Voorwaart Mars najaar 2005

 

Embed or link this publication

Description

Voorwaarts Mars! Het Magazine van Explore Mars Nederland (voorheen Mars Society Nederland).

Popular Pages


p. 1



[close]

p. 2

leuke links www.space4case.com kees veenenbos maak met behulp van wetenschappelijke gegevens platen en animaties van de planeet mars zijn werk is te zien in diverse bladen in binnen en buitenland en onlangs is een van zijn animaties genomineerd voor een emmy award speciaal voor de mars society heeft kees een aantal prachtige posters gemaakt die u via onze website kunt bestellen kies uit vijf prachtige platen 12,50 per stuk www.mars scoiety.nl/winkel.php www.sonnenborgh.nl sterrenwacht de sonnenborgh te utrecht is elke tweede dinsdag van de maand de locatie voor de monthly mars meeting kijk op www.marssociety.nl/m3.php voor meer informatie over deze boeiende bijeenkomsten www.mirage3d.nl makers van de full dome planetarium show origins of life een geweldige animatiefilm die u gewoon gezien moet hebben kijk voor een trailer op de website van mirage3d 2

[close]

p. 3

welkom bij de mars society dit is de eerste uitgave van het blad voorwaarts mars een echte club hoort een clubblad te hebben het mocht geen blad worden met informatie die alleen begrijpelijk is voor leden en die voor anderen niet interessant is nee we wilden juist een blad creëren dat uitnodigt om te lezen waarin voor elk wat wils is en dat inspireert om meer te leren over de ruimtevaart de planeet mars en de toekomst van de mensheid in de ruimte wat gaan we allemaal behandelen we hebben een aantal thema s waaronder mensen of machines dat handelt over de discussie die al decennia gevoerd wordt over de vraag of we de ruimte moeten verkennen met menselijke onderzoekers of dat we alleen machines lees robots moeten sturen de mars society heeft daarover in juli een symposium georganiseerd waaraan o.a andré kuipers meedeed van dit symposium krijgt u in dit blad een impressie een ander thema is ruimtetourisme begin dit jaar is de ansari x-prize gewonnen door spaceship one een privaat initiatief waarin onder andere microsoft oprichter steve allen participeerde opent dit de deur naar nog meer ruimte-avontuur naast dat van door overheden gefinancierde instellingen zoals nasa en esa moeten we over een paar jaar een weekje naar de zon letterlijk nemen en een derde thema is eten hier op aarde weten we wel waar we ons eten vandaan moeten halen maar hoe zit dat op mars of in de ruimte hoe verbouwen we ons voedsel en hoe maken we het klaar namens de mars society wens ik u veel leesplezier gerard kuijpers hoofdredacteur inhoudsopgave leuke links 2 galactische agenda 5 feuilleton:home is where the hab is 7 gelach in de ruimte 9 kan mars niet leuker 9 nationale marsdag 2005 thema mensen of machines 12 de nationale marsdag een impressie 13 mens/robot 14 boekbespreking the sands of mars ­ arthur c clarke 15 tourisme de toekomst van de ruimtevaart 16 tour-operators mikken op de ruimte 17 de oude doos de eerste ruimtewandeling 18 mars on earth mars society evenementen agenda 19 monthly mars meetings ontmoetingen met mensen uit de ruimtevaart 20 eten in de ruimte fast food maar dan anders 22 raketten en kamelen 25 het weer op mars 26 designer-planten op mars 27 aan tafel 28 puzzel 29 de benen strekken op mars 30 voor en tegenstelling stel dat we leven vinden op mars 31 lid worden van de mars society 32 volgende keer in voorwaarts mars 33 3

[close]

