Biuletyn Informacyjny Infrastruktury Nr 2013-7-8

 

Embed or link this publication

Description

Przegląd informacji światowych z dziedziny infratsruktury

Popular Pages


p. 1

ministerstwo transportu budownictwa i gospodarki morskiej glÓwna biblioteka komunikacyjna biuletyn informacyjny infrastruktury nr 7-8 issn 1689-8044 lipiec sierpie 2013

[close]

p. 2

2 glówna biblioteka komunikacyjna prowadzi i koordynuje sprawy udostpniania i przeplywu informacji naukowej w resorcie w zakresie ekonomiki organizacji i zarzdzania w dziedzinie transportu drogowego kolejowego lotniczego eglugi ródldowej transportu miejskiego budownictwa gbk pelni jednoczenie funkcj zakladowego orodka informacji naukowej ministerstwa transportu budownictwa i gospodarki morskiej w tym charakterze dokumentuje literatur fachow oraz tworzy bank danych obejmujcy bazy kom ­ opisy dokumentacyjne artykulów z czasopism polskich i zagranicznych obejmujce szeroko pojt problematyk resortow oraz opisy bibliograficzne wydawnictw zwartych i specjalnych gromadzonych w glównej bibliotece komunikacyjnej bib ­ opisy bibliograficzne wydawnictw ksigozbioru historycznego biblioteki czas informacje o czasopismach gromadzonych w gbk udostpnia dokumenty informacyjne takie jak tematyczne zestawienia dokumentacyjne tlumaczenia literatur firmow informatory katalogi oraz inne materialy informacyjne dokumentuje polsk i zagraniczn literatur z zakresu transportu budownictwa gospodarki morskiej wykonuje na zamówienie tematyczne zestawienia zawierajce opisy dokumentacyjne wybranych pozycji z literatury krajowej i zagranicznej zwizane z tematyk gromadzonych zbiorów prowadzi obslug informacyjn w ramach systemu sdi gromadzi opracowuje i udostpnia take w ramach wypoycze midzybibliotecznych wydawnictwa ksiki czasopisma normy zbiory specjalne dokumenty informacyjne tlumaczenia sprawozdania z wyjazdów zagranicznych rozklady jazdy katalogi oraz inne materialy z dziedzin tematycznie zwizanych z prac resortu prowadzi prace bibliograficzne udziela take telefonicznie informacji bibliograficznych i bibliotecznych wydaje · miesicznik biuletyn informacyjny infrastruktury ­ zawierajcy opracowania i streszczenia najwartociowszych pozycji problemowych dotyczcych transportu budownictwa i lcznoci wybranych z fachowych czasopism zagranicznych · kwartalnik wykaz waniejszych nabytków glównej biblioteki komunikacyjnej · rocznik wykaz czasopism krajowych i zagranicznych otrzymywanych przez gbk wykonuje na zamówienie odplatnie kserokopie wybranych fragmentów z materialów gromadzonych w bibliotece gbk jest czynna codziennie oprócz sobót w godz 900 ­ 1500 tel 630-10-62 tel fax 630-10-57 e-mail bdybicz@transport.gov.pl dezyderaty dotyczce wydawnictw informacyjnych pisemnie lub telefonicznie prosimy kierowa do glównej biblioteki komunikacyjnej przy ministerstwie transportu budownictwa i gospodarki morskiej ul chalubiskiego 6 00-928 warszawa redaktor biuletynu informacyjnego infrastruktury ­ elbieta malinowska tel 630-10-56.

[close]

p. 3

3 spis treci i problemy ogÓlnoresortowe 4 75 karty elektroniczne coraz powszechniejsze w duskim transporcie publicznym 4 ii transport kolejowy 6 76 czy to koniec tgv we francji 6 77 reforma kolei francuskich 8 78 koleje chorwackie restrukturyzacja generuje modernizacj 10 79 rozwój kolei bulgarskich dziki funduszom z ue 11 80 dlaczego naley liberalizowa kolejowe przewozy towarowe 12 81 tranzyt towarowy przez szwajcari 16 iii transport samochodowy 19 82 midzynarodowe przewozy samochodowe ­ od drzwi do drzwi 19 83 drogi nowej generacji we francji i niemczech 23 iv transport lotniczy 27 84 kontrowersje dotyczce halasu lotniczego 27 v transport morski i rÓdldowy 29 85 bilans niemieckich portów morskich 2012 29 86 finansowanie niemieckich dróg wodnych 31 vi transport miejski 32 87 rozbudowa metra w wiedniu 32 88 metro ­ glówny rodek transportu w madrycie 34 89 ruch pieszy ­ popularna forma mobilnoci paryan w podeszlym wieku 35 ze wiata 39 problemy ogólnoresortowe 39 transport kolejowy 39 transport samochodowy 41 transport morski i ródldowy 43 wykaz zagranicznych czasopism dokumentowanych przez gbk w roku 2013 45

[close]

