p. 1

emperyalÝzm kapÝtalÝzmÝn en yÜksek aÞamasi erÝÞ yayinlari 1 v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý v Ý lenÝn

[close]

p. 2

yedÝncÝ baski

[close]

p. 3

kapÝtalÝzmÝn en yÜksek aÞamasi v Ý lenÝn emperyalÝzm

[close]

p. 4

emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý ocak-temmuz 1916da yazýldý Ýlk kez 1917 yýlýnda parus yayýnlarý arasýnda çýkmýþtýr [v Ý leninin limperialisme stade suprême du capitalisme -editions sociales paris ve editions du progrès moscou 1962 adlý kitabýndan cemal süreyya tarafýndan türkçeye çevrilmiþtir sol yayýnlarý haziran 1979 yedinci baský eriþ yayýnlarý tarafýndan düzenlenmiþtir 2003 erisyay@kurtuluscephesi.com http www.kurtuluscephesi.com http www.kurtuluscephesi.net http www.kurtuluscephesi.org

[close]

p. 5

ÝÇÝndekÝler 7 9 Önsöz .ransýzca ve almanca baskýlara Önsöz emperyalÝzm kapÝtalÝzmÝn en yÜksek aÞamasi 15 bir Üretimin yoðunlaþmasý ve tekeller Ýki bankalar ve yeni rolleri Üç mali-sermaye ve mali-oligarþi dört sermaye Ýhracý beþ kapitalist gruplar arasýnda dünyanýn paylaþýlmasý altý büyük güçler arasýnda dünyanýn paylaþýlmasý yedi emperyalizm kapitalizmin Özel aþamasý sekiz kapitalizmin asalaklýðý ve Çürümesi dokuz emperyalizmin eleþtirisi on tarihte emperyalizmin yeri ekler 131 enternasyonal bÝldÝrÝsÝ sosyalist enternasyonal kongresi bâle 1912 açýklayýcý notlar 19 33 49 63 69 78 89 100 110 124 133 140

[close]

p. 6

[close]

p. 7

ÖnsÖz okura sunduðum bu broþür 1916 ilkyazýnda zürichte yazýlmýþtý orada içinde bulunduðum çalýþma koþullarýndan ötürü doðal olarak .ransýz ve Ýngiliz kaynaklarýnýn bir kýsmý ile büyük ölçüde rus kaynaklarýndan yoksun durumdaydým bununla birlikte emperyalizm üzerine Ýngilizce yazýlmýþ baþlýca yapýt olan j a hobsonun kitabýndan bence gereken bütün dikkati göstererek yararlandým kanýsýndayým bu broþür çarlýk sansürü hesaba katýlarak yazýlmýþtý dolayýsýyla yalnýzca teorik özellikle iktisadi bir tahlille yetinmek çok gerekli birkaç siyasal gözlemi de çarlýðýn devrimcileri kalemi her ele alýþlarýnda yasal bir yapýt ortaya koymak zorunda býrakýþýndan ötürü imalarla esopun[sayfa 7 o lânetli diliyle ve v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý 7

[close]

