Лявон Карповіч Біблейскія гісторыі, ілюстраваныя паштовымі маркамі

 

Embed or link this publication

Description

Зьмест Бібліі Новага Завету ілюструецца паштовымі выданьнями розных краін сьвету з кароткімі каментарамі

Popular Pages


p. 1

Лявон Карповіч Біблейскія гісторыі Новага Запавету, ілюстраваныя паштовымі маркамі Луна – Воля

[close]

p. 2

2 Зьмест Біблія і філятэлія ........................................................................................................ 4 Нараджэньне Маці Божай.......................................................................................... 6 Шлюб Найсьвяцейшай Панны Марыі..................................................................... 10 Дабравесьце.............................................................................................................. 13 Сустрэча Марыі і Елісаветы .................................................................................... 15 Нараджэньне Сьвятога Яна Хрысьціцеля ............................................................... 17 Нарадзіўся вам сёньня Збаўца ................................................................................. 19 Пастухі - першыя наведвальнікі Ісуса..................................................................... 22 Ахвяраваньне Дзіцятка Ісуса ў Сьвятыню.............................................................. 25 Пакланеньне мудрацоў ............................................................................................ 29 Уцёкі ў Егіпет........................................................................................................... 32 Мадонна - мая Спадарыня. ...................................................................................... 36 Маленькі Ісус у Храме ............................................................................................. 39 Трыццаць гадоў схаванага жыцьця ......................................................................... 42 Абразы Маці Божай ................................................................................................. 46 Ян Хрысьціцель у пустынях .................................................................................... 52 Хрышчэньне Ісуса Хрыста ...................................................................................... 54 Пакліканьне першых вучняў ................................................................................... 59 Цуд у Кане Галілейскай ........................................................................................... 61 Хрыстос і самаранка ................................................................................................ 63 Цудоўны лоў рыбы................................................................................................... 65 Вылячэньне паралізаванага ў Капэрнаўме.............................................................. 67 Нагорная Пропаведзь............................................................................................... 68 Хто больш палюбіць, таму больш даравана ........................................................... 73 Ісус сунімае буру на моры ....................................................................................... 75 Ўваскрашэньне дачкі Яіра ....................................................................................... 77 Сьмерць Яна Хрысьціцеля....................................................................................... 78 Памнажэньне хлябоў і рыб ...................................................................................... 81 Хаджэньне па водах ................................................................................................. 83 Ключы Царства Нябеснага ...................................................................................... 85 Пераўтварэньне Ісуса............................................................................................... 87 Дынарый кесара ....................................................................................................... 90 “Хто без граху?”....................................................................................................... 91 Вылячэньне сьляпога ............................................................................................... 93 Добры Пастыр .......................................................................................................... 95 Хрыстос у доме Марфы і Марыі ............................................................................. 96 Прыпавесьць пра міласэрнага Самараніна.............................................................. 99 Прыпавесьць пра прапалую авечку........................................................................101 Прыпавесьць пра марнатраўнага сына..................................................................102 Цуд са статырам ......................................................................................................105 Ісус бласлаўляе дзяцей............................................................................................106 Прыпавесьць пра сьляпых ......................................................................................108 Прыпавесьць пра працаўнікоў на вінаградніку .....................................................110 Ажыўленьне Лазара ................................................................................................111 Лекар целаў і душаў ................................................................................................113 “Хто мае вушы, каб чуць, няхай чуе!” ...................................................................115 Прыпавесьць пра куколь.........................................................................................116 Уезд Ісуса ў Ерусалім .............................................................................................117 Праклён бясплоднай смакоўніцы ...........................................................................119 Апошняя вячэра ......................................................................................................121

[close]

p. 3

3 Маленьне ў Гефсіманскім садзе .............................................................................125 Арышт Ісуса Хрыста...............................................................................................127 Via Dolorosa.............................................................................................................130 Ісус прысуджаны да сьмерці ..................................................................................134 Ісус бярэ Крыж на плечы........................................................................................138 Ісус у першы раз падае пад крыжам.......................................................................139 Ісус сустракае Маці.................................................................................................141 Сымон Кірынеянін дапамагае Ісусу несьці крыж .................................................142 Вераніка выцірае твар Ісуса ...................................................................................143 Ісус падае ў другі раз ..............................................................................................145 Ісус суцяшае жанчын Ерусаліма ............................................................................146 Ісус падае ў трэці раз ..............................................................................................147 Зь Ісуса зьдзіраюць адзеньне..................................................................................148 Ісус прыбіты да крыжа ...........................................................................................150 Ісус памірае накрыжы.............................................................................................152 Зьняцьцё Ісуса з крыжа...........................................................................................156 Пахаваньне Ісуса ў грабніцы. .................................................................................159 Сашэсьце Ісуса Хрыста ў пекла .............................................................................161 Хрыстос уваскрэс! ..................................................................................................163 Плашчаніца .............................................................................................................168 Сьцяг у руках Хрыста .............................................................................................170 Сустрэчы з Уваскрэслым Хрыстом........................................................................173 Апосталы ................................................................................................................. 178 Ушэсьце Гасподняе.................................................................................................180 Сыходжаньне Сьвятога Духа .................................................................................182 Апостал Андрэй ......................................................................................................184 Камень веры ............................................................................................................187 Апостал Павал.........................................................................................................192 1.Фарысэй Саўл..................................................................................................192 2. Пераўтварэньне Саўла ...................................................................................194 3. Першае мэсійнае падарожжа Апостала Паўла..............................................196 4. Другое мэсійнае падарожжа апостала Паўла ...............................................199 5. Трэцяе падарожжа апостала Паўла................................................................201 6. Падарожжа Апостала Паўла ў Рым і апошнія гады жыцьця ........................203 Марыя Магдаліна....................................................................................................207 Усьпеньне і Ўшэсьце Багародзіцы .........................................................................210 Чатыры Эвангеліста і іх сымбалі ...........................................................................213 Сьвяты Мацьвей, Апостал і Эвангеліст .................................................................216 Эвангеліст Марк......................................................................................................218 Эвангеліст Лукаш - летапісец міласэрнасьці.........................................................221 Сьвяты Ян - Эвангеліст і Апостал любові .............................................................224 Адкрыцьцё...............................................................................................................229 І. Зьява Хрыста Яну Эвангелісту на Патмасе ...................................................229 ІІ. Прароцкае бачаньне.......................................................................................230 ІІІ. Лёсы чалавецтва ...........................................................................................231 ІV. Пачатковыя бедзтвы і вайна анёлаў з цмокам .............................................234 V. Апошні суд ....................................................................................................236 VI. Выратаваньне ...............................................................................................238 Эпілёг ......................................................................................................................240 Крыніцы ..................................................................................................................242

