Lijfmagazine Nummer 3 december 2011

 

Embed or link this publication

Description

Tijdschrift over gezondheid en leefstijl, aangeboden door uw huisarts.

Popular Pages


p. 1

lijfmagazine tijdschrift over gezondheid en leefstijl nummer 3 · december 2011 grat!is e me neem door aangeboden s uw huisart maarten en eva biesheuvel over geluk ons oor is een ongehoord slim zintuig bowe frankema over leven met taaislijmziekte eten of slikken help ik ben verkouden!

[close]

p. 2

inhoud 14 10 4 32 6 omslagverhaal we vinden het meestal vanzelf sprekend dat we alles kunnen horen van het gebrom van een motor tot het zoemen van een mug ­ de hele dag door horen we geluiden we kunnen zelfs horen waar het geluid vandaan komt hoe doen onze oren dat en hoe is het als je minder goed kunt horen 2 december 2011 · lijfmagazine

[close]

p. 3

jaargang 1 · nummer 3 · december 2011 16 20 26 gezondheid 4 kort nieuws leefstijltest helpt bij gezonder leven iq van tieners volop in beweging 13 niet griepen over de griepprik 16 antwoorden op alledaagse medische vragen wat kun je het beste doen bij verkoud heid en leidt een antibioticakuur écht tot conditieverlies 19 stoppen met roken 22 bloed transporteur van voedingsstoffen en afvalstoffen 28 wetenschap ouder worden met minder kwalen slaapgebrek bij pubers schaadt brein praktijkverhalen 18 huisarts ted van der essen de televisiedokter van omroep max voeding 20 de zin en onzin van voedingssupplementen 36 34 hoe raken wij die kerstkilo s weer kwijt 37 cultuur 13 10 maarten en eva biesheuvel een bijzonder stel op leeftijd 37 wicked de nieuwste musicalhit 38 schilderachtige foto s van saul leiter in joods historisch museum bonbons maken in een museum preventie 14 alle feiten en cijfers over diabetes op een rij 30 hoe gezond of ongezond is werken in de avond en in de nacht vrije tijd en beweging 32 de onbekende vakantiemogelijkheden van staatsbosbeheer lijfverhaal 26 omgaan met de ongeneeslijke taaislijmziekte lijfmagazine · december 2011 3

[close]

p. 4

kort nieuws chocolade is lang zo slecht nog niet het eten van chocolade is minder slecht voor de gezondheid dan gedacht zo blijkt uit een veertienjarig onderzoek van het karolinska instituut in stockholm onder 33.000 zweedse vrouwen tussen de 49 en 83 jaar de onderzoekers concludeerden dat hoe meer chocolade vrouwen eten hoe lager het risico op een beroerte is volgens de wetenschappers zijn stoffen die bekend staan als flavonoïden en dan met name flavanolen verantwoordelijk voor het positieve effect van chocolade op de gezondheid onderzoeker susanna larsson zegt dat de studie heeft aangetoond dat flavonoïden een hoge bloeddruk een risicofactor voor een beroerte kunnen voorkomen of verminderen mensen met een verhoogd risico op een beroerte krijgen tot nu toe medicijnen een gezonder dieet en meer beweging voorgeschreven chocolade behoort nog niet tot die lijst wellicht verandert dit in de toekomst wanneer meer studies de voordelen van het eten van chocolade kunnen aantonen aldus larsson de onderzoekers zeggen er nadrukkelijk bij dat de resultaten geen vrijbrief zijn voor een bovenmatige chocoladeconsumptie chocolade bevat namelijk veel calorieën suikers en vetten dat leidt weer tot de opbouw van meer vet in het lichaam en dat is weer slecht voor het hart de onderzoekers adviseren daarom vooral pure chocolade te eten donkere chocolade bevat meer cacao en minder suiker dan melkchocolade aldus larsson consumptie van groenten en fruit verder gedaald nederlanders eten steeds minder groenten en fruit dat blijkt uit de jongste voedselconsumptiepeiling van het rivm het rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu mannen zijn weliswaar iets grotere groenteliefhebbers dan vrouwen maar het verschil is miniem van de mannen neemt slechts vier procent dagelijks de aanbevolen hoeveelheid groente tot zich bij vrouwen is dat percentage verrassend genoeg nog een fractie lager namelijk 3 procent het percentage vrouwen dat dagelijks voldoende fruit eet bedraagt slechts 7 procent voor de mannen is dat percentage verder gedaald naar 4 procent uit het onderzoek blijkt verder dat van de kinderen vanaf 7 jaar slechts 1 tot 2 procent voldoende groente eet ook de fruitconsumptie ligt ver onder de aanbevolen hoeveelheid afhankelijk van de leeftijdsgroep eet slechts 3 tot 26 procent voldoende fruit junkfood niet goed voor kwaliteit sperma jonge mannen met de wens om ooit vader te worden kunnen junkfood beter laten staan dat blijkt uit onderzoek van de harvard university in de verenigde staten en de universiteit van murcia in spanje de wetenschappers bestudeerden voor hun onderzoek het eetpatroon van twee groepen mannen tussen de 18 en 22 jaar hieruit bleek dat het eten van transvetten dat vooral aanwezig is in voorgefabriceerd voedsel het risico op onvruchtbaarheid verhoogt het eetpatroon van de deelnemers werd onderverdeeld in twee categorieën de eerste groep kreeg een dieet dat rijk was aan rood vlees slechte geraffineerde koolhydraten snoep en energierijke drankjes de tweede groep mannen aten voornamelijk vis fruit groente en goede ongeraffineerde koolhydraten het gezonde voedingspatroon zorgde voor sperma met beweeglijke zaadcellen die beter in staat zijn om eicellen te bevruchten bij de mannen met een ongezond eetpatroon was de hoeveelheid zaadcellen een stuk minder en was ook de kwaliteit minder goed 4 wandelen even effectief als sportschool voor mensen met overgewicht is een stevige wandeling even effectief voor hun gezondheid als een bezoek aan een sportschool meer bewegen is belangrijk maar hoe je dat doet maakt weinig uit ontdekten wetenschappers van het peninsula college of medicine and dentistry en brunel university in engeland beide bewegingsvormen leverden nauwelijks verschillen op als het gaat om zaken als fitheid gewicht bloedsuikerspiegel en bloeddruk december 2011 · lijfmagazine