p. 8

çok büyük ihtiyatla belirtmek zorunda kalmýþtým Þimdi þu özgürlükle dolu günlerde çarlýk sansürünün kaygýlarýyla sakatlanmýþ demir bir mengene içinde sýkýlmýþ bir komprime duruma getirilmiþ bu satýrlarý yeniden okumak bana zor geliyor emperyalizmin sosyalist devrimin hemen arifesi olduðunu sosyal-þove-nizmin sözde sosyalist gerçekte þoven olmanýn sosyalizme karþý tam bir ihanet ve burjuvaziye tam bir kaçýþ olduðunu iþçi hareketindeki bu bölünmenin emperyalizmin nesnel koþullarýyla ilgili olduðunu vb ortaya koymak için gerçekten bir köle dili kullanmam gerekmiþ bu konuya ilgi duyan okura yeni bir baskýsý yakýnda çýkacak olan 1914-1917 arasýnda yurtdýþýnda yazdýðým makalelere baþvurmasýný salýk veririm bu broþürde özellikle 119-120nci sayfalarda kapitalistlerin arsýz yalanýný ve kautskynin çok tutarsýz bir biçimde karþý çýktýðý onlarýn safýna katýlmýþ olan sosyal-þovenlerin ilhaklar sorununda kendi kapitalistlerinin ilhaklarýný utanmadan nasýl sakladýklarýný sansürden geçebilecek bir biçimde okura anlatabilmek için japonya örneðini vermek zorunda kalmýþtým dikkatli okur japonyanýn yerine rusyayý korenin yerine .inlandiyayý polonyayý kurlandý ukraynayý hivayý buharayý estonyayý ve büyük-rus olmayanlarýn oturduðu baþka bölgeleri koymakta güçlük çekmeyecektir Ýnanýyorum ki bu broþür en önemli ekonomik sorunun emperyalizmin ekonomik özünün kavranmasýna yardým edecektir bu incelenmedikçe modern savaþý ve modern siyaseti anlamak ve deðerlendirmek olanaksýzdýr [sayfa 8 petrograd 26 nisan 1917 yazar 8 v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý

[close]

p. 9

.ransizca ve almanca baskilara Ö n s Ö z [2 i bu kitap rusça baskýnýn önsözünde de belirtildiði gibi 1916 da çarlýk sansürü hesaba katýlarak yazýlmýþtýr bütün metni bugün yeniden yazma olanaðým yoktur zaten bu gereksiz de olacaktýr çünkü bu kitabýn temel görevi tartýþýlmaz bir burjuva istatistiðinden özetlenen verilere ve bütün ülkelerin burjuva bilginlerinin itiraflarýna göre 20 yüzyýlýn baþýnda birinci emperyalist dünya savaþýndan önce uluslararasý iliþkileri içinde dünya kapitalist ekonomisinin tüm tablosunu çizmekti ve bu görev bugün de geçerliðini korumaktadýr Çarlýk sansürü bakýmýndan yasal olan bu kitap yardýmýyla dünya demokrasisine iliþkin sosyal-pasifist [sayfa 9 görüþlerin ve v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý 9

[close]

p. 10

umutlarýn kesin yanlýþlýðýný açýklamak sözgelimi çaðdaþ amerikada ya da .ransada hemen hemen bütün komünistlerin son tutuklanmalarýndan sonra komünistler için var olan yasallýðýn bu cýlýz kalýntýlarýndan da yararlanma olanaðýna ve gerekliliðine kendilerini inandýrmak konusunda geliþmiþ kapitalist ülkelerdeki birçok komünist için bir dereceye kadar yararlý da olacaktýr sansür edilmiþ bu kitap için en gerekli eklere gelince onlarý da bu önsözde vermeye çalýþacaðým ii bu kitapta 1914-1918 savaþýnýn iki taraf için de emperyalist bir savaþ yani bir fetih yaðma talan savaþý dünyanýn paylaþýlmasý sömürgelerin mali-sermayenin finans-kapitalin nüfuz bölgelerinin bölüþülmesi ve yeniden bölüþülmesi için çýkarýlmýþ bir savaþ olduðu tanýtlanmýþtýr Çünkü bu savaþýn gerçek toplumsal niteliðinin kanýtlarý daha doðrusu gerçek sýnýf niteliðinin kanýtlarý kuþkusuz savaþýn diplomatik tarihinde deðil tüm savaþan ülkelerdeki yönetici sýnýflarýn nesnel durumunun tahlilindedir bu nesnel durumu göstermek için soyut birtakým örnekler ya da verilerle deðil toplumsal yaþamýn olaylarý son derece karmaþýk olduðundan herhangi bir görüþ desteklemek için istendiði kadar soyut örnek ya da veri gösterebilir tüm savaþan güçlerin ve bütün dünyanýn ekonomik yaþamýnýn temellerine dayanan verileri birlikte ele alarak düþünmek gerekir 1876-1914 yýllarý arasýnda dünyanýn paylaþýlmasý tablosunda altýncý bölüm ve 1890-1913 yýllarý arasýnda dünyadaki demiryollarýnýn paylaþýlmasý tablosunda yedinci bölüm verdiðim rakamlar böyle birlikte alýnmýþ çürütülemez verilerdir demiryollarý kapitalist sanayiin bellibaþlý kollarýnýn kömür sanayiinin metalürji sanayiinin bilançosunu ve [sayfa 10 dünya ticaretindeki burjuva demokratik uygarlýðýndaki geliþmenin bilançosunu ve en çarpýcý göstergesini meydana getirmektedir demiryollarýnýn büyük üretime tekellere sendikalara kartellere tröstlere bankalara mali-oligarþiye nasýl baðlandýðý bu kitabýn ilk bölümlerinde gösterilmiþtir demiryolu aðýnýn eþit-olmayan bir biçimde daðýlmasý bu aðýn eþit-olmayan bir biçimde geliþmesi bize çaðdaþ ve dünya ölçüsünde tekelci kapitalizmin bir bilançosunu vermektedir ve bu bilanço gösteriyor ki üretim 10 v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý

