Genckal 2018

 

Embed or link this publication

Description

2018 Genckal

Popular Pages


p. 1

GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ Yıl: 2018 Sayı: 5 Tanpınar ve Divan Şiiri Betül AKALIN Anayurt Oteli'nde Tanpınar İzleri Hazal ÖNCEL Necip Fazıl'ın Varoluş Çilesi Üzerine Nur KAYA Kudüs Bizimdir Abdurrahman VARAL

[close]

p. 2

GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ Adına İmtiyaz Sahibi Ömer PERÇİN Okul Müdürü KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ Yıl: 2018 Sayı: 5 Yayın Direktörü Ali BAYDAR alibaydar@hotmail.com Yayın Kurulu Ayhan ÇELEBİ Aysel TEMİZER Serkan ZENGİN Gülsüm AKIN Pelin YILMAZ AYAN Kemal GEDİK Yavuz ERSOY Grafik-Tasarım Serap KUCURAS Yazar Kadrosu (İsimler alfabetik sıralanmıştır.) Abdurrahman VARAL, Ali EDİNÇ, Betül AKALIN, Büşra KURAL, Deren Dila SARIKAYA, Doğa DEMİRBAŞ, Duygu SEZEK, Ebrar AKSAKAL, Egemen KILÇER, Emirhan TORAMAN, Emre Can İLHAN, Eren GÜRLEYİCİ, Fatma Ece ÖNEL, Fatma İrem AKAR, Feyza Berfin ŞENGÜL, Gamze TÜRKOĞLU, Gülendam Ülkü GÖK, Hazal ÖNCEL, Mert GÜRŞİMŞİR, Mina KARAMAN, Nazlıcan GÜNDOĞDU, Nur KAYA, Omay Dicle GÜNDOĞDU, Pelin BAL, Samet ACAR, Sena GÜRBÜZ, Tuğba KOÇ, Utku ÖZKAN, Zeynep ARSLAN Baskı Halitpaşa Cd. Bahçetepe Sk. No:3 Atalar - Kartal / İstanbul Tel.: (0216) 306 61 13 Fax : (0216) 387 34 75 www.servetmatbaacilik.com İletişim KARTAL ANADOLU LİSESİ Denizer Cd. Karabük Sk. No:10 Cevizli - Kartal / İST. Tel: 0216 352 11 05 Faks: 0216 305 64 36 www.kartalanadolu.meb.k12.tr * Tüm yayın hakları Kartal Anadolu Lisesi Müdürlüğüne ve yazarlara ait olup yazılar izinsiz yayımlanamaz. 04 ����������������������������������Anayurt Oteli'nde Tanpınar İzleri / Hazal ÖNCEL 06 ���������������������������������� Necip Fazıl'ın Varoluş Çilesi Üzerine / Nur KAYA 08 ����������������������������������������������������� Tanpınar ve Divan Şiiri / Betül AKALIN 09 ����������������������������������������������������������������� Bob Marley / Fatma İrem AKAR 10 �������������������������������������������������������������Freddie Mercury / Sena GÜRBÜZ 13 ����������������������������������������� Sokağın Dans Hâli / Omay Dicle GÜNDOĞDU 14 ��������������������������������������������������� Türkiye'nin İlk Barış'ı / Mina KARAMAN 16 ���������������������������������� Kült Film Denince: Papillon / Gamze TÜRKOĞLU 18 ����������������������������������������������������� The King's Speech / Doğa DEMİRBAŞ 19 �������������������������������������������������������������Münir Özkul / Emirhan TORAMAN 21 ��������������������������������������������������������� Damdaki Kemancı / Sena GÜRBÜZ 23 ��������������������������������� They Are Coming From Books / Mert GÜRŞİMŞİR 24 ������������������������������������������ Göğün Koynundaki Cehennem / Tuğba KOÇ 26 ��������������������������������������������������������������������������The Walls / Duygu SEZEK 27 ������������������������������������������������������������� Tam Ortasındaydı / Büşra KURAL 27 ������������������������������������������������������������������������������������ Ayna / Utku ÖZKAN 29 ���������������������������������������������Bakış Açınız Aynıydı / Gülendam Ülkü GÖK 30.......................Yılanı Öldürseler / Deren Dila SARIKAYA, Ebrar AKSAKAL 31 �����������������������������������������������Ağrıdağı Efsanesi / Nazlıcan GÜNDOĞDU 32........................... Lise Sonlara Kitap Tavsiyesi: Hayduklar / Ali BAYDAR 34 ����������������������������������������������������� Kudüs Bizimdir / Abdurrahman VARAL 35 �����������������������������������������������������������������������Deva / Abdurrahman VARAL 35 �������������������������������������������������������� Vatan Uğruna / Abdurrahman VARAL 36 ����������������������������������������������������������������� Unter Druck / Zeynep ARSLAN 36 ���������������������������������������������������� Gönlümdeki Pranga / Zeynep ARSLAN 37 �����������������������������������������������������������������������������������İmkânsız / Pelin BAL 37 �������������������������������������������������������������������������������Esir / Eren GÜRLEYİCİ 37 ���������������������������������������������������������������������������� Yankı / Eren GÜRLEYİCİ 38............................. Feyza Sultan Seyahatnamesi / Feyza Berfin ŞENGÜL 43 ����������������������������������Bozkırın Tezenesi: Neşet Ertaş / Egemen KILÇER * Reklamların sorumluluğu firmalara, yazılardaki görüşler yazarlarına aittir. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 3

