p. 1

hrant dnk n basinda hedef halne getrlen br syas fgÜre dÖnÜtÜrÜlmes 1 kemal gÖkta 1 basinin kamuoyu oluturmasi hrant dink in öldürülmesine giden süreci kamuoyu oluturma mekanizmalarinda yaratilan `hrant dink algisindan kopararak anlatmak mümkün deil hrant dink in hedef haline gelen bir siyasal figüre dönütürülmesi2 kamuoyu oluturma mekanizmalarinin en etkilisi olan medyanin yarattii bir süreçti medyanin bilgi edinme ve kanaat oluturma sürecinin temel belirleyicisi olarak kamuoyu algisini oluturmada neredeyse tekel konumuna geldii tezi gerek siyaset biliminin temel kavramlari arasinda olan `kamusal alan ve kamuoyu na ilikin tartimalarda gerekse iletiim kuramlarina ilikin tartimalarda sikça dile getirilmektedir medyanin adeta tanrisal bir güçle donatildii yaygin bir kabul haline gelmitir Öyle ki neredeyse bütün iyiliklerin ve kötülüklerin kaynai medyada aranir olmutur medyanin her eye hakim toplumu biçimlendiren çok önemli bir güç olduu toplumsal hayatin tamamina nüfuz eden bir ileti bombardimani yarattii siyasal sosyal toplumsal kültürel algilari biçimlendirdii yönündeki iddialar iletiim aratirmalari içinde youn olarak tartiilan konular arasindadir sermaye yapilari güçlü devasa birer kapitalist iletme haline gelen medya kurulularinin oynadii rol althusser in devletin ideolojik aygitlari olarak gösterdii araçlar arasinda medyayi artik en ön siraya getirmi gibi görünmektedir siyasal erkin toplumun çikarlarina göre ilemesini amaçlayan rasyonel tartimalarin yürütüldüü ve kamuoyunun oluturulduu özgür bir kamusal alanin tarihin bir döneminde varlik kazandii fikri u savi ileri sürer kapitalizmin erken 1 bu sunum ankara Üniversitesi letiim fakültesi gazetecilik ana bilim dali bünyesinde hazirladiim basinin kamuoyu oluturmasi Örnek olay hrant dink in hedef haline gelen bir siyasi figürü dönütürülmesi daniman doç dr bedriye poyraz balikli tezin kisaltilmi biçimidir metin ayni zamanda hrant dink cinayeti medya yargi devlet isimli kitabimin da güncel yayinlari nisan 2009 stanbul ilk bölümünde yer almaktadir 2 hrant dink çainin tanii olan bir gazeteci olmanin çok ötesinde türk­ermeni ilikileri bata olmak üzere ülke ve dünya meselelerine ilikin etkili tavrini ortaya koyan bir siyasal figürdü bu bakimdan hrant dink in hedef haline gelen bir siyasal figüre dönütürülmesi ifadesi dink i deil bir süreci tanimlamaktadir 1

[close]

p. 2

dönemlerinde burjuvazinin önderlik ettii siyasal mücadeleler ve toplumsal devrimlerin getirdii hukuksal güvenceler altinda olutuu var sayilan bu kamusal alanin en önemli figürü ticarilememi bir basindi siyasi erke yönelik sürekli bir eletiri ve kontrolün yürütüldüü bu tür bir basin fikri basinin ticarilemesi ve kamusal tartimalarin yürütüldüü araçlar olmaktan çikarak kamuyu güdüleyen belli çikarlar dorultusunda yönlendiren bir basina dönütüü andan itibaren yok oldu.3 bu savi doru kabul edersek türkiye nin böyle bir kamusal alana tarihinin hemen hiçbir döneminde sahip olamadiini da söyleyebiliriz türkiye de kamusal alan baindan beri ideolojik bir tahakkümle biçimlendi kapitalizmin devlet eliyle gelitirilmesine paralel olarak kamusal tartimalar da devletin denetiminde oldu cumhuriyet döneminin baindan beri sisteme kari çokça muhalif görüler olmasina karin uygulanan fiili ve yasal güçlü baski karisinda bu görüler kamusal alana yeterince tainamadi devletin kanatlari altinda büyüyen ve ona her zaman derin bir sadakatle bali kalan medya kamuoyu oluturma süreçlerinde büyük ölçüde devletin resmi ideolojisine bali kaldi türkiye de egemen medyanin resmi ideolojinin en büyük savunucusu olmasi onun bati daki kapitalist ülkelerdeki basin kadar güçlü olamamasinin da bir nedeni olarak görüldü Öyle ki türkiye deki basin iktidar sözcüsü konumundan iktidari denetleyen bir güç konumuna geçemedi bu da liberal basin kuramlarinda basina atfedilen dördüncü güç olma nitelii konusunda da türkiye basinini geride tuttu.4 2 sabha gÖkÇen haber ve genelkurmay in aÇiklamasi hrant dink 2004 yili ubat ayinda agos gazetesi nde yazdii bir haberin hürriyet tarafindan alintilanmasiyla yaygin medyanin gündemine girdi bu haber dink in hedef haline getirilmesi sürecini balatan olay oldu sabiha gökçen in ermeni olduuna ilikin haber hrant dink in kamuoyunda türk ve türkiye dümani bir ermeni olarak lanse edilmesinin ve hedef haline getirilmesinin balangiç noktasi oldu kukusuz dink sabiha gökçen haberini yapmasaydi da bu tür bir hedef haline gelme sürecinin muhatabi olabilecek etkiye sahipti onun solcu ve ermeni kimlii zaten hedef alinmasi için yeterli bir gerekçe oluturuyordu bu açidan hrant 3 jürgen habermas kamusalliin yapisal dönüümü çev tanil bora mithat sancar letiim yayinlari stanbul 1997 4 ragip duran `medya kavram sözlüü söylem ve gerçek editör fikret bakaya Özgür Üniversite kitaplii ankara 2005 s 349 2

