåñòíî âðåìå, äîêàòî òàçè ðàáîòà ñå óòàëîæè. È çàìèíà Èâàí êúì ìîðåòî. Êîãàòî ñòèãíà Âàñèëèêî, ñå ñåòè, ÷å èìà åäèí ïðèÿòåë â Ìúðçåâî è ðåøè äà îòèäå ïðè íåãî. Íàìåðè ãî. Çàïðèêàçâàõà ñå, ïî÷åðïèõà ñå è ðåøèõà Èâàí äà ñå õâàíå çà îâ÷àð íà åäíè õîðà, ÷èéòî ñèí áåøå ñå óäàâèë âúâ Âåëåêà ïðåäè åäíà ñåäìèöà è ñåãà òúðñåõà îâ÷àð. Òàêà Èâàí îñòàíà â Ìúðçåâî. Òóê òîé ñå çàïîçíà ñ Àíàñòàñèÿ, âäîâèöà íà óäàâåíèÿ – ìëàäà äâàäåñåò è ïåò ãîäèøíà ñ äâå äåöà, åäíîòî ìîì÷å – Ãåîðãè – íà äâå ãîäèíè, à äðóãîòî – ìîìè÷åíöå – ßíóëà íà øåñò ìåñåöà. Ëÿòîòî ìèíà â ðàáîòà. Àíàñòàñèÿ îòèäå íà êúøëàòà ñàìà äà ìó çàíåñå õðàíà è äà âçåìå ñèðåíåòî. Èâàí áåøå çàïëàäíèë ñòàäîòî è ïîëåãíàë íà ñÿíêà ÷àêàøå. Àíàñòàñèÿ ñïðÿ ìàãàðåòî äî êîëèáàòà. Ñâàëè ñè ÷åðíàòà çàáðàäêà, íàëè æàëååøå. Áÿëîòî é ëèöå ãðåéíà. Êîñàòà é, ïîäóõâàíà îò âÿòúðà, ñå ðàçïèëÿ, òÿ âäèãíà ðúöå è ÿ ïðèáðà. Áåøå õóáàâà. Èâàí îòèäå ïðè íåÿ. Òÿ ìó ñå óñìèõíà. “Îãëàäíÿ ëè? Ìàëêî çàêúñíÿõ, äîêàòî îïðàâÿ äåöàòà. Òàòêî ñëåçå äî Âàñèëèêî. Ðàáîòà èìàë. Õàéäå, ñåäíè äà ÿäåø. Óõ, è àç!” È ñâàëè òîðáàòà ñ ÿäåíåòî. Ïîäàäå ìó õëÿáà, ñëîæè åäèí ñàõàí ñ ïúðæåíè ÿéöà è áóò. Èâàí ñåäíà íà åäèí ïúí. Òÿ ñòîåøå ïðàâà è ãî ãëåäàøå êàê äúâ÷è õëÿáà è ìåñîòî è îò âðåìå íà âðåìå ÿ ïîãëåæäàøå. – Òè çàùî íå ñåäíåø äà ïîõàïíåø – êàçà. - 15 -

[close]

Comments

no comments yet