p. 4

galactische agenda november zaterdag 5 november een delta 4 raket zal de goes n brengen naar een 24 uursbaan op 36.000 km hoogte goes n is een weersatelliet gemaakt door boeing voor nasa en noaa goes n zal het weer observeren boven de verenigde staten bron www.spaceflightnow.com maandag 7 november mars is in oppositie de aarde zit dan precies tussen mars en de zon in mars zal een kleine 70 miljoen kilometer van de aarde afstaan maandag 14 november van 14 november tot en met 18 november wordt er in noordwijk de bijeenkomst gehouden over ruimteweer nadruk ligt onder andere op wetenschappelijk onderzoek gastheer is estec bron jpl nasa esa donderdag 17 november elk jaar zijn op 17 en 18 november de leoniden te bezichtigen de leoniden zijn meteorieten die bij goed zicht voor een prachtig spektakel zorgen neem contact op met je plaatselijke sterrenwacht voor het beste tijdstip om deze vallende sterren te observeren bron jpl nasa woensdag 26 november rhea flyby door het ruimtevaartuig cassini op een afstand van 500 kilometer rhea is dicht bekraterd en doet ons denken aan de maan deze ijzige maan van lage dichtheid is tevens de grootste van saturnus zonder atmosfeer bron jpl nasa december dinsdag 6 december een uitvaartlancering met het as van overledenen celestis 05 biedt de overledene een hemels uitzicht op ons tranendal de falcon 1 lanceert tevens tacsat-1 voor het amerikaanse ministerie van defensie de falcon is ontworpen door de veelbelovende starter spacex bron www.spaceflightnow.com woensdag 7 december gerard kuiper s honderdste geboortedag 1905 deze amerikaanse astronoom van nederlandse komaf is bekend van de kuiper-gordel van komeetachtige hemellichamen buiten de baan van neptunus hij voorspelde de gordel en deze is pas veertig jaar later bevestigd dinsdag 13 december op deze datum zijn de geminiden het beste te zien deze geminiden zullen als een meteorietenregen te zien zijn wanneer ze de atmosfeer binnendringen vraag je lokale sterrenwacht hoe je dit verschijnsel het beste kan observeren bron jpl nasa woensdag 21 december rusland lanceert voor de twintigste keer een progress-vrachtschip naar het internationale ruimtestation iss op het ogenblik is de progress het enige schip dat het iss regelmatig bevoorraadt de spaceshuttle heeft voorlopig een zeer onregelmatig lanceerschema bron jpl nasa maandag 26 december het ruimtevaartuig cassini scheert op ruim 10.000 kilometer langs titan met 5150 kilometer in diameter is titan groter dan de planeten mercurius en pluto bron jpl nasa dinsdag 30 december twintigste verjaardag van stephen synnott s ontdekking van de maan puck puck is genoemd naar een boosaardige fee uit shakespeares stuk a midsummer night s dream puck is tevens een uk 154 kilometer in diameter en staat op 86 duizend kilometer van uranus 4

[close]

p. 5

januari woensdag 11 januari nasa lanceert new horizons richting pluto in 2015 zal new horizons arriveren new horizons gaat niet in een baan om pluto maar schiet er langs heen tijdens het voorbij gaan wordt de samenstelling van het oppervlakte bepaald na de wetenschappelijke waarnemingen vliegt het ruimtevaartuig door naar de kuipergordel bron jpl nasa zondag 15 januari het stardust experiment keert terug naar de aarde stardust is in 1999 gelanceerd om stof uit de diepe ruimte op te vangen en terug te brengen naar de aarde hiervoor is het vaartuig vlak langs de komeet anne frank en wild 2 gevlogen het stof van deze kometen is verzameld in een blok aerogel bron jpl nasa dinsdag 31 januari het amerikaanse ministerie van defensie lanceert een early warning satelliet de dsp-1 is een telg uit een lange reeks wat het precies kan is geheim in ieder geval kan het nucleaire explosies waarnemen kosten van dit apparaat 180 miljoen dollar bron jpl nasa totale zonsverduistering 29 maart 2006 op woensdag 29 maart 2006 zal de maan een brede schaduwband trekken vanaf brazilie over de atlantische oceaan de goudkust van afrika daarna over de sahara middellandse zee turkije de zwarte zee georgië de noordkust van de kaspische zee kazachstan en als laatste mongolie de duur van de totaliteit ligt tussen de twee en vier minuten afhankelijk van de lokatie libie heeft de beste waarneemlokatie het totaliteitspad is daar 180 kilometer breed de gedeeltelijke bedekking van de zon door de maan zal in heel europa gezien kunnen worden een groot gedeelte van azie mongolië centraal china birma en iedereen ten noorden van de lijn bombay calcutta moet genoegen nemen met een hap uit de zon de kust van turkije bij antalya 5

[close]

p. 6

feuilleton:home is where the hab is door frans blok dagboek van een marsonaut deel 1 ­ russische roulette 20 april 2013 het nieuws kwam gisterochtend met een simpel mailtje fw congratulations het waren de felicitaties van franco gaviraghi hoofd van ermex het euro russian mars exploration program het team van dokters en zielenknijpers in ijsland had een keus gemaakt de crew van captain emilia messerotti gaat volgend jaar naar mars de rest van de dag was het een gekkenhuis het nieuws verspreidde zich razendsnel door de media nauwelijks besefte ik dat ik binnenkort echt over een vreemde planeet zal lopen of nrc-volkskrant hing al aan de lijn de mailtjes stroomden binnen van vrienden kennissen en familie maar ook van premier bos en koning willem pa en ma belden pa is apetrots ma is vooral doodsbenauwd er waren mailtjes van crewmates emilia sean en olga met aimee straks op mars mijn collega-geoloog hing ik een half uur aan de telefoon alleen van klaus onze bioloog heb ik nog niets gehoord maar die kletst in real life ook niet de oren van je kop gisteravond racete ik kriskras door nederland om op te draven in alle twintig talkshows van de nederlandse televisie ik werd door paul witteman ­ wat is die man oud geworden vergeleken met abel tasman en willem barentz ik haalde er ook nog maar een paar astronomen bij huygens kuiper oort maar daarop keek hij me wat vragend aan het land verkeert in een staat van opwinding vanochtend kopte de telegraaf paginabreed floris nooitgedagt eerste nederlander op mars alsof we al geland zijn ik ben op slag een beroemdheid tot gisteren besteedden de vaderlandse kranten tijdschriften radio televisie en internetsites verrassend weinig aandacht aan ermex en wat er over geschreven werd was vaak wat kritisch en zeurderig van toon moeten we niet eerst onze problemen op aarde oplossen voor we mensen naar mars sturen alsof je met die lullige paar miljard per jaar de hemel op aarde kunt nabouwen maar nu bekend is dat er een landgenoot mee gaat begint het oranje-gevoel mee te spelen het land verkeert in een staat van opwinding ik geniet intussen nog maar even goed van het voorjaar want ik zal vier jaar moeten wachten voor ik de betuwe weer in bloei zie staan de lancering staat gepland voor 14 april volgend jaar of een paar dagen later als het slecht weer is in kazachstan zes maanden heen anderhalf jaar op mars zes maanden terug ijs en weder dienende zijn we net voor de kerst terug de kerst van 2016 wel te verstaan twee en een half jaar in een soepblik van acht bij tien meter samen met vijf anderen gelukkig niet zomaar vijf anderen we hebben elkaar min of meer zelf uitgezocht vorig jaar op trainingskamp in ijsland moeten we niet eerst onze problemen op aarde vormden zich uit de overgebleven 36 oplossen kandidaten spontaan zes bemanningen daarna gingen alle groepen acht maanden lang in volledige mars-simulatie-mode we leefden alsof we op mars waren gingen alleen in ruimtepak naar buiten deden onderzoek praatten met twintig minuten vertraging met de aarde alles werd 24 uur per dag met camera s gevolgd door het psychoteam en blijkbaar waren wij de meest stabiele crew want wij mogen naar mars en de rest mag weer gaan solliciteren voor mijn relatie met erna betekent dit waarschijnlijk de doodssteek 6