p. 4

4 i problemy ogÓlnoresortowe 75 karty elektroniczne coraz powszechniejsze w duskim transporcie publicznym barrow k danish national smartcard nears full coverage international railway journal 2013 nr 5 s 36-37 slowa kluczowe dania holandia transport publiczny przewozy pasaerów bilet przejazdowy bilet elektroniczny system biletowy utrzymanie eksploatacja usprawnienie koszt efektywno ekonomiczna dania jest jednym z pierwszych krajów na wiecie które wprowadzaj karty elektroniczne w calym transporcie zbiorowym ­ pocigach metrze autobusach ta nowa forma biletów staje si codziennoci dla milionów ludzi w miastach na calym wiecie dziki nim transport publiczny jest wygodniejszy a przewonikom pozwolil na lepsze rozeznanie w ruchu transportu publicznego co pomaga precyzyjniej konstruowa rozklady jazdy i dostosowywa je do potrzeb indywidualnego klienta jednak w wielu krajach elektroniczne systemy biletowe znajduj jeszcze stosunkowo niewielkie zastosowanie najbardziej rozpowszechniony jest system smartcard w holandii wdraa go tam firma ov-chipkaart po pokonaniu pierwszych trudnoci i przekroczeniu zaloonych na wdroenie kosztów zaczto ostatecznie stosowa ov-chipkaart w rodkach transportu publicznego w calym kraju take holenderskie koleje pastwowe ns chc do koca 2013 r wycofa calkowicie bilety papierowe i zastosowa bilety zblieniowe ov-chipkaart we wszystkich swoich pocigach karty elektroniczne zaczly by szeroko stosowane w pastwowym transporcie zbiorowym równie w danii w systemie rejsekort jest on obecnie w kocowym stadium wdraania odmiennie ni ov-chipkaart w holandii opracowanie systemu biletowego nadzorowane jest przez spólk rejsekort a/s w której maj udzialy prawie wszyscy przewonicy pastwowi rejsekort a/s podpisala w 2005 r umow z konsorcjum east-west pod przewodnictwem thales francja i accenture irlandia na dostaw i instalacj systemu umowa objla równie eksploatacj i utrzymanie urzdze do 2018 r thales dostarczyla urzdzenia do poboru nalenoci w tym urzdzenia biletowe bezpieczestwa i zaplecza biurowego producentem urzdze zaplecza byly ibm /international business machines sdc /service data collection z usa ocenia si e dwa lata po pelnym wdroeniu koszty eksploatacji i utrzymania urzdze wynosi bd 215 mln dkr 37,7 mln usd rocznie w 2023 r maj obniy si do 200 mln dkr operator rejsekort proponowal pocztkowo system strefowy ale nie znalazl on akceptacji klientów poniewa system i tak oblicza naleno automatycznie za odleglo pomidzy punktami rozpoczcia i zakoczenia podróy a uytkownicy musz si zarejestrowa przed podró i potem wyrejestrowa za pomoc specjalnych czytników na stacjach przystankach bd w autobusach obliczana jest wic naleno tylko za czas spdzony w podróy w danii wprowadzono trzy rodzaje biletów zblieniowych bilet osobisty personal elastyczny flexible i na okaziciela anonymous bilet osobisty moe by kupiony przez kadego mieszkaca danii jest skalkulowany z najwiksz znik i przeznaczony do regularnego uywania bilet elastyczny jest take zarejestrowany na okrelonego uytkownika ale moe by poyczany innym osobom jest jednak skalkulowany z mniejsz znik bilet na okaziciela moe by uywany przez dowolnego uytkownika bez rejestracji jednak w wypadku zgubienia lub kradziey takiego biletu jego warto nie moe by odzyskana wszystkie bilety mona kupowa w jednym z 400 punktów sprzeday na terenie calej danii oraz przez internet doladowywa bilety mona w automatach na dworcach kolejowych przy okazji doladowywania mona te sprawdzi ile pienidzy jest na koncie

[close]

p. 5

5 biletu i jakie byly ostatnie wydatki na odbyte podróe bilet na okaziciela mona te kupi w automacie dworcowym bilety rejsekort po raz pierwszy byly testowane w 2009 r na mal skal w transporcie pastwowym w danii tak jak w holandii nie obylo si bez problemów wdraanie systemu mialo by zakoczone do grudnia 2010 r kiedy termin nie zostal dotrzymany ówczesny minister transportu chcial zrezygnowa z calego projektu w 2012 r rzd duski zostal oskarony o to e ukrywa szczególy krytycznego raportu sporzdzonego przez amerykask firm konsultingow gartner inc stamford na temat rozlicze zastosowanych przez rejsekort a/s autorzy raportu sugerowali e system nie umoliwia przeprowadzania analiz i przewidywania wydatków ostatecznie rejsekort a/s dokonala korekty systemu zapewniajcej wlaciwe ksigowanie krytycy systemu rejsekort argumentowali take e trudno jest rozróni czytniki wejciowe od wyjciowych i wskazywali e w 2012 r prawie 200 tys przejazdów nie zostalo z tego powodu zakoczonych gdy podróni nie wyrejestrowali si po zakoczeniu podróy rejsekort a/s potwierdzila e bylo to spowodowane mal znajomoci systemu i obecnie liczba takich przypadków wyranie maleje w czasie wdraania nie sprawy techniczne byly najtrudniejsze ale nauczenie podrónych jak korzysta z nowego systemu do tego potrzebna jest zmiana zachowania si podrónych nowy system w duej mierze jest zautomatyzowany 85 transakcji doladowania biletów odbywa si samoobslugowo po przezwycieniu pocztkowych problemów system rejsekort zostal wprowadzony we wszystkich pocigach czytniki biletowe ustawione s na 447 stacjach kolejowych s take zainstalowane w pocigach podmiejskich kopenhagi s-train i w metrze jeli chodzi o autobusy to czytniki s zainstalowane w 2/3 pojazdów reszta autobusów zostanie wyposaona w system do 2015 r obecnie ocenia si e w obiegu jest 2-3 mln biletów zblieniowych rejsekort z czego polowa jest w posiadaniu stalych uytkowników reakcja spoleczestwa na nowy system biletowy jest w wikszoci pozytywna wprowadzenie kart elektronicznych bylo pocztkowo du trudnoci dla pasaerów ale ostatecznie przyjto je z zadowoleniem jak wynika z sondau przeprowadzonego w grudniu 2012 r 84 ankietowanych uznalo je za bardzo dobry pomysl badania pokazaly te e 79 uytkowników rejsekort zakupilo bilet osobisty 15 elastyczny i 6 na okaziciela w 2012 r zanotowano w systemie rejsekort 3,4 mln podróy o wartoci 7,5 mld dkr obecnie w uytkowaniu jest 300 tys rejsekort celem wprowadzenia kart zblieniowych bylo uczynienie transportu publicznego bardziej atrakcyjnym przez ulatwienie podróy oraz obnienie kosztów podróy dla korzystajcych regularnie z transportu publicznego pierwsze analizy wskazuj e bilet elektroniczny zachca do czstszego korzystania z transportu publicznego w danii tak jak w holandii wdroenie nowoczesnego systemu biletowego na terenie calego kraju okazalo si by trudnym przedsiwziciem przyczyn tego byla i jest dua liczba udzialowców rzd zarzdy transportu w poszczególnych miastach przewonicy grupy uytkowników i indywidualni pasaerowie najwiksze problemy wynikaj jednak ze zloonoci taryf nowa nieznana technika wywoluje u pasaerów sceptycyzm zwlaszcza gdy likwiduje si tradycyjne metody kupna biletu w tej sytuacji pasaerowie potrzebuj wsparcia trzeba im wyjania e nowy system jest przejrzysty i e ich podró nie bdzie kosztowala droej kiedy ju wdraanie rejsekort zostanie zakoczone dania stanie si pierwszym krajem na wiecie który wprowadzi bilety elektroniczne na terenie calego kraju uzyska te dowiadczenie którym moe sluy innym krajom oprac marek rabsztyn

