Εορτασμός για τα 200 χρόνια απο τη γέννηση του Σαίρεν Κίερκεγκωρ

 

Embed or link this publication

Description

1813-2013. Ὁ κόσμος γιορτάζει τὰ Διακόσια Χρόνια ἀπὸ τὴ γέννηση τοῦ Σαῖρεν Ὤμπυ Κίερκεγκωρ.

Popular Pages


p. 1

      Ὁ Σαῖρεν καὶ πάλι στοὺς δρόμους. Μοιράζει φυλλάδια γιὰ τὴν ἀποφασιστικότητα ποὺ ἀπαιτεῖ «ἡ Στιγμή», «Ἡ ριπὴ ὀφθαλμοῦ τοῦ Παρόντος». 1813‐2013. Ὁ κόσμος γιορτάζει τὰ Διακόσια Χρόνια ἀπὸ τὴ γέννηση τοῦ Σαῖρεν Ὤμπυ Κίερκεγκωρ.

[close]

p. 2

«ὁ πιὸ βαρετὸς Δανός» (τὸν χαρακτήρησαν οἱ δικοί του) «στον τόπο όπου το παπούτσι πονάει" ἴδιος τὸ περιβάλλον του) (χαρακτήρισε ὁ Ὁ Κίερκεγκωρ παρομοιάζεται σὰν «ταλιμπάν», ποὺ γκρεμίζει τοὺς δίδυμους πύργους τῆς Ἐκκλησίας τῆς Δανίας καὶ στὴ συνέχεια πεθαίνει στὸ Νοσοκομεῖο, καταλήγει ὅπως οἱ μάρτυρες τῆς «ζιχάντ», ποὺ αὐτοκτονοῦν μετὰ τὴν τρομοκρατική τους ἐνέργεια. Πρβλ. Teologisk raseri Først og fremmest kredser Tudvad om den religiøse inderlighed og ekstremisme, der styrer hans romanfigur. Kierkegaard ender i en form for jihad mod bisperne Mynster og Martensen, som om de var selve den københavnske domkirkes dobbelte tårne og svar på Twin Towers. Den rasende mand flyver ind i dem under sin kirkekamp, og han dør på Frederiks Hospital som en anden selvmordsbomber. (Peter Tudvad har en sans for teologisk raseri, der præger hans måde at skrive sig ind i Kierkegaard på. Politiken, 28 jul.)   2

[close]

p. 3

Περιεχόμενα Ἀντὶ Προλόγου, δυὸ λόγια γιὰ τὸ ποιὸ εἶναι τὸ περιεχόμενο, ποιὰ ἡ αἰτία αὐτοῦ τοῦ πονήματος.............................................σελ. 6 1. Εἰσαγωγή. Ἑορτασμὸς τῶν 200 χρόνων ἀπὸ τὴ γέννηση τοῦ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ.................................................σελ. 7 1α. Ποιός, ὅμως, ἦταν ὁ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ;...................................σελ. 8 1β. Σχέση «Λογικῆς θρησκείας», «Χριστιανισμοῦ τοῦ Διαφωτισμοῦ» καὶ Ἐκκλησίας...................................................σελ. 16 2α. Φέτος, ὅλος ὁ κόσμος γιορτάζει τὰ γενέθλια τοῦ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ...............................................................................σελ. 18 2β. Δὲν λείπουν καὶ τὰ εὐτράπελα στὸν ἑορτασμὸ αὐτό...............σελ. 163 3. Ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες-Ὀρθόδοξοι ἔχουμε κάποιον λόγο ἐπὶ πλέον νὰ εὐχαριστοῦμε καὶ νὰ τιμοῦμε τὸν Σαῖρεν Κίερκεγκωρ....................................................................σελ. 201 4. Ποιὰ εἶναι ἡ Χριστολογία τοῦ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ;..................σελ. 203 5. Σκέψεις πάνω στὴ γιορτὴ αὐτή. Τὸ πνεῦμα τοῦ «Advocatus Diavoli» καὶ μικρὲς συζητήσεις μὲ ὁρισμένους ἐκπροσώπους αὐτοῦ τοῦ δικηγόρου...............................................................................σελ. 211 3

[close]

p. 4

Inhalt Vorwort. welche war die Ursache dieser Abhandlung ....................... p. 6 1 . Einführung . Feier von 200 Jahren ab Søren Kierkegaard’s Geburt. p 7 1a . Wer aber war Søren Kierkegaard ? ................................................ p. 8 1b . Relationship zwieschen "vernünftigen Religion ", " Christentum der Aufklärung " und der Chr. Kirche .............................................. p . 16 2a . In diesem Jahr feiert die ganze Welt den Geburtstag von S. Kierkegaard....................................................................................p.18 2b . Es gibt aber auch humorvolle Seiten von dieser Feier............... p. 163 3. Wir, Griechisch-Orthodoxe, haben noch einen, besonderen, Grund um S. Kierkegaard zu danken und zu verehren................................... p. 201 4 . Welche ist die Christologie Søren Kierkegaard‘s ? ..................... p. 203 5 . Gedanken über dieses Festival. Der Geist des «Advocatus Diavoli » und eine kleine Diskussion mit einigen Vertretern dieses Advocatus....................................................................................p... 211 4