[close]

p. 7

zelf had ik mijn twijfels maar die heb ik natuurlijk niet hardop uitgesproken ik wil tenslotte wel graag mee grote ruzies hebben we niet gehad die acht maanden ik kan met iedereen door een deur zelfs door de smalle deurtjes van onze mars-hab maar spanningen zijn onvermijdelijk als je zolang met elkaar opgescheept zit je kunt tenslotte moeilijk even naar buiten om af te koelen en mijn medereizigers zijn vijf zeer uiteenlopende individuen met aimee marcuse uit geneve kan ik het best opschieten emilia is als een oude wijze tante die boven de partijen staat piloot sean mcclendon alias scotty is de voornaamste aanjager van de groepshumor met klaus knuth de bioloog uit bremen heb ik nog het minst het enige probleem dat ik heb met onze boordwerktuigkundige olga wisniewski is dat ze te mooi is en we worden wel geacht dertig maanden lang van elkaar af te blijven iemand heeft ooit voorgesteld ons marsonauten libido-remmende middelen te laten slikken soms vraag ik me af of dat toch geen goed idee zou zijn of misschien zit het wel stiekum door het eten voor mijn relatie met erna betekent dit waarschijnlijk de doodssteek de afgelopen nacht was ze afwisselend hysterisch en hartstochtelijk dat jaar dat ik op ijsland zat overleefde onze liefde nog net en de kans was tenslotte slechts een op zes dat ik uitgekozen zou worden ze leek het te zien als een bizar soort russische roulette maar nu is het onvoorstelbare gebeurd haar geliefde maakt zich op voor een reis van bijna drie jaar naar een plek waar ze zich nauwelijks een voorstelling van kan maken het is nooit echt tot haar doorgedrongen dat dat roze vlekje aan de hemel een echte wereld is waar je naar toe kan reizen volgend jaar zal ik de aarde zien als een bol die langzaam kleiner wordt we hebben nog bijna een jaar te gaan tot de lancering maar ik kan mijn huur al bijna wel op zeggen we gaan heen en weer reizen tussen ijsland moskou darmstadt parijs en noordwijk het worden zware maanden want er is nog heel wat te leren we moeten alle zes naast ons eigen vakgebied ook een van de andere specialismen onder de knie krijgen zo is olga eigenlijk boordwerktuigkundige maar assisteert ze ook klaus bij het biologisch veldwerk klaus is behalve bioloog ook arts en moet desnoods in onze primitieve sickbay een operatie uit kunnen voeren als de nood aan de mens komt en sean is degene die samen met emilia achter de knoppen zit en ons veilig op mars moet neerzetten maar hij moet ook olga kunnen helpen met het repareren van alles wat er stuk kan gaan volgend jaar om deze tijd zal ik de aarde zien als een bol die langzaam kleiner wordt ik kan het me nog moeilijk voorstellen een bol die langzaam kleiner wordt volgende keer deel 2 middelpunt van het heelal 7

