p. 3
me kayb f>t>k hemoroid gibi yafll>l>k y>llar>na özgü hastal>klar bafl>m>zdan eksik olmaz sa¤l>kl kalabilmek için ideal bir yaflam biçimi belirlense ve biz bu yaflam biçiminin gerekliliklerini tam tam>na yerine getirsek bile belli bir süre sonra bedenimiz eskiyecek ve kaç>n>lmaz olarak ölüm gelecektir olshansky ve arkadafllar son y>llarda e¤er insanlar uzun ve sa¤l>kl bir ömür sürmek üzere tasarlanm>fl olsalard bedenlerinin neye benzeyece¤i üzerinde kafa yormaya bafllam>fllar
km>fl gerçekte yafllanmayla birlikte sa¤l>k sorunlar>n>n ortaya ç>kmas ne bir rastlant ne de tasar>m hatas>d>r olshansky ve arkadafllar>na göre yaflland>kça bedenimizin defo lar>n>n kendilerini göstermesinin tek nedeni do¤al seçilimin yani kal>t>mla kontrol edilen özelliklerimizi belirleyen evrimsel düzene¤in bedenimizdeki sistemlerin kusursuzlu¤unu ya da sonsuza kadar yaflamam>z hedeflememifl olmas>d>r bir bireyin bedeninin plan o bireyin üremesine olanak tan>yacak kadar insanlarda ve kimi baflka canl>larda yavrular>n yetifltirmesine de yetecek kadar yaflamas>na izin veriyorsa bu plan seçilir yani üreyebilecek kadar dayan>kl olan bireyler bedenlerinin tasar>m>n genlerini bir sonraki kufla¤a aktar>rlar ve bu böylece sürüp gider baflka bir deyiflle do¤al seçilim bireylerin gençlik y>llar>nda yafla aksakl>klar 30 yafl sonras>nda kemiklerde görülen mineral kayb mineral kayb kemikleri k>r>lmalara yatk>n k>lar kimi durumlarda kemik erimesi ve omurga e¤rilmesine bile neden olabilir görece k>sa gö¤üs kafesi gö¤üs kafesimizin boyu içorganlar>m>z tam olarak kapat>p korumaya alacak kadar uzun de¤ildir hatal omurlar omurlar birbirinden ay>ran süngersi diskler üzerlerindeki bas>nc>n etkisiyle zamanla kayabilir ve ç>k>nt oluflturur sinirlere bask yaparak a¤r>ya yol açar kütlesini ve biçimini yitiren kaslar bu tür körelmeler kiflinin yürümek dahil bütün etkinliklerini engelleyebilir kar>n bölgesinde f>t>klar oluflabilir kar>n kaslar>n>n gevflemesi de s>rt a¤r>s>na yol açar varise yatk>nl>k gösteren bacak damarlar toplardamarlarda kalp at>fllar aras>nda aç>l>p kapanarak kan>n yukar>ya kalbe do¤ru pompalanmas>n sa¤layan küçük kapakç>klar>n ifllevi bozulunca bacaklardaki damarlar geniflleyip bükülür kan>n toplanmas>na yol açar ya nekan ak>fl>n>n den olur ender durumnormal yönü larda yaflam tehdit düzgün eden p>ht>laflmalaçal>flmayan ra neden olur kapakç>k havuzcuk oluflturmufl kan eklemlerin eskimesi y>llar y>l kullan>ld>kça eklemlerimizin ba¤lar incelebilir bu da kemiklerin birbirine geçmesine neden olur eklemlerde görülen iltihaplanmalarla birleflince bu durum çok ac verir m>nlar>n sürdürme flans>n azaltan beden tasar>mlar>n ye¤lemez çünkü bu tür özellikler tafl>yan bireylerin ço¤u üremeye f>rsat bulamadan ölecek yani eleneceklerdir do¤al seçilimin ye¤ledikleriyle ilgili önemli noktalardan biri de fludur bir bireyin bedensel tasar>m>nda canl üredikten sonra hastal>¤a yol açan bir özellik varsa bu özellik yay>l>r yani bir beden ta erkeklerdeki prostat bezinin yandan görünüflü m n idrar kesesinden ç>k>fl>n sa¤layan üretra adl borunun prostat bezinin tam içinden geçmesinin henüz bilinmeyen yararlar olabilir ancak bu durum ileri yafllardaki birçok erkekte tuvalete s>k gitme gereksinimi ve idrar>n azar azar gelmesi gibi sorunlara neden oluyor yafll>l>kla birlikte kad>nlarda da idrar>n tutamamak gibi sorunlar ortaya ç>kabilir olshansky ve arkadafllar>na göre e¤er evrim anatomik yap>m>zda baz küçük de¤ifliklikler yapsayd bu sorunlar>n hiçbiri yaflanmazd fl>n>n yönü uzun yaflam <çin gerekenler n d>fl>na yap>flm>fl Üretra prostat büyüse de büzülmeyecektir böbrekten gelen Üreter büyümüfl prostat Üretra aksakl>klar yeri de¤iflmifl Üretra büzülmeye yatk>n Üretra her iki erkekten birinde yaflamlar>n>n herhangi bir döneminde prostat büyümesi görülür prostat büyüdükçe üretray büzer ve idrar ak>fl>na engel olabilir fl>n>n bütünüyle engellenmesiyse ölümcül olabilir b
[close]
p. 4
