2011 Os antigos traxes de peliqueiro de Laza

 

Embed or link this publication

Popular Pages


p. 1

fig 2 peliqueiros de laza 19 de febreiro de 1930 de esquerda a dereita Ángel rodríguez lixeiro ricardo veiga e luis barcelona os antigos traxes de peliqueiro de laza as plantillas de caretas antigas atopadas en nocedo do val texto e fotos_nieves amado rolán as antigas referencias documentais xunto coas gráficas e as de tradición oral reflicten unha fonda implantación do entroido entre as xentes da bisbarra de laza entroido vigoroso e vitalista que se celebraba con gran forza a principios do século xx como demostran as ordenanzas municipales de laza y su distrito aprobadas polo concello de laza o 30 de novembro de 1904,sendo alcalde francisco barja nas que se lle dedican varios artigos ó regulamento do entroido ou a noveliña costumista en galego n-a miña aldea de 1928,escrita por xosé alonso obregón o fidalgo de monterrey crego nado en laza cara 1875 na que describe por primeira vez o entroido de laza e o seu personaxe máis prezado a máscara de peliqueiro 22_especial entroido

[close]

p. 2

nomerrcratura celso otero domínguez nace na década de 1880 en veiga de nostre e morre en nocedo emigra do val castrelo do val en 1968 a cuba na primeira instálase xuventude en nocedo e ao traxe ae peuqueiro careta unha vez retornado como ebanista un manitas con recoñecidas habilidades artísticas a súa vida é paralela á de xosé collazos toro o retratista de matamá que nace nas eiras laza en 1886 e morre en matamá laza en 1972 collazos tamén emigra a cuba moi novo aprende da fotografía e da música e alí as técnicas trae a primeira cámara de fotos de caixón e a primeira gaita galega que se coñece no concello ambulante de laza dedicándose de forma polos a estas dúas actividades pobos da comarca de monterrei o espírito artístico de celso e xosé crúzase no entroido dos pobos do concello dos 50 do que de laza celso era o pintor de todas as caretas de peliqueiro século ata a década pasado caretas e peliqueiros coñecemos grazas as fotos de collazos que gráficas da son as primeiras representacións máscara hai uns poucos anos benigno e ramón sanchoyerto ro atoparon otero bisnetos de celso otenunha vella maleta moitas das fig 1 nomenclatura do traxe de peliqueiro a partir de foto do museo del traje madrid repua plantillas orixinais en papel co deseño dos debuxos daquela que celso plasmaba época un auténtico nas caretas tesouro para ata un barco de vapor coa bandeira blicana símbolo da numerosa emigración américa naqueles anos celso non recibía encargos de outras a historia do entroido do concello de laza e fig.9 as plantillas forma tamén teñen as dimensións real das mitras moitas dejas teñen anotacións como o nome ou o hai uns poucos anos benigno e ramón sanchoyerto otero bisnetos de celso otero atoparon nunha vella maleta moitas das plantillas orixinais en papel co deseño dos debuxos que celso plasmaba nas caretas daquela época bis barras os deseños dos pobos son todos do concello para de os peliqueiros laza laza castro de laza vilameá soutelo toro trez matamá retorta e arcucelos o entroido tiña unha gran vitalidade nos formipobos do val de laza facíanse os mesmos rituais que se fan en laza morena gas testamento pobo do destinatario estilo modernista os deseños son de como corresponde á época con colores moi vivos máis perfeccionadas as orlas e motivos florais e xeorné tricos que abarcan case toda a superficie da mitra que os motivos os temas debuxados exóticos motivos figurativos centrais e había peliqueiros en case todos en 1912 viñeron a laza 10 peliqueiros de castro na vila de laza había uns 4 ou 5 son variados animais cabales touros cans cervos galos paxaros astrais sol lúa estrelas fig 2 e dous ou tres nos demais pobos os poucos traxes existentes nunca estaban parados o que non tiña traxe de peliqueiro alugábao ben por hora ou máis comun motivos humanos toureiros cabaleiros gaiteiros e abundancia de caras de mulleres e especial entroido_23

[close]

p. 3

fig 8 caretas orixinais anteriores a 1936 conservadas coas correspondentes plantillas fig 10 traxe correspondente por unha mañá ou unha tarde fig máis caro era a estrea o poi a mañá para a saída da misa pagábase en xornais de traballo coa careta do barco depositado no museo del traje de madrid go traxe enteiro que saibamos este traxe tres carefeito na época da ii república pertencía a josé amado penín de vilameá meu avó foi vendido na posguerra a xesús taboada chino museo del pueblo mente valente a varios xornais de traballo na actualidade só atopamos 6 o momento domingo o aluguer tas conservadas daquela época anos 20-40 do s xx coas cores orixinais a do galo no museo do pobo galego en santiago a da muller nunha colección privada de pepín ou en diñeiro sabemos que antes de 1928 a hora pagábase a 4 ras uns anos máis tarde en laza pagábanse 5 pesos ou un xornal vite quen o depositou traje fig 10 a maior parte español cuxos fondos pasaron ó museo del castrelo do val e a do barco no museo do traxe de madrid fig.8 oesta última careta consérvase no mesmo museo o máis anti por unha mañá ou unha tarde en 1950 na parroquia de castro pagábanse 50 pts equi das caretas que coñe cemos de entón son polas fotos conser 24_especial entroido