[close]

p. 11

araçlarýnda özel mülkiyet düzeni var olduðu sürece bu ekonomik temel üzerinde emperyalist savaþlar mutlak biçimde kaçýnýlmaz olacaktýr demiryollarý yapýmý basit doðal demokratik kültürel uygarlaþtýrýcý bir giriþim gibi görünür bu darkafalý küçük-burjuvalarýn gözlerine böyle göründüðü gibi kapitalist köleliðin iðrençliðini maskelemeleri için cepleri doldurulan burjuva profesörlerinin gözlerine de böyle görünür aslýnda bu giriþimleri binlerce noktadan üretim araçlarýnýn özel mülkiyetine baðlayan kapitalist baðlar demiryolu yapýmýný sömürgelerin ve yarý-sömürgelerin bir milyar insan için yani dünya nüfusunun yarýdan fazlasýný oluþturan baðýmlý ülkelerdeki insanlar için ve uygarlaþmýþ ülkelerde sermayenin ücretli köleleri için bir baský aracý haline getirmiþtir küçük patronun emeði üzerine kurulu özel mülkiyet serbest rekabet demokrasi kapitalistlerin ve ellerindeki basýnýn iþçileri ve köylüleri aldatmak için kullandýklarý bu sloganlar geride kalmýþtýr kapitalizm evrensel bir sömürgeci baský sistemine bir avuç ileri ülkenin dünya nüfusunun büyük çoðunluðunu mali yönden boðduðu bir sisteme dönüþmüþtür ve bu ganimet kendi ganimetlerini paylaþmak için kendi savaþlarýna bütün dünyayý sürükleyen tepeden týrnaða silahlý en güçlü iki ya da üç canavar amerika Ýngiltere japonya arasýnda paylaþýlmýþtýr [sayfa 11 iii monarþik almanya tarafýndan dikte edilen brest-litovsk antlaþmasý 3 daha sonra birleþik devletler ve .ransa gibi demokratik cumhuriyetler ile özgür Ýngiltere tarafýndan dikte edilen çok daha vahþi çok daha iðrenç versailles antlaþmasý 4 emperyalizmin kiralýk kalem uþaklarýný olduðu gibi barýþsever ve sosyalist olarak geçinmelerine karþýn vilsonizm[5 þarkýsýný söyleyen ve emperyalizm altýnda reformlarýn ve barýþýn olanaklý olabileceðinde ýsrar eden küçük-burjuva gericilerini de sergileyerek insanlýða en yararlý hizmetlerden birini yapmýþtýr ganimetten hangi mali grubun Ýngilizlerin mi almanlarýn mý aslan payý almasý gerektiðini belirlemek için çýkarýlan savaþtan artakalan yirmi-otuz milyon ceset ve sakat ve sonra bu iki barýþ antlaþmasý burjuvazi tarafýndan aldatýlmýþ kandýrýlmýþ ezilmiþ v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý 11

