p. 1

issn 2221-8432 ÀÇßÐÁÀÉÚÀÍ ÐÅÑÏÓÁËÈÊÀÑÛ ÒßÙÑÈË ÍÀÇÈÐËÈÉÈ ÁÀÊÛ ÑËÀÂÉÀÍ ÓÍÈÂÅÐÑÈÒÅÒÈ the actual problems of study of humanities interuniversity collection of scientific articles ¹2/2011 Ìÿúìóÿ 1997-úè èëäÿí íÿøð îëóíóð Èëäÿ 4 íþìðÿ ÷ûõûð Ðåäàêñèéàíûí öíâàíû baki rsul rza k 125 tel 596 21 44 4970625 5962144 e-mail mutarjim@mail.ru Áàêû 2011

[close]

p. 2

m mrahov 2/2011 ­ 2011 ­ 338 © 2011 © 2011

[close]

p. 3

2 2011 s.m bairova azrbaycan dillr universiteti baki r.behbudov küç 60 ttbq dlÇlyn bz msllr mÜasr ngls dlnd zaflk haqqinda açar sözlr dil siyasti tdris dili ana dili key words the language policy the education language the native language dilin intonasiya sistemind melodik vasitlrin arasinda aparici yer tutan tonun qalxib enmsi v onlarin arasindaki intervaldir l.r.zinderin sözlril desk melodiya intonasiyanin digr komponentlrindn daha çox cümlnin kommunikativ növünün nqli sual v tsdiq cümllrin ifadsin xidmt edir 1 s 274 melodik komponent daniiq aktinin üzvlnmsin v onun ayri-aryi hisslrinin laqlndirilmsin xidmt edir bu da sintaktik laqlr fonunda izafilik redundantliq kimi göstril bilr 2 daniiq ksiyinin sonunda tonun qalxmasi ümumi sual v ya fikrin bitmdiyini bildirir bunun ksin olaraq söylmin v ya cumlnin sonuna yaxin tonun enmsi onun ya müstqil mna ifad edn sintaktik vahid ya da hansisa bir mürkkb cümlnin bitdiyinidn xbr verir 1 s 272 f.veyslliy gör daniiq aktinda ss tonunun qalxib-enmsi onun melodikasini tkil edir tdqiqat iinin sonunda ld ediln nticlr ss tonunun hesablanmasindan asili olduundan bu i xüsusi diqqt tlb edir 3 s 177 fikrimizi sübuta yetirmk ücün misallara müracit edk /ð iz h:s n ð l:n there is a horse on the lawn Çmnlikd at var cümlsind sas tonun tezliyi balanicda 192 hs sonda is 128 hs-dir demli cümlnin vvli il sonu arasindaki interval 64 hs brabrdir /ai n him i know him mm onu taniyiram birsintaqmli cümlsind sas tonun hrkti enn istiqamtlidir maksimum ton tezliyi sintaqmin ikinci hecasinda 210 hs nisbtn aai göstrici is onun sonunda qeyd alinmidir 156 hs /ai n him ænd ai æm praud v him i know him and i am proud of him mn onu taniyiram v onunla fxr edirm cümlsi ikisintaqmlidir sintaqmlarda sas ton hrkti enn istqamtlidir birinci sintaqmda melodikliyin diapazon geniliyi 153-137 hs ikinci sintaqmda is 146-134 harasindadir lakin birinci sintaqmin sonunda sas tonun tezliyi ikinci sintaqmin sonundaki sviyyy çata bilmir /ai n ðæt hi wil km i know that he will come mn bilirm ki o glck mürkkb cümlsind maksimum ton tezliyi proqrediyent v terminal sintaqmlarin balanic mrhlsind qeyd alinmidir 165-140 hs sintaqmlarin vvli il sonu arasindaki ton intervali beldir 140:128 hs bax qr 1 4 s 1-2 3