[close]

p. 3

dink için sabiha gökçen haberi `bardai tairan damla olarak da görülebilir nitekim hrant dink de öldürülmeden kisa bir süre önce yazdii yazida sabiha gökçen haberinin kendi kiisel tarihindeki önemini öyle anlatmiti Öncelikle hrant dink in `Çok olmasina biraz açiklik getireyim dink zaten epeyi bir süredir dikkatlerini çekiyor canlarini sikiyordu 1996 yiliyla birlikte agos u çikardiindan beri ermeni toplumunun sorunlarini dile getirirken haklarini talep ederken ya da tarihin konuulmasina ilikin türk resmi tezinin houna gitmeyen kendi duruunu sergilerken arada bir çizmeyi atii olmuyor deildi ancak asil bardai tairan damla 6 ubat 2004 tarihinde agos ta yayinlanan `sabiha gökçen haberi oldu 5 sabiha gökçen in ermeni asilli olduuna ilikin haber agos ta yayimlanmasindan 15 gün sonra 21 ubat 2004 te hürriyet te ersin kalkan imzasiyla ve manet haber olarak yayimlandi atatÜrk ün manevi kizi ve ilk türk kadin pilot sabiha gökçen in ermeni asilli olduu iddia edildi ermeni cemaatinin yayin organi agos gazetesi nde yer alan habere göre sabiha gökçen 1915 olaylarinda ailesini kaybettikten sonra bir yetimhaneye verildi ve ardindan atatürk tarafindan evlat edinildi ermenistan dan türkiye ye gelerek temizlik ilerinde çalian hripsime sebilciyan gazalyan la agos gazetesi nden hrant dink ve diran lokmagözyan görütü gazetenin 6 ubat tarihli sayisinda sabiha-hatun un sirri baliiyla yayimlanan röportajda gökçen in ermeni bir aileden geldii yolundaki iddialarin ilk kez 1972 de beyrut ta yayimlanan ler yev cagadakirda ve alinyazisi adli kitapta gündeme getirildii hatirlatildi yazar simon simonyan in kitapta sabiha gökçen in tüm aile üyelerinin adlarini siraladii belirtildi 6 5 6 hrant dink `niçin hedef seçildim agos gazetesi 12 ocak 2007 ersin kalkan `sabiha gökçen in 80 yillik sirri hürriyet 21 ubat 2004 [haberin tamami önem arzetmesi nedeniyle çalimanin sonunda ek olarak sunulmutur 3

[close]

p. 4

hürriyet teki haberin kaynai agos gazetesi ydi hedef kitlesi ermeni cemaati olan agos gazetesi nin o dönemki tiraji yaklaik 5 ila 6 bin arasinda deiiyordu.7 türkiye nin yakin tarihi ile ilgili çok önemli bir haberin agos ta yayimlanmasindan sonra egemen medyada bu habere gereken ilgi gösterilmedi gerçekten de hürriyet agos un haberini 15 gün sonra manetine taimisa da aradan geçen sürede bu haber egemen medya tarafindan yok sayildi bu durum egemen kamusal alanin kendisini `diardan gelecek sizmalara kari nasil bir korumaya aldiini göstermesi açisindan tipik bir örnek olarak dikkat çekicidir agos taki haberin hürriyet te yayimlanmasi bu açidan önemliydi türkiye deki ermeni algisinin olumsuzluu karisinda ersin kalkan in kaleminden çikan haberin özenli bir dille yazildiini belirtmek gerekir haberin baliinin manette sabiha gökçen in 80 yillik sirri olmasina ramen devaminda sabiha gökçen mi hatun sebilciyan mi eklinde soru içeren bir baliin tercih edilmesi okurun daha en batan bir iddianin haberletirildiine dikkatini çekmek ve haberin bütününde de kesin bir yarginin dile getirilmediini belirtmek için seçildii intibai veriyordu sabiha gökçen in ermeni olduu iddiasinin ayrintilandirildii ve iddianin tek bir kiinin anlatimlari ile sinirli olmadii bu iddiayi destekleyebilecek yazili kaynaklardan da alintinin yapildii haber ortaya çiki öyküsüne de yer verilerek okurun konu ile ilgili çerçeveyi bir bütün olarak görmesini salamayi amaçliyordu haber okunduktan sonra dikkatli okurun belleinde sabiha gökçen in ermeni olduu deil ermeni olma ihtimalinin güçlü bir iddia olduu kalacakti haberin giri cümlesinde ermeni asilli olduu iddia edilen sabiha gökçen den bahsedilirken ilk türk kadin pilot sabiha gökçen ifadesinin kullanilmasi ise dikkat çekicidir haberde bu ifadenin seçilmi olmasi gazetenin ermeni asilli olduu iddiasina ramen gökçen in hala ilk `türk kadin pilotu olduuna vurgu yapma ihtiyaci duyduunu gösteriyor bu ifade ayni zamanda gazetenin çarpici bir haberi sayfalarina tairken resmi ideolojinin kabul ettii tanimlarin diina çikmaktaki güçlüünü göstermesi bakimindan da önemlidir hrant dink haberin sabiha gökçen in kiisel tarihi açisindan öneminin yani sira ermenilerin 1915 ve sonrasinda yaadiklarina önemli bir iik tutacak yönü olduunu ayni haberin içinde yer verilen demecinde öyle ifade etmekteydi 7 http www.medyatava.com/haber.asp?id=34033 4