[close]

p. 6

6 ii transport kolejowy 76 czy to koniec tgv we francji bessay g la fin des tgv en france le rail 2013 nr 4 s 18-21 slowa kluczowe francja transport kolejowy sie kolejowa due prdkoci rozbudowa koszt strategia finansowa infrastruktura transportu program rozwoju finansowanie restrukturyzacja finansowa zarzdzanie polityka inwestycyjna inwestycje w nowe linie duej prdkoci tgv we francji ulegaj zahamowaniu przyczyn jest stan finansów publicznych perspektywy slabego wzrostu oraz sytuacja finansowa kolei podstawowym powodem decydujcym o zastoju inwestycyjnym jest zahamowanie wzrostu gospodarczego od 2011 r pewne oywienie nastpilo w 2013 r przesunicie platnoci na 2014 r nie daje jednak pewnoci poprawy sytuacji kryzys moe si trwa wiele lat jakkolwiek zaley to od koniunktury midzynarodowej moliwoci francji oraz odzyskania konkurencyjnoci deficyt i bezrobocie prognozy w zakresie poziomu zatrudnienia przewiduj likwidacj 74 tys miejsc pracy i bezrobocie przewyszajce 10 bliskie rekordu z 1997 r 10,8 wobec perspektyw zmniejszenia zatrudnienia i zwyki obcie finansowych spadla konsumpcja i inwestycje przedsibiorstw narodowy instytut statystyczny i studiów ekonomicznych insee przewiduje kontynuacj odwrotu od inwestycji zapocztkowanego w drugiej polowie 2012 r niski poziom wykorzystania zdolnoci produkcyjnej ogranicza zaangaowanie inwestycyjne przedsibiorstw w nadchodzcych latach take naley liczy si ze stagnacj i wikszym bezrobociem deficyt budetowy nie ulegnie zmianie pozostajc na poziomie 4 pkb z powodu mniejszych dochodów fiskalnych i zwikszonych wydatków socjalnych bardzo trudne bdzie zredukowanie zadluenia w latach nastpnych zwlaszcza wobec prawdopodobnego wzrostu stóp procentowych chyba e francja zaangauje si w pakt budetowy który wymusi ograniczenie dysproporcji o kosztach bd stanowi wydatki na funkcjonowanie i inwestycje rewaloryzacja infrastruktury transportu w ogólnym aspekcie ekonomicznym i finansowym naley uwzgldni szczególn sytuacj transportu wysoko rodków przeznaczanych na infrastruktur wynika z podzialu dochodu francuska agencja finansowania infrastruktury transportu afitf dysponuje budetem rocznym w wysokoci ok 2,3 mld 800 mln powinny stanowi wplaty od przewozów cikich które take nie skompensuj niedoboru subwencji pastwowej konieczna jest powana korekta narodowego planu infrastruktury transportu snit z jednej strony niezbdne bdzie anulowanie niektórych projektów z drugiej rozloenie w czasie innych inwestycji utworzona w tym celu komisja mobilité 21 ma zadanie ponowne rozpatrzenie snit opracowanego przez poprzedni rzd komisja skupiajca wielu deputowanych i ekspertów ma przeprowadzi hierarchizacj ponad 70 projektów zapisanych w snit dotyczcych kolei eglugi ródldowej autostrad i portów koszt realizacji tych projektów z wyjtkiem projektu grand paris oszacowano na 245 mln w okresie 25 lat w odniesieniu do kolei duej prdkoci zdecydowano e projekty zatwierdzone lub bdce w fazie realizacji nie bd wstrzymywane pozostale projekty najprawdopodobniej zostan anulowane ewentualnie ich realizacja bdzie rozloona na kolejne 20 lub 30 lat grand paris 30 mld do 2013 r szef komisji mobilité 21 z du ostronoci odnosi si do projektu grand paris wielki pary wiadomo e dla domknicia budetu tego projektu potrzeba ok 30 mld oczywistym jest e realizacja projektu zaciy na finansach publicznych oraz spowoduje konieczno okrojenia innych inwestycji infrastrukturalnych premier jean-marc ayrault

[close]

p. 7

7 w marcu br potwierdzil wol realizacji metra automatycznego grand paris express do 2030 r ponad 200 km 72 stacje w celu integracji transportowej calego obszaru ile-defrance i stymulacji rozwoju ekonomicznego grand paris express oraz modernizacja linii istniejcych stanowi spójny plan nowego wielkiego parya staje si on ambitnym zadaniem nie majcym precedensu w historii finansów pastwowych prace maj si rozpocz w 2015 r od budowy glównej linii rokadowej noisy-champs pont-de-sèvres w 2017 r nadzór nad pracami zacznie sprawowa spólka grand paris sgp w 2020 r linia nr 11 osignie rosny-sous-bois linia nr 14 dotrze do merostwa saint-quen w 2025 r trzy czwarte projektowanej sieci zostanie oddane do eksploatacji metro bdzie ju obslugiwa stref gonesse pont-de-sèvres oraz seine-saint-denis wraz z polczeniem z tras rokadow pleyel-rosny w nastpnych latach polczenie linii nr 14 na poludniu oraz linii saclay-orly stanie si alternatyw dla dojazdu lini rer b do lotniska orly priorytet dla codziennych polcze sncf dotychczasowy priorytet pocigów duej prdkoci tgv ustpuje na korzy polcze konwencjonalnych ten spektakularny odwrót nastpuje w chwili gdy szybkie pocigi sncf osigaj rekordowy poziom przewozów 2 mld pasaerów 25 stycznia 2013 r pocigi rer oraz ter przewo dziennie 5 mln osób wobec jedynie 300 tys pasaerów tgv postpujc urbanizacj potguje tendencja ucieczki ekonomicznej z okrelonych obszarów zwlaszcza wiejskich oraz wzrost kosztów przejazdu samochodem lokalizacja osiedli wokól centrów urbanistycznych odleglo 30-40 km powoduje obcienie sieci komunikacji publicznej poniewa mieszkacy z powodów ekonomicznych bd ogranicza korzystanie z samochodów naley take spodziewa si rozwoju wewntrznych stref mobilnoci zbiorowej z powodu kryzysu ekonomicznego liczba zatrudnionych bdzie ewoluowa lub ulegnie zmianie w zwizku ze zmian struktury zatrudnienia mona oczekiwa zwikszenia popytu na komunikacj lokaln specyficzne ograniczenia kolei pierwsze ograniczenie wynika z sytuacji zarzdcy infrastruktury rff drugie jest pochodn planu redukcji kosztów sncf ponowna integracja rff z dzialalnoci przewozow moe wydawa si spójna pod wzgldem finansowym ale nie rozwie problemu zadluenia zarzdcy infrastruktury przewyszajcego 30 mld takie obcienie bdzie mialo powany wplyw na decyzje w sprawie przyszlych projektów plan redukcji kosztów obejmuje m in finansowanie nowych linii tgv których rentowno stoi pod znakiem zapytania jest to skutek uwzgldnienia innych parametrów w fazie projektowej zasadniczo wszystkie rentowne linie tgv bd realizowane prezes sncf zapowiedzial e przedsibiorstwo bdzie musialo w cigu najbliszych piciu lat wprowadzi oszczdnoci w wysokoci 1,5-2 mld wkrótce maj by wprowadzone oszczdnoci w zakupach i wydatkach na obslug informatyczna które bd wlczone do planu redukcji kosztów na najblisze trzy lata czy to ostatnie projekty w latach 2016-2017 zostan oddane do eksploatacji nastpujce linie renes le mans bretagne pais de la loire liczca 182 km tours bordeaux lgv sud europe o dlugoci 302 km i lgv est européenne faza 2 106 km oraz kilkudziesiciokilometrowe obwodnice nîmes i montpellier ok 15 mld bdzie mona pozyska dziki nowym modelom finansowania partnerstwo publiczno-prywatne lub koncesje projekt linii duej prdkoci lyon turyn mona rozpatrywa jako inwestycj midzynarodow ale jej finansowanie nie jest jeszcze zapewnione inne projekty lgv zapewne zostan realizowane w nieokrelonej przyszloci dotyczy to linii pary ­ orlean ­ clermont lyon pocl oraz kontrowersyjnej linii ródziemnomorskiej mediterranée wtpliwoci budzi te celowo budowy linii pary ­ normandia budow polczenia duej prdkoci pomidzy bordeaux a tuluz osobicie promuje prezydent francji.

