p. 1

mille fabulae et una 1001 aesop s fables in latin by laura gibbs this is pdf version 1.01 dated 18 august 2010.

[close]

p. 2

published by lulu publishers 860 aviation parkway morrisville nc 27560 www.lulu.com © 2010 laura gibbs all rights reserved please note that the texts of the fables themselves are in the public domain and may be freely reprinted modified and remixed in any way what is copyrighted here is the organization of the fables and the accompanying notes and commentary free copies of this book in pdf format are available for download at bestlatin.net.

[close]

p. 3

before you begin here are some important things you need to know 1 this is a book for reading and enjoying aesop s fables in latin so the fables come first and they are then followed by the notes and source information beginning on p 323 2 free pdf versions of this book can be downloaded from the bestiaria latina website bestlatin.net see p 436 for the many advantages of having a pdf copy of the book printed copies are available from lulu.com for additional information about book availability visit bestlatin.net 3 the fables are arranged by the main character starting with animals followed by birds fish reptiles and insects then plants followed by animated things then gods and goddesses and finally stories about humans for more details see the fable listing on p 435 4 some fables have an explicit moral added at the end of the fable and some do not for a discussion of the role of morals in the aesopic fable tradition see p 418 5 looking for a specific fable you can find the indexes source keyword perry number at the bestlatin.net website or you can use the pdf version of the book to search for specific words and phrases 6 these fables come from many different sources see the fable notes beginning on p 323 and the bibliography on p 429 all the sources are online for hyperlinks to the original sources for all the fables visit bestlatin.net 7 for an overview of the fable genre and an explanation of the editorial principles that were used in preparing the latin texts for this book see p 426 8 for updates to this book corrections illustrations and a forthcoming english translation visit the bestlatin.net website you can sign up there for an email list if you want to be notified of future fable publications.

[close]

p. 4

[close]

p. 5

fabulae 1 leo et canis occurrit canis leoni et iocatur quid tu miser exhaustus inedia percurris silvas et devia me specta pinguem ac nitidum atque haec non labore consequor sed otio tum leo habes tu quidem tuas epulas sed habes stolide etiam vincula tu servus esto qui servire potes equidem sum liber nec servire volo 2 leo iratus et puteus leo olim iratus et odio furens dum leonem alium elapsum quaerit quem mactet in puteum offendit inspicit suam imaginem in liquore pictam videt sibi credit hunc hostem adesse quem vult irruit et perit saepe furiosi plus sibi quam aliis nocent 3 leo furens et caprea conspecto leone furente o miseram et infelicem conditionem bestiarum inquit caprea siquidem etiam furiosos habiturae sumus leones quorum mentis et rationis compotum saevitiam intolerabilem esse experimur 4 leo et tauri duo in duos tauros leo faciebat impetum lautas sibi epulas quaerens illi coniunctis viribus opponunt cornua medios ne irruere possit leo duobus ergo impar leo viribus dolo agere coepit sicque est allocutus alterum amicum tuum si prodideris mihi incolumem hinc ego te dimittam qua usus fraude facili utrumque necavit negotio 1

[close]

p. 6

5 leo lepus et cerva leo dormientem leporem nactus confestim eum devorare parabat cervam interim praetereuntem conspicatus relicto lepore eam persequi coepit lepus interea strepitu excitatus inde fugam abripuit leo autem postquam cervam longe est insecutus nec eam adsequi potuit ad leporem reversus est sed eum quoque fuga elapsum cum reperisset ego mehercule digna patior inquit quia paratam in manibus escam reiiciens incertam volui spem sequi 6 leo et equus venit ad equum comedendum leo carens autem prae senecta viribus meditari coepit artem medicumque se esse profitetur verborumque ambagibus equum moratur equus dolo dolum artem opponit arti fingit se dudum in loco spinoso pupugisse pedem oratque ut inspiciens sentem medicus educat paret leo at equus multa vi calcem leoni impingit et se continuo conicit in pedes leo vix tandem ad se rediens ictu enim prope exanimatus fuerat pretium inquit fero ob stultitiam et is iure effugit dolum enim dolo ultus est 7 leo et unicornis leo fingens se infirmum obviavit claudicans unicorni adversario suo capitali et salutato eo dixit qualitercumque actum fuerit inter nos hactenus remittatur hinc inde quod ego ulterius nulli nocere potero prout vides senio et variis incommodis debilitatus sed multum affectarem semel loqui cum coniuge mea quae est in deserto ante meam mortem et peterem a te ut accommodare mihi velis cornu tuum pro podio habendo in itinere quia satis longum et forte est tibi remittam illud quam cito ad coniugem pervenero et ad hoc tibi do fidem meam unicornis vero dictis eius 2