[close]

p. 4

4 Біблія і філятэлія Наказваю вам: любіце адзін аднаго (Яна 15:17). Усё Пісаньне боганатхнёнае і карыснае для навучаньня, для выкрыцьця, для выпраўленьня, для настаўленьня ў праведнасьці, каб быў дасканалы Божы чалавек, да ўсякае добрае справы падрыхтаваны (Другое да Цімафея 3:16,17). Сьвятое пісьмо зьмяшчае праўду пра Бога і праўду пра чалавека і паказвае дзеі чала- вецтва праз адносіны з Богам. Кнігі Сьвятога Пісаньня, якое складаецца з Старога і Новага Запаветаў, маюць агульную назву “Біблія”. Назва паходзіць з грэцкай мовы і азначае ў перакладзе “кніга”, якая зьяў- ляецца найбольш важнай з усіх кніг, проста “Кніга Кніг”. Сапраўды, Біблія зьяўляецца адной з найважнейшых кніг у гісторыі сьвету, і не толькі ў сэн- се духоўным, але і літаратурным, гістарычным і сацыяльным. Няма ніякіх сумневаў, што для многіх людзей Біблія зьяўляецца свайго роду жыцьцёвай інструкцыяй, своеасаблівай кнігай псыхалягічнай, філязофскай, унівэр- сальнай. Для мільёнаў людзей Біблія была і застаецца крыніцай вечнай ісь- ціны і мудрасьці, вучыць любіць і дараваць. Паводле дадзеных Уікліф Глябальны Альянс Біблія даступная для чы- таньня ў 471 мове - гэта родная мова прыкладна 4,8 мільярдаў чалавек. Першы пераклад Старога Запавету, зроблены ў трэцім стагодзьдзі да на- шай эры. На сёньняшні дзень Новы Запавет перакладзены на 1223 мовы, а часткі Бібліі – яшчэ на 1002. Пасьля ўзьнікненьня хрысьціянства стандар- тным перакладам Бібліі на лацінскую мову, якая выкарыстоўвалася ў наба- жэнстве, стала Вульгата, пераклад, зроблены Сьвятым Еранімам у 382-406 гадах. У 1970 годзе пошта Парагваю выпусьціла марку, на якой зьмешчаны відарыс карціны Альбрэхта Дзюрэра “Сьвяты Еранім у пустыні”. З гэтай нагоды быў зроблены прыгожы картмаксімум Рэпрадукцыю карціны мастака Мэрызі да Караваджа Мікеланджэла “Сьвяты Еранім” зьмясьціла на марцы пошта Мальты ў 2007 годзе Першая друкаваная Біблія - гэта Біблія Гутэнбэрга - надрукавана ў 14521455 гады ў Майнцы Іяганам Гутэнбэргам. Марка пошты Злучаных Штатаў да 500-годзьдзя Бібліі Гутэнбэрга, выдадзеная ў 1952 годзе

[close]