[close]

p. 5

tekst pieter van dam beeld pieter van dam dirk ketting invloed muziek op smaak van wijn professor adrian north van de herriotwatt university in engeland publiceerde recent de resultaten van een opmerkelijk en smaakvol onderzoek onder 200 proefpersonen lees wijnliefhebbers naar de invloed van muziek op de smaak van wijn voor zijn onderzoek werkte hij samen met de chileense wijnmaker montes als je wisselt van achtergrondmuziek loop je volgens de engelse wetenschapper de kans dat de wijn opeens heel anders smaakt restauranthouders kunnen hun voordeel doen met deze prettige kant van de wetenschap wijnhandelaren zouden hun wijnen kunnen laten vergezellen met een goed muziekadvies het onderzoek van north valt onder de categorie `wetenschap met een knipoog waarbij de wetenschappelijke waarde betwijfeld mag worden het zegt vooral iets over de liefhebberijen van deze engelse wetenschapper iq van tieners nog volop in beweging het iq van tieners blijkt in de loop van hun puberteit nog tientallen punten te kunnen veranderen zo blijkt uit onderzoek van de university college london het onderzoek kan invloed hebben op de waarde die toegedacht wordt aan de citotoets tot dusver ging men ervan uit dat de intelligentie tijdens een mensenleven min of meer constant blijft voor hun studie onderwierpen de onderzoekers 33 tieners tussen de 12 en 16 jaar oud aan intelligentietests toen ze de tests vier jaar later herhaalden bleken de iq-scores bij een op de vijf tieners meer dan tien punten verschoven te zijn ten opzichte van leeftijdsgenoten zowel omhoog als omlaag hersenscans bevestigden dat dit geen toeval was bij wie de iq-score was veranderd waren bepaalde hersenkernen sterk gegroeid of juist in ontwikkeling achtergebleven de ontdekking betekent dat de sterktes en zwaktes van tieners nog volop in ontwikkeling zijn tijdens de tienerjaren aldus de wetenschappers in het wetenschappelijk vaktijdschrift nature we moeten dus oppassen dat we slechter presterende kinderen niet op jonge leeftijd al afschrijven waarschuwen zij leefstijltest helpt bij gezonder leven uit onderzoek onder 45 tot 75-jarigen blijkt dat mensen veel gezonder willen leven maar niet weten hoe dit aan te pakken de beroepsverenigingen van huisartsen en bedrijfsartsen de nederlandse hartstichting de nierstichting en het diabetesfonds hebben daarom recent een test ontwikkeld om zelf uw leefstijl te testen met deze leefstijltest op internet www.testuwleefstijl.nl willen de initiatiefnemers mensen helpen om zichzelf een gezondere leefstijl aan te meten ter voorkoming van diabetes hart en vaatziekten en schade aan de nieren de test start met een vragenlijst over uw gezondheid en leefstijlfactoren als beweging voeding alcohol roken en stress na het invullen van een vragenlijst ontvangt u op maat toegesneden tips en betrouwbare adviezen om waar nodig aan de slag te gaan met een verbetering van uw leefstijl dit advies sluit aan bij de gewoonten en voorkeuren die u zelf heeft aangegeven u kiest vervolgens zelf wat aan te pakken en op welke manier vaders verliezen echt hun wilde haren het vaderschap is voor veel mannen een goede reden om slechte gewoonten zoals roken drinken en crimineel gedrag over boord te zetten dat blijkt uit onderzoek van de oregon state university in de verenigde staten waarbij negentien jaar lang werd gekeken hoe het risicogedrag van jongens en mannen tussen de 12 en 31 jaar in de loop der tijd veranderde eerder onderzoek toonde al het positieve effect van het huwelijk op het risicogedrag van mannen aan lijfmagazine · december 2011 5

[close]

p. 6

omslagartikel ons oor is een ongehoord slim zintuig we vinden het meestal vanzelfsprekend dat we alles kunnen horen van het gebrom van een motor tot het zoemen van een mug ­ de hele dag door horen we geluiden we kunnen zelfs horen waar het geluid vandaan komt hoe doen onze oren dat en hoe is het als je minder goed kunt horen harde muziek kan lawaaidoofheid veroorzaken s tel ik rijd op de fiets achter u en ik wil erlangs mijn fietsbel klinkt en u hoort dat ik eraan kom hoe werkt dat de fietsbel veroorzaakt trillingen in de lucht deze geluidstrillingen gaan met een snelheid van meer dan 1.200 kilometer per uur rondom de fietser zo komen ze ook bij onze oren het geluid gaat via de oorschelp de gehoorgang in en komt bij het trommelvlies dat is een dun vel dat de gehoorgang helemaal afsluit achter het trommelvlies bevindt zich het middenoor dat werkt eigenlijk als een soort versterker maar dan niet elektrisch maar mechanisch de trillingen in het trommelvlies zetten drie kleine botjes in beweging de zogeheten gehoorbeentjes hamer aambeeld en stijgbeugel zij zorgen ervoor dat de trilling van het trommelvlies groter gemaakt wordt via de gehoorbeentjes komt de geluidstrilling aan bij het ovale venster van het slakkenhuis dat is een klein orgaantje in het binnenoor dat zo heet omdat het eruit ziet als een slakkenhuis hier vindt het echte wonder plaats de geluidstrillingen van de fietsbel worden omgezet in een zenuwsignaal dat naar de hersenen gaat 6 december 2011 · lijfmagazine