[close]

p. 4

2 2011 /ai n it i know it mn bunu taniyiram nqli cümlsind ton tezliyi balanicda 192 hs sonda is 158 hs-dk enir txminn oxar mnzrni biz azrbaycan dilinin materialinda da müahid edirik cümllrin melodik komponentinin müqayissi d bu firkin düzgünlüyünü bir daha sübut edir /eirin mzmunu çox sad idi cümlsind tonun hrkti enn istiqamtlidir maksimum ton tezliyi sintaqmin balanicindaki hecalarinda nzr çarpir sintaqmin vvlind sas ton tezliyinin orta qiymti 168 hs sintaqmin sonunda bu qiymt maksimum ziflyir ­ v 122 hs bax qr 2 3 250 f 200 176 165 158 153 210 185 192 172 156 140 180 173 qrafik 3.1 150 162 154 144 146 148 133 137 128 136 128 142 140 134 100 50 /ð iz h:s n ð l:n /ai nu him /ai nu him ænd ai æm praud v him /ai nu ðæt hi wil km saitlr 0 sintaqmin 5 son vurulu saitind sas ton tezliyinin güclü ziflmsi bitkinlik intonasiyasinin sciyyvi xüsusiyytidir sas ton tezliyinin ziflmsi tkc vurulu sait daxilind deyil hm d bütün cüml boyu güclü dyiikliy mruz qalir v orta ton tezliyin nisbtd sintaqmin son vurulu saiti aai tezliklrd tlffüz olunur bax qr 1 .2 ngilis dilindki nqli cümllrin melodik tsvirinin nida cümllrinin melodik tsviril müqayissi göstrir ki sintaqmda vvlki heca nisbtn yüksk tezlikd tlffüz olunur msln ingilis dilindki /ha gd ju siz nec gözlsiniz cümlsind sas ton tezliyi yüksln-enn istiqamtlidir sintaqmin balanicinda nisbtn aai 190 hs ortasinda 206 hs sonunda is 156 hs ton tezliyi qeyd alinmidir bax qr 2 250 f 210 200 198 192 190 189 206 200 187 178 214 193 158 163 156 234 qrafik 3.2 150 100 /ai nu it /l liv ð ki a ju kmi /hau gud ju saitlr 50 0 4

[close]

p. 5

2 2011 a ju kmi are your coming siz glirsiniz cümlsind sas ton tezliyinin konturu yüksln istiqamtlidir sintaqmin balanicinda tezlik 189 hs brabrdir sonunda is bu göstrici 234 hs-dk artir tbii ki azrbaycanlilar bel cümllri shv olaraq son hecadaki saitin uzanmasi il tlffüz edirlr bu da interferensiyaya sbb olur /l liv ð ki long live the king cox yaayin kral nida cümlsind maksimum ton tezliyi balanicda 198 hs nisbtn aai qiymt sintaqmin sonunda özünü göstrir 163 hs nqli v nida cümllrind olduu kimi mr cümllrind d sas ton konturu yüksln-enn istiqamtlidir lakin nqli cümldn frqli olaraq mr cümlsind melodiklik zirvsi balanic mrhld yerlir v o