p. 5

5 Наш знакаміты зямляк Францыск Скарына з Полацку ў 1517 г. у Празе арганізаваў друкарню, пераклаў на тагачасную беларускую мову, напісаў прадмовы і на працягу 1517-1519 гадоў надрукаваў 22 кнігі Бібліі. Скарына друкаваў Біблію як з рэлігійнымі так і з асьветніцкімі мэтамі, пра што піша ў прадмове: “дедтем малым початок всякое доброе наукы, дорослым помножение в науце, мужем моцное утверьжение”. Сваё выданьне Скарына ўпрыгожыў 52 гравюрамі, выкананымі ім. Таму вельмі слушна Беларуская пошта выдала ў 1997 годзе сэрыю з чатырох марак, прысьвечаную Францыску Скарыне і яго Бібліі Слушна было б, каб да 500 – гадовага юбілею было зроблена паштовае выданьне з усімі Скарынаўскімі гравюрамі. Гэта быў бы ня толькі знак павагі, але і сьветны падарунак філятэлістам усяго сьвету. Дарэчы, першы поўны пераклад Бібліі з арыгінальных моў на польскую мову - гэта Біблія Брэсцкая з 1563 г. Як па перакладах так і па тыражы Біблія, сярод іншых кніг, ня мае сабе роўных. Таму Біблія аказвала і аказвае вялізарны ўплыў на чалавечую гісторыю, культуру і мастацтва. На пачатку было Слова. Слова запісана ў Кнігу, а Кніга была супраць вы- яваў: “Не рабеце сабе куміраў і выяваў, і слупоў ня стаўце ў сябе, і камя- нёў з выявамі не кладзеце ў зямлі вашай, каб кланяцца перад імі, бо Я Гасподзь, Бог ваш” (Лявіт 26:1). Не магло быць іначай сярод паган- цаў, якія пакланяліся ідалам і прыносілі ім ахвяры. Абраны народ павінен быў быць верным Нябачнаму. І яўрэі не стварылі ніводнай выявы Бога. Пер- шыя сцэны біблейныя паўсталі ў Рымскай імпэрыі. Гэта былі ілюстрацыі Септуагінты – грэцкага перакладу Старога Запавету. Стары Запавет забара- няў тварыць выявы, а Новы Запавет не зьнімаў гэтай забароны. Але зьявіўся Бог-чалавек, Ісус, “выява Бога Нябачнага”. Гэта выклікала мажлівасьць стварэньня вобраза Бога. Яшчэ доўга цягнуліся споры, хоць многія казалі аб вялікім пажытку ад выяваў біблейных. “Што чытаньне дае вушам, тое маў- клівае малярства ставіць перад вачамі” казаў Сьвяты Базыль у 379 годзе, а яго- ны брат Сьвяты Георгій з Нысы скажа, што абразы замяняюць кніжкі, прыно- сячы гледачу тыя самыя карысьці. Але яшчэ доўгі час Кніга і выява не знахо- дзілі шляху да паяднаньня. Яно зьявілася пасьля Нікейскага і Халкедон- скага царкоўных сабораў і расквітнела ў Італіі эпохі Адраджэньня. Матывы Біблейныя можна распазнаць у творах знакамітых мастакоў і скульптараў, паэтаў і пісьменьнікаў, творах, якія сабраныя ў знакамітых му- зэях, галерэях і бібліятэках усяго сьвету. Біблія аказала вялікі ўплыў на мо- ву, якой размаўляем, на творчасьць музычную. Мы жывём у сьвеце, які ў значнай ступені стаў упарадкаваны праз культуру Біблійную. Выдадзена шэраг кніг, дзе сабраныя самыя знакамітыя творы мастакоў, ілюструючых Біблію. Здавалася б, навошта займацца зьбіраньнем і апі- саньнем, як паштовая марка ілюструе Біблейскія сюжэты. Але з дапамогай

[close]

p. 6

6 паштовых марак кожны жадаючы можа напісаць “сваю кнігу” з біблейскімі сюжэтамі, якая будзе рукатворнай і непаўторнай, бо немагчыма сабраць усе паштовыя маркі на Біблейскую тэму. Штодня паяўляюцца ўсё новыя выданьні, а папярэднія становяцца ўсё больш недаступнымі. Першая марка, прысьвечаная Божаму Нараджэньню, зьявілася 7 сьнежня 1898 года. Пошта Канады выпусьціла марку, на каторай адлюстравана карта сьвету з надпісам CHRISTMAS (XMAS 1898) Праца па складаньню калекцыі пакліча ў пошук, паспрыяе новым знаём- ствам і сяброўствам, паспрыяе пазнаваньню зьместу Кнігі, яго асэнсавань- ню, прывядзе да веры або ўмацуе ў ёй. Марка, уведзеная да штодзённага ўжываньня ў 19 ст., як доказ выкананьня паштовай аплаты. Але, адначасова з гэтым, гэта наклееная на пісьмо мініяцюра, разам з пісьмом і яго зьместам пераадольвае граніцы моў і культур, злучаючы людзей і народы. Варта зробіць спробу паказаць дзеі вызваленьня чалавецтва праз пашто- выя выданьні. Пакажам з дапамогай паштовых ма- рак доўгія дзеі збаўленьня, якія папярэдзілі нараджэньне, жыцьцё, дзей- насьць, сьмерць і паўстаньне зь мёртвых Ісуса Хрыста. Зробім гэта ня толь- кі для таго, каб з цікавасьці разгледзець мініяцюрныя малюнкі, якія по- шты розных краін абралі для сваіх выданьняў, але, каб як мага больш да- ведацца аб тым, што яны паказваюць т што нам хацеў сказаць аўтар. Толькі тады марка ня толькі забаўляе, але вучыць і выхоўвае. Нараджэньне Маці Божай Незадоўга да Нараджэньня Хрыста ў не- вялікім горадзе Галілейскім Назарэце жы- лі праведныя Ёакім з роду прарока і цара Давіда і Ганна з роду першасьвятара Ааро- на. Яны ня мелі дзяцей. А гэта ў тыя часы лічылася па- караньнем за грахі, так успрымалі іх стан суайчыньнікі. Аднак яны не губ- лялі надзеі на літасьць Божую і далі абяцаньне прысьвяціць Богу для слу- жэньня ў храме дзіця, калі яго пашле ім Гасподзь. Аднойчы старац Ёакім прыйшоў у Ерусалімскі храм, каб прынесьці Богу ахвяру. Але першасьвятар не прыняў ахвяру, бо лічыў Ёакіма нявартым гэтага з-за бязьдзетнасьці. У вялікім смутку Ёакім пайшоў у пус- тэльню, дзе са слязьмі маліўся Богу аб дараваньні яму дзіцяці. Ганна, даве- даўшыся што здарылася з мужам, таксама шмат і шчыра малілася. “Усё на зямлі прыносіць плод свой Богу; калі б у мяне было дзіця, я таксама прысьвя- ціла б яго Богу”. Не паспела яна так падумаць, як зьявіўся перад ёй анёл і сказаў: “Ганна, твая малітва пачута Богам. У цябе скора народзіцца дачка; цераз яе будзе дадзена выратаваньне усяму сьвету і назавеш ты яе Марыяй. Імя гэта азначае “Ўзвышаная”. Анёл зьявіўся і Ёакіму і сказаў: ”Бог прыняў малітву тваю і яўляе табе сваю мілату - жонка твая скора народзіць дачку Марыю, і народзінамі яе ўзра-