[close]

p. 8

8 obecne prace komisji mobilité 21 koncentruj si na podziale wszystkich pozostalych projektów na grupy dla póniejszego zastosowania oceny wielokryteriowej w zakresie poziomu technicznego i ekologii usprawnienia mobilnoci w ssiedztwie oraz poprawy atrakcyjnoci regionu oprac marek ucieszyski 77 reforma kolei francuskich briginshaw d french reform grapples with historic challenges international railway journal 2013 nr 6 s 20-22 slowa kluczowe francja sncf polityka kolejowa rozwój strategia reforma projekt infrastruktura kolejowa zarzdzanie rff finanse sie kolejowa due prdkoci utrzymanie koszt efektywno ekonomiczna w czerwcu 2013 r rzd francuski ma przedstawi projekt reformy kolei francuskich m in w zakresie zarzdzania infrastruktur kolejow w oczekiwaniu na now ustaw sncf zacienily ostatnio wspólprac z dotychczasowym zarzdc francuskiej infrastruktury kolejowej ­ rff réseau ferré de france stosunki midzy dwoma glównymi uczestnikami rynku kolejowego we francji przewonikiem sncf i zarzdc infrastruktury rff nie s dobre z uwagi na to e rff nie wykonuje swoich statutowych obowizków przedsibiorstwo to zostalo powolane nie tylko dla zarzdzania infrastruktur ale take do obslugi dlugoterminowego dlugu kolei ostatecznie rff stala si jedynie firm zarzdcz zloon z inynierów i planistów zajmujcych si budow nowych linii i modernizacj istniejcych natomiast przewonikowi sncf pozostawiono eksploatacj i utrzymanie infrastruktury a take taboru proces reform który mial na celu stworzenie równoprawnego zarzdcy infrastruktury i pastwowego przewonika nie zostal doprowadzony do koca zabraklo zwierzchnika tych obu instytucji wedlug prezesa sncf tworzona obecnie nowa struktura kolei bdzie modelem francuskim nie wzorowanym na dowiadczeniach niemieckich belgijskich czy brytyjskich prezes sncf pomysl wprowadzenia jednego systemu zarzdzania kolej w calej europie uwaa za zly jego zdaniem kady kraj ma swoje dowiadczenia w zakresie organizacji kolei róne s bowiem warunki pracy kolei np w niemczech czy luksemburgu ale zreformowana kolej we francji bdzie cile spelniala obecne przepisy i wymogi iv pakietu kolejowego unii europejskiej reformowanie kolei francuskich zostalo zapocztkowane przez poprzedni rzd proces postpuje wolno poniewa musi by uzgadniany z wieloma instytucjami i organizacjami które maj zwizek z kolej projekt ustawy zostanie przedstawiony parlamentowi do koca 2013 r zmiany maj by wdroone do 2015 r nadrzdne cele nowej restrukturyzacji to poprawa jakoci i wydajnoci kolei pastwowych obnika kosztów i wzrost dochodów obecna organizacja sncf jest kosztowna i skomplikowana niezrozumiala dla wielu obserwatorów wedlug prezesa system zastosowany we francji jest niewydolny z powodu zloonoci le zawieranych umów i niskiej wydajnoci pracy w nowym systemie zarzdca infrastruktury i pastwowy przewonik bd równymi partnerami rzd chce aby na zreformowanej sieci kolejowej bylo miejsce dla wszystkich przewoników i pastwowych i prywatnych bez dyskryminacji reforma zaklada trzy cele · · · wlaciwe finansowanie kolei wdraanie zasady kto placi ten decyduje przygotowanie kolei do konkurencji w 2012 r dlug sncf wynosil 7,3 mld tj mniej ni w 2011 r kiedy byl na poziomie 8,3 mld jest to dlug moliwy do splacenia poniewa sncf uzyskuj dostateczne due