[close]

p. 7

tekst pieter van megchelen beeld pieter van dam hans oostrum shutterstock kwetsbare haartjes hoe werkt het het slakkenhuis is gevuld met vloeistof de stijgbeugel laat de vloeistof in het slakkenhuis trillen de geluidstrillingen gaan de opgerolde gang van het slakkenhuis in komen bij het einde en rollen weer terug daarbij brengen zij een dun vlies in beweging dat voorzien is van heel dunne gevoelige haartjes als die haartjes bewegen ontstaat er een zenuwsignaal in de gehoorzenuw door de bijzondere constructie van het slakkenhuis is de plaats waar de haartjes het hardst gaan bewegen afhankelijk van de toonhoogte hoge tonen brengen vooral de haartjes dicht bij het ovale venster in beweging de lage tonen worden waargenomen door beweging hogerop in het slakkenhuis de hoogte van de toon horen we dus aan de plek waar de haartjes in het slakkenhuis het hardste bewegen hoe harder het geluid is des te sterker bewegen de haartjes op die plek dat is overigens ook hun kwetsbaarheid geluiden die te hard klinken kunnen de haartjes in het slakkenhuis kapot maken en wanneer die eenmaal beschadigd zijn kunnen ze niet meer herstellen zo kan lawaaidoofheid ontstaan door mp3-spelers concerten of werken met lawaaierige apparaten implantaten kunnen dove mensen weer laten horen een van de hoogstandjes van de keel neus en oorheelkunde is het zogeheten cochleaire implantaat ci dat is een apparaat waarmee dove kinderen en volwassenen toch weer iets kunnen horen het doet wat het binnenoor in een gezond oor doet het zet geluidssignalen om in elektrische prikkels die worden rechtstreeks aan de gehoorzenuw aangeboden na revalidatie is de patiënt vaak een stuk beter in staat om gesproken taal te verstaan kinderen die doof geboren zijn kunnen bijvoorbeeld dankzij zo n apparaat toch leren praten het ci bestaat uit twee gedeelten het inwendige deel wordt met een operatie op de gehoorzenuw aangesloten het uitwendige gedeelte een microfoon met een microcomputer zit als een gehoorapparaat achter de oorschelp met een zendertje wordt het signaal naar het inwendige gedeelte gestuurd zeker niet iedereen kan een ci krijgen het moet bijvoorbeeld duidelijk zijn dat het apparaat voor een patiënt beter is dan een gewoon gehoorapparaat er zijn speciale teams die bij geselecteerde patiënten een ci kunnen plaatsen intussen wordt er overigens gewerkt aan nog meer geavanceerde apparaten die zelfs rechtstreeks op de hersenen aangesloten worden drie jaar geleden heeft in het leids universitair medisch centrum een jonge vrouw die doof en blind was zo n apparaat gekregen zij kan nu een beetje beter contact maken met haar omgeving http www.kno.nl/publiek/voorlichting/ci http www.opciweb.nl/home/vervolg-documenten/horen-zonder-oren.html horen met je hersenen de gehoorzenuw brengt de continue stroom informatie over alle geluiden die we horen naar de hersenstam onderin de hersenen via enkele schakelstations die de informatie ordenen en bijvoorbeeld ook al de signalen uit het linker en het rechteroor samenbrengen gaat het signaal naar de hersenschors daar wordt het signaal echt waar genomen onze hersenschors bepaalt of een geluid toevallige herrie is of muziek we verstaan dankzij onze hersenen wat een ander zegt enzovoorts je zou kunnen zeggen dat we dankzij onze hersenschors `echt iets horen onze hersenschors kan zelfs zorgen dat we geluiden horen die er niet zijn hallucinaties gelukkig komt dat niet zo veel voor richting en stereogeluid maar hoe weten we nou dat die fietser links achter ons zit dat komt doordat onze hersenen heel erg goed zijn in het meten van tijd het geluidssignaal doet er net iets korter over om van de fietsbel naar het linkeroor te gaan dan naar het rechteroor dat scheelt maar een paar tienduizendsten harde muziek bij popconcerten kan lawaaidoofheid veroorzaken waardoor je levenslang minder van muziek kunt genieten lijfmagazine · december 2011 7

[close]