[close]

p. 7

7 дуецца ўся зямля. І вось табе знаменьне: ідзі да храма Ерусалімскага і там, ля Залатых варот, сустрэнеш жонку тваю, каторай павядомлена тое, што і табе”. У 1999 годзе пошта Ізраіля паказала на сваёй марцы рэпрадукцыю малюнка Дэвіда Робертса, на якім ён намаляваў Калодзеж Дзевы Марыі, што знаходзіцца ў цэнтры Назарэту вым верхнім куце правай сьцяны і ўвесь гэты ярус прысвечаны падзеям, якія напаткалі Ёакіма і Ганну - бацькоў Марыі, Маці Хрыста. Фрэскі цыклу “Жыцьцё Ёакіма і Ганны” уключаюць наступныя падзеі: - 1. Выгнаньне бязьдзетнага Ёакіма з храма. - 2. Ёакім сярод пастухоў. - 3. Зьвеставаньне Сьвятой Ганне. - 4. Ахвярапрынашэньне Ёакіма. - 5. Сон Ёакіма. - 6. Сустрэча ля Залатых Варот. У 1972 годзе пошта Арабскага Эмі- рату Аджман выпусціла ліст з шасьці марак, на якім адлюстраваны рэпра- дукцыі апошніх пяці фрэсак Сюды магчыма прыходзілі па ваду бацькі Марыі і Марыя. Ёакім паспяшаў у Ерусалім і сустрэў жонку ля Залатых варот. У 1992 годзе пошты Швецыі і Расіі ажыцьцявілі сумесны выпуск марак з рэпрадукцыямі ікон, на адной зь якіх паказаная сустрэча Ганны і Ёакіма У хрысьціянскай рэлігіі (праваслаўі, каталіцызьме, уніяцтве) абраз, ікона – гэта выявы Ісуса Хрыста, Богамаці і сьвятых, якія маюць культавае прызначэньне). Гісторыі Ганны і Ёакіма прысьвяціў свае творы Джота ды Бандонэ (італ. Giotto di Bondone, каля 1267—1337). “Сцэны з жыцьця Ёакіма і Ганны”, ён намаляваў на сьценах капэлы дэль Арэна (Скравеньі) у Падуі ў 1305 годзе. Пачынаецца апавяданьне ў ле- Момант сустрэчы ля Залатых Варот Ерусаліма паказаны на чацвёртай і шостай марках. Мастацтвазнаўцы пішуць, што ў гісторыі мастацтва цяжка знайсьці твор больш кранальны, чым гэта фрэска. На мосьце перад гарадскімі варотамі, нібы сьвятадзейнічаючы, урачыста і прымірэнча абдымаюць адзін аднаго двое старых, але яшчэ дужых людзей. Адчуваючы ўзаемную прыхільнасьць, яны адгадваюць пачуцьці і думкі адзін аднаго і адгукаюцца на іх. Тут сплятаюцца не целы, а душы. Па адной з ле- генд менавіта ў гэты момант была зачатая Марыя ад пацалунку мужа і жонкі. Але радасьць пагадненьня ўтойвае ў сабе рок у выяве загадкавай жанчыны ў чорным, якая стаіць трохі наводдаль ад іншых жанчын, што выйшлі насус-

[close]