[close]

p. 5

türk tarih kurumu bakani yusuf halaçolu geçen hafta bir gazetede yayimlanan röportajinda bu konuya deiniyordu 1915 olaylari sirasinda iddia edildii gibi 1,5 milyon ermeni nin öldürülmediini bunlardan 644 bin 900 ünün geri döndüünü söylüyordu peki bu ermeniler nereye gitti bunlardan bir kismi daha sonraki yillarda göçtü büyük bir bölümü ise müslümanlii seçip topluma kariti okuduum kaynaklar ulatiim kiiler ve bilgiler bana pek çok insanin yaadiini kiminin kimlik deitirdiini ya da müslüman olduunu gösterdi.8 gerçekten de 1915 olaylari sirasinda ermenilerin önemli sayilabilecek bir kisminin tehcir edilmemek ya da öldürülmemek için kimliklerini gizleyerek din deitirdikleri türk tarih kurumu bakani yusuf halaçolu tarafindan daha sonralari da çeitli defalar dile getirildi resmi bir kurumun bainda olan halaçolu 18 austos 2007 de kayseri de yaptii bir konumada söyledii sözlerle ermenilerin `tehcir `katliam ya da `soykirim gibi -farkli tanimlanan uygulamalardan kaçmak için kimliklerini gizlediklerini ortaya koydu halaçolu nun bu konumasindaki ermenilere ilikin algisi devletin resmi algisi konusunda da önemli bir gösterge oldu aratirmalarimizda unu gördük ki pek çok bugün kürt dediimiz insanlar aslinda türkmen asilli yapisal olarak söylüyorum ama bununla beraber bir ey daha ifade ediyorum bunlar fantezi deil söyleyeceim ey bugün kürt olarak bilinen hatta hatta öyle söyleyeyim kürt alevi olarak bilinen birçok insan da maalesef ermeni dönmeleridir ve tkko nun içinde yer alan pkk nin içerisinde yer alan insanlardan birçou bunlardan yani bizim zannettiimiz gibi bir kürt hareketi deil pkk ya da tkko hareketi 9 halaçolu nun irkçi yargilarla ortaya attii bu iddianin bir benzeri sabiha gökçen haberiyle ve ancak irkçi yargilari zayiflatacak bir üslupla savunulmutu ancak sabiha gökçen e ilikin iddialarin hürriyet te yayimlanmasinin hemen ardindan büyük bir tartima baladi agos ve hürriyet teki haberler haber kaynainin anlatimlariyla yetinilmeyerek ek bilgi ve belgelerle iddianin ciddiliini ortaya koyan haberler olmasina ramen tepkilerle karilati 8 9 ersin kalkan `sabiha gökçen in 80 yillik sirri hürriyet 21 ubat 2004 `dönmelerin listesi var hürriyet gazetesi 22 austos 2008 5

[close]