p. 8

omslagartikel gehoorapparaten goed afregelen is het halve werk een gehoorapparaat wordt veel gebruikt bij slechthorendheid als het gehoororgaan nog wel wat geluiden opvangt het versterkt de beschikbare geluiden en stuurt ze naar het trommelvlies eigenlijk is het een microfoon versterker en luidspreker in één gehoorapparaten moeten afgeregeld worden om te zorgen dat de gebruiker de juiste geluiden goed hoort en het geluid een prettige klank heeft wanneer hier te weinig aandacht aan besteed wordt blijft het gehoorapparaat vaak in de la liggen zien wat voor ons is maar we horen alles rondom ons heen dat geeft een gevoel van veiligheid mensen die doof worden kunnen soms achterdochtig zijn omdat ze die veiligheid moeten missen ons gehoor is natuurlijk ook van enorm belang voor het contact met andere mensen we verstaan elkaar dankzij onze oren en zoals ze zeggen het is de toon die de muziek maakt dezelfde woorden krijgen een andere betekenis door de manier waarop iemand ze uitspreekt daarom ervaren we een telefoongesprek meestal anders dan een sms-bericht of een e-mail er zit meer gevoel in stemgeluid dan in letters en wie kan horen kan natuurlijk ook genieten van muziek ook dat is goed voor ons gevoel of je nu houdt van vrolijke muziek of van lekker janken bij ontroerende muziek ­ ernaar luisteren geeft je de mogelijkheid om je gevoelens sterker te beleven van een seconde maar het is genoeg om te weten dat het geluid van links komt bij een luide knal achter je heb je je zelfs al omgedraaid voordat je het beseft dat richtinggevoel in ons gehoor wordt gebruikt bij muziekopnames stereogeluid bevat precies die vertragingen die aan onze hersenen vertellen dat we in een concertzaal zitten ook al zitten we gewoon in onze woonkamer gehoortest bij baby s het is heel belangrijk dat kleine kinderen goed kunnen horen nog belangrijker dan op latere leeftijd kinderen leren immers door dingen na te doen een kind dat slecht hoort heeft daardoor moeite met leren praten dove kinderen praten niet ­ vroeger noemde men dat `doofstom elk kind moet liefst in de eerste jaren van zijn leven leren praten wie het later nog moet leren houdt altijd een achterstand ouders denken vaak dat ze het wel merken als hun kind slechter hoort de waarheid is dat slechthorendheid vaak pas op de peuterof kleuterleeftijd ontdekt wordt in nederland worden daarom alle kinderen kort na hun geboorte onderzocht op slechthorendheid het onderzoek vindt vaak gelijktijdig met de hielprik plaats de baby krijgt zachte dopjes in de oren deze worden aangesloten op een meetapparaat het apparaat produceert zachte klikjes en meet de geluiden die terugkomen deze `echo s worden geproduceerd door het slakkenhuis als de trilharen in het slakkenhuis niet goed functioneren komt er geen geluid terug met deze meetmethode kunnen op zeer jonge leeftijd vrijwel alle kinderen met aangeboren slechthorendheid worden opgespoord als de test een afwijking laat zien wordt het kind verder onderzocht meestal blijkt er dan toch niets aan de hand te zijn bij een paar honderd kinderen per jaar blijkt er aangeboren slechthorendheid te bestaan zij kunnen behandeld worden voor de met geluid een prooi vangen vergeleken met sommige diersoorten zijn alle mensen slechthorend niet alleen kunnen veel dieren geluiden horen die voor mensen te zacht zijn dieren horen bovendien vaak heel hoge en lage tonen die het menselijk oor niet kan waarnemen de meeste mensen horen geen tonen hoger dan 20.000 hz er zijn speciale fluitjes voor honden die veel hoger klinken en waarmee je dus caesar of bello kunt fluiten zonder dat de buren er last van hebben vleermuizen en dolfijnen doen nog iets anders met geluid zij gebruiken het om de ruimte om hen heen te `zien zij produceren hoge tonen en luisteren naar de echo s die terugkomen daarmee kunnen ze heel precies waarnemen vleermuizen vangen mugjes in volle vlucht dankzij deze echotruc dolfijnen kunnen diertjes vinden die onder het zand verscholen liggen gevoel en veiligheid geluid is zo vanzelfsprekend voor mensen die kunnen horen dat we bijna vergeten hoe belangrijk het is om te beginnen geven geluiden ons voortdurend informatie over onze omgeving we kunnen alleen maar 8 december 2011 · lijfmagazine

[close]

p. 9

leeftijd waarop ze leren praten dat vergroot hun kansen later in het leven looporen en trommelvliesbuisjes een vaak voorkomend probleem bij jonge kinderen is een ontsteking van het middenoor dat is pijnlijk en het kind hoort tijdelijk slechter het probleem ontstaat meestal door een verkoudheid er komt vocht in het middenoor normaal is het middenoor gevuld met lucht als er al vocht ontstaat loopt dat naar de keel via de zogeheten buis van eustachius genoemd naar zijn ontdekker de 16e-eeuwse italiaanse anatoom bartolomeo eustachi bij kinderen is die buis van eustachius nog nauw en raakt daardoor gemakkelijker verstopt het middenoor kan bij verkoudheid vol vocht komen te zitten het trommelvlies wordt iets naar binnen gezogen het kind hoort daardoor slechter dit noemen we een lijmoor de arts noemt dit ook wel otitis media met effusie bij de meeste kinderen gaat een lijmoor binnen drie tot zes maanden vanzelf over ook kan er een ontsteking komen in het middenoor dit kan erg pijnlijk zijn en kinderen er ziek van zijn vaak ontstaat er vanzelf een gaatje in het trommelvlies waardoor het vocht naar buiten loopt dat heet een loopoor als kinderen vaak een middenoorontsteking hebben of een lijmoor die niet vanzelf over gaat kan de keel neus -en oorarts kno-arts een buisje in het trommelvlies plaatsen dat zorgt ervoor dat het vocht makkelijk naar buiten kan er ontstaat minder pijnlijke druk op het trommelvlies het buisje is zo gemaakt dat het na ongeveer een jaar weer uit het trommelvlies valt vaak is dan het probleem voorbij de buis van eustachius is intussen wijd genoeg bij sommige kinderen moeten de buisjes na enige tijd opnieuw geplaatst worden gaan in snoeiharde muziek het gevolg kan zijn dat je levenslang minder van muziek kunt genieten lawaaidoofheid kan ook een beroepsziekte zijn wie werkt met apparaten die herrie maken moet zorgen voor goede gehoorbescherming het is misschien niet altijd comfortabel het lijkt misschien stoer om het weg te laten maar slechthorendheid is allesbehalve comfortabel of stoer gebreken van de ouderdom naarmate we ouder worden gaat ons gehoor achteruit door onbekende oorzaken werken slakkenhuis gehoorzenuw en hersenen niet meer goed genoeg samen we horen minder goed vooral de hoge tonen gaan verloren op den duur wordt ook het verstaan van spraak steeds lastiger boven de 85 jaar heeft ongeveer 80 van de mensen last van ouderdomsslechthorendheid een gehoorapparaat kan helpen maar lost niet alle problemen op zo is het vaak moeilijk om een gesprek te voeren als er op de achtergrond ook geluiden zijn slechthorendheid kan een belangrijke oorzaak zijn van sociale problemen en eenzaamheid bij ouderen de gevolgen van slechthorendheid laten misschien wel het duidelijkst te zien hoe belangrijk horen is wie hoort hoort erbij wie slecht hoort kan al snel het gevoel hebben dat hij er buiten valt het is vervelend om mensen te moeten vragen wat ze zeggen het is lastig om niet zeker te weten of iemand je aanspreekt het is ellendig om niet langer te kunnen genieten van muziek het is dan ook te hopen dat wetenschappers in de komende jaren iets vinden om de slechthorendheid op latere leeftijd en de lawaaidoofheid te genezen tot die tijd kunnen we alleen maar heel zuinig zijn op onze oren ­ en zo goed mogelijk rekening houden met mensen die slechter horen · lawaaidoofheid zorg dat je het voorkomt dat pubers niet goed luisteren komt meestal doordat zij met andere dingen bezig zijn maar helaas kan het ook betekenen dat ze echt slechthorend aan het worden zijn harde muziek uit mp3-spelers in disco s en bij popconcerten kan lawaaidoofheid veroorzaken de haartjes in het slakkenhuis die geluiden moeten opvangen zijn onherroepelijk beschadigd het is belangrijk om hiervoor gewaarschuwd te worden hoe prettig het ook kan zijn om helemaal op te horen en evenwicht horen en evenwicht dat lijkt niets met elkaar te maken te hebben maar in ons hoofd maakt het evenwichtsorgaan deel uit van het binnenoor het bestaat uit twee gedeelten een deel is simpel een soort `steentjes op een bedje van gevoelige haartjes wanneer we bewegen of vallen verandert de druk op die haartjes en dat merken we de halfcirkelvormige kanalen zijn holle buizen die gevuld zijn met vloeistof zij staan in drie vlakken haaks op elkaar bewegingen van ons hoofd nemen we waar doordat de vloeistof in die kanalen beweegt als die vloeistof door een andere oorzaak gaat stromen worden we duizelig wanneer de dokter onze oren uitspuit bijvoorbeeld kan door de warmte van het water de vloeistof in ons evenwichtsorgaan gaan stromen een verstandige dokter spuit de oren dan ook niet uit terwijl de patiënt staat lijfmagazine · december 2011 9