p. 8

8 трач Ёакіму. Яна перасьцерагае і нагадвае, што бясхмарных радасьцей няма, і што за кожную хвіліну шчасьця будучыня адгоджвае нягодамі, прад- казвае слаўны, але трагічны лёс Мацi Божай. Магчыма таму на марцы пошты Кампучыі з 1985 года паказаны толькі гэты фрагмент фрэскі, на якім адсутнічаюць Ганна і Ёакім, а бачым толькі сьведкаў гэтай сустрэчы. Яе дапаўняе марка пошты Італіі (2003 г.), на якой паказа- ная хвіліна сустрэчы Ёакіма і Ганны і жанчына ў чорным. Выданьне прасьвечана 700-сотай гадавіне асьвячэньня царквы Сьвятой Марыі Міласэрднай у 1303 годзе папам Рымскім разьмешчана на марцы пошты Сьра Леонэ (1994 г.) Мастак паказаў, што нараджэньне Маці Божай адбылося ў асяродзьдзі бязьмернай любові, ў кругу анёлаў, якія клапаціліся пра яе з моманту яе нараджэньня. Багародзіца ў тысячу разоў часьцей сустракаецца на карцінах, чым у Біблейскіх тэкстах. Але марак, прысьве- чаных нараджэньню Марыі, адзінкі. Таму вельмі прыемна, што ў 1996 годзе пошта Рэспублікі Беларусь выпусьціла Блёк з маркай, на якой разь- мешчаны відарыс іконы, намаляванай Пятром Яўсеевічам з Галынца ў 1649 годзе “Нараджэньне Маці Боскай”. Ікона зьберагаецца ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі “Тым часам прайшлі пакладзеныя ёй месяцы, і Ганна ў дзявяты месяц нарадзіла і спытала спавівальную бабку: каго я нарадзіла? Адказала тая: дачка. І сказала Ганна: узвысілася душа мая ў гэты дзень, і паклала дачку. Паз некалькі дзён Ганна паправілася, і дала грудзі дзіцяці, і назвала яе Марыя”. “Протаэвангельле Якава” (Гісторыя Якава пра нараджэньне Марыі). Частка карціны Барталоме Эстэбана Мурыльё “Нараджэньне Найсьвяцейшай Багародзіцы” (Люўр, Парыж) Пад сьветла-карычневым балдахінам з зялёнай на карычневай падклад- цы драпіроўкай на пасьцелі пад чырвонай коўдрай, аблакаціўшыся на па- душкі, сядзіць Ганна ў сінім адзеньні і белай з чырвонымі затканымі палосамі намітцы. Побач стаяць служанкі з дарамі. Справа сядзіць Ёакім з кіем у руцэ. На пярэднім пляне – сцэна купаньня Маткі Боскай дзьвюма слу- жанкамі. Гэта адзіны падпісаны аўтарам твор сярод твораў 17 ст. на Бела- русі. Пётр Яўсеевіч намаляваў этнаграфічна дакладную карціну сялян- скага быту Магілёўшчыны. Але будзем памятаць, што Маці Боская нара- дзілася ў Ізраільскім горадзе Назарэце.

[close]

p. 9

9 У гэтым горадзе прайшло дзяцінства Марыі. У 1452 годзе Філіпіна Ліпі (італ. Filippino Lippi; 1457/58-18 красавіка 1504) стварае адну з лепшых сваіх карцін: тонда “Мадона з немаўлём і сцэны з жыцьця сьвятой Ганны” (Флярэнцыя: гал. Палаціна палац Піці). На марцы пошты Анцігуа і Барбуда (1966 г.) фрагмэнт карціны Бацькі Марыі Ёакім і Ганна адносіліся да яе не толькі як да сваёй дачкі, але і як да скарбу, абяцанага Богу. На левай сьцяне капэлы дэль Арэна (Скравеньі) у Падуі намаляваная ў шасьці сцэнах гісторыя Марыі, якая працягвае гісторыю Ёакіма і Ганны бацькоў Марыі - на процілеглай сцяне. Першыя дзьве фрэскі гэта: 1. Нараджэньне Марыі. 2. Уводзіны Марыі ў Храм. Яны адлюстраваныя на марках пошты Арабскага Эмірату (1972 г.) Справа Ганьне паказваюць загорнутую ў пялёнкі Марыю. “Нараджэньне Марыі”. Выданьне пошты краіны Аджман (1972 г.) У верасьні, менавіта гэтай залатой парой, адзначаецца сьвята Нараджэньня Прасьвятой Багародзіцы Марыі. Нараджэньне Дзевы Марыі маці Ісуса Хрыста не было падзеяй выпадковай, бо ёй была адведзеная важная роля ў ажыцяўленьні Боскай ідэі выратаваньня чалавецтва. Менавіта жанчына і паклала яму аснову і застаецца на ўсе часы носьбіткай духоўнасьці і чысьціні. Калі дзяўчынцы споўнілася тры гады, бацькі сабралі родных і знаёмых, адзелі Марыю ў сьвяточнае адзеньне і пайшлі ў Ерусалім. Калі яны падышлі да храма, насустрач выйшаў першасьвятар Захарыя ў суправаджэньні іншых сьвятароў. Ганна паставіла Марыю на першую ступеньку і хацела весьці яе за руку, але ўсім на зьдзіўленьне дзяўчынка сама ўзышла па пятнаццаці ступенях храме без дапамогі. Гэтай падзеі прысьвяціла выданьне пошта Балгарыі ў 1977 г. у сэрыі, ікон IX – XIX стагодзьдзяў На адной з марак адлюстравана ікона “Увядзеньне Багародзіцы ў храм”.

[close]