[close]

p. 8

gelach in de ruimte wie gaan we sturen de nasa had uiteindelijk drie mensen geselecteerd die geschikt waren om naar mars te gaan het moeilijkste was dat er maar een kon gaan en dat die een enkele reis kreeg dus nooit meer terug kon naar de aarde aan de eerste sollicitant een amerikaanse technicus werd gevraagd hoe hoog zijn honorarium zou moeten zijn een miljoen euro zij de technicus en dat wil ik dan graag aan mijn oude school doneren de volgende sollicitant was een poolse arts en hem werd dezelfde vraag gesteld twee miljoen euro antwoordde hij een miljoen voor mijn familie en de andere voor het ziekenhuis waar ik werk de laatste sollicitant was een hollandse politicus ook hem werd gevraagd hoeveel hij wilde verdienen drie miljoen euro zij hij zachtjes waarom zoveel meer dan de anderen vroeg de nasa medewerker de hollander antwoordde je geeft mij drie miljoen ik geef jou een miljoen ik hou zelf een miljoen en dan sturen we de amerikaanse technicus 8

[close]

p. 9

kan mars niet leuker bron vpro noorderlicht http noorderlicht.vpro.nl figuur 1 mars kan leuker wat arnold schwarzenegger en captain kirk kunnen kunnen gewone mensen toch zeker ook hoe de rode planeet na een grote opknapbeurt op groen moet springen het recept voor een betere wereld steek een paar kernkoppen in de zuidpoolkap van mars en breng ze tot ontploffing een paar honderd jaar met rust laten en voilá een fonkelnieuwe aarde klaar voor gebruik zal het mogelijk zijn met een zuurstofmasker buiten te lopen terravorming aarde-vorming mag op het eerste gezicht een bizar idee lijken het zijn niet de eerste de besten die zich ermee bezighouden grootheden als de astronomen carl sagan en fred singer en de klimatoloog james lovelock geloofden allemaal dat het mogelijk is om van mars een leefbare wereld te maken net als veel minder bekende biologen ecologen klimatologen en planeetdeskundigen voor zover valt na te gaan dook de term terravorming voor het eerst op in 1949 in de sciencefictionroman seetee shock van jack williamson maar het concept is ouder al twintig jaar eerder schreef olaf stapledon in zijn roman first and last men 1930 over klimatologische aanpassing van venus in de jaren zestig was astronoom carl sagan de eerste wetenschapper die serieus nadacht over het bewoonbaar maken van venus door er een kolonie algen naar toe te sturen maar sinds duidelijk is dat mars ooit nat is geweest heeft de aandacht zich naar mars verplaatst niet in de laatste plaats omdat mars seizoenen heeft en een dag die ongeveer net zo lang duurt als op aarde in een inmiddels klassiek artikel stelden nasa-biologen maurice averner en robert macelroy als eersten voor om de rode planeet op groen te zetten hun idee werd aanschouwelijk gemaakt in de klassieke marstrilogie 1992-1996 van kim stanley robinson zeg het met bacteriën de aardse bacterie chroococcidiopsis thermalis kan onder zulke extreme omstandigheden overleven dat hij volgens voorstanders van terravorming is te trainen om op mars co2 uit gesteente te bevrijden veel onderzoek begint bij ecopoiese geef mars een dichte dampkring van koolstofdioxide zodat plat gezegd de verwarming er weer werkt toekomstige marsreizigers en -kolonisten zouden buiten dan weliswaar nog een zuurstofmasker op moeten maar ze kunnen in elk geval in hemdsmouwen in de marsiaanse buitenlucht werken om de dampkring van mars te verdichten moet het co2ijs van de polen worden verwarmd zodat het verdampt en er enorme wolken koolstofdioxide in de marsiaanse lucht terechtkomen het co2 zou dan als een deken warmte vasthouden behalve met een kernexplosie gaat het verwarmen van het ijs misschien het handigst door de pool zwart te verven met roet of door hem te beschijnen met extra zonlicht afkomstig van twee reusachtige spiegels in de ruimte zo luiden enkele ideeën die al eens zijn geopperd het idee dat geldt als het meest realistische komt van niemand minder dan james lovelock de bedenker van de gaia-hypothese volgens lovelock moet het marsiaanse broeikaseffect op gang worden gebracht met gassen als methaan ammoniak of pfk s perfluorkoolstoffen op aarde bekend als een gehate klasse koelkastgassen niet te verwarren met de ozonlaag aantastende cfk s superbroeikasgassen als pfk s houden veel meer warmte vast dan co2 lovelock stelt dan ook voor om verspreid op mars 9

[close]