[close]

p. 9

9 dochody natomiast rff ma wci dlug dlugoterminowy który wynosi 31 mld i który bdzie musial by zmniejszony w cigu najbliszych lat obecnie prowadzone s analizy sposobów zmniejszenia tego dlugu nie bdzie prób jego ukrycia gdy celem zreorganizowanej kolei s przejrzyste operacje finansowe i przyjcie wlaciwego modelu handlowego francja zobligowana jest do wdroenia w 2019 r przepisów ue które przewiduj m.in wprowadzenie przetargów na prowadzenie pocigów lokalnych i regionalnych wówczas dopiero bd te pocigi prowadzili najtasi przewonicy obecnie regiony francuskie przeznaczaj due fundusze dla zapewnienia sobie obslugi tymi pocigami ale maj malo do powiedzenia na temat dysponowania tymi pienidzmi nie maj te kontroli nad taryfami kolejowymi ani wplywu na rozklady jazdy pocigów aby zintegrowa je z innymi rodkami transportu prezes sncf zadeklarowal e bez czekania na 2019 r uprawnienia regionów bd rozszerzone dwaj przedstawiciele regionów zasiada bd w zarzdzie infrastruktury kolejowej sncf zaczly cilej wspólpracowa z rff take przy ustalaniu dróg przebiegu dla pocigów to jeden z najtrudniejszych problemów na kolei zwlaszcza w odniesieniu do pocigów towarowych trasy dla tych pocigów koliduj czsto z ruchem pocigów regionalnych pogarszajca si sytuacja ekonomiczna w europie zaczyna mie wplyw take na kolej w i kwartale 2013 r konsumpcja we francji spadla o 1,5 przewozy towarowe zmniejszyly si o 3 a przewozy pasaerskie o 1-1,5 jak twierdz specjalici w ostatniej dekadzie po raz pierwszy daje si odczu tak negatywne oddzialywanie gospodarki europejskiej na francusk kolej na obniajce si przychody sncf zareagowaly dwoma posuniciami w cigu 5 lat postanowiono obniy koszty o 800 mln a w cigu 3 lat koszty zarzdzania i administracji sncf o 700 mln majtek kolei sncf wynosi ok 100 mld z czego 60 mld przypada na infrastruktur a 40 mld na tabor wanym jest aby usprawni obrót kapitalu tj trzeba albo zmniejszy podstaw kapitalu albo wyj poza kapital na przyklad poprawi wykorzystanie taboru jednym z skutków zalamania ekonomicznego jest stagnacja zysków z prestiowej sieci pocigów tgv która dotychczas stale powikszala si bylo tak od uruchomienia pierwszych pocigów tgv w 1981 r jednak prezes sncf nie boi si o najblisz przyszlo poniewa do 2017 r maj by otwarte 4 nowe linie tgv i to zapewni dalszy wzrost dochodów po otwarciu nowych linii powinien nastpi wzrost przewozów o 30 polow pasaerów na tych liniach tgv pozyska z linii lotniczych reszt z innych rodków transportu niedawno uruchomiono pocigi ouigo które s tanimi pocigami duej prdkoci dotychczasowe wyniki finansowe nowej oferty przewozowej s dla sncf bardzo korzystne wprowadzenie pocigów ouigo prezes sncf uznaje za dobry sposób na utrzymanie przodujcej pozycji sncf w szybkim ruchu kolejowym na tgv przypada ok polowy wszystkich przejazdów pocigami duej prdkoci w europie jednak prawdziwym ródlem dochodów sncf s pocigi podmiejskie które zapewniaj ok 1/3 wplywów z dzialalnoci przewozowej przewozy towarowe zawsze stanowily problem dla sncf w ostatnich latach bylo wiele prób poprawy sytuacji w tym segmencie rynku ale nie przyniosly one oczekiwanych skutków w cigu ostatnich 4 lat udalo si jedynie zmniejszy straty o 1/3 z bada przeprowadzonych przez amerykask firm bain capital wynika e latach 2007-2011 siedmiu duych kolejowych przewoników towarowych w europie zanotowalo lczne straty w wysokoci ponad 5 mld dlatego zastrzeenie budzi europejska polityka transportowa konkurencja z przewonikami samochodowymi nie jest uczciwa gdy przewozy kolejowe s regulowane w kadym szczególe a transport samochodowy nie jest poddany adnej regulacji.

[close]

p. 10

10 sncf skupiaj si take na rozwoju polcze midzynarodowych które wykonuj same lub z partnerami francuskimi pocigi midzynarodowe daj 23 rocznych obrotów sncf które w 2012 r wyniosly 33,8 mld prezes sncf chcialby aby wskanik ten wzrósl o 30 oprac marek rabsztyn 78 koleje chorwackie restrukturyzacja generuje modernizacj perici d restructuring generates modernization in croatia european railway review 2013 nr 1 s 50 53 slowa kluczowe chorwacja h restrukturyzacja sie kolejowa dst polityka inwestycyjna infrastruktura kolejowa modernizacja w padzierniku 2012 r zakoczyla si restrukturyzacja kolei chorwackich hrvatske zeljezdnice hz zostaly utworzone trzy niezalene przedsibiorstwa kolejowe które bd pracowaly na zliberalizowanym rynku kolejowym hz infrastruktura hz putnicki prijevoz przewozy pasaerskie i hz cargo przewozy towarowe podstaw do takich zmian kolei chorwackich byla ustawa o kolei z 2003 r oraz poprawki do niej z 2009 r wynikajce z dyrektyw unii europejskiej hz infrastruktura do zada tej spólki naley zarzdzanie utrzymanie i budowa nowych linii kolejowych a take regulacja przepisów dotyczcych ruchu finansowanie hz infrastruktura odbywa si z budetu pastwa oraz z oplat za dostp do torów ogólna dlugo sieci linie 1-torowe linie 2-torowe linie zelektryfikowane liczba stacji liczba zatrudnionych xii 2012 r 2.722 km 2.468 km 254 km 980 km 242 6.519 do koca 2016 r hz infrastruktura planuje budow nastpujcych nowych linii zagrzeb podsused ­ skradnik 110 km zapresi ­ samobor 20 km gradec ­ zabno 55 km ponadto planowane s modernizacje linii dugo selo ­ botovo 80 km dugo selo ­ okucani 120 km elektryfikacja linii zapresi ­ zatok 25 km modernizacja i elektryfikacja linii vinkovci ­ vukovar 25 km lczna warto tych inwestycji wynosi 1,3 mld z czego 332 mln to rodki wlasne hz infrastruktura a 1 mld pochodzilby ze rodków ue poczwszy od 2000 r chorwacja otrzymywala wsparcie finansowe z ue w ramach programów cards community assistance for reconstruction development and stabilisation phare poland and hungary assistance for restructuring their economies ispa instrument for structural policies for pre-accession i sapard special accession