p. 10

10 “Увядзеньне Багародзіцы ў храм” рэпрадукцыю карціны Філіпа Ліпі на блёку пошты Лесота (1988 г.) Першасьвятар зразумеў, што гэта дзіцё незвычайнае і ўвёў яе ў “Сьвятое сьвятых”, куды ён сам мог заходзіць толькі раз у год для ахвяраваньня. У храме Марыя навучалася Сьвятому Пісаньню і рознаму рукадзельлю. Намаляваў Малалецтва Мадонны мастак Дэ Сурбаран Франсіска (1598 - 1664) паміж 1658 і 1660 гадамі. Пошта Расіі ў 1985 годзе выдала мар- ку з рэпрадукцыяй гэтай карціны Жыцьцё Прасьвятой Багародзіцы – гэта прыклад любові да Бога, любові да бліжняга, духоўнасьці. Яна – адзі- ная Дзева, душа якой не была абцяжарана ніводным грахом, ні на адзін момант. Паломнікі, пабыўшы ў Назарэце, сьведчаць, што неба там асаб- лівае, непараўнальнае ні з чым, яркаблакітнага колеру. Блакітны колер – сымбаль Божай Маці, яе чысьціні і духоўнасьці. Таму ўсе храмы ў яе гонар (асабліва драўляныя) прыгожага блакітнага колеру. Шлюб Найсьвяцейшай Панны Марыі Калі дзяўчынцы споўнілася 14 гадоў, першасьвятар сказаў ёй, што настаў час пакінуць храм, дзе яна правяла 11 гадоў, і ў адпаведнасьці з габрэйскім Законам павінна ўзяць шлюб. Сарамліва і пакорліва прасіла буду- чая Маці Божая, каб дазволена было ёй застацца ў храме і служыць Богу, бо паклялася ў вечнай чысьціні. “Але калі Бог хоча іначай, - сказала яна, - хай спаўняецца Яго сьвятая воля”. Першасьвятар, зьдзіўлены такім мудрым адказам, пераказаў яго ўсім сьвятарам для прыняцьця рашэньня. Галасы падзяліліся. Некаторыя лічылі, што, няма такога звычаю і таму не выпадае каб дзяўчынка засталася ў сьвятыні. І, нарэшце, што ў Ізраілі лічыцца грахом, калі жанчына не дае народу патомства. Другія былі такога меркаваньня, што нікога нельга прымушаць да шлюбу, асабліва гэта датычыцца Марыі, для якой, здаецца, у Бога ёсьць свае пляны. Яшчэ іншыя казалі, што трэба ў агульнай малітве прасіць Бога адкрыць Яго волю. Гэта прапанова ўсім спадабалася, таму ўсе сьвятары пачалі маліцца пры ўсіх людзях, як раптам пачуўся голас, каб першасьвятар склікаў усіх маладых людзей з племя Давіда. Кожны зь іх павінен прынесьці сухую пальмавую галінку. Чыя галінка зазелянее, той павінен быць нарачоным Марыі. Па закліку сабраліся маладыя людзі, кожны напі-

[close]

p. 11

11 саў на сваёй галінцы яго імя і аддаў першасьвятару. У 1972 годзе пошта Арабскага Эмірату Аджман выпусьціла сэрыю марак, на якіх адлюстраваны рэпрадукцыі фрэсак Джота ды Бандоне У 1982 годзе пошта краіны Антыгуа і Барбуда выдала прыгожы блёк з рэ- прадукцыяй карціны Рафаэля На гэтай марцы маладыя людзі аддаюць свае галінкі першасьвятару. Першасьвятар сабраў усе галінкі і паклаў на алтар. Калі прыйшлі назаўтра, то ўбачылі, што ні адна галінка не зацьвіла. Зноў сьвятары сталі маліцца і зноў пачулі голас з Сьвятая Сьвятых, што не хапае яшчэ аднаго ўдзельніка. Доўга шукалі, пакуль не знайшлі, Язэпа, які на пыньне, чаму не прыйшоў разам з іншымі, адказаў, што не лічыў сябе годным і, акрамя таго, пастанавіў жыць халастым. Але па загаду першасьвятара ён прыбыў у Ерусалім. Калі паўторна галінкі злажылі на алтар, менавіта яго галінка зацьвіла прыгожай лілеяй. Акрамя таго на галаву Язэпа села белая як сьнег галубка. Язэп быў вельмі зьбянтэжаны , але павінен быў паддацца волі Божай. Неўзабаве паклікалі Марыю, каторая з дзявочым румянцам падала руку нарачонаму. Так у прысутнасьці сьведак адбыліся заручыны. “Заручыны Марыі” (італ. Lo sposalizio della Vergine) – так называецца карціна Рафаэля Санці, якую ён намаляваў у 1504 годзе для капліцы Альбізініх (Albizzinich) у касьцёле Сан Франчэска ў Сіта дзі Кастэла (Città di Castello). Цяпер карціна знаходзіцца ў зборах Пінакатэкі дзі Брэра (Pinacoteca di Brera). У сярэдзіне бачым сьвятара, па левай старане – Мадонна і яе сьвіта з пяці жанчын з далікатнымі рысамі твару, поўнымі ўдзячнасьці. Справа Язэп з расьцьвіўшай галінкай і пяцёра мужчын, адзін зь якіх у роспачы і злосьці ломіць сваю галінку праз калена. Карціна напісана, калі Рафаэлю споўнілася усяго 21 год. Пошта Калюмбіі ў 1968 годзе разьмясьціла на марцы рэпрадукцыю карціны мастака Балтазара дэ Фігуэроа “Заручыны Сьвятога Язэпа з Сьвятой Марыяй”. Сьвяты Язэп трымае ў руцэ расцьвіўшую лілеяй галінку. Над усімі прысутнымі радасна лятаюць анёлкі “Заручыны Богамаці” (1613-1614) Майстра жыцьцярысу Багародзіцы, (Meister Des Marienlebens) зьмясьціла на сваёй марцы пошта Эмірату Рас эль