[close]

p. 12

zulüm görmüþ milyonlarca ve on milyonlarca insanýn gözünü görülmemiþ bir hýzla açýyor savaþýn doðurduðu evrensel yýkýmýn sonucu olarak geçireceði serüvenler ne denli uzun ve yorucu olursa olsun proletarya devriminden ve onun zaferinden baþka bir biçimde sonuçlanamayacak olan devrimci bunalýmýn dünya ölçüsünde büyümekte olduðu görülür genel olarak savaþý deðil de savaþlar türlü türlüdür bunlarýn arasýnda devrimci savaþlar da vardýr 1914te patlayan bu savaþý 1912 de deðerlendiren ii enternasyonalin bâle bildirisi ii enternasyonal kahramanlarýnýn bütün ihanetini bütün alçaltýcý iflasýný belirten bir anýt olarak kalmýþtýr bunun içindir ki bu bildiri metnini bu baskýnýn ekleri arasýna alýyorum ve okurlarýn dikkatini bir daha bir kez daha ii enternasyonal kahramanlarýnýn bildirinin bu yakýn savaþýn proletarya devrimiyle baðýntýsýný anlatan bölümlerinden açýkça kesin bir biçimde bir hýrsýzýn hýrsýzlýk [sayfa 12 yaptýðý yerden kaçýþýndakine eþ bir dikkatle kaçtýklarý gerçeðine çekiyorum iv en saygýn teoriciler ii enternasyonalin yöneticileri avusturyada otto bauer ve takýmý Ýngilterede ramsay macdonald ve baþkalarý .ransada albert thomas vb vb ve sosyalistler reformistler pasifistler burjuva demokratlar rahipler yýðýný tarafýndan dünyanýn bütün ülkelerinde temsil edilmiþ bulunan uluslararasý ideolojik akýmýn kautskicilikin eleþtirisine bu kitapta özel bir yer ayýrdým bu ideolojik akým bir yandan ii enternasyonalin çürümesi ve kokuþmasýnýn bir sonucudur bir yandan da bütün çevresiyle burjuva ve demokratik önyargýlarýnýn tutsaðý olmuþ küçük-burjuva ideolojisinin kaçýnýlmaz bir ürünüdür kautsky ve benzerlerinde böylesi görüþler marksizmin devrimci temellerinden açýkça vazgeçmeye kadar gitmektedir oysa bu yazar diðerleri arasýnda özellikle bernsteinýn millerandýn hyndmanýn gompersin vb sosyalist oportünizmine karþý savaþta bir on yýl marksizmi savunmuþtu bu yüzden bugün bütün dünyada kautskicilerin pratikte ve siyasette ii enternasyonalin ya da sarý enternasyonalin aracýlýðýyla[6 aþýrý oportünistlerle ve burjuva 12 v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý

[close]

p. 13

koalisyon hükümetlerine sosyalistlerin de katýlmasýyla burjuva hükümetleriyle birleþmeleri yalnýzca bir rastlantý deðildir genel olarak devrimci proletarya hareketi özel olarak da komünist hareket bütün dünyaya yayýlan bu iki hareket kautskicilikin teorik hatalarýný tahlil edip ortaya koymadan edemez hele hiçbir zaman marksizmi önermeyen ama týpký kautsky ve takýmý gibi emperyalizmin çeliþkilerindeki derinliði ve meydana gelmesine neden olduðu devrimci bunalýmýn kaçýnýlmaz niteliðini örtmeye çalýþan pasifizm [sayfa 13 ve demokratizm akýmlarýnýn dünyanýn her yanýnda hâlâ çok yaygýn olmasý bu durumu daha da geçerli kýlmaktadýr bu akýmlara karþý savaþým burjuvazi tarafýndan aldatýlmýþ küçük mülk sahiplerini ve azçok küçük-burjuva yaþam koþullarýna sokulmuþ milyonlarca çalýþan insaný ondan kopararak kendine baðlamasý gereken proletaryanýn partisi için zorunludur v sekizinci bölümdeki kapitalizmin asalaklýðý ve Çürümesi üzerine bir-iki söz daha etmek gerekiyor kitapta daha önce belirtildiði gibi bugün kautskynin silah arkadaþlarýndan ve baðýmsýz alman sosyal-demokrat partisi[7 içinde reformist burjuva politikasýnýn baþlýca temsilcilerinden biri olan eski marksist hilferding bu konuda pasifist ve reformist olduðu açýkça ilân edilmiþ Ýngiliz hobsona göre geriye doðru bir adým atmýþtýr Ýþçi hareketinin bütününde görülen uluslararasý bölünme günümüzde iyice belirgin bir durum kazanmýþtýr ii ve iii enternasyonal Ýki akým arasýnda silahlý bir savaþým ve iç savaþýn sürdüðü gerçeði de ortadadýr kolçakýn ve denikinin rusyada menveþikler ve sosyalist-devrimciler tarafýndan bolþeviklere karþý desteklenmesi almanyada scheidemannin noskenin ve yandaþlarýnýn .inlandiyada polonyada macaristanda vb olduðu gibi spartakistlere[8 karþý burjuvaziyle birlikte hareket etmesi Öyleyse bu tarihsel ve evrensel olayýn ekonomik temeli neye dayanýyor bu kökler kuþkusuz kapitalizmin en yüksek tarihsel aþamasýný yani emperyalizmi karakterize eden asalaklýk ve çürümededir bu kitapta belirtileceði gibi kapitalizm bugün basit bir kupon kýrpma iþlemiyle bütün dünyayý soyup soðana çeviren özellikle v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý 13