[close]

p. 11

11 programme for agriculture and rural development program phare byl pocztkowo przeznaczony tylko dla polski i wgier ale nastpnie rozszerzony na 8 innych krajów europy wschodniej bulgaria czechy estonia lotwa litwa rumunia slowacja i slowenia glównym zadaniem hz infrastruktura jest obecnie modernizacja transeuropejskiego korytarza transportowego nr x który prowadzi z salzburga austria do salonik grecja i sofii bulgaria odgalzienie a korytarza x biegnie przez jesenice i lublan w slowenii do chorwacji przez granic slowesko-chorwack w rigonce dalej przez zagrzeb dugo selo novska vinkovci i przez przejcie graniczne chorwacko-serbskie w sid do belgradu na odcinku vinkovci ­ vukovar ma by wykonany remont kapitalny linii 2-torowej o dlugoci 25 km hz putnicki prijevoz spólka ta zajmuje si przewozami pasaerskimi celem jej dzialalnoci jest jak najbardziej rentowne wykonywanie przewozów aby dofinansowanie ze strony pastwa bylo jak najmniejsze hz cargo celem tego przewonika towarowego jest uzyskanie jak najlepszych wyników finansowych w przewozach rynek kolejowy w chorwacji ma by zliberalizowany od 1 lipca 2013 r z dniem wstpienia chorwacji do ue nowy etap hz hz infrastruktura ju przygotowuje si do wykorzystania unijnych funduszy które chorwacka kolej ma otrzyma po przyjciu do ue departament ds zagospodarowania rodków z ue kompletuje ju zespól pracowników by sprawnie zarzdza otrzymanymi funduszami liczy te na pomoc rzdu chorwacji w tej sprawie oprac marek rabsztyn 79 rozwój kolei bulgarskich dziki funduszom z ue moskovski i development of the railway sector in the republic of bulgaria european railway review 2013 nr 1 s 44 45 dimitrova j positive financial future for rail in bulgaria european railway review 2013 nr 1 s 47 49 slowa kluczowe bulgaria sie kolejowa korytarz tranzytowy korytarz transportowy transeuropejski infrastruktura kolejowa inwestycja 2014 plan 2020 finansowanie poloenie geograficzne bulgarii jest bardzo korzystne poniewa ley ona na osi europa ­ azja pomidzy bogatymi w surowce naturalne krajami bliskiego wschodu i azji mniejszej a uprzemyslowionymi krajami europy rodkowej i zachodniej przez bulgari przechodzi 5 korytarzy kolejowych iv vii viii ix i x ma to dobre i zle strony bo kraj korzysta wprawdzie z ruchu tranzytowego ale s potrzebne wielkie naklady na infrastruktur bulgaria bardzo popiera polityk ue w sprawie rozwoju korytarzy transportowych ten-t transeuropean transport network dziki temu rozwój infrastruktury kolejowej bulgarii odbywa si glównie dziki programom ue jednym z siedmiu programów unijnych realizowanych w latach 2007-2013 jest program rozwoju transportu operational programme on transport opt to najwikszy program unijny realizowany na terenie bulgarii warto ponad 2 mld dotyczy rozwoju transportu kolejowego drogowego i eglugi ródldowej z wymienionej wyej kwoty w latach 2007-2013 na dofinansowanie kolei przypadlo 580 mln z kwoty tej sektor kolejowy bulgarii finansowal zarówno remonty infrastruktury jak i wymian taboru.

[close]

p. 12

12 w bulgarii ze rodków ue realizowanych jest obecnie szereg inwestycji w 2013 r maj by ukoczone dwie wielkie inwestycje most kolejowy i drogowy na dunaju pomidzy miejscowociami widin bulgaria a calafat rumunia ok 60 km na poludniowy zachód do craiova rumunia modernizacja i elektryfikacja linii kolejowej svilengrad ­ edirne granica turecka przebudowa linii kolejowej plowdiw ­ burgas modernizacja linii sofia ­ plowdiw modernizacja linii plowdiw ­ svilengrad przebudowa wzla sofijskiego budowa terminalu kontenerowego w plowdiw przebudowa calej trasy od granicy serbsko-bulgarskiej w kalotina przez sofi plowdiw i svilengrad do granicy bulgarsko­turecko-greckiej modernizacja glównych linii kolejowych sofia ­ pernic ­ radomir oraz widin ­ ruska biala przebudowa glównych wzlów kolejowych sofia plowdiw burgas i terminali kontenerowych sofia plowdiw ruse inne projekty bdce w realizacji w bulgarii to w latach 2014-2020 planowana jest realizacja nastpujcych projektów infrastruktur kolei bulgarskich zarzdza national railway infrastructure company of bulgaria w 2009 r przedsibiorstwo mialo dlugi w wysokoci 59 mln bgn lewa odziedziczone po poprzednich latach wszystkie dlugi wobec zagranicznych wierzycieli zostaly do koca 2012 r splacone w grudniu 2009 r nric zatrudnialo 15.000 pracowników do padziernika 2012 r ich liczb zmniejszono do 12.600 pienidze które zaoszczdzono na placach przeznaczono na splat dlugów wydatków na biece utrzymanie sieci nie cito obecnie zadaniem nric jest ograniczenie wszystkich dodatkowych wydatków infrastruktura nric stara si teraz o poyczk w wysokoci 140 mln bgn w banku wiatowym na zakup maszyn do utrzymania torów oprac marek rabsztyn 80 dlaczego naley liberalizowa kolejowe przewozy towarowe berkeley t pourquoi faut-il libéraliser le fret ferroviaire le rail 2013 nr 4 s 22-26 slowa kluczowe europa transport kolejowy przewozy ladunków oferta przewozowa struktura przewozów konkurencja rynkowa polityka pastwa unia europejska polityka kolejowa oddzielenie infrastruktury dyrektywa infrastruktura kolejowa zarzdzanie kolejowy transport towarowy w europie przeywa obecnie trudne chwile klienci skar si na jako oferty brak wyboru wysokie ceny oraz na nieprzestrzeganie terminowoci przewozu w niektórych pastwach ue o atrakcyjnoci oferty wiadczy wielko pracy przewozowej tona w innych braki jakociowe przekladaj si na spadek wielkoci przewozów realizowanych przez kolej oczywistym jest e kady kraj czlonkowski poszukuje sposobu ochrony swojego przewonika narodowego dlatego utrzymanie prawdziwej konkurencji jest bardzo trudne odpowiednie finansowanie pozwala pozyska niezalenych operatorów stanowicych konkurencj rynkow majc to na wzgldzie komisja europejska opublikowala iv pakiet kolejowy spójny z polityk organizowania silnego jednolitego rynku kolejowych przewozów towarowych do zrealizowania tego celu