p. 10

een aantal pfk-fabriekjes te plaatsen die zouden als groeikiem dienen voor het broeikaseffect op mars na een jaar of honderd als de lucht is gevuld met co2 en waterdamp zouden de pfk s vanzelf weer worden afgebroken nóg aardser wordt moeilijk vooral omdat mars voor zover bekend een stikstofarme planeet is op aarde is stikstof juist het hoofdbestanddeel van de dampkring mars mist een biljard ton stikstof dat zijn duizend miljard spaceshuttleladingen maar misschien kan het element worden gewonnen uit marsiaanse gesteentes hopen de terravormers aanhangers van terravormingsideeën vinden dat de omvang van de operatie best meevalt nasa-onderzoeker chris mackay becijferde eens dat de eerste fase van terravorming in tien tot honderd jaar kan worden afgerond de tweede fase het echt leefbaar maken van de dampkring van mars duurt zes keer zo lang zestig tot zeshonderd jaar bioloog james graham vergelijkt terravorming met de afdaling van een besneeuwde bergtop naar mate je verder naar beneden komt wordt de lucht dikker en kom je meer planten tegen het voor de hand liggende tegenargument is dat het de natuur zelf bij herhaling ook niet is gelukt om van mars een bewoonbare planeet te maken mars heeft een fundamenteel probleem de planeet heeft geen plaattektoniek of vulkanisme elke aardachtige planeet zet co2 uit zijn atmosfeer langzaam om in mineralen en terwijl op aarde plaattektoniek ervoor zorgt dat die mineralen weer worden verbrand is er op mars niets wat het co2 bevrijdt uit de grond mars is een planeet die zijn atmosfeer opeet maar dat opeten duurt zeker honderd miljoen jaar kaatst de terravormingsbeweging een andere mogelijkheid is dat de mens de hulp van bacteriën inroept zo bestaan er op aarde rotsetende microben die co2 losmaken uit gesteente die zouden op mars misschien plaattektoniek kunnen vervangen de bacteriën moeten overigens eerst worden getraind om tegen het marsiaanse klimaat te kunnen toch valt te bezien of mars wil meewerken mars is nu eenmaal niet een kapotte aarde die je even aan de praat brengt zo dringt steeds meer door tot de wetenschap een serieuze tegenvaller kregen de terravormers wat dat betreft eerder dit jaar te verwerken toen duidelijk werd dat de marsiaanse zuidpool helemaal niet alleen uit droogijs bestaat de poolkap bestaat vooral uit water een ander onderschat probleem is dat de marsiaanse bodem kurkdroog is en sterk oxideert niet bepaald de ideale plek om een plantentuin te beginnen maar ook dat lossen we met bacteriën en wat genetische modificatie wel op beweren de terravormers een risico is dat de terravorming iets té goed lukt in theorie kan het broeikaseffect op hol slaan uiteindelijk kan dat ertoe leiden dat al het marsiaanse water verdampt ruwweg hetzelfde lot trof onze andere buurplaneet venus vlak na zijn geboorte mars zal dan gehuld gaan in een dikke verstikkende smog van waterdamp en co2 en de rode planeet zal alsnog onbewoonbaar zijn omdat het er te heet is rivieren op mars door terravorming zullen de droge beddingen van mars weer vollopen met water mars zoals dat er een paar honderdduizend jaar na het begin van de terravorming uit zou kunnen zien de laaggelegen noordpool is veranderd in een grote blauwe zee die via lange rivieren andere delen van de planeet van water voorziet inclusief de enorme kloof valles marineres bij de evenaar langzaam wint de groene vegetatie terrein terwijl in de lucht de wolken om lage en hoge drukgebieden gaan draaien illustratie kees veenenbos www.space4case.com 10

[close]

p. 11

nationale marsdag 2005 thema mensen of machines door gerard kuijpers de nationale marsdag 2005 de eerste van wat hopelijk een lange traditie gaat worden en uiteraard georganiseerd door de mars society in samenwerking met de universiteit van amsterdam werd het mogelijk een dag te organiseren propvol interessante en spannende presentaties met als hoogtepunt de komst van neerlands trots andré kuipers na afloop heb ik hem geïnterviewd voor voorwaarts mars zoals u verderop kunt lezen de discussie die het thema vormde van deze dag is of we alleen machines robots of ook mensen de ruimte in moeten sturen om onderzoek te doen het vacuum van de ruimte gewichtloosheid straling van de zon en micrometeorieten die zich met enorme snelheid overal doorheen boren maken de ruimte levensgevaarlijk robots zoals satellieten kunnen daar veel beter tegen en als het gaat om het adaptief omspringen met omstandigheden en informatie zijn mensen weer veel beter mensen passen zich snel aan een mooi voorbeeld kwam van maarten sierhuis die stelde dat één geoloog in een ruimtepak in een half uur zou doen waar honderd robots zoals de mer landers spirit en opportunity honderd jaar over zouden doen de discussie woedt voort tussen voor en tegenstanders en de eerste nationale marsdag was het beleven waard zoals u ook kunt lezen in de impressie door cas laansma interview met andré kuipers eft het niet bij deze ene arts aan de blijven mars lonkt na zijn opleiding als ruimtereis te universiteit van amsterdam deed andré kuipers 1958 onder andere bij de nederlandse luchtmacht onderzoek naar de medische aspecten van lucht en ruimtevaart sinds 1991 is andré in dienst van de european space agency waar hij onder andere onderzoek deed naar de gevolgen van gewichtloosheid op het menselijk lichaam in 1999 trad hij toe tot het astronautencorps van de esa in 2004 ging andré daadwerkelijk als tweede nederlander de ruimte in in het kader van de succesvolle delta-missie bracht hij tien dagen door in het international space station kosmonaut andré kan bijzonder aanstekelijk vertellen over de jongensdroom die met die reis in vervulling ging wat hem betreft hoeft het niet bij deze ene ruimtereis te blijven mars lonkt vraag 1 mensen of machines beide vraag 2 naar de maan of naar mars naar mars wat is het leukste aan je beroep de delta missie het zien van de aarde vanuit de ruimte wat is het leukste dat je tot nu toe hebt gedaan zweven in gewichtloosheid dat is echt heel erg leuk om te doen wat moeten mensen in de ruimte of op mars hetzelfde als we hier op aarde hebben gedaan van de polen tot in de woestijnen verkennen die nieuwsgierigheid zit nou eenmaal in de mens als je naar mars kon zou je dan gaan ja wanneer staan de eerste mensen op mars ik schat zo over 25 jaar stel dat je door een wonder één wens mocht doen die echt uit zou komen wat zou die dan zijn ik zou dan willen leven zoals de hoofdpersonen in die ouderwetse science fiction boekjes uit mijn jeugd misschien ken je ze wel perry rhodan en dergelijke ik zou naar de maan en naar mars willen en een ruimtewandeling maken wat vind je partner van je beroep ze vindt het boeiend maar griezelig en ze zag en ziet me liever met de soyuz gaan dan met de space shuttle stel dat we leven vinden op mars moeten we er dan nog steeds mensen naartoe sturen tja de eerste vraag is wat voor leven dat dan is in ieder geval zouden we besmetting van de mars ecologie moeten voorkomen direct na afloop van het interview vloog andré kuipers naar borneo om daar een programma op te nemen voor het wereld natuurfonds over de regenwouden en hoe die in hoog tempo verdwijnen 11