nqli cümllrdki kimi kskin ziflmir bax qr 2 6 sas ton tezliyinin maksimum ziflmsinin sintaktik strukturla rtlnmdiyini ön plana çkn f.veyslli bununla bali bel yazir «melodik tsvird zirv balanicda v ya ortada yerl bilr lakin sas tonun ümumi hrkti enn istiqamtli olaraq qalir» 2 133 bu müdda bizim iimizd tam tsdiqini tapmidir yuxaridaki cümllrin hamisinda proqrediyent v terminal sintaqmlarda sas tonun hrkti enn istiqamtlidir lakin hr iki cümld tonun maksimum ziflmsi terminal sintaqmin sonundaki hecada qeyd alinmidir bax qr 1 2 kisintaqmli cümllrin melodik strukturunu müyynldirmk üçün sintaqmlarin sonluq hisslrini müqayis etmk vacibdir terminal sintaqmin sonuncu hecasi proqrediyent sintaqmin sonuncu hecasina münasibtd dqiq mövqe tutur v sas tonun maksimum ziflmsi mhz bu hecada qeyd alinir cüml daxilind sas tonun minimal göstricisi terminal sintaqmin sonuncu hecasinda qeyd alinmidir proqrediyent sintaqmin sonuncu hecasi bütöv cümlnin melodik strukturunda nisbtn d olsa yükskdir bax qr.1 2 terminal v proqrediyent sintaqmlarin sonluqlarinin qariladirilmasi göstrir ki terminal sintaqmin sonunda sas ton tezliyi xeyli aai olduu halda proqrediyent sintaqmda bu parametr ümumi cümlnin sas ton tezliyin yaxindir proqrediyent sintaqmlarin sonunda sas ton tezliyi terminal sintaqmin balanicina münasibtd dyikndir yni o yüksk brabr v ya aai ola bilr terminal sintaqmlar sonda tonun maksimum enmsil sciyylnir proqrediyent sintaqmlarin mütlq sonluunda sas ton tezliyi nisbtn yükskdir yni o ya otra nisbi qiymt yaxin ya da orta nisbi qiymtdn yükskdir bax qr 1 2 bellikl akustik thlil cüml intonasiyasinin melodik komponentini yani kild açib göstrmy imkan verir übhsiz ki bu üsulun ttbiqi xarici dilin tdrisind müsbt nticlrin ld edilmsin imkan verr dbyyat v qeyd 1 m 1979 2 veyslli f dilçilik ensiklopediyasi i cild baki mütrcim 2006 3 yadigar f veyslli fonetika v fonologiya msllri baki 1993 4 qeyd edk ki inglis dilçiliyind intonasiya termini altinda adtn tonun hrkti baa düülür bax o connor j.d and arnold g.e intonation of colloonial english longmans green and co ltd 1967 5 hmin mnbd intonasiya mnbyi kimi mna qrupu sense groups götürülür bax yen hmin sr s 3-4 6 veyslli f struktur dilçiliyin saslari studia philologica i cild baki thsil 2005 5