daha k>sa bir boy a¤>rl>k merkezinin daha afla¤>da olmas>n sa¤lam>fl olurdu mineralleri eksilmifl kemiklerin kolayca k>r>lmas>na neden olan düflmeler azal>rd gö¤üs kafesine eklenmifl kaburgalar organlar daha iyi kapatarak f>t>k gibi sorunlar>n oluflmas>n engellerdi uzun yaflam <çin gerekenler bedenin Üst bölümünün Öne do¤ru e¤ilmesi omurgaya etki eden bas>nc azalt>rd böylece omurlar>n ç>k>nt yapmalar ya da kaymalar da engellenmifl olurdu dik yürümek yafllanmayla gelen hastal>klar>n bir bölümününün hatta baz ölümcül hastal>klar>n insan türünün do¤ada avantaj kazanmas>na neden olan iki ayak üzerinde dik durabilme özelli¤inden kaynaklanmas askl>nda tuhaf bir durum att>¤>m>z her ad>m dizlerimize ayaklar>m>za ayak bileklerimize ve s>rt>m>za büyük bir bas>nç uygular tek bir gün boyunca s>rt>m>z>n alt bölümündeki omurlar>n her santimetre karesi birkaç ton a¤>rl>¤a eflde¤er bir bas>nca maruz kal>r eklemlerimizin sürekli olarak kullan>lmas ve dokular>m>z>n yerçekiminin etkisinde olmas>n>n da buna benzer sonuçlar vard>r yerçekiminin gücüne karfl koymak üzere geliflmifl özelliklerimiz de var elbette Örne¤in tendonlar>n kas kirifllerinin oluflturdu¤u bir a¤ organlar omurgaya tutturarak onlar yerçekiminin etkisinden ve birbirine çarpmaktan korur ancak bedenin kendi kendini onarmada kulland>¤ di¤er düzenekleri gibi bu tür önlemler de asla bedenin sonsuza kadar çal>fl>r durumda kalmas>n hedeflemez araflt>rmac>lara göre evrimin amac uzun yaflam ve kal>c sa¤l>k olsayd bedenimizi sa¤daki çizime benzer bir biçimde tasarlamas gerekirdi daha büyük bir omurga ve kavisli boyun Öne e¤ik duran vücudu dengelemeye ve bafl>n dik durmas>na yarard daha kal>n omurlar bas>nc>n zararl etkisini azalt>rd fazladan kas ve ya¤lar kemiklere güç vererek mineral kayb>n>n etkilerini tersine çevirirdi ayr>ca düflme s>ras>nda yast>k görevi görerek k>r>lmalar önlerdi daha kal>n kemikler düflmeler s>ras>nda kemiklerin k>r>lmas>n engellerdi daha fazla kapakç>k damarlarda varis oluflmas>n engellerdi fazladan kapakç>klar daha düzgün kan ak>fl geriye do¤ru da bükülebilen dizler Özellikle dizler yerine kitlenmeyecek durumda olsayd kemiklerin çat>rdamas>n ve bozulmas>n azalt>rd ancak kitlenme mekanizmas>n>n olmamas nedeniyle bu durum da kal>c olmaz baflka düzeltmeler de gerekirdi daha büyük uyluk-arkas kaslar ve tendonlar bacaklara ve kalçaya destek olurdu sar>m>nda o canl>n>n yaflam>n>n 50 yafl>nda sona ermesine neden olan bir özellik bulunuyor ve gençlik y>llar>nda canl>n>n üremesini engellemiyorsa bu özellik ileri yafllarda yol açt>¤ za rara ra¤men kuflaktan kufla¤a geçecektir uzun sözün k>sas olshansky ve arkadafllar>n>n vurgulad>¤ nokta flu evrim insan bedenini uzun ve sa¤l>kl bir ömür sürmesi için de¤il kad>n
kl ba¤lar fl>n>n yönü sfinkter daha güçlü duvar kas aksakl>klar zamanla zay>flayan kaslar ve ba¤lar Özellikle birden çok do¤umdan sonra pelvis duvar idrar kesesi ve idrar kesesini tafl>yan ba¤lar sarkabilir bu da kiflinin idrar>n tutamamas>na neden olabilir daha büyük sfinkter sa¤l>kl bir biçimde üreyebilmesi için flekillendirmifltir e¤er biz insanlar uzun süre yaflamak için tasarlanm>fl olsayd>k ileri yafllar>m>zda kendini göstermeye bafllayan bedensel kusurlar>m>z da olmazd gelecekteyse insanlar genetik mühendisli¤i yöntemleriyle yafllanmay yavafllatarak yaflam süresini uzatman>n yollar>n bulabilirler genlerimiz üzerinde de¤iflimler yapmak önceden öngörülemeyen baz kötü sonuçlar da do¤urabilir olshansky e göre insanlar>n hangi genleri tafl>d>klar>n hangi hastal>klara yatk>n olduklar>n bilmeleri ve genleri üzerinde de¤ifliklikler yapabilmeleri evrimin itici gücünün el de¤ifltirmesi anlam>na gelecek bu aç>dan bak>nca önümüzdeki yüzy>l>n hem cesaret verici hem de ürkütücü sürprizlerle dolu olabilece¤ini düflünüyoruz ister istemez kaynaklar olshansky s j carnes b a ve butler r n if humans were build to last scientific american mart 2001 the coming longevity revolution http www.uchospitals.edu/news/joama.html nisan 2001 61 b
[close]