bir sosyal faaliyet olan dergimizin beşinci sayısının hayırlı olmasını diliyorum. Yazımı güzel bir şiirle tamamlamak istiyorum izninizle: ayın velilerimiz, değerli öğretmen arkadaşlarım, sevgili öğrencilerim, GENÇKAL adı ile çıkardığımız; eğitim, bilim ve kültür içerikli dergimizin beşinci sayısında yine sizlerle birlikteyim. Eğitimin en temel amacı, öğrencilere birey olma niteliklerini kazandırmak ve bu bireyleri hayata hazırlamaktır. Araştıran, sorgulayan, düşünen ve üreten bir nesle ihtiyaç duyan dünyamız, yeni eğitim modellerinin ortaya çıkmasına imkân sağlıyor. Çocuklarımızı hayata en iyi şekilde hazırlamak için, onları okulda sosyal aktivitelerle buluşturmanın yanı sıra, sosyal yaşamda da şiirle, sanatla, sporla ve müzikle buluşturmak için aileler ve öğretmenlere önemli görevler düşmektedir. Bu sosyal aktiviteler sayesinde öğrencilerin müfredatta belirtilen kazanımların ötesinde nitelik kazanmalarına ve beceri geliştirmelerine ortam hazırlanır. Sosyal etkinlikte görev alan öğrenciler, çevresindeki insanlarla sağlam bir iletişim kurabilme yeteneğini kazanırlar. Yanlış anlamalardan doğan iletişim kazalarına uğramazlar. Özgüveni artan bireyler olurlar ve sorumluluk almaktan kaçınmazlar. Başarı başarıyı getirir. Öğrencilere, değişik sosyal etkinliklerle öz güven duygusu ve sorumluluk bilinci kazandıran eğitim kurumları, bireyleri hayata hazırlama konusunda büyük bir işlevi yerine getirmiş sayılırlar. Farklı etkinliklerde görev alan öğrencilerin, sosyal ve toplumsal olaylara karşı duyarlılıkları artar. İyiyi kötüden, yararlıyı zararlıdan ayırma becerileri gelişir. İş ve sosyal yaşamda başarılı olmanın en temel şartlarından birisi, kişinin içinde bulunduğu ortamda, çevresindekilerle uyumlu olmasıdır. Kaynaşma ve dayanışma ruhu içerisinde hareket edebilmek, nerede ve nasıl konuşup, nasıl davranacağını bilebilmek önemli özelliklerdendir. Bu özelliklerin kazanılmasında sosyal etkinliklerin önemi büyüktür. Bir yıl boyunca gerçekleştirdiğimiz sosyal etkinlikleri ve her alandaki başarılarımızı özetleyen, kendisi de Farkında olmalı insan… Kendisinin, hayatın, olayların, gidişatın farkında olmalı. Farkı fark etmeli, fark ettiğini de fark ettirmemeli bazen… Bir damlacık sudan nasıl yaratıldığını fark etmeli. Anne karnına sığarken dünyaya neden sığmadığını, ve en sonunda bir metre karelik yere nasıl sığmak zorunda kalacağını fark etmeli. Şu çok geniş görünen dünyanın, ahirete nispetle anne karnı gibi olduğunu fark etmeli. Henüz bebekken ‘dünya benim!’ dercesine avuçlarının sımsıkı kapalı olduğunu, ölürken de aynı avuçların ‘her şeyi bırakıp gidiyorum işte!’ dercesine apaçık kaldığını fark etmeli. Ve kefenin cebinin bulunmadığını fark etmeli. Baskın yeteneğini fark etmeli sonra. Azrail’in her an sürpriz yapabileceğini, Nasıl yaşarsa öyle öleceğini fark etmeli insan. Ve ölmeden evvel ölebilmeli. Hayvanların yolda, kaldırımda, çöplükte, ama kendisinin güzel hazırlanmış mükellef bir sofrada yemek yediğini fark etmeli. Eşref-i mahlukat (yaratılmışların en güzeli) olduğunu fark etmeli, ve ona göre yaşamalı. Gülün hemen dibindeki dikeni, dikenin hemen yanı başındaki gülü fark etmeli. Evinde 4 kedi, 2 köpek beslediği halde, çocuk sahibi olmaktan korkmanın mantıksızlığını fark etmeli. Eşine ‘seni çok seviyorum!’ demenin mutluluk yolundaki müthiş gücünü fark etmeli. Dolabında asılı 25 gömleğinin sadece üçünü giydiğini, ama arka sokaktaki komşusunun o beğenilmeyen gömleklere muhtaç olduğunu fark etmeli. Zenginliğin ve bereketin, sofradayken önünde biriken ekmek kırıntılarını yemekte gizlendiğini fark etmeli. Fark etmeli. Ömür dediğin üç gündür, Dün geldi geçti, yarın meçhuldür, O halde ömür dediğin bir gündür, O da bugündür. Dergimizin farkındalıklarımızı güçlendirmesi dileklerimle, eğitim ortamlarının kalitesinin artırılması amacıyla yapılan tüm aktivitelerde maddi manevi desteğini hiçbir zaman esirgemeyen velilerimize, bilhassa dergimizin çıkartılma sürecinde emeği olan öğretmen ve öğrencilerimize teşekkür ederim. Mutlu bir yaşam sürmeniz ümidiyle hepinize sağlık, afiyet ve üstün başarılar temenni eder, dergimizin beşinci sayısının hayırlara vesile olmasını dilerim. Mayıs 2018 Ömer PERÇİN Kartal Anadolu Lisesi Müdürü GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 4