[close]

p. 5

Contents PREFACE, What is the cause of this essay ..................................... . p... 6 1. Introduction . Celebration of 200 years from Birth of Søren Kierkegkor ........................................................... p..... 7 1a. Who, though , was Søren Kierkegaard ? ...................................... P... 8 1b. Relationship "reasonable religion ", " Christianity Enlightenment ' and the Church .............................................. p ..... 16 2a. This year , the whole world celebrates the birthday of Søren Kierkegaard..................................................................p.....18 2b. There are also humorous in celebrating what .......................... p... 163 3. We Greek - Orthodox have someone speak on now give thanks and honor son of Søren Kierkegaard .............................. p ...201 4. What is the Christology Søren Kierkegaard’s ? ..........................p... 203 5. Thoughts about this festival . The spirit of «Advocatus Diavoli» and small discussion with some representatives of that......................p.. 211 5

[close]

p. 6

1 Ἀντὶ Προλόγου, δυὸ λόγια γιὰ τὸ περιεχόμενο καὶ τὴν αἰτία αὐτοῦ τοῦ πονήματος Συλλέγει ανακοινώσεις εκδηλώσεων από όλον τον κόσμο, που έχουν σχέση με τον εορτασμό των 200 χρόνων από τη γέννηση του Σαίρεν Ω. Κίερκεγκωρ. Πρόκειται γιὰ μιὰ πρόχειρη καὶ ἀνεπεξέργαστη, ἀταξινόμητη σχεδὸν κ.λπ. συλλογὴ τῶν ἀνακοινώσεων τῶν διαφόρων ἑορταστικῶν ἐκδηλώσεων ἀπὸ πάρα πολλὰ μέρη τοῦ κόσμου. Σχολιάζει ὁρισμένα σημεῖα, ποὺ δείχνουν ἰδιαιτερότητες διαφόρων εἰδῶν. 1 Σύμβολο δανεισμένο ἀπὸ 6

[close]

p. 7

1.__Ἑορτασμὸς τῶν 200 χρόνων ἀπὸ τὴ γέννηση τοῦ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ. Φέτος, γιορτάζονται σ’ ὅλον τὸν κόσμο τὰ 200 χρόνια ἀπὸ τὴν γέννηση τοῦ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ (1813-1855) (καθὼς ἐπίσης γιορτάζεται καὶ ὁ Albert Camus, ἀφοῦ φέτος κλείνουμε 100 χρόνια από την γέννησή του). Ὁμώνυμοι Σύλλογοι (Kierkegaard society’s) ποὺ σκοπὸ ἔχουν τὴν ἔρευνα καὶ τὴν προώθηση τῶν σκέψεων τοῦ Κίερκεγκωρ, πολιτιστικὰ κέντρα, μουσεῖα, καθὼς καὶ πάρα πολλῶν εἰδῶν ἄλλοι πνευματικοὶ φορεῖς καὶ καλλιτέχνες (ἠθοποιοί, μουσικοί, ζωγράφοι κ.ἄ.), ἔχουν φτάσει ἤδη στὸ ὕψιστο σημεῖο, στὸ ἀποκόρυφο τῶν δραστηριοτήτων τους. Οἱ δραστηριότητες δὲ αὐτὲς θὰ συνεχιστοῦν μέχρι τὸ τέλος τοῦ ἔτους, περίπου. Ἀναζητώντας στὸ διαδίκτυο γιὰ περισσότερες πληροφορίες πάνω στὸ θέμα, θὰ παρατηρήσει κανεὶς ὅτι ὑπάρχουν ἰδιαίτερα πολλοὶ σύλλογοι, στ’ ὄνομα τοῦ Κίερκεγκωρ, σ’ ὅλον τὸν κόσμο. Οἱ περισσότεροι ἔχουν σχέση μὲ τμήματα θεολογικῶν σχολῶν διαφόρων Πανεπιστημίων. Ὑπάρχουν ὅμως σύλλογοι καὶ σὲ προσωπικὸ ἐπίπεδο ἐρευνητῶν, ποὺ ἀφιέρωσαν τὴ ζωή τους στὴν μελέτη καὶ προώθηση τῶν σκέψεων τοῦ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ. Ὅλοι τους, φυσικά, ἔχουν κοινὸ κέντρο ἀναφορᾶς, ὡς τὴν Μέκκα καὶ τὴν καρδιά, ὅπου, κατὰ κύριο λόγο, χτυπάει τὸ ἐνδιαφέρον ὅλου τοῦ κόσμου γιὰ τὸν ὑπέροχο αὐτὸν θεολόγο, τὴν Κοπεγχάγη. Καὶ πιὸ συγκεκριμένα, ξεκινώντας, ὄχι μόνον τιμητικά, λόγω ἀρχαιότητας (φέτος γιορτάζει καὶ αὐτὸς ὁ σύλλογος τὰ 65 του χρόνια), ἀλλὰ κυρίως λόγῳ τῆς μοναδικῆς καὶ ἀνεπανάληπτης προσφορᾶς του στὸ καμάρι αὐτὸ τῆς Δανίας (ἔχω ἀκούσει πολὺ σοβαρὸ Δανὸ νὰ λέει ὅτι νοιώθει περήφανος ποὺ εἶναι Δανός, κυρίως λόγῳ τοῦ Κίερκεγκωρ), ἔχουν ὡς κοινὸ σημεῖο ἀναφορᾶς 7