[close]

p. 12

de nationale marsdag een impressie door cas laansma vanmorgen was ik vroeg uit de veren om op tijd bij de universiteit van amsterdam te zijn voor de nationale marsdag een uur eerder zelfs dan nodig is voor de aanvang van het programma om nog even mee te helpen met de organisatie er van langzaam komen de bezoekers binnen druppelen gerard kuijpers penningmeester van de mars society introduceert de sprekers het programma begint dan met een welkom door prof rens waters van het sterrenkundig instituut anton pannekoek daarbij legt hij ook uit hoe planeten in het heelal ontstaan na dit welkom bijt kees veenenbos de spits af kees veenenbos is wereldberoemd met zijn renderingen van het verleden heden en toekomst van mars daarbij maakt hij gebruik van de hoogtegevens van de mars global surveyor en voert die in het programma terragen we zien op het videoscherm fantastische beelden van mars bedekt met ijs of met rivieren en kraters vol water onlangs maakte hij hiervan nog een omslag voor national geographic na een korte koffiepauze is artemis westenberg aan het watjes vroeger had je nog woord artemis is voorzitter van de mars society en vergelijkt echte ontdekkingsreizigers de toekomstige marsreizigers met de ondekkingsreizigers van weleer vergeleken met deze ondekkingsreizigers zijn mensen die denken dat een bemande reis naar mars psychisch en fysiek te zwaar is slapjanussen dan is het tijd voor de lunch samen met michel van pelt een ander lid van de mars society loop ik de stad in op zoek naar een gelegenheid om een hapje te eten michel werkt bij esa en heeft een boek over ruimtetoerisme geschreven op een terrasje bij een cafe raken we over dit onderwerp aan de praat volgens michel zullen de lanceerkosten bij een geavanceerde infrastructuur van ruimtetoerisme geweldig gaan dalen en zal ook een bemande reis naar mars daardoor veel goedkoper kunnen worden daar wordt vandaag de dag bij het beramen van de kosten van een bemande vlucht naar mars echter geen rekening mee gehouden omdat we niet weten wanneer zulke ontwikkelingen zullen gaan plaats vinden driepotige robots lopen over het ruimtestation de volgende spreker is al begonnen als we weer terug zijn in de zaal als ik om me heen kijk zie ik dat het al flink drukker is geworden dan in de morgen cock heemskerk van dutch space is meer een voorstander van het sturen van robots naar mars op het videoscherm zie ik een animatie van driepotige robots of zijn het drie armen die over een module van het ruimtestation lopen het programma gaat dan verder met rolf de groot esa die ons vertelt over het aurora programma het europese ruimtevaartprogramma voor mars op het videoscherm zie ik een tijdbalk die eindigt met een bemande reis naar mars dat is na 2030 als ik oud en met pensioen ben als ik denk aan de vele crises in de wereld bekruipt mij de twijfel of het er nog wel van zal komen daarna is het de beurt aan maarten sierhuis wederom een verhaal over robots maar nu vooral in samenwerking met mensen maar na de theepauze komt de klap op de vuurpijl andré kuijpers onze astronaut andré verteld over zijn jongensdroom om astronaut te worden ook heeft hij het over de toekomst en dat hij ook graag naar mars zou willen dat de toekomst moeilijk te voorspellen is blijkt wel uit een afbeelding van een oude toekomstvoorspelling van de homecomputer we zien op het scherm een reusachtige machine die een hele kamerwand in beslag neemt een heel verschil met onze huidige laptops tenslotte is er nog een panel waaraan het publiek vragen kan stellen het panel bestaat uit andré kuipers artemis westenberg maarten sierhuis en cock heemskerk de vragen gaan vooral over het thema van de marsdag mensen of machines maar één van de vragen is wanneer andré voor het eerst wist dat hij astronaut zou worden hij antwoordt dat hij dat al wist toen hij nog in de zesde klas vandaag groep acht van de lagere school zat de nationale marsdag is ten einde en ik help nog even mee om de boel op te ruimen samen met twee andere leden van de mars society sluiten we de marsdag af door in een chinees restaurant nog wat te gaan eten 12