[close]

p. 7

omnibus credens et ipsius confictae miseriae compatiens commodavit cornu suum et sic remansit inermis leo vero modicum progrediens fecit insultum in unicornem et proprio cornu graviter vulnerans devicit eum 8 leaena et ursa erat leaena duos habens catulos exit autem ad venandum et venit quidam venator et catulos occidit et cum ipsorum pellibus discessit hoc videns leaena contristata valde flebat ursa vero tristitiam eius videns venit ad eam dixitque ei cur tristaris illa respondit quia venator catulos meos interfecit ursa dixit noli tristari desine flere quia passa es quod fecisti dic mihi quid his annis comedisti leaena respondit carnes animalium dixit ursa quis tibi dabat et ipsa ego capiebam et ursa animalia quae capiebas parentes habebant et illa habebant ursa ait sic de filiis tristabantur ut tu nunc de tuis et ipsa passa es sicut tu faciebas haec audiens leaena siluit et paenituit et carnes comedere desinens fructus manducare incepit 9 leaena et sus sus et leaena litigabant ad invicem sus autem dixit leaenae et tu in quo te iactas pro qua re tantam elevaris in superbiam labor tuus inanis est et cum per annum unum labores non potest habere nisi catulum unum ego fecunda et grata sum hominibus et per duos quosque menses porto quattuordecim porcellos respondit verum est sed tu paris porcellos ego leonem exemplum est verbosi qui multa loquitur inutilia sapiens autem paucis contentus est verbis 10 leonis filius et homo leo filio praecipiebat ne cum homine depugnaret sed dicta eius filii animum non tangebant cum adolevisset progreditur videtque in agro boves et rogat num homines 3

[close]

p. 8

sint illi se homines esse negant sed iugum ab homine impositum portare dicunt tum equum conspicatur et rogat num homo sit minime inquit ego equus sed homini servio paulo post quendam cernit in silva ligna cuneis findentem homo videris esse inquit pugnabis igitur mecum maxime inquit ille sed quaeso te distrahe prius hanc arborem leo mox ungulas arboris fissurae incutit et dimovit ut cuneus excideret et sic captus est omnibus vero viribus adhibitis pedes de ligno retraxit ac ad suum patrem pedibus cruentis reversus est et ait mi pater si paruissem monitis tuis ungulas non amisissem 11 leo et iaculator quidam iaculandi peritus in montem venatum profectus est animalia ubi eum conspexerunt quaelibet sibi fuga consuluere leo solus eum in pugnam provocavit tunc venator iaculum emittens et leonem feriens nuntium meum hunc accipe inquit et qualis sit vide haud mora ipse quoque ad te veniam vulneratus leo in fugam protinus se coniecit quem cum vulpes ut animum sumeret et resisteret hortaretur nequaquam ait me decipies amica si enim tam acerbum nuntium habet cum ipse venerit haud sane potero sustinere 12 leo amatorius et silvanus leo silvani cuiusdam filiam perdite amavit et patrem virginis sollicitabat ut illi virgo in matrimonium daretur respondebat silvanus filiam esse tenellam et delicatulam virginem et numquam hamatos eius ungues dentesque passuram passus est igitur leo dentes et ungues evelli ut virgine frueretur quod cum vidisset pater fustibus leoni involabat et longius imbellem abigebat fabula indicat vesaniam inutilis amoris propter quem pretiosissima perdimus et captivitatem patimur 4