[close]

p. 8

τὸν Søren Kierkegaard Selskabet (society) http://www.kierkegaardselskabet.dk. 1α_ Ποιὸς ὅμως ἦταν ὁ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ; Συνήθως τὸν ἀποκαλοῦν «πατέρα τοῦ Ὑπαρξισμοῦ», «ἐμπνευστὴ τῆς Ὑποκειμενικότητας» καὶ πολλὰ ἄλλα.2 Καὶ τί σημαίνουν ὅλα αὐτά; Σὲ ἀντίθεση μὲ αὐτὸ ποὺ συνέβαινε μέχρι τότε, δηλ. οἱ φιλόσοφοι ἔβλεπαν «ἀφ’ ὑψηλοῦ» τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἀποφαίνονταν γιὰ ὅ,τι τοὺς ἀφοροῦσε, γενικῶς, ὡς σύνολο, ὁ Κίερκεγκωρ διεῖδε ὅλα ὅσα ἀφοροῦσαν τὸν καθ’ ἕνα ἄνθρωπο, ξεχωριστά, ἀπὸ τὸ πρῖσμα τῆς μεμονωμένης του ὕπαρξης, δηλ. ἀπὸ κάτω, καὶ μάλιστα ἀπὸ τὸ πρῖσμα τοῦ «ἑνὸς καὶ μόνου», τοῦ «μεμονωμένου», τοῦ «ξεχωριστὰ ὑπεύθυνου». Καὶ γιὰ νὰ μὴ γίνει παρεξήγηση: ὁ Κίερκεγκωρ εἶναι ὑπέρμαχος, κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἀρχάς, τοῦ ὑποκειμενισμοῦ, προκειμένου νὰ ἀντιπαραταχθεῖ στὸν ὁλοκληρωτισμό, τὴν μαζοποίηση, ἀπὸ τὴν μαζικοποίηση, ποὺ πρότεινε ὡς πολιτικὴ ἰδέα ὁ κομμουνισμός, γεγονὸς τὸ ὁποῖο ἀποτελοῦσε καὶ τὸ κυρίαρχο θέμα τῆς ἐποχῆς του. Ὁ Κίερκεγκωρ ἀντιπαρέταξε σ’ αὐτὸ τὸν «καθένα» ἄνθρωπο, ποὺ ἔκανε τὴν ὑπέρβασή του καὶ ποὺ ἀπὸ «κατ’ εἰκόνα Θεοῦ», «δυνάμει» ἁγίου, γινόταν Χριστιανός καὶ παρέμενε Χριστιανός, ἀφοῦ βίωνε τὴν ὕπαρξή του. Καὶ ὅλα αὐτὰ συνέπιπτε νὰ τὰ λέει τὴν ἐποχὴ κατὰ τὴν ὁποία γινόταν θεοποίηση τῆς μαζικῆς συνείδησης στὸ κομμουνιστικὸ κίνημα. Προκειμένου νὰ ἀντιπαραταχθεῖ στὸν κοινὸ ἐχθρὸ τῶν ἐργατῶν, τὸ κεφάλαιο, ὁ Κομμουνισμὸς κήρυττε τὴν κυριαρχία τῆς συνολικῆς συνείδησης καὶ τὴν ἔκανε σημαία στὸ 2 “Ἀντιδρώντας στὴ διδασκαλία τῆς φιλοσοφίας ὡς εἶχε τότε διαμορφωθεῖ ὁ Κίερκεγκωρ ἀπαίτησε νὰ ἀντιμετωπίζεται ὁ ἄνθρωπος ὄχι ὡς ἀπρόσωπη ὀντότητα, ἀλλὰ ὡς ὑπάρχον πρόσωπο. Μὲ ἄλλα λόγια ἡ ὕπαρξη προηγεῖται τῆς οὐσίας, ὅπως συνόψισε ἀργότερα ὁ Σάρτρ, τὸ πνεῦμα τῆς διδασκαλίας τοῦ Κίερκεργκωρ” Πελεγρίνης Θ., Λεξικὸ τῆς Φιλοσοφίας. Ἤ, ὅπως τὸ ἐξέφρασε ἀλλοῦ, ἔβλεπε «τὴν ἀνεπάρκεια τοῦ «ἁπλὰ ἀνθρώπινου». 8

[close]