[close]

p. 6

2 2011 s.baghirova some aspects of applied linguistics redundancy in modern english summary the article deals with the redundancy of the types of communicative sentences having researched the article it becomes clear that redundant helps the articulation of the speech acts ryçi filologiya elmlri doktoru professor f.veyslli adu-nun alman dilinin fonetikasi qrammatikasi v tarixi kafedrasinin 10.01.2011-ci il tarixli iclasinin çixarii pr 04 redaksiyaya daxil olub 18.03.2011 6

[close]

p. 7

2 2011 r.c eyvazli filologiya üzr flsf doktoru am-nin salyan filiali salyan hri azrbaycan dlnd lnn bz antroponmlrn semantkasi v qrammatk formalarina dar açar sözlr antroponim semantika azrbaycan dilinin lüt trkibi key words anthroponym semantics vocabulary of azerbaijani azrbaycan dilinin lüt trkibi kimi antroponimiyasi da zngindir xs adlari sistemi olan azrbaycan antroponimikasinin mühüm bir qismini tarixi zrurt sbbindn qdim rb v fars mnli antroponimlr tkil edir antroponimlr is bir termin olaraq,müxtlif xs adlarinin toplamini bildirmkl xsin öz adini atasinin adini soyadini lqb v txllüslri ayamalari v b hat edir xs adlarinin aradirilmasi ­ antroponimika artiq dilçilikd xüsusi isimlri öyrnn onomastikanin ayrica bir sahsin çevrilmidir xs adlari bir trfdn frdi sciyy daiyirsa digr trfdn o ictimai mzmun v mna daimalidir axi ad insana cmiyyt içrisind grkdir ad hm d san nüfuz reputasiyadir gid ölr adi qalar adli-sanli adinanin yaramaq adini bdnam elmk kimi ifadlr el-bel glii gözl yaranmayibdir demk insanin adi özün brabr tutulur 12 s 277 el buna gör d gnc ata-analar uaqlarina ad qoyarkn cmiyytin zövqünü d sas tuturlar bu yerd mhur bir atalar sözü d aforizm kimi sslnir adi gözl olanin özü d gözl olar olan adlarinda sasn igidlik qoçaqliq mtinlik kimi iradi keyfiyytlr nzrd tutulursa qiz adlarinda is zriflik v inclik qnglik v gözllik kimi anlamlar sas götürülür tbii ki ata-analar öz övladlarina ilk növbd mnasi v mzmunu hr ks blli olan doma azrbaycan adlari qoyurlar msln olan adlari qorxmaz dönmz babk lkin elman elçin eln elad eldniz bahadir yalçin aydin altay eldar gündüz yaar nurlan kimi qiz adlari aygün günay qumru sevil gülr gültkin aytkin güntkin nc Ülkr günel aysel aydan aynur aytac lal bnöv nan kimi tbii ki azrbaycan antroponimiyasinda rb v fars dillrindn alinmi mnaca tutumlu son drc poetik sslnn kii v qadin adlari is böyük çoxluq tkil edir hr bir adin öz mna tutumu semantikasi vardir msln rbcdn alinmi aaidaki olan adlarinin mnasi ndir nahid ­ hddi-bülua çatmi yetkinlmi gnc asim ­ ismtli namuslu Üzeyir-güc qüvvt kömk yardim zair zaur ­ ziyartçi ziyart gedn frid ­ tk misilsiz tayi-brabri olmayan namiq ­ bzyn triflyn öyn cmil-qng göy çk teyyub teyyibxo yaxi xoa gln Ülvi ­ ali ulu yüksk uca cfr ­ kiçik çay irmaq arx vüsal ­ qovumaq sevgilisin çatma rad ­ doru yol göstrn gedn nicat yolu izlyn faiq ­ üstün olan gln Üstüngl müfiq ­ mehriban mhbbtli mrhmtli fqtli valeh ­ heyran mftun vurun v b yen rbcdn alinmi aaidaki qiz adlarinin mnasi ndir rid ­ yetkinliy kamilliy çatmi igid csur salam fxriyy-fxri rfli mnzur ­ baxilan nzr salinan arzu ediln zübeyd ­ gülümbahar xirda sari çiçk züleyxa ­ su priciyi gözl göyçk nahid ­ gnc cavan qiz yetimi qiz köksü tumurcuqlanan mfur ­ fv edilmi bailanmi lamiy ­ iarti parilti fq gözllik parlaqliq sid ­ xobxt bxtvr agün 7