[close]

p. 12

12 Хайма. Гэта псэўданім нямецкага мастака позьняй готыкі, які працаваў у Кёльне ў 17 стагодзьдзі “Заручыны Марыі” – дэталь карціны Рафаэля марцы Віетнаму (1983 г.) дукцыю карціны на выдадзеным таксама адпаведным картмаксімуме са спэцгашэньнем. “Нараджэньне Ісуса Хрыста было так: па заручынах Маці Яго Марыі зь Язэпам, перш чым сышліся яны, выявілася, што Яна мае ва ўлоньні ад Духа Сьвятога. А Язэп, муж Яе, будучы праведны, не жадаючы зьняславіць Яе, хацеў употай адпусьціць Яе. Калі ж надумаў ён гэта, — вось, анёл Гасподні ў сьне явіўся яму і сказаў: Язэпе, сыне Давідаў! ня бойся прыняць Марыю, жонку тваю; бо зачатае ў Ёй ёсьць ад Духа Сьвятога; і народзіць Сына, і дасі Яму імя: Ісус, бо Ён уратуе людзей Сваіх ад грахоў іхніх” (Паводле Мацьвея 1:18-21). “…анёл Гасподні ў сьне явіўся яму і сказаў: Язэпе, сыне Давідаў! ня бойся прыняць Марыю, жонку тваю; бо зачатае ў Ёй ёсьць ад Духа Сьвятога” – на марцы Злучанага Каралеўства (2011г.) Пошта Румыніі выбрала для маркі (1966 г.) самую апошнюю працу мастака Эль Грэка “Заручыны Богамаці” (1600 г. Мастацкі музэй, Бухарэст) “Вясельнае шэсьце Марыі з Язэпам” на марцы пошты Арабскага Эмірату Аджман (1972 г.) з рэпрадукцыяй фрэскі Джота ды Бандоне Карціну мастак недакончыў: рука Язэпа, працягнутая ў бок Нявесты, за- сталася недамаляванай. Бачым рэпра- Шлюб за звычай адбываўся праз дзесяць - дванаццаць месяцаў пазьней. Пры вялікай прысутнасьці людзей у сьвятыні Ерусалімскай адбыўся гэты шлюб. Язэп ахвяраваў сваёй нарачонай агатавы персьцень на знак верна- сьці. Персьцень гэты і цяпер знаходзіцца ў катэдры Пэруджы.

[close]

p. 13

13 Дабравесьце Пасьля зару- чынаў да шлюбу Марыя жыла адна. У той час паслаў Бог Анё- ла Гаўрыіла ў горад галілейскі Назарэт да Марыі. “Анёл, увайшоўшы да Яе, сказаў: радуйся, Дабрадатная! Гасподзь з Табою; браславёная Ты сярод жанчын. А Яна, угледзеўшы яго, сумелася ад словаў ягоных і разважала, што б гэта бы- ло за вітаньне. І сказаў Ёй анёл: ня бойся, Марыя, бо Ты здабыла мілату ў Бога; і вось, зачнеш ва ўлоньні, і народзіш Сына, і дасі Яму імя: Ісус; Ён бу- дзе валадарыць над домам Якава вечна, і Царству Ягонаму не будзе канца. А Марыя сказала анёлу: як будзе гэта, калі Я мужа не знаю? Анёл сказаў Ёй у адказ: Дух Сьвяты сыйдзе на Цябе, і сіла Усявышняга ахіне Цябе; таму і вя- лікі і будзе названы Сынам Усявышняга; і дасьць Яму Гасподзь Бог пасад Давіда, бацькі Ягонага; і будзе народжанае Сьвятое назавецца Сынам Бо- жым; вось, і Альжбета, сваячка Твая, называная няплоднаю, і яна зачала сы- на ў старасьці сваёй, і ёй ужо шосты месяц; бо ў Бога не застанецца бясь- сілым ніякае слова. Тады Марыя сказала: вось, раба Гасподняя; хай будзе Мне паводле слова твайго. І адыйшоў ад Яе анёл” (Паводле Лукаша 1:26-38). “Ён для нас людзей і для нашага зба- веньня зышоў зь неба і дзякуючы Духу Сьвятому прыняў цела з Марыі Дзяві- цы і стаў чалавекам” – абвяшчае урачыста Credo, cфармуляванае на Нікей- скім і Канстантынопальскім Саборах у IV веку. Бог зьвяртаецца да Марыі, каб празь Яе рэалізаваць свой адвечны плян. Ча- кае Яе даверу. Дыялёг, які вырашыў лёсы сьвету, стаў адной з найпапуляр- нейшых тэмаў у хрысьціянскім мастацтве ўсіх часоў. “Дабравесьце” – малюнак з Армянскага рукапіснага Эвангельля 1280 г. на мініяцюрным лісце, выдадзеным поштай Грэцыі ў 2001 годзе Таямніца Увасабленьня, пачаткам якога ёсьць Дабравесьце, зьмяшчаецца ў сэрцы хрысьціянства. Адвечнае Слова, Сын Божы, сапраўдны Бог прыймае чалавечую прыроду, каб чалавек меў удзел у прыродзе Бога. Адбываецца гэта праз пасрэдніцтва Жанчыны, адаранай чалавечай свабодай. Рэпрадукцыя карціны “Дабравесьце” з раньніх работ Рафаэля Санці зьмешчана на прыгожым блёку сумеснага выпуску пошты Францыі і пошты Ватыкану, надрукаваным у 2005 годзе Алтарная карціна “Каранаваньне Богамаці” (1502-1503, Ватыканская пінакатэка) разам з прадзелай, куды ўваходзяць “Дабравесьце”, “Уводзіны ў Храм” і “Пакланеньне Вешчуноў” былі зьмешчаны ў царкве Сан Франчэска ў Пэруджы у капэле сям’і Одзі.