p. 6

hürriyet gazetesi nde sabiha gökçen in ermeni olduu iddiasina yer verilen haberden bir gün sonra 22 ubat 2004 te gökçen in akrabalarindan alinan demeçlerle oluturulan ve gökçen in ermeni deil bonak asilli olduunu belirtmek üzere hayir bonak ti balikli bir haber yayimlandi atatÜrk ün manevi kizi ilk kadin türk sava pilotu sabiha gökçen in ermeni asilli olduu yolundaki iddialar tartima yaratti 1936 dan beri sabiha gökçen i tanidiini söyleyen nevin arikan merhum maliye bakani vural arikan in ei ile sabiha Özogan sabiha gökçen in evlatlii o bonak ti dediler 10 hürriyet in sabiha gökçen in ermeni olduu yolundaki iddiasina akrabalarinin bir yaniti niteliindeki bu haberi sayfanin manetinde yer aldi ayni sayfada daha küçük bir balikla ve daha az yer verilen baka bir haberde ise gökçen in ermeni kökenli olabilecei iddiasina büyük güç kazandiracak bir açiklama yer aldi sabiha gökçen tartimasinin en önemli unsurlarindan olan bu haber gökçen in yakin arkadai olduu belirtilen ve tarihçi olmasi hasebiyle de önemli bir tanik konumunda olan pars tulaci nin açiklamalariydi sabha gökçen in yakin dostlarindan biri de ermeni tarihçi pars tulaci ydi tulaci ya göre sabiha gökçen bursali bir ermeni ailenin çocuu olarak 1913 te bursa da dünyaya gelir 1915 olaylari sirasinda bursa yi terk etmek zorunda kalan aile uzun yürüyüe dayanamayacai için 2 yaindaki sabiha yi yetimhaneye birakir atatürk 1922 yilinda bursa ya geldiinde nutkunu verdikten sonra yetimhaneye gider burada karilatii 9 yaindaki sabiha gökçen i çok sevimli ve akilli bulur doruca ankara ya götürür ve evlat edinir 11 hürriyet in bir gün önce yayimlanan haberindeki iddiayi güçlendiren bu çok önemli taniklia ramen sayfanin manetine gökçen in bonak olduu yolundaki iddiayi almasi ve bunu hayir bonak ti eklinde bir balikla sunmasi gazetenin önceki gün resmi görüün sinirlarini zorlayarak yer verdii habere yönelik tepkileri dengeleme kaygisini gösteriyordu 10 11 ayda kayar `hayir bonak ti hürriyet 22 ubat 2004 `gökçen ermeni ydi hürriyet gazetesi 22 ubat 2004 6

[close]

p. 7

genelkurmay bakanlii bu dengeleme çabasinin hakliliini hürriyet teki sabiha gökçen haberinin yayimlanmasindan hemen bir gün sonra yani bonak olduu yönündeki iddiasinin yayimlandii gün 22 ubat 2004 te yaptii bir açiklama ile ortaya koydu genelkurmay bakanlii nin açiklamasi öyleydi12 21 ubat 2004 günü bir gazetede sabiha gökçen in 80 yillik sirri balii ile bir iddia haber olarak yayimlanmitir 2001 yilinda kaybettiimiz atatürk ün manevi kizi sabiha gökçen atatürk ün türk milletine bir armaanidir kendisi türk silahli kuvvetlerinin ilk kadin sava pilotu olarak türk havaciliinin onursal bir ismidir sabiha gökçen ayni zamanda atatürk ün türk kadininin türk toplumu içinde bulunmasini istedii yeri gösteren deerli ve akilci bir semboldür böyle bir sembolü amaci ne olursa olsun tartimaya açmak milli bütünlüe ve toplumsal baria katkisi olmayan bir yaklaimdir yüce atatürk türk milletini türkiye cumhuriyetini kuran türkiye halkina türk milleti denir eklinde tanimlamitir atatürk milliyetçilii görüldüü gibi etnik ve dini temellere dayanmamaktadir anayasamizin 66 nci maddesinde de türk vatandalii türk devletine vatandalik bai ile bali olan herkes türk tür eklinde ifade edilmektedir bir iddiayi milli duygu ve deerleri de kötüye kullanarak bu ekilde yayimlamanin habercilik olarak nitelendirilmesini kabul etmek mümkün deildir burada asil önemli olan husus yapilan bu haber ile neyin amaçlandiidir son zamanlarda türk medyasinin bir bölümünde atatürk milliyetçiliine ve ulus-devlet yapisina kari sürdürülen haksiz ve temelsiz eletiriler yaninda atatürk milliyetçilii yerini almak üzere salikli olmayan ve tehlikeli düüncelere bilinçli veya bilinçsiz bir ekilde ve sorumsuzca yer verildii kaygiyla izlenmektedir ulusal birlik ve beraberliimizin en güçlü olmasi gereken bu dönemde milli birlik ve beraberliimize ve milli deerlerimize yönelik bu tip yayimlarin ne amaçla yapildii türk toplumunun büyük bir kesimince artik anlailmakta ve endie ile izlenmektedir 12 metnin önemi dikkate alinarak özetlenmesi ya da kisa alintilarla aktarilmasi yerine tamaminin çalima içinde yer almasi özellikle tercih edilmitir 7