[close]

p. 8

2 2011 fif ­ namuslu tmiz saf bakir lman sli lman ­ parildama iildama iildayan parildayan gözl-göyçk üzü göyçk mlaht ­ gözllik,duzluluq qnglik farscadan alinmi aaidaki qiz adlarinin mnasi ndir nrmin ­ zrif inc nrm-nazik qiz dilfruz ­ ürk yandiran sevimli sevindirn adlandiran dildar ­ könül alan gözl sevgili dilad ­ üryi ad könlü ad qlbi sevincl dolu dilbr ­ ürk aparan gözl sevgili azrin ­ odlu alovlu ölli qiilcim naznin ­ nazli ivli naz edn qmzli naznd ­ nazlanan naz vern nazli rövnk sli rounk rövn ­ aydin iiqli nurlu rounkdn yunanca roksana rusca svetlana adlari yaranibdir yegan sli yekqane ­ bir tk birc tkc zülfiyy ­ saçli saça mnsub olan nübar ­ ilkin uaq nübar vaxti dünyaya glmi uaq ilkin gülgün ­ gül rngi qizilgül rngind olan al gül kimi gülçin ­ gül drn çiçk toplayan gülbecrn gülara ­ çiçkl bzdilimi güll bzkli nzrin sli nsrin ­ nstrn çiçyi misir gülü a rngli rayihli da çiçyi nilufr ­ suzanbai çhrayi qirmizimtil rngli suda yaayan çiçk lotos gülzar ­ güllük çiçklik gülüstan slind gül üzar gülyanaqli gülyanaq gülüzlü farscadan olan olan adlari dilimizd nisbtn azdir msln hriyar ­ hökmdar padah adiman-ad insan sevincli mmnun mehman ­ qonaq müsafir müsafir srdar ­ komandan ba komandan dilsuz ­ ürk yandiran rvan ­ axan gedn hyat diri firdovsbaça cnnt behit bai azr ­ od ad açi frrux ­ mübark uurlu xobxt mirqilinc ahmar ­ iri zhrli ilan ahsuvar ­ ahin atli qvardiyasi atlilar baçisi mahir minici nümunlr verdiyimiz rb v fars mnli adlarimizin mnasi v poetik ahngin gör n qdr airan olduunu gördük v estetik zövq duyduq amma bir sira qiz adlari haqqinda bel düünüb dania bilmirik bel ki son illrd adverm sahsind bzi qaydasizliq da göz çarpir azrbaycan antroponimiyasi pirinsiplri il uyumayan bir sira qiz adlari meydana glib msln camal kmal lham tofiq tir kimi mgr gözlliyin ailin ilhamin uurun tirin d qrammatik cinsi olarmi görünür burada nn qrammatikani üstlyib bu kimi hallarda rb dilinin qrammatik xüsusiyytlrini nzr almaq lazimdir mlumdur ki türk dillrind o cümldn azrbaycan dilind cins bildirn kilçi yoxdur demli cins kateqoriyasi türk dillrin xas xüsusiyyt deyildir fars dili d bu qbildndir amma qrb avropa dillrind olduu kimi rb dilind d kii v qadin cinsi olmaqla iki qrammatik cins vardir qrammatik cins sözün kli lamtlrin v mnasina gör müyynldirilir qeyd etdiyimiz kimi olan adlarinin mzmununda igidlik comrdlik qiz adlarinda inclik ismt var bundan lav dilind müzkkr kii cinsi isimlrin xüsusi kli lamtlri olmadii halda münns qadin cinsi qrammatik cins bildirn bir sira kilçilr vardir ki bunlardan n çox ilnni t mrbut adlanan kilçidir.bzi hallarda müzkkr isimlr t mrbut yni ­ tun müxtsr oxuda ­ t kilçisi qbul edrk münns isimlr çevril bilr t mrbut kilçisindn siftlri müyynldirmk üçün d geni istifad olunur bu dil hadissi müyyn pe sahibini göstrn feili siftdn ml gln ad qruplu sözlrd daha çox ba verir msln arif ­ biln bilikli k.c ­ arif ­ eyni mnada q.c mahir-bacariqli qabiliyytli k.c ­ mahir eyni mnada q.c yaxud slim ­ salam eyibsiz nöqsansiz k.c ­ slim ­ eyni mnada q.c hmid ­ bynilmi seçilmi k.c ­ hmid ­ eyni mnada q.c v b bu qanunauyunlua haqli olaraq azrbaycan antroponimiyasinda da yüz illr boyu ml edilib v edilir lakin hmin qanunauyunluu qrammatik cins kateqoriyasi olmayan azrbaycan v fars dillrin aid xs adlarina amil etmk olmaz halbuki hazirda ninki ran firdovs nihal novruz mayis qnir elnur nur fidan prvin tipli htta qiz adlarindan düzldilmi reyhan sevil gülrux ulduz gülnar aynur fruz mahinur kimi qiz adlari da vardir son dövrd antroponimikamiza avropa mitindn elmira elmir elvira elvin elmin elmin aida amaliya tamilla esmira sli esmiralda hamlet zemfira tamara kimi adlar glmidir bllidir ki bel avropa antroponimlri mitimiz hm teatr,hm d 8

[close]