[close]

p. 13

13 potrzebna jest wystarczajca liczba przewoników aby zaistnialy warunki sprawiedliwej konkurencji midzy rónymi operatorami przy pelnej separacji przewoników ru i zarzdców infrastruktury im zarzdca infrastruktury musi bezwzgldnie zapewni operatorom równy dostp do infrastruktury i podstawowych uslug oraz terminali a take sprawiedliwy system pobierania nalenoci oraz sprawne przebiegi pomidzy sieciami musi by te zapewniona interoperacyjno wedlug wspólnych norm regulowanych przez europejsk agencj kolejow era dla uniknicia przeszkód technicznych w osigniciu konkurencyjnoci oraz cile zdefiniowane ramy wspólpracy pomidzy zarzdcami infrastruktury przyczyny niepowodzenia po ponad 20 latach od wprowadzenia dyrektywy 91/440 wysilki komisji europejskiej na rzecz liberalizacji kolejowych przewozów towarowych s rónie oceniane dorane zmiany przysluyly si dobrze poprawie sytuacji ale wikszo spotkala si ze zdecydowan krytyk wielu krajów czlonkowskich które nie wypelnily zobowiza dotyczcych transpozycji przepisów do wlasnego systemu prawnego iv pakiet kolejowy umoliwia wyjanienie pewnych zagadnie prawnych oraz stworzenie instytucji wspólnego rynku kolejowego pod warunkiem e pastwa czlonkowskie i parlament europejski wyra zgod dla lepszego zilustrowania problemu mona posluy si przykladami sprzeciwu dwóch najbardziej wplywowych czlonków ue niemiec i francji w grudniu 2012 r komisja europejska skierowala do niemiec formalny zarzut niespelnienia wymaga unijnych chodzi o zachowanie przez zintegrowane przedsibiorstwa kolejowe formalnego i przejrzystego oddzielenia funduszy pochodzcych z zarzdzania infrastruktur i rodków ze wiadczenia uslug w zakresie transportu publicznego od innej dzialalnoci przedsibiorstwa faktycznie brak jest przejrzystoci w funkcjonowaniu zarzdcy infrastruktury db netz ag i przewoników dzialajcych w ramach db ag wynika to ze specyficznej umowy dotyczcej transferu zysków przewidujcej przekazywanie dochodów wszystkich filii na rzecz holdingu którego dzialalno jest równoczenie czciowo subwencjonowana przez pastwo dotyczy to infrastruktury kolejowej oraz zagranicznej dzialalnoci komercyjnej problemem innego rodzaju jest zachowanie rzetelnej konkurencji na rynku przewozów dochodzi do absurdalnej sytuacji w której niezaleni przewonicy finansuj w sposób utajony swoich konkurentów uczestniczcych w holdingu umoliwiajc db zdystansowanie konkurencji francja szuka sposobu pozwalajcego na uzdrowienie niewydajnej infrastruktury teoretycznie moe by ona liberalizowana ale w praktyce jest to niemoliwe niedawno sncf zostaly zmuszone do zaplaty grzywny w wysokoci 60 mln za naduywanie dominujcej pozycji i inne praktyki antykonkurencyjne planowana reorganizacja jest korzystna w tym wzgldzie e zarzdca infrastruktury jest zobowizany do uregulowania calej dzialalnoci ale jednoczenie ma moliwo kontynuacji funkcji historycznego operatora przy realizacji planu utworzenia nowego przedsibiorstwa uniwersalnego sncf sa autor artykulu uwaa e taka reorganizacja stanowi rodek ograniczony jeeli chodzi o liberalizacj wedlug oceny europejskiego trybunalu sprawiedliwoci we francji nowa struktura jest niezgodna z wymogami i pakietu kolejowego inni przewonicy we francji maj trudnoci zwizane z zamkniciem tras lub z odwolaniem ostatniej minuty co z reguly nie dotyka operatora historycznego sncf wynika z tego e dwa pastwa czlonkowskie s zdecydowane zachowa swoj monopolistyczn struktur kolejow co klóci si z prawem europejskim za którym te kraje glosowaly ponad dziesi lat temu inne pastwa czlonkowskie take nie przestrzegaj wczeniej przyjtych rozwiza legislacyjnych pastwa przeciwne iv pakietowi kolejowemu panuje przekonanie e kade pastwo ma prawo dostosowa infrastruktur do swoich potrzeb takie podejcie moe mie niedobre konsekwencje dla midzynarodowej dzialalnoci kolejowej zwlaszcza dla przewozów towarowych wysze koszty wynikajce z krajowej korekty wprowadzanej do planu technicznego i eksploatacji oraz niektórych

[close]