[close]

p. 8

türk milletinin birlik ve beraberliine layik olduu toplumsal baria atatürk ün manevi varliina ve düünce sistemine türk milletine yakiir saduyu içerisinde sahip çikmanin ve savunmanin türk silahli kuvvetleri yaninda her türk vatandaina ve bütün kurumlarina düen açik ve seçik bir görev olduu ortadadir bu kapsamda türk medyasinin atatürk ün manevi varliina düünce sistemine türkiye cumhuriyeti nin temel ilke ve deerlerine türk milletinin birlik ve beraberliine daha duyarli olmasi ve yayim ilkelerini bu düünceler iiinda gözden geçirmesi de ulusça beklenmektedir saygi ile duyurulur 13 Ülkenin genel siyasi meseleleri ile ilgili olarak açiklama yapmasi neredeyse olaan sayilan genelkurmay bakanlii nin dorudan kendisi ile ilgili olmadikça bir habere yönelik açiklama yapmasi sik rastlanan bir durum deildir genelkurmay bakanlii nin sabiha gökçen haberinden sonra açiklama yapmasinin nedeni olarak sabiha gökçen in ilk kadin pilot olmasi ve `dersim syani olarak bilinen kürt isyaninda isyancilarin havadan bombalanmasina katilmi olmasi14 düünülse bile açiklamada yer verilen ifadelerden askerin türkiye deki azinliklar konusundaki resmi devlet siyasetinde kendisini gördüü yer ile ilgili tutumunu göstermek için bu yola bavurduu anlailmaktadir genelkurmay bakanlii nin açiklamasinda dikkat çeken konularin bainda gökçen in ermeni olduuna ilikin iddialari tartimaya açmanin milli bütünlüe ve toplumsal baria katkisi olmayan bir yaklaim olarak mahkûm edilmesidir türk kökenli olarak bilinen bir kiinin aslinda ermeni olduunun ortaya çikmasinin toplumsal barii hangi nedenle etkileyecei belirtilmemitir Üstelik tersinden bakilirsa türkiye cumhuriyeti nin kurucusunun manevi kizinin ermeni olmasi ve bu kiinin devleti için bazi `kahramanliklar yapmi olmasi irksal kökene göre yapilan siniflandirmalarin geçersizliini ortaya koyabilecek ve özellikle azinlik konumunda olan ve irkçi önyargilarin muhatabi olan ermenilere ilikin baki üzerinde olumlu bir etkisi dahi olabilecektir genelkurmay in açiklamasiyla kamuoyunda oluabilecek bu etki hemen bastirilmitir genelkurmay bakanlii ayrica gökçen in ermeni olduuna ilikin iddialari yayimlamanin habercilik olarak nitelendirilmeyeceini belirterek tamamen basin 13 14 genelkurmay bakanlii basin açiklamasi 22 ubat 2004 no:ba-03/04 www.tsk.mil.tr suat akgül amerikan ve ngiliz raporlari iiinda dersim yaba yayinlari stanbul 2004 s 32-36 8

[close]

p. 9

tarafindan belirlenmesi gereken bir alana da müdahale etmitir genelkurmay bu niyetini açiklamadaki türk medyasinin atatürk ün manevi varliina düünce sistemine türkiye cumhuriyeti nin temel ilke ve deerlerine türk milletinin birlik ve beraberliine daha duyarli olmasi ve yayim ilkelerini bu düünceler iiinda gözden geçirmesi de ulusça beklenmektedir ifadesiyle dorudan ortaya koymaktadir genelkurmay in açiklamasi medyanin tek bir ideolojiyi devletin resmi ideolojisini temel almasi talimatini içermektedir son zamanlarda türk medyasinin bir bölümünde atatürk milliyetçiliine ve ulus devlet yapisina kari sürdürülen haksiz ve temelsiz eletiriler yaninda atatürk milliyetçiliinin yerini almak üzere salikli olmayan ve tehlikeli düüncelere bilinçli veya bilinçsiz bir ekilde ve sorumsuzca yer verildii kaygiyla izlenmektedir ifadesiyle basina tek bir ideoloji dayatilmaktadir Üstelik atatürk milliyetçiliine ve ulus devlet yapisina kari sürdürülen haksiz ve temelsiz eletirilere son verilmesi talebiyle yetinilmemekte atatürk milliyetçiliinin yerini almak üzere salikli olmayan ve tehlikeli düüncelere bilinçli veya bilinçsiz bir ekilde ve sorumsuzca yer verildiinin kaygiyla izlendii belirtilmektedir `bilinçli ya da bilinçsiz ekilde yapilan bu tür yayinlarin kaygiyla izlendiinin belirtilmesi genelkurmay bakanlii nin basindan beklentisini ortaya koymaktadir beklenen sadece atatürk milliyetçiliine kari yayin yapilmamasi için bilinçli bir hareket tarzi deil ayni zamanda dolayli da olsa bu ekilde yorumlanabilecek haberlere yer verilmemesidir bir baka deyile genelkurmay bakanlii egemen basindan resmi ideolojinin çizdii çerçeve içinde yayin yaparken `iini iyi yapmasini farkli yerlere çekilebilecek haber ve yorumlardan kaçinmasini istemektedir genelkurmay `salikli olmayan ve tehlikeli görülere `türk medyasinda yer verilmesini istememektedir bunun anlami her türlü muhalif düüncenin haber nitelii olsa bile medyada yer almamasidir genelkurmay `sizmalar a kari basini uyarmaktadir genelkurmay bakanlii nin bu açiklamasi basina açik bir müdahale nitelii taimasinin yani sira sabiha gökçen olayi özelinde agos gazetesi nin türk medyasi diinda olduunu bu gazetenin yaptii haberin ve ortaya attii iddianin milli bütünlüe aykiri olduunu egemen medya kurulularinda bu tür haberlere yer verilmesinin de bunlari beslediini belirterek agos gazetesi ve hrant dink e yönelik resmi baki açisini da ortaya koymutur gazeteler askerin basina açik müdahalesi niteliini taiyan bu açiklamasini haberletirirken açiklamanin vahametine ilikin herhangi bir eletiri yöneltmediler 9