p. 9

«Κομμουνιστικὸ Μανιφέστο» (1848), ἐνῷ ὁ Κίερκεγκωρ, τὴν ἴδια χρονιά, ἔγραφε τὴν «Ἐξάσκηση στὸν Χριστιανισμό», μιὰ προσπάθεια νὰ πάψει ὁ Χριστιανισμὸς νὰ καταστρέφεται ἀπὸ τὴν κατεστημένη Χριστιανοσύνη δὲν ἔγινε καὶ νὰ καταντάει νὰ ἀποτελεῖ, νὰ μὲ τὸ ὄνομα ἡ «Χριστιανοσύνη», ἕναν γεωγραφικὸ ὅρο καὶ μόνον. Ἡ προσπάθειά του ἀμέσως κατανοητή. Προκειμένου ἀποφευχθεῖ παρεξήγηση, ἁπλὴ ἤ ἐσκεμμένη, ὅπως αὐτὴ τοῦ Λούκατς, ἀπὸ τὴν μιὰ μεριά, ποὺ τὸν εἶδε σὰν χειρότερο ἐχθρὸ καὶ ἀπὸ τὸν καπιταλισμό, καὶ τῶν Ναζί ἀπὸ τὴν ἄλλη, ποὺ τὸν ἔνοιωθαν δικό τους καὶ τοποθετοῦσαν τὸ πορτραῖτο του μαζύ μὲ αὐτὸ τοῦ Νίτσε καὶ τοῦ Βάγκνερ στὰ ἐξώφυλλα τῶν περιοδικῶν τῆς νεολαίας τους3, ὁ «μεμονωμένος» Χριστιανός, «ὁ ἕνας καὶ μόνος», «ὁ καθένας», «ὁ ἀναγνώστης», «ὁ συνοδοιπόρος» τῆς ὁρολογίας τοῦ Κίερκεγκωρ, δὲν ἔχει νὰ κάνει μὲ τὸ «ἄτομο», τὴν «ἀτομοκρατία», τὸν «γιάπι».4 Ὡς πρὸς τὸ ἑπόμενο βῆμα, στὰ πλαίσια τῆς ἀντιπαράθεσης μεταξὺ Παγκοσμιοποίησης καὶ Οἰκουμενισμοῦ, μεταξὺ Ἀτόμου - Ὑποκειμένου καὶ Προσώπου (ὀρθόδοξης θέσης γιὰ τὸν κάθε ἕνα συνειδητοποιημένο χριστιανό ἤ ἔστω ἠθικὸ ἄνθρωπο), εἶχε ὁ Κίερκεγκωρ τὴ χριστιανική του θέση, ὅταν ἐναντιώνονταν στὴ «μάζα» τοῦ Κομμουνισμοῦ (θὰ ἦταν ἐπίσης ἐναντίον τῶν Yappys, ἐὰν τοὺς γνώριζε). Ἐμπεριστατωμένα καὶ 3 American president Franklin D. Roosevelt discovered Kierkegaard’s works in 1944 and stated that ”Kierkegaard gives a better understanding of the inhumanity of the Nazis.” (Kierkegaard is also is be found in Washington today. Hillary and Bill Clinton’s dog is called Soren.) 4 Den Enkelte = «Ὁ εἷς καὶ μόνος» τοῦ Ν. Νησιώτη. Ἡ Σοφία Σκοπετέα κάνει χρήση, κατὰ περίσταση, τοῦ «μεμονωμένος», «ξεχωρισμένος», «μοναχός του», «καθ’ ἕκαστον», «ὁ καθέκαστος», «ὁ ἕνας», «ἐκεῖνος ὁ ἕνας». Οἱ Ἀγγλόφωνοι μετέφρασαν τὸ «den Enkelte» ὡς «The single individual». Δὲν νομίζω ὅτι ἀποδίδει τὸ πνεῦμα τοῦ Κίερκεγκωρ, ἐὰν δὲν συνοδεύεται περιφραστικὰ μὲ τὸ ἠθικὸ στοιχεῖο αὐτοῦ τοῦ συγκεκριμένου single individual. ”Das glaube ich fest: so viel Verworrenes, Böses und Abscheuliches in den Menschen auch wohnen kann, wenn sie zum verantwortungs und reuelosen „Publikum“, zur „Menge“ und dergleichen werden, so viel Wahres und Gutes und Liebenswertes ist in ihnen, wenn man erreichen kann, daß sie Einzelne werden. Ach, und wie würden die Menschen nicht - Menschen werden, Menschen, die man lieben müsste, wenn sie Einzelne vor Gott würden.“ Søren Kierkegaard. 9

[close]

p. 10

μὲ συγκεντρωμένα στοιχεῖα τὸ βλέπουμε αὐτὸ στὸ ἔργο τοῦ Gregor Malantschuk: Fra Individ til den Enkelte, Problemer omkring Friheden og det Etiske hos Søren Kierkegaard, C. A. Reitzels Boghandel, Copenhagen 1978. Indførelse I Søren Kierkegaards Forfatterskab, C. A. Reitzels. (Ἀπὸ τὸ Ὑποκείμενο ἕως (τὸν) «Ἕνα καὶ μόνο», προβλήματα περὶ τῆς Ἐλευθερίας καὶ μιᾶς Ἠθικῆς στὸν Ζ. Κίερκεγκωρ.) Μήπως, ἴσως, θὰ πρέπει νὰ «αὐθαιρετήσουμε», νὰ φύγουμε ἀπὸ τὴν κυριολεξία καὶ νὰ ἑρμηνεύσουμε τὸν Enkelte ὡς «Πρόσωπο»! Διότι, σὺν τοῖς ἄλλοις, τὸ Πρόσωπο σχετίζεται, στὴν Ὀρθοδοξία, ἄμεσα καὶ μὲ τὴν «Προσωπικὴ Ἀλήθεια», ποὺ μὲ τὴ σειρά της μᾶς συνδέει μὲ τὴ θέση τοῦ Κ. ὡς πρὸς αὐτήν. Πρέπει νὰ τονισθεῖ ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ «Προσώπου» στὴν Ὀρθοδοξία δὲν ἔχει τὸ νόημα τοῦ ἀρχαιοελληνικοῦ προσωπείου. Ἀποτελεῖ δογματικὸ ὅρο καί, μὲ δυὸ λόγια, ἐνέχει, ἐμπεριέχει στὸ νόημά του τὴν ἠθελημένη «σχέση» τοῦ συγκεκριμένου ἀνθρώπου μὲ τὸν συνάνθρωπό του, καὶ πού, ὡς συνέχεια, ἀποτελοῦν μαζί καὶ μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους τὰ μέλη τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτό, λοιπόν, τὸ νόημα τοῦ προσώπου, δηλ. τοῦ ἀνθρώπου «ἐν σχέσει», δὲν τὸ γνωρίζουν οἱ πιστοὶ ἄλλων Ὁμολογιῶν καὶ δὲν καταλαβαίνουν τὴ συγγένειά του μὲ τὸν Enkelte τοῦ Κίερκεγκωρ. Ὁ καθ. Gregor Malantschuk διακρίνει, ἑρμηνεύοντας τὸ πνεῦμα τοῦ Κίερκεγκωρ, τὸ Ἠθικὸ, κατ’ ἀρχάς, μέρος τοῦ Enkelte, τοῦ Προσώπου. Εἶναι τὸ δεύτερο στάδιο, τὸ ἑπόμενο, μετὰ τὸ Αἰσθητικό. Μπορεῖ καὶ πρέπει νὰ ἀκολουθήσει τὸ τρίτο, τὸ Θρησκευτικό (τὸ Ἐκκλησιολογικὸ θὰ λέγαμε ἐμεῖς). Αὐτὸ ἀποτελεῖ ἤδη σημαντικότατο διαφοροποιὸ στοιχεῖο. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη ἔκφρασή του, ποὺ πιστοποιεῖ τὰ παραπάνω: «Die Evolution des Individuums zu einen „Einzelnen“, durch den revolutionierten Srpung des Glaubens». Ἡ ἐξέλιξη τοῦ ὑποκειμένου σὲ ἕναν μεμονωμένο, μέσῳ τοῦ ἐπαναστατικοῦ ἅλματος τῆς Πίστεως. 10