[close]

p. 9

13 leo et homo concertantes homo et leo inter se concertabant quis eorum esset superior et cum venissent ut quaererent huius altercationis testimonium ad monumentum ubi erat pictura quomodo ab homine leo suffocaretur ostendit leoni homo testimonium in pictura cui leo sic ait hoc ab homine pictum est nam si leo pingere posset pinxisset quomodo leo suffocasset hominem veni mecum et dabo tibi verum testimonium deduxit leo hominem ad amphitheatrum et ostendit illi veram fidem quomodo homo a leone suffocatur et dixit homini hoc testimonium non est color sed opus in veritate factum 14 leo in stabulum ingressus leo in agricolae stabulum ingressus erat quem cum agricola comprehendere vellet stabuli portam continuo clausit belua ita inclusa cum egredi ullo modo nequiret primum quidem pecudes discerpsit ac deinde ad boves quoque sternendos se convertit tunc sibi agricola metuens ianuam subito reseravit ita leone digresso cum mulier gementem virum vidisset tibi quidem digna ait evenere quonam enim consilio eum hic claudere voluisti quem procul etiam formidare oportebat 15 leo et pastor leo errans spinam calcavit et illico ad pastorem cauda blandiens venit cui ait non perturberis auxilium a te imploro non indigeo esca sublatum hominis posuit in gremio pedem pastor spinam exemit pede redit in silvas leo post autem pastor falso incusatur crimine et ludis proximis emissis bestiis proiicitur passim dum discurrunt ferae eum agnovit leo qui fuerat medicatus sublatum rursus pastori ponit in gremio pedem hoc rex ut cognovit leoni iussit parci et mansuetum pastorem dimitti parentibus bene gerenti numquam poterunt adversariorum praevalere supplicia 5

[close]

p. 10

16 leo vacca capra et ovis societatem aliquando iunxerant leo vacca capra et ovis cervum permagnum cum cepissent leo praedam divisit in quattuor partes aequales tum ita locutus est prima pars mea est quia sum leo secundum mihi tribuetis quia sum fortissimus tertiam mihi sumo propter egregium laborem meum quartam qui tetigerit iram meam excitabit sic totam praedam solus retinuit 17 leo epulum faciens leo epulum opipare apparateque ceteris brutis animalibus exhibebat in quo gallinae turdi et huiusmodi avium carnes partim assae partim elixae erant hoc cani feli et ceteris animalibus carnivoris gratum admodum erat cetera autem quaecumque herbis hordeoque vescuntur huiusmodi convivium ut insipidum damnabant fabula indicat quam difficile sit variae vulgi voluntati satisfacere 18 leo et catus contigit quod animalia invitata sunt a leone ad magnum prandium fuit invitatus catus quaerebat leo quid libentius comederet volens singulis satisfacere et ait catus rattos et mures cogitavit leo nisi omnes haberent de hoc ferculo esset villania tandem facit venire ferculum generale de rattis et catus optime comedit alii murmuraverunt dicentes fi fi quid apponitur nobis et totum prandium propter hoc maculatum est sic plerique faciunt magnum convivium tandem sunt ibi quidam cati et nihil placet eis nisi habeant immundam ebrietatem et gratia illorum omnes tam volentes quam nolentes retinentur usque ad noctem ut omnes possint inebriare 6

[close]