[close]

p. 4

nos anos 60 o estilo das caretas cambiou suprimindo as arias e motivos vexetais e xeométricos por un único motivo no centro da pantalla case sempre un animal bravo ou doméstico coñecido con fondos máis variados que o monótono fondo azul de case tódalas caretas actuais vadas en branco e negro oestas antigas de coas plan fotos de peliqueiros de todo o concello laza fixemos unha comparativa tillas de nocedo resultando ter todas elas o mesmo estilo e deseños de celso otero polo menos ata os anos 50 e coincidindo moitas delas coas plantillas conservadas en nocedo fig 3,4,5,7 nos anos 60 o estilo suprimindo as orlas por un case das caretas cambiou e motivos fig 6 mozos de nocedo con traxes alugados en arcucelos foto godás verín 1936 vexetais e xeométricos no centro único motivo sempre coñecido monótono fig 9 outras plantillas atopadas en nocedo do val para caretas de peliqueiro de laza tas actuais aínda da pantalla un animal con fondos bravo ou doméstico máis variados que o fondo azul de case tódalas care que segue sendo totalmente sufriu unha artesanal o traxe de peliqueiro notable evolución to no número nos últimos 40 anos tanna calidade persoal como mente prefiro o deseño das caretas ata os anos 60 os traxes estaban menos coidados entón posto que ó existiren só catro ou cinco tiñan que servir a tipos moi diferentes en altura e anchura máis longos hoxe os traxes están feitos a medida e facíanse normalmente cada un ten o seu cóidanse moito máis os complementos sen importar prezos nas materias primas e abalorios en laza existen actualmente máis de 100 traxes de peliquei ro en castro de laza uns 20 ou 30 e varios máis espallados por cada pobo do val e da montaña do concello especial entroido_25

[close]

p. 5

portada-p.uria t [llui ni r o n n i febrero 2011 n° 166_año xiv editor josé luis outeiriño rodríguez director xosé pastoriza martínez sumario dirección de la edición antonio piñeiro feijóo maqueta miguel suárez colaboraciones martin Álvarez nieves amado rolán josé manuel bouzo leonardo cristóbal caballero héctor díaz antonio diéguez añel sheila feijóo barja camilo fumega gonzalo gay miguel Ángel gonzález beatriz gutiérrez caneda alfonso carlos lois lino montero maría del pilar núñez xosé lois rúa francisco sandoval verea juan tallón fotografías nieves amado baffypress josé manuel bouzo fernando del río xesús fariñas miguel Ángel gonzález alfonso carlos lois lino montero antonio piñeiro hubo un tiempo en el que existieron más de 8.500 salas de proyección de cine en españa en ribadavia llegaron a existir tres una de ellas era el cine españa regentada por francisco garcía márquez emilio su hijo ayudaba a su padre a cambiar bobinas ya todo aquello en lo que pudiera echar una mano allí le entró la pasión por el mundo del cine ahora el círculo de escritores cinematográficos acaba de premiar su trayectoria con la entrega de la medalla a la labor literaria y periodística en el tiempo cercano al carnaval se escribe comenta y hacen crónicas referentes a estas fiestas en auge algo desmesurado e incontrolado en los últimos años unas siguen la tradición otras con innovaciones sin sentido e identidad propia algunas veces se han utilizado estas celebraciones para otros fines silenciando los problemas que están pidiendo soluciones en distintos pueblos de la provincia de ourense y de una manera especial en los del entorno del río támega siempre se ha celebrado y distinguido esta fiesta con el nombre de entroido antiguas referencias documentales reflejan una profunda implantación del entroido entre las gentes de laza este entroido se celebraba ya con gran fuerza a principios del siglo xx como demuestran las ordenanzas municipales aprobadas en 7904 o la pequeña novela costumbrista hn-amiña aldea de 7928,escrita por o fidalgo de monterrey en la que describe por primera vez el entroido de lazo y su personaje más preciado la máscara de peliqueiro edita la región polígono de san cibrao das viñas ourense tet 988 383838 629829089 e-mail auria@laregion.net imprime alva gráfica s.l polg vilar do colo rúa do xestal s/n 15621 cabanas a coruña isbn 1138-0837 dep leg or-46/97 colaboran el diccionario de la r.a.e entre varias acepciones del término hpantalla la define como persona que sabiéndolo o no llama cara sí la atención y en otra acepción como apariencia de alguien que quiere lmpresionat todos escuchamos alguna vez una frase como esta ioué pantalla tiene esa persona queriendo indicar que la persona en cuestión tiene una buena planta que impresiona con su presencia pues bien de aquí puede partir uno de los posibles orígenes del nombre de la máscara que protagoniza el entroido de xinzo de limia 1 «id novacaixagalicia .ta depu facion ~ouitense concello de ourense en los años 60 del pasado siglo el autor de este artículo creció en una burbuja cultural sus padres habían llevado a francia la cosmovisión de aquellos últimos años del rural mientras permanecían rodeados de una cultura ajena así pudo tomar conciencia de nuestra particularidad señales y creencias antiguas inmersas en la sociedad do consumo allí fue como josé manuel bauza se encontró con la palabra ielo como sinónimo de persona disfrazada ahora teoriza sobre el por qué de esta máscara tan representativa del entroido de maceda ·

[close]

Comments

no comments yet