[close]

p. 10

açiklama içinde yer aldii haberlerde genelkurmay bakanlii konunun bir tarafiymi gibi sunularak yer aldi bazi gazeteler ise açiklamayi öven haberler yaptilar Örnein sabah gazetesi 23 ubat 2004 tarihinde genelkurmay bakanlii nin söz konusu tavrini haberletirdii bir yazida u ifadelere yer verdi sabiha gökçen sembol bir isim genelkurmay atatürk ün manevi kizi sabiha gökçen in ermeni asilli olduu iddialarina tepki gösterdi açiklamada böyle bir sembolü amaci ne olursa olsun tartimaya açmak milli bütünlüe katkisi yaklaimdir denildi genelkurmay bakanlii ndan yapilan açiklamada son zamanlarda türk medyasinin bir bölümünde atatürk milliyetçiliine ve ulus devlet yapisina kari sürdürülen haksiz ve temelsiz eletiriler yaninda atatürk milliyetçiliinin yerini almak üzere salikli olmayan ve tehlikeli düüncelere bilinçli veya bilinçsiz bir ekilde ve sorumsuzca yer verildii kaygiyla izlenmektedir görüüne yer verildi 15 haberde sabiha gökçen in sembol bir isim olduu yolundaki genelkurmay bakanlii görüü tirnak içine alinmadan balia tainmiti ve gazete okurlarina bu görüü kendisinin de paylatii mesajini veriyordu gazete genelkurmay bakanlii nin açiklamasindaki görüü pekitirici bir ifade seçmiti hürriyet gazetesi de sabah gazetesi nin tavrina benzer bir tavirla açiklamayi u ekilde haberletirdi o bir sembol genelkurmay bakanlii 2001 yilinda kaybettiimiz atatürk ün manevi kizi sabiha gökçen in atatürk ün türk milletine bir armaani olduunu bildirdi genelkurmay bakanlii genel sekreterlii nden sabiha gökçen in 80 yillik sirri baliiyla yayimlanan haber üzerine dün yazili bir açiklama yapildi gökçen in tsk nin ilk kadin sava pilotu olarak türk havaciliinin onursal bir ismi olduu kaydedilen açiklamada u görülere yer verildi haberin devaminda genelkurmay açiklamasinin bütüne yer verilmitir 16 olmayan bir 15 16 `sabiha gökçen sembol bir isim sabah gazetesi 23 ubat 2004 http webarsiv.hurriyet.com.tr/2004/02/23/417349.asp 10

[close]

p. 11

hürriyet gazetesi nin kendi sayfalarinda yayimlanan bir haber için genelkurmay bakanlii nin açiklama yapmasini normal kabul eden bir yaklaimla konuyu ele aldii görülmektedir hürriyet de tipki sabah gibi genelkurmay bakanlii nin açiklamasinda yer alan ifadeyi tirnak içine almadan balikta kullanmayi tercih etmitir haberin giri cümlesinde kullanilan `bildirdi ifadesi ise genelkurmay bakanlii nin görülerine bir `objektiflik katmak amacini taimaktadir bu ifade ile ayni zamanda genelkurmay bakanlii nin görüü subjektiflikten kurtarilarak `bilgi haber düzeyine yükseltilmitir genelkurmay bakanlii nin ayni açiklamasi milliyet gazetesi nde konuyla ilgili baka bir haberin içinde bir ara balik altinda haberletirildi ddia genelkurmay ve thk yi kizdirdi genelkurmay bakanlii sabiha gökçen in atatürk ün türk kadininin türk toplumu içinde bulunmasini istedii yeri gösteren bir sembol olduunu belirterek böyle bir sembolü tartimaya açmanin milli bütünlüe ve toplumsal baria katkisi bulunmayacaini ifade etti konuyla ilgili açiklamada bir iddiayi milli duygu ve deerleri de kötüye kullanarak yayimlamanin habercilik olarak nitelendirilmesini kabul edilemez son zamanlarda türk medyasinin bir bölümünde saliksiz tehlikeli düüncelere sorumsuzca yer verildii kaygiyla izlenmektedir ifadeleri kullanildi 17 milliyet gazetesi nin haberinde kullanilan baliktaki kizdirdi ifadesi ve sabiha gökçen in ermeni asilli olduu yolundaki haberlerin `iddia olduu yönündeki vurgu genelkurmay in konuyla ilgili pozisyonunu güçlendirmektedir akam gazetesi de genelkurmay bakanlii nin açiklamasina olumlu bir çerçevede yer veren gazeteler arasinda yer aldi genelkurmay bakanlii atatürk ün manevi kizi ve ilk türk kadin pilot sabiha gökçen in ermeni asilli olduu iddiasina sert tepki gösterdi yazili bir açiklama ile iddialari kinayan genelkurmay tartimayi milli bütünlüe ve toplumsal baria kari bir yaklaim olarak nitelendirdi genelkurmay gökçen in bir sembol olduunu vurgulayarak atatürk ün türk milleti ne bir armaani olduunu belirtti.18 17 18 `ddia genelkurmay ve thk yi kizdirdi milliyet gazetesi 23 ubat 2004 www.aksam.com.tr/arsiv/aksam/2004/02/23/gundem/gundem3.html 32k 11