p. 11

19 leo et acies eius leo rex quadrupedum adversus volucres pugnaturus suorum acies instruebat interrogatus autem ab urso quid ei asini inertia aut leporis timiditas ad victoriam conferre possent quos ibi inter ceteros milites adesse cernebat respondit asinus tubae suae clangore milites ad pugnam concitabit lepus vero ob pedum celeritatem tabellarii fungetur officio fabula significat neminem adeo contemptibilem qui aliqua re nobis prodesse non possit 20 leo rex et regia eius rex leo quondam animo instituit singulas quibus imperitabat ferarum gentes recensere ergo clientes subditosque cuiusque generis ad se legatos mittere iussit epistola sigillo regio munita circumfertur regem mense integro clientes excepturum in aula magnum apparari convivium hac munificentia princeps suis suam indicabat potentiam in regiam eos vocat quae regia ossuarium cuius fetor nauseam provocat ursus nares reclusit displicuit rex offensus ursum fastidiosum ad plutonis regna detrusit huic asperitati applausit simia iram ungues speluncam regis putidam adulatoriis laudibus extulit verum insulsa adulatio male accepta poenas dedit rex ille leoninae gentis caligulae consimilis fuit vulpi vicinae ait quid olfacis dic nec simula illa vero excusatam me habeas quippe quae rheumate oppressam carentemque olfactu ita vulpes se expedit 21 leo rex et simius cum se ferarum regem fecisset leo bonam famam consequi voluit more regum prioribus suis fatis ferocibus renuntians mutavit consuetudinem sine sanguine cibum sumere iuravit postea de hac re coepit habere paenitentiam et dum mutare non posset naturam coepit aliquos ducere in secreto ut falleret et quaerere si os feteret et illos qui dicebant fetet et putet ac illos qui 7

[close]

p. 12

dicebant non putet aut tacebant omnes dilaniabat postea simium interrogabat si putidum haberet os ille cinnamomum dixit et quasi deorum altaria leo erubuit laudatorem ut illi tunc parceret sed postea languere se simulavit et continuo venerunt medici et suadent sumere cibum levem qui tolleret fastidium pro digestione at leo ut regibus omnia licent ignota est mihi caro simii eam probare vellem 22 leo vulpes et simius leo animalium imperio potitus ea animalia quae honore caudae carerent exsulare e finibus regni sui iusserat vulpes pavefacta iam vasa colligebat ire in exilium parans cui cum diceret simius ad regis imperata iam solum vertens edictum ad illam non pertinere quae tantum caudae haberet ut superforet verum dicis inquit illa et recte admones sed quo scio an me leo vel primam numerare velit inter illa quae cauda carent qui vita sub tyranno agenda contigit insons licet sit saepe ut nocens plectitur 23 leo senex vulpes et lupus leo cum consenuisset aegrotabat iacens in antro accesserunt autem visitatura regem praeter vulpem cetera animalia lupus igitur capta occasione accusabat apud leonem vulpem quasi nihili facientem suum omnium dominum et propterea neque ad visitationem profectam interim affuit et vulpes et ultima audivit lupi verba leo igitur contra eam infremuit sed defensionis tempore petito vulpes quis inquit eorum qui convenerunt tantum profuit quantum ego quae in omnem partem circuivi et medicamentum pro te a medico quaesivi et didici cum autem leo statim ut medicamentum diceret imperasset illa inquit lupo vivente excoriato ipsius calidam pellem indueris lupo statim mortuo iacente vulpes ridens ait sic non oportet dominum ad malevolentiam movere sed ad benevolentiam 8

[close]

p. 13

24 leo senex gemens leo gravatus aetate et febribus iacebat spiritum trahens extremum supervenit aper spumans dentibus veterem iram effundens taurus cornibus corpus eius undique confodit asinus pedibus suis eum attrivit et dixit vix spirans cum gemitu heu cum esset virtus erat honor fuit et timor immo et opinio mea terruit plures deficientibus autem viribus deficit honor 25 leo senex et vulpes leo defectus annis recubabat in spelunca sua et aegrum simulabat visitatum regem complures venerunt bestiae quas protinus devoravit accessit etiam vulpes sed cauta ante speluncam procul stabat salutans regem cur non intras interrogavit leo vulpes respondit quod video vestigia intrantium multa at nulla exeuntium 26 leo et vulpes territa vulpes cum numquam leonem vidisset postquam olim forte in eum incidit primo quidem intuitu ita perterrefacta est ut parum abfuerit quin periret rursus autem eodem obviam reperto tunc etiam sed non ut antea timuit tertio demum ipsum conspicata audax ita fuit ut accedens cum eo colloqueretur quae terribilia sunt consuetudo blandiora reddit 27 leo inclusus et vulpes vulpes prope leonem inclusum stans multis eum lacerabat contumeliis leo respondet tu quidem nulla me iniuria afficis sed adversa quam nunc experior fortuna 28 leo irretitus et vulpes leo comprehensus laqueo totis viribus vincula dirumpere conabatur quo autem maiori conatu laqueum trahebat eo arctius detinebatur vulpes illac iter habens cum 9