[close]

p. 13

mens/robot er is een robot pak ontwikkeld dat ouderen en gehandicapten zou kunnen helpen lopen of zware objecten optillen de laatste versie van dit pak dat de naam hal draagt hybrid assistive limb is getoond op de world expo 2005 in aichi japan de verwachting is dat een commerciële versie nog dit jaar zal verschijnen hal is het resultaat van 10 jaar inspanning door yoshiyuki sankai van de universiteit van tsukuba in japan en integreert mechanica electronica bionica en robotica in een nieuw veld dat bekend staat als cybernetica het verst ontwikkelde prototype de hal3 is een door motoren aangedreven exo-skelet dat je aan je benen gespt om beenbewegingen te ondersteunen motoren reageren sneller dan spieren twee beheersingssystemen werken samen om de gebruiker te helpen staan wandelen en trappen lopen een bio-cybernetisch systeem gebruikt bio-electrische sensoren op de huid om de signalen te meten die de hersenen naar de benen sturen deze signalen worden doorgestuurd naar een computer die ze vertaalt in instructies voor de electromotoren in de heupen en knieën van het exo-skelet het kost de motoren een fractie van een seconde om op de signalen te reageren en dat is zelfs sneller dan de reactiesnelheid van de eigen spieren terwijl het bio-cybernetische systeem de individuele elementen van het exo-skelet bewegen helpt een tweede systeem om de bewegingen beter te coördineren en de taken gemakkelijker uit te voeren dit systeem activeert zichzelf automatisch wanneer de gebruiker begint te bewegen vanaf de eerste bewegingen registreren sensors de houding en bewegingspatronen op en deze informatie wordt in een database opgeslagen voor later gebruik wanneer de gebruiker weer begint te bewegen herkent de computer de beweging en herhaalt het opgeslagen bewegingspatroon de acties van beide systemen worden gecalibreerd en aangepast aan de specifieke behoeften van de gebruiker bijvoorbeeld ter compensatie van een zwak been de vinding wordt geschikt gemaakt voor mensen met hersen en rugbeschadigingen de hal4 en hal5 prototypes die ook gedemonstreerd zijn op de expo 2005 assisteren niet alleen bij het lopen maar ook bij gebruik van het bovenlichaam en de armen en helpen een persoon om tot 40 kg meer te tillen dan ze zelf zonder hulp zouden kunnen de nieuwe hal s kunnen ook zonder de rugzak zie plaatje in plaats daarvan zijn de computer en draadloze verbindingen verkleind zodat ze in een tasje aan de riem van de gebruiker passen hal5 heeft ook kleinere motorbehuizingen zodat het pak minder uitsteekt bij knieën en heupen hal3 weegt 22 kg maar de steun die de gebruiker ervan ondervind compenseert dat ruimschoots aldus sankai hij voegt eraan toe dat hal4 slechts 17 kg weegt en hoopt dat hal5 nog lichter zal worden sankai heeft al veel verzoeken gehad van mensen met hersen en rugbeschadigingen en hij wil de pakken ook voor deze mensen geschikt maken de verkoopprijs van deze pakken zal tussen 12.000 en 16.000 liggen 13

[close]