[close]

p. 10

op bezoek bij schrijver maarten biesheuvel en zijn vrouw eva een bijzonder stel op leeftijd geluk is zingen altijd maar zingen hè eva in huize biesheuvel leidt een neger oeps mag je dat wel zeggen het huishouden vrienden doen de hond onder de douche maarten doet wat eva zegt zegt maarten en eva regelt alles samen beteugelen maarten en eva biesheuvel al 53 jaar zijn rommelige geest andere kwalen en nu ook de ouderdom 10 december 2011 · lijfmagazine

[close]

p. 11

tekst bernadette schoemaker beeld dirk ketting beschrijft hij immers zelf in al zijn literaire werk hij doet dat op onnavolgbare wijze een rommelig innerlijk is misschien wel zijn mooiste variant biesheuvel kijkt indringend van achter zijn ronde brilletje hij steekt zijn hand uit maarten vooraf was het even onderhandelen geblazen maarten wilde niet dat het voor lijfmagazine over zijn lijf zou gaan hè nee over lijven praten we niet hoor we gaan gewoon gezellig babbelen eva vertelde dat je niet van interviews houdt die vind je zo gekunsteld klopt zegt maarten je krijgt altijd van die onzinnige vragen zoals hoe voel je je gerard reve zou zeggen `goed maar bergafwaarts het is al vroeg donker hè ja we gaan de nachtschuit in wees maar blij dat je hier bent je bent hier bij héél gelukkige mensen zullen we over huwelijksgeluk praten als eva uitgerommeld is maarten springt er direct op in vanaf half 3 op 4 augustus in 1958 zijn eva en ik bij elkaar dat is 53 jaar eva en ik bouwen op liefde ik ben nu 72 en eva is 73 jaar maarten vertelt over het schrijverschap ik ben een goede schrijver niet voor niets ben ik ereburger van leiden en winnaar van prijzen ik vond het prachtig de p.c hooftprijs er kwamen allemaal bekenden en het leverde ook een hoop geld op 60.000 euro we leven er nog steeds van hij stuurt het onderwerp weer richting eva de vrouw die hij veelvuldig beschreef in zijn literaire werk je zou haast gaan geloven als je zo n lieve aardige mooie vrouw hebt getroffen maar nee ik ga toch maar niet terug naar god het heelal is onuitsprekelijk groot maar voor de hemel is daar geen plaats en het beeld van mannen met een pijpje die hangen over een hekje en god voorbij zien gaan die ook een praatje komt maken daar geloof ik niet in ik ben godsdienstig opgevoed en vreselijk blij met de psalmen en gezangen luid zet hij psalm 118 de steen die door de tempelbouwers in ja ja het is allemaal even mooi ik vond eva zo lief veel aardiger dan een christen trieste verhalen daar heb je niks aan je moet alles mooier maken dan het werkelijk is meisje godsdienst is helemaal niet nodig dacht ik toen ik haar zag begrijp je wel eva komt met koffie intussen kijk ik even rond in de huiskamer van hun houten huis het is er donker maar de schemerlampen branden gezellig overal liggen boeken papieren paperassen aan de muur hangen prenten schilderijen kaarten foto s uit kranten ze hebben een piano en veel banken met plaids eroverheen veel poezen ook jullie hebben geen tv televisie is vermaak voor ingedutte geesten allemaal flauwekul niets voor een gevoelig mens al die dictators dat geweld die oorlogen ik denk er veel over na hoor maar wil dat niet op televisie zien eva kijkt wel herhalingen vooral over kunst dat doet ze boven in haar kamer voor nieuws neemt ze teletekst zo loop je dat snel even door gedigitaliseerd zijn jullie nog niet de hele dag achter een scherm `s ochtends de autoruit op kantoor de computer thuis televisie nee ik hoef dat niet wat is het geheim van geluk en lang samenzijn maarten geluk daar kan je niet over praten geluk kan je alleen schilderen geluk is zingen tekenen en schrijven en als je vrouw het ook nog mooi vindt ben je heel blij geluk is zingen altijd maar zingen hè eva eva denkt langer na in een gedicht zit het ook maarten vind ik geluk is steentjes nooit een kei die is van wilfred smit maarten is met zijn hoofd alweer ergens anders man en vrouw zullen één vlees zijn zo staat het in de bijbel maar dat hoeft niet altijd hoor en een verhaal moet je niet k rom van reumatiek scharrelt de vrouw van schrijver maarten biesheuvel door de keuken de lippen gestift een mooie donkergrijze haardos eva maakt zich grote zorgen over een egel buiten hun houten huisje in leiden sunny home loopt een egel die aan veel gevaar blootstaat bovendien is het winter eva besloot dat er een hok moet komen in hun tuin daar is het stekeldier veilig vrienden gaan dat timmeren die hebben zojuist ook saartje de hond onder de douche gedaan eva rommelt nog wat door in de keuken ga jij maar naar maarten maarten biesheuvel zit in de huiskamer in een hoekje van de bank hij blaast rook uit zijn sigaartje hallo gelukkig de schrijver is vrolijk het is geen geheim dat de gemoedstoestand van biesheuvel ook heel anders kan zijn zijn manisch-depressiviteit lijfmagazine · december 2011 11