[close]

p. 14

hoc esset intuita non viribus inquit mi rex istinc evades sed ingenio relaxandus enim laqueus et dissolvendus non trahendus est quod cum leo fecisset statim soluto laqueo quo erat astrictus liber evasit fabula indicat ingenium viribus longe esse praestantius 29 leo mus et vulpes leo cum olim dormiret per os eius mus forte discurrit tum ille consurgens quaquaversum circumagebatur eum quaeritans qui inde transierat at vulpes eum conspicata graviter obiurgabat quod leo nimirum cum esset murem pertimuisset cui ille ego vero respondit de eius voluntate tantummodo irascor haec profecto docent quod prudentes homines ne parva quidem negligere debeant 30 leo et vulpes socii vulpecula apparitoris instar operam suam locabat leoni ita ut haec praedam indicaret ille aggressus caperet quare et utrique pro dignitate qua erat pars obtingebat sed vulpes cum leoni partem invideret maiorem venari potius ipsa voluit quam indicare et aliquid e grege ovium conata rapere primum ipsa praeda facta est venantibus servire tuto melius est quam cum periculo dominari 31 leo vulpes et asinus venantes vulpes asinus et leo venatum iverant praedam asinum partiri leo iussit asinus singulis singulas partes ponebat aequales sed leo eum dilaniavit tum vulpeculae negotium partiendi dedit haec sapientior quam asinus partem maximam leoni apposuit et sibi vix minimam particulam reservavit leo subridebat et eius prudentiam laudabat tandem rogavit unde didicisti talem prudentiam respondit vulpes calamitas asini me docuit quid minores potentioribus debeant 10

[close]

p. 15

32 leo asinus et vulpes perfida iniit amicitiam cum asino vulpes atque ita communiter exiere venatum cum autem leonem conspexisset vulpecula verita ut evadere cursu posset calliditate periculum vitare tentat et ad leonem accedens paciscitur vitam suam pro asini proditione leo tum quidem vulpi vitam promittit illa vero in laqueum inducit asinum in quo captus cum haereret neque aufugere posset capit prius vulpem leo atque ita ad devorandum otiose asinum accedit fabula indicat quod sociorum suorum proditores sibi etiam ipsi plerumque exitium accersant 33 leo filius eius ursi et vulpes leo tres habuit filios matre eorum mortua leo aliam uxorem quaerebat regnum ergo filio primogenito commisit et abiit filius uxorem duxit filiam ursi pater quoque nuptam desponsavit vulpis filiam et ad celebrandas nuptias ad regnum suum redire paravit sed filius patri mandavit ut aliud sibi regnum acquireret quia istud suum esse deberet pater turbatus parentibus sponsae suae mandavit vulpes venerunt et bellum indictum est vulpes autem non tam in armis quam in artibus suis confidentes praecipiunt foveas profundas fieri et ramis melle illitis operiri die igitur statuto leonis filius cum magno ursorum exercitu venit in campum sed ursi mox ut odorem mellis senserunt ad ramos illitos accesserunt et in foveas subruuntur sic patri cessit victoria et regnum sibi negatum recepit 34 vulpes in tugurium ingressa vulpes esuriens cum in tugurio quodam relictas a pastore carnes panemque vidisset eo ingressa quam suavissime devoravit tumefacto proinde ventre cum inde exire non posset suspirabat graviter atque lamentabatur alia autem vulpes cum illac forte transiret eiusque fletus audiisset eo accedens quam ob rem ita 11

[close]