[close]

p. 14

14 “Дабравесьце” на марцы пошты Выспы Кука 1975 года. Рэпрадукцыя кар- ціны Барталаме Эстэбана Мурыльё (Bartolome Esteban Murillo). Музэй Прада, Мадрыд, Гішпанія Рэпрадукцыя карціны Эль Грэка “Дабравесьце” на марцы пошты Гвінэі Эк- ватарыяльнай, выдадзенай у 1972 г. “Дабравесьце” на паштовых марках краін Анцігуа і Барбуда (1991 г.) (карціна належыць пэндзлю Фра Анджэ- ліка) і Парагваю (1975 г.), рэпрадукцыя карціны Андрэа дэла Робі На карціне, напісанай у 1614 годзе, адсутнічаюць элемэнты архітэктуры, якія ёсьць на іншых карцінах. Тут усю карціну займаюць нябесныя постаці. Дабравесьце паказваецца як зьява па- надчасовая. Нават постаці Марыі і Анёла выцягнутыя, здаецца, што яны ўзносяцца ў паветра. Гэта яшчэ больш падкрэсьлівае надпрыродную прычы- ну зачацьця. Фігура Духа Сьвятога, зыходзячага на Марыю ў выглядзе га- лубіцы, становіцца цэнтральнай. Аточаны Ён бляскам, напамінаючым ясны агонь. На Ім канцэнтруецца ўвага, бо Ён вінавайца адбываючагася цуду. “Дабравесьце” на паштовай марцы Польшчы, надрукаванай у 1960 годзе Гэта дэталь прыгожага гатыцкага алтара працы Віта Ствоша ў Марыяцкім касьцёле ў Кракаве. Рэпрадукцыя карціны Эль Грэка “Да- бравесьце” на блёку пошты Мазамбіку, выдадзеным у 2001 годзе Эль Грэка, мастак родам з Крыту, зьяўляецца аўтарам не менш дзесяці

[close]

p. 15

15 карцін пад назвай “Дабравесьце”. Працаваў над сваімі карцінамі ў Вэнэцыі, Рыме і Гішпаніі. Яго карціны нельга зблытаць з працамі іншых мастакоў нават недасьведчанаму чалавекку. Праўда ёсьць такая, што пораўні лю- дзкі як і боскі памер таямніцы Дабра- весьця ўвесь час зьдзіўляе, прамаўляе да сэрца і зьмяняе тых, каторыя ве- даюць пра гэту таямніцу, над гэтай таямніцай задумваюцца, хочуць і гато- выя зьмяняцца. Але, ці хочам гэтага мы? Ці знаходзім мы для гэтага час? Сустрэча Марыі і Елісаветы “І ўстаўшы, Марыя ў дні тыя, пасьпяшалася ў нагорную краіну, у горад Юдаў, і ўвайшла ў дом Захара, і прывітала Елісавету. Калі Елісавета пачула вітаньне Марыіна, варухнулася дзіцятка ў чэраве ў яе; і Елісавета напоўнілася Духам Сьвятым, і ўсклікнула моцным голасам, і сказала: Дабраславёная Ты сярод жанчын, і дабраславёны плод улоньня Твайго! І адкуль гэта мне, што прыйшла Маці Госпада майго да мяне? Бо калі голас вітаньня Твайго дайшоў да слыху майго, варухнулася дзіцятка радасна ў чэраве маім. і дабрашчасная Тая, Якая паверыла, бо збудзецца сказанае Ёй ад Госпада” (Паводле Лукаша 1:39-45). Сустрэча Марыі і Елісаветы на марцы Парагваю (1971 г.). Рэпрадукцыя карціны мастака Барталамэўса Цайтблома (Bartholomaeus Zeitblom). І на марцы Нігера (1984 г.).рэпрадукцыя карціны мастака Даменіка Гірландайё Сьвяты Ян Хрысьціцель, які пазьней прадказваў прыход Збаўцы, зрабіў гэта першы раз у лоне сваёй маці. Яго ўзварухненьне паслужыла прычынаю, што Елісавета з дапамогай Духа Сьвятога распазнала ў Дзіцятку Збаўцу і укленчыла з пакораю перад Марыяй. Такім чынам Елісавета стала першым чалавекам, якая абвясьціла Божай Маці яе будучыню. Выява карціны Рафаэля “Сустрэча Марыі і Елісаветы” на блёку краіны Сэнт-Вінцэнт і Грэнадзіны (2012 г.) Cловы прывітаньня Елісаветы ўвайшлі ў склад вядомай хрысьціянскай малітвы, званай Песьня Найсьвяцейшай Багародзіцы. У адказ Дзева Марыя прамовіла велічны падзячны гімн, які пачынаецца са слоў: “…праслаўляе душа Мая Госпада, і ўзрадаваўся дух мой у Богу, Збаўцу Маім” (Паводле Лукаша 1:46-48). Дом Елісаветы і яе мужа Захарыі знаходзіўся ў Аін-Карыне (Вясна ў вінаградніку), сёньня маляўнічым прыгарадзе на захадзе Ерусаліма. Ён

[close]

Comments

no comments yet