[close]

p. 12

cultuur beginnen met `kut of je bent een lul zei mijn vrouw trieste verhalen daar heb je niks aan je moet alles mooier maken dan het werkelijk is in jouw verhalen is de wereld toch niet alleen maar mooi ik schrijf laconiek over tegenslag dat is het over tegenslag gesproken hoe is het met gebreken hier of daar ik ben vaak somber eva maakt me dan weer beter eva heeft een kromme rug en komt dan niet vooruit maar verder praat ik niet over t lijf hoor eva vult aan je hebt ook eigenlijk niks hè eva heeft bechterew verbening van de tussenwervelschijven een soort reumatiek maar ik heb geen pijn je hebt jullie hebben van de nood een deugd gemaakt je maakt afschuwelijke dingen mee maar die schrijf je niet op het hogere het lieve het aardige dat schrijf je op en het afschuwelijke daar huppel je maar zo n beetje overheen eenzaam sterven vind ik heel erg af en toe een verpleegster om je heen en maar nadenken over je leven je zal een saaie man hebben terwijl jij ziektes hebt en hij maar bezig blijft dat is erg hoor maakt beroemdheid ouder worden makkelijker ach beroemd zegt eva dat zijn wij niet hoor cruijff die is beroemd of van gaal ik ben beroemd in kleine kring zegt maarten meestal bij mannen die vinden zichzelf in mijn verhalen terug als ze mij lezen denken ze ik wil ook zo n vrouw en ook geen televisie wie helpt hier wie maarten doet niks zegt maarten maarten schrijft zegt eva en ik doe de rest hebben jullie hulp drie uur per week de hulp stofzuigt enzo een leuk persoon zegt eva een neger oeps mag je dat eigenlijk wel zeggen uit haïti hij leidt de huishouding wat doen jullie met de kerst wij zetten een plaat op met kerstliedjes een kerstboom met slingers slierten ballen engelen een piek engelenhaar dat doen wij niet wij hebben al onze dieren en vieren dolgelukkig kerstmis we eten sudderlapjes spruitjes puree en yoghurt toe hoewel ik niet geloof vind ik heiligenavond de dag waarop het kindeke werd geboren het mooiste moment van het jaar eva had wel graag een boom die doet haar zo aan vroeger denken een kerstboom ruikt zo lekker maar met de poezen is het lastig en echte kaarsjes durf je ook niet aan te steken wij hebben altijd de penaten aan maarten wijst naar het theelichtje onder de theepot op de salontafel dat zijn onze huisgoden onze open haard en knallen jullie ook met nieuwjaar nee wij blijven doodsbang binnen zitten heb je nog een tip voor de lezer die bij de dokter zit te tobben hoe zelf het geluk te bereiken maarten hoeft er geen seconde over na te denken wees gauw tevreden en voor de dokter hang eens een lieve prent op in de wachtkamer met lezing uit eigen werk sluit maarten biesheuvel gezellig de middag af hij popelde al om het voor te lezen het is een nieuw ontroerend verhaal vader en moeder in bed zó ontroerend dat het hem tijdens het voorlezen even te kwaad wordt maar de schrijver pakt zich weer snel bijeen mooi verhaal hè ja prachtig nou dan ga ik maar eva blijft op de bank zitten ze excuseert zich voor het feit dat ze me niet kan aankijken als ik sta maarten laat me uit lachend hangt hij over het witte tuinhekje buiten daaag dag hoor daaaaahag daaaaaaaaaag ik kijk even achterom misschien staat god ook bij dat hekje nee die zie ik daar toch niet · winnaar p.c hooft-prijs `met zijn verhalen die het autobiografische en het fantastische op een zo wonderbaarlijke manier met elkaar vermengen heeft hij een unieke en onverwisselbare bijdrage geleverd aan de nederlandse literatuur zo beargumenteerde de jury in 2007 de toekenning van de p.c hooft-prijs aan maarten biesheuvel het is de meest prestigieuze prijs voor nederlandse literatuur biesheuvel is een verhalenschrijver in 1972 verscheen zijn eerste boek in de bovenkooi in 2007 verscheen verzameld werk in drie delen is zijn hele oeuvre bijeengebracht 12 december 2011 · lijfmagazine