Anayurt Oteli’nde Tanpınar İzleri Hazal ÖNCEL 4 Z ebercet, babadan kalma Anayurt Oteli’nin sahibidir. Otelde ortalıkçı kadın ve bir kediyle yaşamaktadır. Zebercet’in hayatı otelden ibarettir, tıraşı için bile berberi otele gelir. Günlerini otelde müşterileri gözlemleyerek, sessizlik içinde, kafasının içinden konuşarak geçirir. Fakat ‘Gecikmeli Ankara Treniyle Gelen Kadın’ bu sıradanlığı bozar. Otelde tek bir gece kalmış, çıkarken de bir hafta sonra tekrar geleceğini söylemiştir. Zebercet kadını ilk gördüğü andan itibaren ona vurulduğu için bütün bir hafta boyunca heyecanla yolunu gözler. Fakat kadın ne bir hafta sonunda gelir ne de kitabın sonunda. Bir haftanın sonunda gelmeyeceğini anlayan Zebercet’in hayatı büyük ölçüde değişecektir fakat biz bu yazıda ağırlıklı olarak bir haftalık bekleme sürecini, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Her Şey Yerli Yerinde şiiri ile yorumlamaya çalışacağız. HER ŞEY YERLİ YERİNDE Her şey yerli yerinde; havuz başında servi Bir dolap gıcırdıyor uzaklarda durmadan, Eşya aksetmiş gibi tılsımlı bir uykudan, Sarmaşıklar ve böcek sesleri sarmış evi Her şey yerli yerinde; masa, sürahi, bardak, Serpilen aydınlıkta dalların arasından Büyülenmiş bir ceylan gibi bakıyor zaman Sessizlik dokunuyor bir yerde yaprak yaprak… Biliyorum gölgede senin uyuduğunu Bir deniz mağarası kadar kuytu ve serin Hazların âleminde yumulmuş kirpiklerin Yüzünde bir tebessüm bu ağır öğle sonu. Roman, Zebercet’in gecikmeli Ankara treni ile gelen kadının az önce çıktığı odaya girmesi ile başlar. Zebercet odanın kapısını içerden kilitler. Kadının kaldığı odayı rahatsız edilmeden, sessiz ve gizlice izlemek istemektedir. Kadının bıraktığı eşyalara teker teker ve tekrar tekrar bakar. (…) Kadının bıraktığı gibi duruyordu her şey: yatağın ayakucuna doğru atılmış yorgan, kırışık yatak çarşafı, terlikler, sandalye, başucu masasındaki gece lambası, bakır küllükte bitmeden söndürülmüş iki sigara, tepside çaydanlık, süzgü, çay bardağı, kaşık, küçük bir tabakta beş şeker (…) Belki rüyalarındır bu taze açmış güller, Bu yumuşak aydınlık dalların tepesinde, Bitmeyen aşk türküsü