[close]

p. 12

cumhuriyet gazetesi genelkurmay bakanlii nin açiklamasini medya organlarina yönelik eletirileri öne çikararak haberletirdi cumhuriyet dier gazetelerden farkli olarak açiklamanin sabiha gökçen haberine yönelik olduunu öne çikarmamiti eletiriler temelsiz genelkurmay bazi medya organlarinda `tehlikeli düüncelere yer verildiini vurguladi son zamanlarda bazi medya organlarinda atatürk milliyetçiliine ve ulus devlet yapisina kari `haksiz ve temelsiz eletiriler yapildii belirtilen genelkurmay açiklamasinda denildi 19 genelkurmay bakanlii nin açiklamasina ilikin yapilan çeitli yorumlarda ise açiklama hak ettii eletiriyi bulamamitir en air eletiride bile genelkurmay bakanlii nin açiklamasinin `taktik bir hata olduu savunulmu genelkurmay in kamusal bir tartimanin sonlandirilmasi emri ne düünce özgürlüü adina ne de basinin kendi varlik nedenini savunmak adina eletirilmitir mezkur açiklamaya yönelik kismi eletirilerde ise konu basina ve özgür tartima ortamina müdahale açisindan deil açiklamayla güdülen saikin basin tarafindan da sahiplenildii ancak genelkurmay in açiklamasinin yöntemsel olarak yanli olduu üzerinden ele alinmitir vatan gazetesi nin bayazari güngör mengi genelkurmay bakanlii nin açiklamasinda zamanlama ve yöntem yanlilii yapildiini savunurken dier yandan tartimanin ertelenmesinin iyi olmadiini söyledi bizce genelkurmay bu meselede zamanlama ve yöntem yanlii yapmitir gündeme ister istemez düen iddianin tartiilmasi kisirlaacaktir imdi birikimi olan uzmanlar ve aratirmacilardan bir kismi askeri karisina almak bir kismi ise askerin hink deyicisi görünmek kaygisi ile susacaktir asker kitle ikna silâhi ni kullanacak yerde bünyesindeki zengin tarihi bilgi ve belgeleri kamuoyunun bilgisine ve aratirmacilarin hizmetine 19 `eletiriler temelsiz cumhuriyet gazetesi 23 ubat 2004 12

[close]

p. 13

sunsaydi tartima ertelenecek yerde ikna edici bir sonuca ulailarak kapansaydi daha iyi olmaz miydi 20 cumhuriyet gazetesi bayazari lhan selçuk yazilarinda hürriyet te sabiha gökçen in ermeni kökenli olduu iddiasinin gündeme getirilmesinden sonra genelkurmay bakanlii nin açiklamasina kadar bu konuya deinmemiti ancak selçuk genelkurmay bakanlii nin açiklamasindan sonraki 3 yazisinda da bu konuyu iledi selçuk un konuya ilikin ilk yazisi genelkurmay bakanlii nin açiklamasinin gazetelerde yer almasindan bir gün sonra 24 ubat 2004 te yayimlanan imiz zor baliini taiyordu bu arada gazetelerden bir haber hem de manetten `atatürk ün manevi kizi sabiha gökçen meer ermeni imi haydi bakalim eski defterleri karitirin `ermeni soykirimi tehcir sürgün hiristiyan çocuklarin baina gelenler doru yanli tazelensin ermeniyi türk ü kürt ü rumu birbirine ne kadar dümanlatirirsan emperyalizmin ekmeine o kadar ya sürmü olursun ki bizim medyanin gazetecilik adina yaptii baka bir ey deildir türkiye nin parçalanmasi üzerine yazilan senaryoya hizmetin bir perdesi daha sahneye konsa fena mi olur sabiha gökçen ermeni mi ortada ne bir belge ne de baka bir kanit var bir söylenti bir iddia dile getirilmekte peki iddia dorulanmadan belgeleri aratirilmadan somut bir delil bulunmadan gazetelere nasil manet olabiliyor oluyor çünkü abdi pekçi uur mumcu gazetecilii bitti deil mi 21 lhan selçuk `ermeni soykirimi tehcir sürgün ile ilgili olduunu belirttii haberi `eski defterlerin karitirilmasi olarak görmekte ve böyle bir haberin yapilmasini `emperyalizmin halklarin birbirine kari dümanlatirilmasi hedefi nin bir parçasi olarak deerlendirmektedir klasik sol jargonu kullanmaya özen gösteren selçuk un bir halkin `soykirim tehcir sürgün yaamasina ilikin tarihsel gerçekler konusunda bu jargonun tamamen kariti bir söylemi dile getirdii görülmektedir 20 21 güngör mengi `kitle ikna silâhi vatan gazetesi 24 ubat 2004 lhan selçuk `imiz zor cumhuriyet gazetesi 24 ubat 2004 13