[close]

p. 11

Γιατί, ὅμως, ὁ Κίερκεγκωρ δὲ χρησιμοποίησε τὸν ὅρο "Personα"; Ὑποθέτω ὅτι τὸ ὀρθόδοξο περιεχόμενο τοῦ ὅρου δὲν τὸ γνώριζε, τὸ ὁποῖο μπορεῖ καὶ νὰ τοῦ ἄρεζε. Σίγουρα, ὅμως καὶ πάλι, ὁ ὅρος "Personα", ὡς ὅρος τῆς Ἑγελιανῆς ὁρολογίας ὅρο, ἤ μᾶλλον στὴν κατηγορία τοῦ "Enkelte".5 Κάποιος χαρακτηρίζει τὸν ὅρο den Enkelte ὡς «ἀρχιμήδειο σημεῖο» γιὰ τὴν κατανόηση τῆς θέσης τοῦ Κίερκεγκωρ στὸ θέμα τοῦ Ὑποκειμένου, στὸ ἄρθρο του: KIERKEGAARD AND THE SELF. 6 καὶ ἐν γένει τῆς Δυτικοευρωπαϊκῆς σκέψης, δὲν ἔκφραζε αὐτὸ ποὺ ὁ ἴδιος ἀπέδιδε στὸν 5 Ὁ Howard V. Hong, μεγάλος μεταφραστής, μαζὺ μὲ τὴν σύζυγό του Edna, τῶν ἔργων τοῦ Κίερκεγκωρ στὰ Ἀγγλικὰ καὶ ἰδρυτικὸ στέλεχος τῆς δραστηριότητας γιὰ τὴν μελέτη τοῦ Κίερκεγκωρ στὸ Κολλέγιο St. Olaf, Μινεζότα, γράφει: «το πρόσωπο (Persona) λατινικά σημαίνει μια μάσκα που χρησιμοποιείται από τους φορείς για τον προσδιορισμό του χαρακτήρα ποὺ εκπροσωποῦν και ως βοήθημα στην προβολή της φωνής. ...Η μάσκα είναι πράγματι μάσκα του ατόμου, αλλά το άτομο δεν είναι συνώνυμο με τη μάσκα και δεν εξαντλείται από το σύνολο των μασκών του (The mask is indeed the person’s mask but the person is not synonymous with the mask and is not exhausted by the aggregate of his masks)». (Howard V. Hong, “Trying to Do the Right Thing,” Reece Report (Northfield MN: Richard Reece) 7/1 (January 1992) 18). 6 KIERKEGAARD AND THE SELF: «Central to Kierkegaard's understanding of the individual is his understanding of the self. It can in fact be seen as the «Archimedean point» of his thought if it is remembered that this means the self as it relates to God, for as Gregor Malantschuk points out, the Archimedean point is firmly connected with the idea of transcendence, transcendence as that which is outside the world, and transcendence by the individual from within the world. (Παραπέμπει στὸν Gregor Malantschuk, Begreberne Immanens og Transcendens hos Seren Kierkegaard, in Kierkegaardiana (Søren Kierkegaard Selskabet, Rosenkilde og Bagger, København, vol. IX, 1974) P 104-132, cf. EO II p 270, 221 (SV vol. 3 p 245, 201). (Παραθέτουμε τὴν ἄποψη τοῦ Κίερκεγκωρ ὡς πρὸς τὸ Transzendenz: “Die Transzendenz ist eine Bewegung im tieferen Sinne und nur die existentielle Bewegung ist eine solche. Die Transzendenz ist also kein Sein, keine Inhaltsbestimmung, sondern ein Ereignis, eine Handlung“.) («Παρ' ὅληv τὴv ἔμφασιv εἰς τὴv ἀξίαv τoῦ πρoσώπoυ, ἐv τoύτoις, ἡ ὑπαρξιακὴ φιλoσoφία ἀπέχει πoλὺ ἀφ' ἑvὸς μὲv ἐκ τoῦ ἀτoμικισμoῦ (solipsismus), ἀφ' ἑτέρoυ δὲ ἐκ τoῦ ἐπιστημoλoγικoῦ ἰδεαλισμoῦ. Εἰς πoλλoὺς ἐκ τῶv ἐκπρoσώπωv τῆς σχoλῆς διακρίvovται σαφεῖς ἀvθρωπιστικαὶ τάσεις, καθ' ὅσov ἀπoδίδεται ἰδιαιτέρα βαρύτης εἰς τὰς πρoσπαθείας καὶ τὰ κίvητρα τoῦ ἀvθρώπoυ καὶ εἰς τὴv μακρὰv τoῦ ὑπερβατικoῦ ὄvτoς αὐτoδυvαμίαv τoυ.» “The ethical person has a genuine and non-fragmented identity, role, and place in life, defined by his commitment to others and self, and has now chosen himself whereas before, in the aesthetic stage, there was no self behind the empty and transient role. In addition, instead of acting for selfpleasure, one's actions in the role are motivated by the commitment to others. The person in the ethical stage considers the needs of others and community when making decisions. A businessman in the ethical stage operates not for the thrill of the deal and the selfish gain (as in the aesthetic stage), but for the benefit of society. At this point, every decision that the individual makes is an ethical one. The aesthete might have to decide between steak or fish for dinner, or between wearing a suit or sweats to work, but no ethical implications are involved for him. In the ethical stage, the ethics and effects of the situation on others and the world (which is determined by the role or commitment one has chosen) enter into every decision he makes.“) 11