p. 14

14 przepisów zagraaj powanie rentownoci oferty nie mówic o opónieniach egoistyczna postawa moe doprowadzi do zaprzepaszczenia idei wspólnego rynku kolejowego poniewa rosn koszty a rynek kurczy si koleje europejskie utrzymuj mieszany ruch pocigów co je wyrónia zdecydowanie wród sieci kolejowych wiata nie daje si porówna rozmaitych modeli w sposób rzetelny tymczasem zasada konkurencji i ujednolicony rynek stanowi dwa elementy które mog przeway na korzy pelnej separacji i swobodnej konkurencji model funkcjonujcy w wielkiej brytanii wskazuje e koszty s nisze a jako oferty poprawia si przy rosncych inwestycjach zaistnienie swobodnej konkurencji warunkuje rozwój sektora rodzi si obawa e niepewno lub utrudnienia odwiod nowych operatorów pochodzcych z sektora prywatnego od podjcia ryzyka wejcia na rynek iv pakiet kolejowy wskazuje precyzyjnie zarówno przeszkody jak i moliwoci nowych rozwiza integracja pionowa z któr lcz si problemy niektórych czlonków ue w zakresie przestrzegania przepisów prawa mnogo urzdów i agencji normalizacji technicznej oraz organów certyfikacyjnych czsto wykorzystujcych trudnoci techniczne jako uzasadnienie dla opóniania wydawania aprobat brak koordynacji pomidzy zarzdcami infrastruktury im brak odpowiedzialnoci im za podejmowanie niezbdnych dziala dla prawidlowego funkcjonowania infrastruktury kolej jest rodkiem transportu technicznie zloonym podobnie do lotnictwa energetyki czy telekomunikacji w tych trzech sektorach polityka promuje konkurencj i eliminowanie przeszkód w dostpie dla nowych operatorów popyt na przewozy faworyzuje najbardziej ekologiczne rodki transportu kolej musi zatem eliminowa zagroenia wynikajce z jej niedostatecznej konkurencyjnoci na ujednoliconym rynku uslug przewozowych towarowych i pasaerskich znaczenie konkurencji niepewne s prognozy tendencji w ruchu kolejowym w niektórych miastach maleje ruch samochodowy i wielu ekonomistów sugeruje e szczyt samochodowy zostal docignity przez szczyt naftowy jednak bez wzgldu na okolicznoci popyt na transport kolejowy bdzie wzrastal w wielkiej brytanii w ostatnich dwóch dekadach roczny przyrost w tym segmencie wynosil ok 6 z pewnoci rzdy pastw polo zwikszony nacisk na ekologiczne rodki transportu i ograniczenie emisji co2 w zakresie kolejowych przewozów towarowych popyt jest silnie zaleny od cen a zwlaszcza od konkurencji transportu drogowego nic nie wskazuje na zmniejszanie si zapotrzebowania na kolejowy transport towarowy nawet przy silnej tendencji przenoszenia produkcji na daleki wschód eksperci brytyjscy oceniaj e w ich kraju cigu dwóch dziesicioleci nastpi podwojenie wolumenu towarowych przewozów kolejowych zwlaszcza w transporcie intermodalnym podzial zada przewozowych modal split na korzy kolei bdzie wynikiem wzrostu wydajnoci oraz konkurencyjnoci oferty kolejowej wzrost popytu na tym poziomie bdzie zaleny od interwencji pastwa wspierania lub hamowania inicjatyw które kontroluje wplywy z oplat za korzystanie z infrastruktury kolejowej pastwo moe w sposób poredni utrudnia wejcie konkurencji w sektorze kolejowych przewozów towarowych symptomatyczne jest to e wszystkie rzdy nawet te które opowiadaj si za wspieraniem transportu ekologicznego hamuj jednoczenie wzrost kolejowych przewozów towarowych promujc rozwój ruchu drogowego jeeli operator znajduje si w sytuacji monopolisty jego cz rynku kurczy si w sytuacji gdy transport samochodowy jest rodkiem dominujcym i narzuca wysoko taryf kolej musi by

[close]

p. 15

15 konkurencyjn wobec przewozów drogowych na wielu rynkach jest to moliwe jednak nie w sytuacji w której pastwo faworyzuje operatorów-monopolistów lub zarzdców infrastruktury kolejowy transport towarowy powinien wygrywa dziki korzystnemu bilansowi ekologicznemu nawet przy uwzgldnieniu postawy niektórych klientów którzy nie godz si na wysze koszty zwizane z rozwizaniami proekologicznymi wprowadzenie konkurencji do zarzdzania infrastruktur nie jest latwe przyklad brytyjski pokazuje e rozwizanie alternatywne polegajce na wdroeniu niezalenego pakietu przepisów wymusza na zarzdcy infrastruktury network rail popraw jakoci sieci jej modernizacj dla zwikszenia przepustowoci oraz redukcj kosztów w ostatniej dekadzie w network rail nastpilo obnienie kosztów o 50 w ruchu towarowym konkurencja oferuje lepsze rozwizania dla klientów dobra jako uslug polczona z konkurencyjnymi cenami oraz swobodny wybór operatora lub firmy logistycznej decyduj o sukcesie biznesowym jednak wikszo klientów nie ma moliwoci wyboru lub musi powstrzyma si od rozwaenia opcji kolejowej dzieje si to ze szkod dla sprawiedliwej konkurencji gdy operator wlaciciel jedynego terminalu w rejonie nie dopuszcza innych operatorów to klienci maj wybór tylko midzy monopolist kolejowym a transportem drogowym inna przyczyna niekorzystnej sytuacji to gdy zarzdca infrastruktury który powinien by niezaleny udostpnia bardziej atrakcyjne trasy operatorowi z którym jest zwizany w sposób formalny mamy wtedy do czynienia z faktycznym monopolem pastwa zdarzaj si sytuacje gdy konkurencyjny operator jest zmuszony do przewozów nowym taborem wymagajcym zgody agencji bezpieczestwa kolejowego która jest powizana z operatorem historycznym wielu operatorów musi ucieka si do nieformalnych rodków sektor prywatny nie jest w stanie konkurowa z silnymi operatorami majcymi dostp do finansowania publicznego z tego wzgldu nierzadkie s przejcia malych operatorów przez silniejszych graczy moliwe rozwizania rozwój kolejowego transportu towarowego musi odbywa si w rodowisku konkurencji i w warunkach swobodnego zrównowaonego dostpu bez powiza pomidzy zarzdc infrastruktury i jakimkolwiek operatorem zdaniem autora i i iv pakiet kolejowy porzdkuj przepisy wedlug których dzialalno zarzdcy infrastruktury moe by skoordynowana i uregulowana umoliwiajc realizacj sprawiedliwych warunków dostpu do sieci nie ma take adnych wanych powodów dla których iv pakiet mialby wplywa negatywnie na obslug pasaerów opcj preferowan jest wydzielenie instytucjonalne zarzdcy infrastruktury jest to koncepcja prosta i przejrzysta tworzca korzystne warunki dla wspólnego rynku uslug kolejowych moe si zdarzy e komisja europejska ugnie si pod presj grup lobbingowych i zaakceptuje model alternatywny holdingu zawierajcy pewne gwarancje musz by one jednak pozwala komisji oraz urzdom regulacji a nawet poszczególnym operatorom na wnoszenie zastrzee wobec prawa dostpu do infrastruktury innych krajów ue dla przewoników stanowicych zintegrowan grup przedsibiorstw kolejowych kolejowe przewozy towarowe maj z natury charakter narodowy interoperacyjno otwiera nowe perspektywy w skali midzynarodowej nikt nie powinien obawia si e proces udzielania aprobat zostanie zaklócony skutkiem wyszych kosztów lub wikszego ryzyka w porównaniu z istniejcymi systemami narodowymi obecna sytuacja charakteryzuje si brakiem przejrzystoci odnonie roli europejskiej agencji kolejowej era niezbdne jest sprecyzowanie kompetencji era oraz narodowych urzdów agencji bezpieczestwa era dysponujca odpowiednimi zasobami finansowymi i osobowymi jest zdolna do pelnienia bardziej aktywnej roli oprac marek ucieszyski

[close]

Comments

no comments yet