p. 14

boekbespreking the sands of mars ­ arthur c clarke door cas laansma arthur c clarke is naast heinlein en asimov een van de beroemdste science-fiction auteurs aller tijden hij is vooral bekend door zijn roman 2001 a space odyssey dat door stanley kubrick verfilmd is ook zijn wetenschappelijke bijdrage is niet gering zo staat hij o.a bekend als de uitvinder van de communicatiesatelliet the sands of mars is een van zijn eerste grote romans en is ook een van de oudste verhalen over terraforming dit boek is in het nederlands vertaald onder de titel het rode zand van mars martin gibson journalist en schrijver van science-fiction verhalen reist als enige passagier mee op de eerste reis van de ares de eerste lijndienst naar mars het jongste lid van de bemanning jimmie spencer krijgt de taak om hem in te wijden in de astronautica en uiteindelijk worden zij vrienden als jimmie over zijn afkomst vertelt ontdekt gibson met een schok dat de reeds lang gestorven moeder van jimmie zijn exvriendin is die hij ontmoette aan de universiteit van cambridge gibson vertelt hem daarop later dat hij na een zenuwinzinking zijn studie aan de universiteit heeft afgebroken en het meisje nooit meer heeft terug gezien later zal hij ook ontdekken dat jimmie zijn zoon is maar houdt dat voorlopig voor hem verborgen eenmaal op mars aangekomen gaan de bemanning en gibson ieder hun eigen weg gibson maakt kennis met warren hadfield de gouverneur van mars en met burgemeester whittaker de burgemeester van de kolonie port lowell hadfield en whittaker streven er naar om mars economisch onafhankelijk van de aarde te maken jimmie blijft met gibson optrekken en wordt daarbij verliefd op de dochter de gouverneur tijdens een trip naar een andere nederzetting op mars maken gibson jimmie en een lid van de bemanning van de ares een noodlanding in een afgelegen gebied en ontdekken daar tot hun grote verrassing een soort kangaroe-achtige wezens die van planten leven die veel zuurstof blijken te bevatten deze planten zulllen in het vervolg van het verhaal een cruciale rol te spelen van meet af aan door allerlei incidenten krijgt gibson het gevoel dat er iets geheimzinnigs aan de hand is op mars en dat phobos een maantje van mars maar ook de vreemde zuurstofrijke planten daarin een rol spelen het lijkt iets te maken te hebben met project dageraad een uiterst geheim project waarvan jimmie iets gehoord heeft de ontknoping komt als er een nieuwe zon aan de hemel van mars verschijnt phobos is door de nucleaire wetenschappers van mars in een kleine kunstzon veranderd die nog duizend jaar zal blijven schijnen en mars van extra licht en warmte zal voorzien als gevolg hiervan zullen de merkwaardige zuurstof producerende planten die anders alleen op de evenaar van mars groeien zich snel uitbreiden en mars uiteindelijk van een dampkring voorzien die geschikt is voor mensen gibson die ontdekt heeft dat zijn hart bij mars ligt besluit op mars te blijven om zich in te zetten voor de idealen van de kolonisten om van mars een wereld te maken die de steun van de aarde niet langer nodig heeft 14

[close]

p. 15

tourisme de toekomst van de ruimtevaart virgin galactic brengt je naar de ruimte virgin galactic heeft plannen om je allemaal in de ruimte te brengen sir richard branson heeft ruimtetoerisme op het hart als hij de lancering aankondigt van virgin galactic jouw ruimteschip-lijndienst voor reizen naar de ruimte ooit de wens gehad om een ruimtereis te maken of naar een nabije planeet te reizen interplanetaire reizen kunnen voor de gemiddelde burger nog een eeuw op zich laten wachten maar reizen naar de ruimte kan voor jouw werkelijkheid worden binnen 2 a 3 jaar als sir richard branson zijn zin krijgt op maandag 27 september 2004 kondigt richard branson de lancering aan van virgin galactic met als doel om je naar de ruimte te vliegen ­ als je de poen er voor hebt tenminste de plannen voor virgin galactic zijn gebaseerd op spaceship one van scaled composites die zijn eerst vlucht naar de ruimte voltooide en veilig terug keerde terwijl het gadegeslagen werd door een groot publiek scaled composites wordt gefinancierd door paul allen medeoprichter van microsoft virgin galactic zal volgend jaar zijn eerste ruimtevliegtuig de vss enterprise beginnen te bouwen en zou het al in 2007 met passagiers aan boord kunnen lanceren vanuit de mojave woestijn sir richard branson heeft plannen om op de inaugurele vlucht van virgin galactic mee te gaan wat typerend is voor zijn zwierige lordschap na door een lanceervliegtuig op een hoogte gebracht te zijn van 50.000 voet zal het ruimteschip van virgin galactic gedurende 90 seconden zijn raket ontbranden accelererend tot een snelheid van 2.500 mph vastgegespt plat op hun rug zullen de passagiers dus accelereren ­ binnen 25 seconden ­ tot 2.500 mph vijf minuten zullen ze in het rond zweven 80 mijl boven de aarde passagiers van virgin galactic zullen een 90 minuten durende suborbitale vlucht krijgen even voorbij 62 mijl boven de planeet vandaar zullen de passagiers van het ruimteschip in staat zijn de kromming van de aarde te zien en gewichtsloosheid te ervaren en bedank dan scaled composites paul allen burt rutan de man achter spaceship one en virgin galactic die het allemaal mogelijk hebben gemaakt omdat de cabine luchtdruk zal hebben zullen degenen aan boord geen ruimtepak nodig hebben noch zullen potentiele ruimtetoeristen doses van het nasa-kaliber nodig hebben waarbij je uit het juiste hout gesneden moet zijn virgin galactic zal iedereen meenemen die redelijk gezond is en in staat is het verschuldigde bedrag van $200.000 op te hoesten en een paar dagen te missen voor training virgin galactic denkt dat het 3.000 klanten kan inschrijven in haar eerste vijf jaar volgens virgin galactic zal de prijs naar verwachting dalen als de mensen eenmaal beginnen met tickets te kopen de vloot van virgin galactic wordt gebaseerd op de de heer branson zei dat hij hoopte tijdens technologie van space ship one zijn leven een ruimtehotel aan zijn portefeuille toe te voegen en zelfs sneed hij het onderwerp aan van vluchten naar de maan bij de lancering van het project op de royal aeronautical society in londen zei sir richard jarenlang heb ik er van gedroomd om de schoonheid te zien van onze planeet vanuit de ruimte terwijl ik daarbij echte gewichtsloosheid ervaar 15

[close]

Comments

no comments yet