p. 9

2 2011 bdii dbiyyatdan daxil olmudur bu adlari biz verdi ekspir pukin lermontov molyer hüqo v b dahi sntkarlar bx etmilr burada diqqtimizi çkn balica cht budur ki bu adlardan bzilri mnc rb adlari olub avropa mitin ispan dilindn keçmidir tarixn ispan dili d rb dilinin güclü tsiri altinda olmudur bu baximdan molyerin iltdiyi elmira adinin etimologiyasi maraqlidir xs adi kimi azrbaycanda geni yayilmidir ad thrif olunmudur sli rbc `l-mira dir l ­ müyynlik artikli `mira is münnsd ahzad qiz xanim demkdir demli elmira da el ahzad xanim mnasindadir adin müzkkri is `l-mir yni elmirdir.mnasi ahzad olan hökmdar baçi demkdir ruscasi daha anlaiqli sslnir prins v prinsessa mrhum osman mirzyevin adlarimiz kitabinin düünclr mülahizlr bölümünd oxuyuruq bzn elmir olan adina tsadüf olunur bu da qiz adi elmiranin son saiti ixtisar olunmu variantidir el bilirlr ki ziz olan adina saitini artirmaqla ziz qiz adi yarandii kimi qiz adi elmiradan da son saiti atmaqla olan adi yaranir bel formal üsulla töryn elmirin heç bir mnasi yoxdur 12-292 fikrimizc mnasi vardir elmin v elmin adlarina da sözügedn adlar kimi açiqlama vermk olar rbcsi l min qorxusuz qorxmaz inanilmi sakit dinc olan demkdir span varianti `el-emin ­ elmin dir adin münnsi `l -min ispan variantinda `el ­ emina ­ elmina olmudur mnaca eynidir bs rb mnli adlarimizin düzldildiyi balica formalar modellr hansilardir bunlardan bzilrini aradiraq smi-fail v ismi-mfullar azrbaycan dili qrammatikasinda `ismi fail termini vzin `indiki zaman feili sifti termini ildilir.ndiki zaman feili siftlri ­ haqqinda daniilan vaxtda ba vermkd olan i v hrkt bildirn feili siftlr deyilir -an -n yan -yn kilçilri il düzlir.msln yazan müllim oxuyan tlb i görn fhl gözlyn ana smi-faillrin bir qismi tarixi inkiaf nticsind tam isimlmi isim mnasi ksb etmidir msln vaqif ­ xbrdar mlumati olan bilikli nazim ­ nizama salan nzm yazan air smi-fail söz birlmsind ikinci komponent diqqt edilsin ki burada `fail sözü rbc `subyekt i görn dolayisi il mübtda demkdir belc ismi-fail ­ n is edni i görni subyekti bildirn ad qruplu söz demkdir bellikl `fail modeli üzr feillrdn düzln xs adlari mhz subyekt mzmunu daidii üçün sasn bu model vasitsi il düzldillir `smi-mful da feilin zamani il laqdar olub `mful modeli üzr düzlir v feili siftin keçmi zamanini bildirir bu forma da sad feillrdn düzlir msln `habb ­ sevmk dost tutmaq ­ mhbub mhbub ­ sevgili sevilmi `asam ­ gümahsiz tqsirsiz olmaq pak tmiz olmaq msum msum mnsum mnsum ­ suçsuz günahsiz pak tmiz `nsara ­ kömk etmk qlb çalmaq mnsur mnsur ­ qalib qlb çalmi üstün glmi `fil modelind olub `mful a üzrind i icra ediln aid keyfiyyt bildirn siftlr hm müzkkr hm d münns sift kimi ildilir msln ltif ltif ­ yumaq mülayim xo gözl irin inc nazik zrif zrif ­ zrif inc qiz ncib ­ ncabtli yaxi nsildn olan rfiq rfiq ­ yolda ortaq rik kömkçi arxada ncim ­ ulduz hbib hbib ­ seviln sevgili dost hlim ­ yumaq xasiyytli mülayim qiz sakit dinc qiz rif rif ­ rfli mübark müqdds ncib sil nzif ­ pak tmiz nzir ­ bnztm nümun örnk xlil ­ dost yaxin yolda sevgili clil clil ­ böyük uca yüksk hörmt sahibi `fal sift modeli üzr düzln olan v qiz adlari cmal cmal ­ gözllik göyçklik gözl üz qng sift clal clal clalt-böyüklük ululuq zmt an-övkt `f al v `f la modellri üzr feillrdn rng bildirn siftlr düzlir birincisi müzkkri ikincisi münnsi bildirir msln smr smra ­ budayi qarayaniz hla ­ ala göz ala gözlü sevda ­ qaraca qiz hvs arzu sevgi göründüyü kimi smr slind olan adidir çünki `f al modeli il düzlmidir 9

[close]