[close]

p. 12

Παρεμπιπτόντως: τὴν ταινία "τὸ πρόσωπο" ὁ Ingmar Bergman (O rosto (Ansiktet, Ansigtet στὰ δανέζικα) λέει 1958 στὴν http://www.YouTube.com/watch?v=B7O6UwUosRc) σκέψη τοῦ Soeren Kierkegaard. αὐτοβιογραφία του ὅτι τὸ θέμα τῆς ταινίας τὴν ἐμπνεύστηκε ἀπὸ τὴ (Filme "O Rosto" de Ingmar Bergman que teve por inspiração (segundo o próprio Bergman em sua autobiografia) o pensamento de Soren Kierkegaard. Kierkegaard Brasil) (Ὁ Ingmar Bergman γύρισε ἄλλο φίλμ μὲ τὸν τίτλο «Persona», τὸ 1966.) Ἐν συνεχείᾳ, ἡ ἔννοια «τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου», τοῦ Enkelte, εἶναι άρρηκτα συνδεδεμένη μὲ τὸ Πάθος, τὸ ὁποῖο τὴν διακρίνει ἀπὸ κάθε ἄλλη κατηγορία ὑποκειμένου. Τὸ Πάθος αὐτὸ βοηθάει τὸν «ἕνα καὶ μόνο» νὰ ἀγωνιστεῖ γιὰ νὰ ξεπεράσει τὴν ἀπελπισία τῆς ἁμαρτίας σ’ αὐτὴν τὴν σκηνή, τὴν ράμπα, ποὺ λέγεται ζωή, μὲ τὸ νὰ παίξει ἕναν ρόλο σ’ αὐτήν, ποὺ δὲν τοῦ ἔχει δοθεῖ (οἱ ἄθεοι ὑπαρξιστὲς μιλοῦν γιὰ μιὰ ζωὴ ἀπὸ τὸ μηδὲν πρὸς τὸ μηδέν, μιλοῦν γιὰ τὴν ἀπελπισία τῆς συνειδητοποίησης τῆς ἐγκατάληψης τοῦ ὄντος σ’ αὐτὸν τὸν πλανήτη «die Geworfenheit des Da-Seins»). Ὁ Κίερκεγκωρ λέει ὅτι ἀποζητᾶ: «νὰ μάθω, ὄχι νὰ καταφεύγω ἁπλὰ στὴν «Χάρη», ἀλλὰ νὰ τὴν ἐμπιστεύομαι σὲ τέτοιο βαθμό, ὥστε νὰ τὴ χρησιμοποιῶ». Καὶ ἡ Ὀρθόδοξη παράδοση λέει ὅτι κάθε χριστιανός, γιὰ νὰ οἰκειοποιηθεῖ τὴ θεία χάρη, ὀφείλει προηγουμένως νὰ ἀσκηθεῖ διάγοντας αὐθεντικὴ πνευματικὴ ζωή. Ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἄσκηση εἶναι τὸ μέσο θεραπείας τῆς νοσούσας ἀνθρώπινης φύσης καὶ ἐπιστροφῆς στὴν προπτωτικὴ μακαριότητα. Καὶ γιὰ νὰ ἐπεξηγήσει θεολογικὰ ὁ Σ. Κίερκεγκωρ τὴν ἔννοια τοῦ «ἑνὸς καὶ μόνου», παραπέμπει στὴν Α’ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολὴ τοῦ Ἀποστόλου Παύλου, 9, 24-27, ὅπου: «ἕνας μόνο λαμβάνει τὸ βραβεῖο». 12