[close]

p. 13

gezondheid tekst gerben stolk /plumatekst beeld hans oostrum fotografie niet griepen over prik het is wel degelijk zinvol om naar de huisarts te gaan voor een griepprik bij zeker de helft van de mensen helpt het om influenza het ernstigste luchtwegvirus en de daarbij horende complicaties te voorkomen dat zegt huisarts en griepdeskundige ted van essen i k heb onlangs een griepprik gehaald maar ik ben snipverkouden het helpt dus helemaal niet dit soort uitspraken is jaarlijks te horen onlangs werd deze scepsis gevoed vanuit wetenschappelijke hoek in het geneesmiddelenbulletin een onafhankelijk tijdschrift over geneesmiddelen voor artsen en apothekers red stond dat de griepprik bij gezonde volwassenen nauwelijks het aantal griepsymptomen en het aantal verzuimdagen vermindert er zou ook geen aantoonbaar effect zijn op het aantal complicaties zoals longontsteking of het griepvirus verder werd geschreven dat er deugdelijk wetenschappelijk bewijs ontbreekt voor de werkzaamheid en effectiviteit van de jaarlijkse griepprik voor 60-plussers en risicogroepen waaronder mensen met hartklachten of diabetes griepprik te halen bij bijna één op de drie nederlanders ploft jaarlijks in de herfst een uitnodiging op de deurmat ja het heeft wel degelijk zin zegt ted van essen bij zeker de helft van de mensen helpt de prik om influenza en de eventuele complicaties die daarbij horen te voorkomen denk aan longontsteking of ontregelde diabetes kan bijvoorbeeld leiden tot koorts hoofdpijn spierpijn en een gevoel van zwakte bij ouderen is het soms de onderliggende oorzaak van sterfte de griepprik is gericht tegen influenza maar het werkt niet tegen andere luchtweginfecties verkoudheid bijvoorbeeld vandaar het misverstand bij sommige mensen dat de prik geen nut heeft ze beseffen niet dat de echte influenza wordt voorkomen profijt een andere vergissing laat zich ook gemakkelijk verklaren we zijn verwend geraakt met de effectiviteit van vaccinaties wie als kind is ingeënt tegen bijvoorbeeld polio pokken of mazelen is er bijna 100 zeker van die ziekten nooit te krijgen bij de griepprik is het anders die helpt bij 50 tot 80 van de mensen zegt van essen dat komt vooral doordat een groot gedeelte van de doelgroep een verminderd weerstandsapparaat heeft maar in absolute aantallen is de griepprik natuurlijk een groot succes als de vier miljoen uitgenodigde nederlanders allemaal zo n prik halen hebben er zeker twee miljoen profijt van in de praktijk laat overigens driekwart van de doelgroep zich vaccineren · helft doelgroep behoed voor influenza huisarts van essen is bekend van de tvprogramma s koffie max en tijd voor max én van zijn boek `dokter ted gezond blijven met de max-dokter hij werkt ook als onderzoeker binnen de afdeling huisartsgeneeskunde van het universitair medisch centrum utrecht hij zegt een mens kan vele luchtweginfecties krijgen als gevolg van een virus influenza is de ernstigste het verstandig doet u er nu wel of niet verstandig aan om gehoor te geven aan de oproep om een goed voorbereid · de griepprik is bedoeld om het lichaam · u krijgt vaccin ingespoten dat is voor te bereiden op het influenzavirus gemaakt van virussen die in de afgelopen jaren hebben rondgewaard de wereldgezondheidsorganisatie bepaalt de samenstelling van de prik het gaat om dode virussen dus u kunt er geen griep van krijgen door toedoen van de prik gaat het lichaam antilichamen maken die later in staat zijn een echt virus om zeep te helpen meestal wordt de griepprik gegeven in oktober of november maar omdat het griepvirus soms later in de winter een epidemie veroorzaakt kunt u uw huisarts er ook later om vragen · · · lijfmagazine · december 2011 13

[close]

p. 14

diabetes onze grootste volksziekte vragenuur diabetes bijna een miljoen nederlanders heeft diabetes suiker zoals het vaak wordt genoemd in de volksmond is daarmee de grootste volksziekte zestien vragen en zestien antwoorden insuline aangemaakt en de glucose kan dus niet vanuit het bloed worden opgenomen in de weefsels hoe erg is het om diabetes te hebben het kan een hele lijst van gezondheidsklachten tot gevolg hebben van nierafwijkingen tot hart en vaatziekten van zenuwafwijkingen tot hersen en hartinfarcten en van gewrichtsklachten tot oogaandoeningen of verminderde voetgevoeligheid waardoor ontstaan die hart en vaatziekten mensen met diabetes krijgen eerder aderverkalking dat verhoogt het risico op harten vaatziekten een infarct bijvoorbeeld deze aandoeningen hebben te maken met afwijkingen van de grote bloedvaten hoe zit het met problemen in de nieren ogen en zenuwen hier ontstaan problemen als er vanwege aderverkalking afwijkingen zijn in de kleine bloedvaten zwaar beschadigde nieren kunnen bijvoorbeeld op een gegeven moment niet meer de afvalstoffen uit het lichaam verwijderen wat betreft de ogen de kleine bloedvaten in het oognetvlies w at is er aan de hand met iemand die diabetes heeft zijn bloedsuikerspiegel de maat voor de hoeveelheid glucose die opgelost is in het bloed de bloedsuikerspiegel wordt trouwens meestal `de glucosespiegel genoemd en diabetes heet officieel `diabetes mellitus wat is de rol van glucose wie iets eet of drinkt verteert dat vervolgens in de darmen suikers en zetmeel bijvoorbeeld worden omgezet in glucose beschouw glucose als de brandstof voor lichaamscellen het is goed voor bijvoorbeeld spiercellen of hersencellen maar bij sommige mensen kan de glucose niet naar de cellen worden getransporteerd het blijft dan in het bloed zitten zodat de glucosespiegel in het bloed structureel verhoogd is wat gaat er precies verkeerd een gezond lichaam maakt het hormoon in suline aan dat geproduceerd wordt door de eilandjes van langerhans in de alvleesklier het stimuleert de opname van glucose in de cellen zodat de bloedglucosespiegel niet te hoog wordt wie diabetes heeft produceert onvoldoende insuline het is ook mogelijk dat de lichaamscellen minder gevoelig zijn geworden voor insuline zodat ze minder glucose kunnen opnemen uit het bloed wat is de oorzaak van diabetes die is vooralsnog onbekend er zijn toch twee typen diabetes dat klopt negen op de tien nederlanders met diabetes hebben type 2 aanvankelijk maken zij nog wel insuline aan maar hun lichaam reageert er in onvoldoende mate op dat leidt ertoe dat de glucose ook niet goed wordt opgenomen in de weefsels bij diabetes type 1 is er iets anders aan de hand de cellen die insuline moeten produceren zijn dan vernietigd er wordt helemaal geen 14 december 2011 · lijfmagazine