p. 10

2 2011 sad feillrin msdr formalari rb dilçiliyind msdr i hal v ya hrktin adini bildirn feili isim olmaqla hm feil hm d isim xüsusiyytin malikdir feil kimi msdrlr d i hal v ya hrkt göstrir sl msdrlr mna etibari il azrbaycan dilindki döyüm vuruma gülm getm glm v b bu kimi feili isimlri xatirladir onlarin bzilrini nzrdn keçirk `falt ­ xyal xyalt ­ kölg kölglik qaralti slamt ­ salamat olma salamatliq saliq salam salamliq raft ­ etibar heysiyyt rf sahibi olma ncabt ­ nciblik sillik nzakt ­ naziklik inclik zriflik trbiy db ltaft ­ ltiflik inclik xoluq mülayimlik gözllik sdaqt ­ dostluq hd vfaliliq sadt ­ xobxtlik bxtvrlik agünlük `fu lt ­ qüdrt ­ bacarma bacariq qüvvt güc zor ixtiyar ru yt röya ­ görm görü yuxugörm yuxuda görüln ey nüsrt ­ yardim kömk zfr qlb öhrt ­ adsan taninma mhurlama zöhr ­ karvanqiran venera planet eq ilahsi `f al ­ frh ­ sevinm sevinc adliq ml ­ arzulama umma umu arzu dilk iddtli arzu frc ­ sevinm sevinc hali tskin tslli ylnc rf ­ öyünm fxr iftixar ululuq yüksk mrtb drc `fi lt ­ hikmt ­ hkimlik filosofluq flsf hkiman söz qismt-bölünmü ayrilmi pay hiss fikrt ­ düünm fikirlm düünülmü ey tfkkür möhnt­qm qüss drd ziyyt `fial visal vüsal ­ görüm qovuma çatma birlm ziyad ­ artiq çox sirac ­ çiraq iiq ml hilal ­ yeni ay aypara ay parçasi ncat nicat ­ qurtulma xilas olma azad olma fars dilindn alinmi xüsusi xs adlarinda da bu v ya digr qrammatik forma özünü göstrmkddir qrammatik formalar is müyyn qrammatik qaydalara sslanir bu qaydalarin qismn d olsa pozulmasi is dild uyunsuzluq yaradir misal üçün fruz adini alaq fruz fars dilind `fruxtn yandirmaq alidirmaq yandirib yaxmaq feilinin indiki zamaninin sasi olub `yandiran yandirib ­ yaxan demkdir adin sli `cahanfruz olub mnasi `dünyani iiqlandiran yni gündir cahan ­ fruz mürkkb ad olduundan zaman keçdikc iki müstqil ada ayrilmi ­ cahan v fruz qiz adlari yaranmidir bu semantik v qrammatik baximdan baa düülndir amma adin fruz varianti yox ndn ki qadin adi bildirn söz qadin cinsi kilçisi artirmaq özü d cins kateqoriyasi olmayan fars dili sözün rb dilinin qadin cinsi kilçisini nec ki dilfruz ürk yandiran yni `sevimli adini dilfruz kimi demk olmaz nihaldan nihal fidandan fidan düzltmk olmaz gülçin farsca `qol gül v `çidn drmk msdrinin kökü olan `çin sözlrindn düzlib qolçin gül drn çiçk toplayan anlamini verir gülçin in bir mnasi da `eir toplusu demkdir h cavidin ilk txllüsü d gülçin olmudur ad hm olana hm d qiza verilir dildar farsca `del ürk v `datn malik olmaq felinin kökü olan `dar sözlrindn düzlib `ürk aparan könül alan gözl sevgili demkdir dilara farsca `del ürk v `arstn bzmk feilinin kökü olan `ara sözlrindn düzlib `ürk bzyn qlb zint vern `ürkaçan könülaçan sevgili mnasindadir dilbr farsca `del ürk v `bordn aparmaq msdrinin kökü olan `br sözlrindn düzlib hrfi trcümsi `ürk aparan mcazi mnasi `gözl sevimli dir qdim insan sözü adi yadan ayira bilmirdi ad bir növ insanin özü v ya ruhu hesab olunurdu bu inam rqd v avropada geni yayilmidir böyüklrimiz adlar içindn ad seçrk biz hdiyy etmilr ki ona layiq olaq onu lyaqtl daiyaq mlimizl adi sani ucaldaq ad rtidir ­ deyib babalar çünki ada öhrt vern insanin özüdür qoy adimizla iimiz hmi mzmunca bir-birini tamamlasin ad bizi qaldirmaz biz adi qaldiraq.adimizin mnasini v gözlliyini hyatimiz boyu mnali ömürd tmiz dilklrd v anli mllrd yaadaq 10