[close]

p. 13

Α΄ πρὸς Κορινθίους 9,24-27 24 οὐκ οίδατε ὅτι οἱ ἐν σταδίῳ τρέχοντες πάντες μὲν τρέχουσιν, εἷς δὲ λαμβάνει τὸ βραβεῖον; οὕτω τρέχετε, ἵνα καταλάβητε. 25 πᾶς δὲ ὁ ἀγωνιζόμενος πάντα ἐγκρατεύεται, ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἵνα φθαρτὸν στέφανον λάβωσιν, ἡμεῖς δὲ ἄφθαρτον. 26 ἐγὼ τοίνυν οὕτω τρέχω, ὡς οὐκ ἀδήλως, οὕτω πυκτεύω, ὡς οὐκ ἀέρα δέρων. 27 ἀλλ’ ὑποπιάζω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶ, μήπως ἄλλοις κηρύξας αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι. Μετάφραση Π. Τρεμπέλα 24 Εἰς στάδιον ἀγώνων πνευματικῶν εὑρισκόμεθα. Δὲν γνωρίζετε, ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ μέσα εἰς στάδιον λαμβάνουν μέρος εἰς τὸ ἀγώνισμα τοῦ δρόμου, ὅλοι μὲν τρέχουν, ἕνας δὲ λαμβάνει τὸ βραβεῖον; Νὰ τρέχετε λοιπὸν καὶ σεῖς καὶ νὰ ἀγωνίζεσθε ἔτσι προσεκτικὰ καὶ ἀκούραστα, διὰ νὰ κερδήσετε τὸ βραβεῖον. 25 Καθένας δὲ ποὺ ἀγωνίζεται, ἐγκρατεύεται εἰς ὅλα, ἀκόμη καὶ εἰς τὴν τροφὴν καὶ εἰς τὸ ποτόν. Καὶ ἐκεῖνοι μὲν ἀγωνίζονται καὶ ἐγκρατεύονται διὰ νὰ λάβουν στέφανον, ποὺ φθείρεται, ἡμεῖς ὅμως ἀγωνιζόμεθα δι’ ἄφθαρτον στέφανον. 26 Μιμηθῆτε τὸ παράδειγμά μου. Ἐγὼ λοιπὸν τρέχω ἔτσι, ὥστε ξεύρω καλὰ τί ζητῶ, διὰ ποῖον σκοπὸν ἀγωνίζομαι καὶ μὲ ποῖον τρόπον θὰ τὸν ἐπιτύχω. Δὲν παρουσιάζομαι σὰν νὰ πυγμαχῶ γρονθοκοπῶν τὸν ἀέρα καὶ ἀγωνιζόμενος στὰ κούφια. 27 Ἀλλὰ ταλαιπωρῶ τὸ σῶμα μου καὶ τὸ μεταχειρίζομαι ὡς δοῦλον, διὰ νὰ μὴ ἀποδοκιμασθῶ καὶ ἀποδειχθῶ ἀνάξιος τοῦ βραβείου ἐγὼ ὁ ἴδιος, ποὺ ἐκήρυξα εἰς ἄλλους καὶ μὲ τὴν ἰδικήν μου προτροπὴν καὶ διασκαλίαν ἔλαβαν αὐτοὶ τὸ βραβεῖον. 13

[close]

p. 14

«Ἕνας μόνο λαμβάνει τὸ βραβεῖο». Ἡ φράση αὐτή, λέει ὁ Σ. Κίερκεγκωρ, πρέπει νὰ ἑρμηνευθεῖ χωρὶς συγκρίσεις, διότι στὴ σύγκριση ἐννοοῦνται καὶ «οἱ ἄλλοι». Τὸ χωρίο τῆς Ἁγίας Γραφῆς θέλει νὰ πεῖ ὅτι ὁ καθένας μπορεῖ νὰ εἶναι ἐκεῖνος ὁ Ἕνας, τὸν ὁποῖο, μάλιστα, ἐπιπρόσθετα, θὰ βοηθήσει ὁ Θεός, ἀλλὰ μόνον ἕνας θὰ καταφέρει νὰ βρεθεῖ στὸν σκοπό, στὸν στόχο. Τὸ παράδειγμα ἀπὸ τὸν χῶρο τοῦ ἀθλητισμοῦ δείχνει τὸν νικητή, ὄχι τὸν ἁπλῶς συμμετέχοντα μὲ λόγια ἤ καὶ μὲ πράξεις, ἀλλὰ ...ἀνεπαρκεῖς (ἀποκλείει τοὺς «ἀκολούθους», «ὀπαδοὺς» καὶ «συμπαθοῦντες»). Παραπέμπει σὲ ἀγῶνα ποὺ ἀπαιτοῦνται προετοιμασίες πρωταθλητή, ποὺ «τὰ δίνει ὅλα», ὅπως τὰ δίνουν ὅλα καὶ ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους ἔχει διδάξει. Ὁ τονισμὸς ἐκ μέρους τοῦ Κίερκεγκωρ, τῆς ἔννοιας τοῦ «Ἑνὸς καὶ μόνου» καὶ ἡ ἀντίθεσή του πρὸς τὸ «Πλῆθος» καὶ περισσότερο πρὸς τὴ «Μάζα», ποὺ γιὰ τὸν Κ. ἀντιπροσωπεύουν τὴν «Ἀναλήθεια», ἔκανε πολλοὺς ἀπὸ τοὺς εὐκαιριακούς, ἐπιλεκτικούς, ἐπιφανειακοὺς ἀναγνῶστες του νὰ νομίζουν, συσχετίζοντας ταυτόχρονα καὶ τὴ στάση του ἀπέναντι στὸν ἐπὶ κεφαλῆς τῆς Ἐκκλησίας τῆς Δανίας, ὅτι ὁ Κ. ἦταν ἐναντίον τῆς «Ἐκκλησίας», ἄρα ἐναντίον τῆς ἑνότητας, τῆς οἰκουμενικότητας τοῦ ποιμνίου τοῦ Χριστοῦ. Ὅμως, ὁ τονισμὸς αὐτὸς στόχευε στὸν τονισμὸ τῆς σπουδαιότητας τῆς ὑπευθυνότητας τοῦ καθενός (πρβλ. «...γιὰ τὴ συγγραφική μου δραστηριότητα», σελ. 101, τὴν παρατήρησή του ὅτι «πλῆθος» σημαίνει ἀνευθυνότητα τοῦ καθενὸς ξεχωριστά). Ἐπειδὴ εἶναι ἰδιαίτερα ἐνδιαφέρον καὶ διαφωτιστικὸ τὸ πῶς ἑρμηνεύουν τὸ χωρίο αὐτὸ ὁ Λούθηρος, ὁ Κίερκεγκωρ, ὁ Τρεμπέλας, ἂς δοῦμε, τώρα, καὶ πῶς ἑρμηνεύουν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας (Ὠριγένης 3ος αἰῶνας, Χρυσόστομος 5ος αἰῶνας, Οἰκουμένιος 10ος αἰῶνας κ.ἄ.) τὸ συγκεκριμένο χωρίο ποὺ ἑρμήνευσε ὁ Σαῖρεν Κίερκεγκωρ: 14