[close]

p. 15

tekst gerben stolk beeld levien willemse shutterstock kunnen dusdanig beschadigd raken dat in het uiterste geval blindheid optreedt en wat de gevoelszenuwen aangaat die werken langzamerhand steeds minder goed in de loop der jaren ontstaat vaak ongevoeligheid meestal in de voeten patiënten voelen bijvoorbeeld niet dat ze een voetwondje hebben daardoor wordt het verwaarloosd en is er op den duur mogelijk sprake van een ernstige wond die moeizaam is te genezen en in het uiterste geval leidt tot amputatie nu we toch bezig zijn bestaan er nog meer gevaren wie diabetes heeft loopt ook meer risico op infecties waar bijvoorbeeld aan de huid ogen en urinewegen dat komt aan de ene kant door bloedvatschade de afgenomen afweer van het lichaam en stoornissen van de zenuwgeleiding bovendien zijn bacteriën dol op een omgeving met hoge bloedglucosewaarden neem een simpele luchtweginfectie of een voetwondje iemand met diabetes herstelt daarvan minder soepel dan een gezonde persoon vervelende gevolgen allemaal maar gelukkig is er toch iets te doen tegen diabetes genezen is niet mogelijk maar behandelen wel vooral bij diabetes type 1 wanneer de patiënt dus geen insuline aanmaakt wordt geprobeerd de natuurlijke situatie te imiteren dat gebeurt door insuline toe te dienen met injecties de behandeling van type 2 is aanvankelijk gebaseerd op een andere leefstijl gewicht verliezen later kan zo iemand ook tabletten krijgen waardoor het lichaam beter reageert op de insuline die het heeft aangemaakt of de alvleesklier wordt aangezet meer insuline te produceren waarom is een goed gewicht zo belangrijk hoe dikker een persoon hoe minder de invloed van insuline op zijn lijf iemand wordt dan resistent tegen insuline is dat de reden dat steeds meer mensen diabetes krijgen inderdaad de gemiddelde nederlander is steeds ongezonder gaan eten en steeds minder gaan bewegen acht op de tien mensen met diabetes type 2 heeft overgewicht zodra zij afvallen gaat hun insuline beter werken er zijn dan minder of zelfs helemaal geen medicijnen nodig vergeet ook niet dat gewichtsverlies een lager cholesterolgehalte en ook een lagere bloeddruk tot gevolg heeft mensen met diabetes hebben zoals gezegd een groter risico op hart en vaatziekten juist zij kunnen hun voordeel doen met een gezond gewicht is het echt waar dat bijna een miljoen nederlanders diabetes heeft jazeker en houd je vast medische experts schatten dat het er in 2025 twee miljoen zijn als we onze eet en beweeggewoonten niet veranderen veel mensen hebben trouwens diabetes zonder het te weten omdat die diagnose niet door een arts is gesteld hoe dat komt omdat de klachten aanvankelijk vrij algemeen zijn en daarom niet onmiddellijk aan diabetes wordt gedacht vermoeidheid bijvoorbeeld kan vele andere oorzaken hebben veel plassen en veel dorst horen er toch ook vaak bij inderdaad iemand met diabetes neemt de glucose niet op in zijn weefsels in plaats daarvan voert het lichaam de glucose af in de urine omdat je zoveel vocht verlies ontstaat dorst kun je invloed uitoefenen door bepaalde dranken te vermijden neem geen suikerhoudende dranken bij mensen met diabetes stuwen die de glucosespiegel op in het bloed zo ontstaat een vicieuze cirkel het lichaam blijft de glucose verwijderen via de urine en iemand krijgt snel opnieuw dorst met als risico steeds meer mensen krijgen diabetes omdat zijn ongezonder gaan eten en steeds minder gaan bewegen dat hij nietsvermoedend weer naar een suikerhoudende drank grijpt zo kan de glucosespiegel in het bloed omhooggaan en zo kan in het ergste geval zelfs uitdroging ontstaan het mooiste zou natuurlijk zijn als diabetes was te voorkomen is de ziekte uit te sluiten nee daarvoor zijn er te veel verschillende oorzaken je kunt wel het risico zo klein mogelijk maken en ook de ziekte zoveel mogelijk uitstellen door gezond te eten de schijf van vijf voldoende te bewegen en niet dik te worden dit artikel is gebaseerd op een tekst uit monitor het relatiemagazine van het erasmus mc in rotterdam · lijfmagazine · december 2011 15

[close]

Comments

no comments yet