[close]

p. 11

dbyyat 2 2011 1 azrbaycan dilinin izahli lüti i-iv cildlr baki 1966-1987 2 1977 3 arapçe-türkçe sözlük ankara akÇa 1992 4 türkc-azrbaycanca lüt baki 1992 5 1959 6 rb v fars sözlri lüti baki 1967 7 azrbaycan dbi dilind ilnnn rb v fars sözlrinin qisa lüti baki 1960 8 lkbrov f rb mnli qohun sözlr lüti baki 1991 9 mmmdov rb dili baki 1958 10 dil mdniyyti baki elm 1972 11 abdullayev b azrbaycan xs adlarinin izahli lüti baki 1985 12 mirzyev o adlarimiz baki 1986 13 sdiyev xs adlari azrbaycan dilinin orfoqrafik lüti baki 1960 14 hsnov h söz v ad baki 1984 15 haciyev t azrbaycanin qdim anomastikasina dair azrbaycan filologiyasi msllri ii buraxili 1984 r.j eyvazli about the semantics and grammatical forms of some anthroponyms using in the azerbaijani language summary the main part of azerbaijan anthroponomy which is the system of person s names is anthroponyms of arabic and persian origin because of historical necessity on the one hand person s name must express his deeds on the other hand it must express social content and meaning the name is necessary for person in society but there is some irregularity in calling names in this article has been shown the main forms of formation of arabic and persian origin names noun and verb roots ryçilr filologiya elmlri namizdi y.dadali pedaqoji elmlr namizdi dosent b.nsirov am-nin salyan filialinin humanitar fnlr v tdrisi metodikasi kafedrasinin 15.03.2011-ci il tarixli iclasinin çixarii pr 06 redaksiyaya daxil olub 02.05.2011 11

[close]

p. 12

2 2011 .z lyeva baki r.behbudov küç 60 açar sözlr nitq rituali modal ifadlr etik ifadlr nitqin müvffqiyytsizliyi nitq dialoqu nitq vasitlri adekvat inkiaf praqmatika implisit eksplisit a a words speech ritual modal phrases ethical phrases communicative failures dialogue of speech units of speech adequate development pragmatics implicit explicit ways of expressions c 1 c 2 1 «-» » 2 3 c c 1 2 3 c 4 c 5 6 c c c c c c 12

[close]

p. 13

2 2011 c c c c c 4 37 c c c 3 294 «» «» c c c 13

[close]

p. 14

2 2011 think ­ believe ­ suppose imagine i m afraid i fear i dare say c i must say i must confess the fact is i suppose i m too english s.maugham c but i cannot imagine any animal running home to him once it got away j.r.r.tolkien for myself i believe that he was here and was in danger j.r.r.tolkien ­ c c i suppose we haven t lost more than two days by my short cut through the forest j.r.r.tolkien i do not know but i fear the worst j.r.r.tolkien h may tell others that i am afraid of i don t suppose they are far away j.r.r.tolkien c think «i m afraid» i don t think at present he quite knows whether he has left or not i think he would regard himself as officially not having left her i.murdoch c i m afraid there s an awful lot you don t understand k.amis c i m afraid i fear c i must confess i find that sort of things rather horrifying j.osborne ­ but how s your poor mother i do hope she is a little better douglas shook his head i m afraid not he said i murdoch -« c » « » c c c c ö lovely day isn t it ­ isn t it beautiful i mean he hasn t been feeling the strain of things a bit has he he seemed rather strange in his manner just now p.wodehouse « ?»-« ?» 14

[close]

p. 15

2 2011 c sorry i m being terribly muddling for you aren t i it s a place called neal s yard j.jones « » we were at school together weren t we bertie p.wodehouse rather c pretty c c c a bit c sort of just rather c c pretty if you ve no word of your own it s rather pleasant to regret the passing of someone else s j.osborne you see i m pretty dependent on the old boy if he cut off my allowance i should be very much in the soup p.wodehouse c i ve wanted him for years and that gives me a sort of right doesn t it j.murdoch c it was still fairly early by the sun something between nine and ten j.r.r.tolkien nümunlr göstrir ki müxtlifsistemli dillrd kommunikativ akt prosesind qtiliyin zifldilmsi müsahibin kommunikativ maraina xll gtirilmmsi üçün müxtlif leksikqrammatik vasitlrdn istifad olunur aradirmalar nticsind bel blli olur ki nitq etiketlri müxtlifsistemli dillrd müxtlif qliblrdn istifad olunmasi il sciyylnir azrbaycan dilind olduu kimi ingilis dilind d nitq etiketlri müxtlif funksiyalari yerin yetirs d onlarin janr eyniliyi akardir y 1 2005 .126-131 2 1992 3 1974 4 «!» 1982 5 1984 o 15

[close]