[close]

p. 14

Üstelik selçuk bu iddiayi haber yapanlari da türkiye nin parçalanmasi üzerine yazilan senaryoya hizmetin bir perdesini daha sahneye koymak la suçlamaktadir selçuk un yazisinin sonunda abdi pekçi ve uur mumcu gazeteciliine ilikin ifadeleri hedefinde hürriyet gazetesi nin olduunu göstermektedir Çünkü abdi pekçi ve uur mumcu gazeteciliinin bittiine ilikin iddia hürriyet gazetesi nin genel yayin yönetmeni erturul Özkök tarafindan dile getirilmitir.22 selçuk un hedefinde hürriyet gazetesi olmakla birlikte agos gazetesi de bu suçlamanin dolayli muhatabi olmutur selçuk 25 ubat 2004 tarihli `sabiha gökçen ve tehcir balikli yazisinda da sabiha gökçen haberinin nasil bir di güç tezgâhi olduunu ispat çabasina yöneldi hürriyet gazetesi belgesiz ve kanitsiz ortaya atilan bir söylentiyi manete çikardi atatürk ün manevi kizi ve ulusal kahramanimiz sabiha gökçen ermeni asilli idi `tehcir de bir yetimhaneye birakilmiti mustafa kemal çocuu sevip yanina almiti günlerden beri bu konu medyada tartiiliyor haberler yorumlar köe yazilari birbirini izliyor kimisi de sureti haktan görünerek diyor ki ermeni olsa ne yazar Önemli mi peki önemli deilse medya bu konuyu neden manete çikardi ddia `tehcir olayina dayaniyor avrupa birlii nin ve avrupa corafyasindaki nice devletin parlamentosunda `tehcir bir `soykirimdir gerçek mi sabiha gökçen in haberi bu iddialari kizitirmak ve yaymak için gündeme alinmi olmasin sabiha gökçen e yönelik `iddia ite bu tehcir tablosunun ortasina oturtuluyor ermenilerin ortalikta birakip kaçtiklari çocuklardan sayiliyor sabiha peki belge ve kanit yok türkiye cumhuriyeti nde türkiye ye düman bir hizli kesim türedi nasil oldu bu 22 erturul Özkök `yeni gazetecilik modelleri hürriyet gazetesi 3 ocak 2004 14

[close]

p. 15

durup dururken olmaz böyle eyler her eyin bir nedeni vardir türkiye parçalanmak bölüülmek paylailmak isteniyor bunun di güçleri içerde medyayi körüklüyor her tarafta bir garip tezgâh kuruluyor 23 ermenilerin ortalikta birakip kaçtiklari çocuklardan sayiliyor sabiha ifadesini kullanan lhan selçuk bir trajedi olarak görülmesi gereken durumu ermenileri aailayarak anlatmayi tercih etmektedir ermenilere yönelik soykirim tehcir sürgün olarak nitelenen uygulamalarin çocuklarin yetim kalmasinda rolü olduunu yok sayan selçuk ermenilerin çocuklarini ortada birakip kaçtiklarini belirterek küçümseyici bir dil kullanmitir selçuk türkiye ye düman bir hizli kesim türedi ifadesi ile sabiha gökçen in ermeni olduu yönündeki iddiayi ortaya atanlarin da bunlarin arasinda olduunu ima etmitir lhan selçuk laf salatasi Üzerine gazetecilik balikli 26 ubat 2004 tarihli yazisinda ise kendisinin ve gazetesinin de katildii sabiha gökçen üzerine yapilan tartimalari hedefine aldi bir tek laf üzerine kurulu sabiha gökçen olayi nasil alevlendi sabiha gökçen ermeniymi deil miymi kim söylemi belge kanit var miymi kim ermeni demi Önemli miymi Önemsiz miymi ortada fol yok yumurta yok ama kuluçkasiz tavuun gidaklamasi belleklere ilendi mi lendi Öyleyse anasinin gözü babasinin firlamasi medya amacina ulati demektir 24 selçuk bu yazisiyla genelkurmay bakanlii nin açiklamasi ile çerçevesi deierek devam eden sabiha gökçen tartimasinin bir laf kalabalii olduunu savunmaktadir 23 24 lhan selçuk `sabiha gökçen ve tehcir cumhuriyet gazetesi 25 ubat 2004 lhan selçuk `laf salatasi Üzerine gazetecilik cumhuriyet gazetesi 26 ubat 2004 15

[close]