[close]

p. 15

Προσάγει παραδείγματα ἐκ τῶν ἀγώνων, πολὺ γνωστὰ τοῖς Κορινθίοις ἐκ τῶν ἀνὰ διετίαν γινομένων Ἰσθμίων. Τὸ πρῶτον παράδειγμα ἐκ τοῦ ἀγωνίσματος τοῦ δρόμου (Τρεμπέλας). Οὐχὶ «πάντες οἱ σωζόμενοι ἕν εἰσι καὶ ἓν σῶμα... Ἐν τῷ σταδίῳ οὖν πάντες τρέχουσι... καὶ Ἰουδαῖοι τάχα καὶ οἱ τὰ Ἑλλήνων... φιλοσοφοῦντες... τρέχει καὶ ἡ ἐκκλησία, ἀλλ’ εἷς λαμβάνει τὸ βραβεῖον, ὁ εἷς ἄνθρωπος...» (Ὠριγένης). «Τοῦτο λέγει οὐχ ὡς καὶ ἐνταῦθα ἑνὸς ἐκ πάντων μέλλοντος σώζεσθαι, ἄπαγε, ἀλλ’ ὡς πολλὴν ὀφειλόντων ἡμῶν εἰσενεγκεῖν τὴν σπουδήν» (Χρυσόστομος). «Δεικνύς, ὅτι οὐκ ἀρκεῖ πιστεῦσαι μόνον εἰς σωτηρίαν, ὥσπερ οὐδὲ ἐκείνοις τὸ δραμεῖν ἁπλῶς, ἀλλὰ χρὴ σπουδάζειν μέχρις αὐτοῦ τοῦ βραβείου ἤγουν τοῦ στεφάνου» (Οἰκουμένιος). Ἃς μὴν παραβλέψουμε τὴν ἱστορία, τὴν προέλευση τοῦ ὅρου τοῦ «Ἑνὸς καὶ Μόνου» τοῦ «Ἀγαπητοῦ Ἀναγνώστη». Στὶς ἡμελολογιακὲς σημειώσεις του τοῦ Ἀπριλίου 1849, Χ 1 Α 266 ὁ Σ. Κίερκεγκωρ δεἰχνει ὅτι τοῦ ἦταν συνειδητὰ γνωστὸ πὼς προσφωνώντας «ἐκεῖνον τὸν ἕνα καὶ μόνο, τὸν ὁποῖο ἐγὼ μὲ χαρὰ καὶ εὐχαριστεῖες ὀνομάζω ἀναγνώστη μου» ἀρχικὰ ἐννοοῦσε τὴν ἐγκαταλειμμένη ἀρραβωνιστικιά του, καὶ ὅτι, μέσα του, ἡ γενικὴ σημασία τοῦ ὅρου τοῦ «Ενὸς καὶ Μόνου» ἀργότερα, καὶ σταδιακά, ἀπ’ αὐτὴν τὴν προέλευση ἀναπτύχθηκε. Σύμφωνα μὲ τὴν διαδικασία τῆς σκέψης τοῦ Κ.: τὸ προσωπικὰ θεμελιωμένο παραλαμβάνεται καὶ ἐξελίσεται, γεμάτο σημασία, στὸ ἰδεατό, πνευματικὸ καὶ θρησκευτικὸ ἐπίπεδο. Τὴν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπο συνδεδεμένη σχέση μεταξὺ τῆς «προσωπικῆς ἱστορίας καὶ ἱστορικῆς δραστηριότητας» βλέπει, ὡς ἔργο τῆς τὰ πάντα κατευθύνουσας θεῖκῆς πρόβλεψης. 15

[close]

Comments

no comments yet