[close]

p. 14

zengin ve güçlü bir avuç dünya nüfusunun onda-birinden azýný barýndýran ve [sayfa 14 yüzölçümleri en geniþ ve en abartýlmýþ ölçüye göre bile dünyanýn beþte-birinden daha az olan devleti ileriye geçirmiþ bulunmaktadýr savaþ-öncesi fiyatlara ve burjuva istatistiklere göre sermaye ihracý yýlda 8-10 milyar frank gelir getirmekteydi bugün bu miktar elbette daha fazladýr anlaþýlýyor ki saðlanan bu muazzam aþýrý kârlarla çünkü bu kârlar kapitalistlerin kendi ülkelerinin iþçilerinden sýzdýrdýklarý kârlarýn çok daha üzerindedir iþçi liderlerini ve iþçi aristokrasisini oluþturan bu yüksek tabakayý bozmak olanaklý olabilmektedir Ýleri ülkelerin kapitalistleri de dolaylý ya da dolaysýz açýk ya da maskeli bin türlü yola baþvurarak onu bozmaktan geri kalmamaktadýr yaþam tarzlarýyla ücretleriyle dünya görüþleriyle tamamen küçük-burjuva niteliði taþýyan bu burjuvalaþmýþ iþçi tabakasý ya da iþçi aristokrasisi ii enternasyonalin baþlýca desteði olmuþtur günümüzde de burjuvazinin baþlýca toplumsal askeri deðil desteðidir Çünkü bunlar iþçi hareketi içinde burjuvazinin gerçek ajanlarý kapitalist sýnýfýn iþçi uþaklarý labour lieutenants of the capitalist class reformizmin ve þovenizmin gerçek yayýcýlarýdýr proletarya ile burjuvazi arasýndaki iç savaþta bunlar kaçýnýlmaz olarak ve oldukça önemli bir sayýda burjuvazinin yanýnda komüncülere karþý versaillescýlarýn[9 yanýnda yer alýrlar bu olayýn ekonomik kökleri kavranmadýkça siyasal ve toplumsal önemi deðerlendirilmedikçe komünist hareketin ve önümüzdeki toplumsal devrimin pratik sonuçlarýnýn çözümüne doðru bir tek adým bile atýlamaz emperyalizm proletaryanýn toplumsal devriminin önbelirtisidir bu 1917den beri dünya ölçüsünde doðrulanmýþtýr [sayfa 15 6 temmuz 1920 n lenÝn 14 v Ý lenin emperyalizm kapitalizmin en yüksek aþamasý

[close]

p. 15

kapÝtalÝzmÝn en yÜksek aÞamasi[1 halki amaÇlayan bÝr deneme emperyalÝzm

[close]