kumruların sesinde, Rüyası ömrümüzün çünkü eşyaya siner. Her şey yerli yerinde; bir dolap uzaklarda Azapta bir ruh gibi gıcırdıyor durmadan, Bir şeyler hatırlıyor belki maceramızdan Kuru güz yaprakları uçuşuyor rüzgârda. Tanpınar şiirlerinde sıklıkla zaman ve mekân motiflerini işler. Zaman akıp gider fakat mekân sabittir. Hatta insanlar bile eşya kadar kalıcı değildir. Sanki kadın gittikten sonra her şey durmuş, odanın içinde zaman donmuş gibidir. Hiçbir şeye dokunmaz. Kadın otelden ayrılırken ışığı kapatmadığı için Zebercet de ışığı kapatmadan çıkar odadan. Odayı bozmamak için elinden geleni yapmaktadır, odanın ruhuna, büyüsüne zarar vermek istememektedir. Kitabın bu bölümünü Tanpınar’ın Her Şey Yerli Yerinde adlı şiirinden yola çıkarak yorumlayabiliriz: Şiirin üçüncü bendinde ‘Rüyası ömrümüzün çünkü eşyaya siner’ cümlesi geçmektedir. Yani ömür bir rüyadır, hayaldir. Fakat eşya, bu hayali somutlaştırır. Zaman her şeye hükmedebilir, eşya ve ona sinen anılar hariç. Nesneleri algılayışımızın içinde yaşanmışlıklar ve çağrışımlar vardır. Tanpınar’ın şiirinde vurguladığı masa sürahi ve bardak; Yusuf Atılgan’da yorgan, kırışık yatak çarşafı, terlikler, sandalye olarak karşımıza çıkar. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 5

5 Makale Zebercet, gecikmeli Ankara treni ile gelen kadından önce eşyalara, anlara bu kadar duyarlı değildir. Her zaman saati kaça kuracağını, berberin hangi gün geleceğini, market alışveriş bütçesini hesaplar. Aklında daima yapılacaklar vardır. Fakat Zebercet, kadının kaldığı odaya girdiğinde sanki Tanpınar’ın "Bir deniz mağarası kadar kuytu ve serin hazların alemi" diye betimlediği bilinçaltına ve arzularına da giriş yapar. Dediğimiz gibi Zebercet otelden fazla çıkmayan, içine kapanık, asosyal bir karakter. Gecikmeli Ankara treni ile gelen kadının bir hafta sonra tekrar geleceği düşüncesiyle daha önce gitmediği bir berbere gider, yeni bir takım elbise satın alır. Kendine çekidüzen vermeye başlar. Adeta Zebercet’in içinde yaşama katılma arzusu uyanmıştır. Bir hafta boyunca hiçbir eşyasına dokunmadığı, kimseye kiralamadığı odaya tekrar tekrar girer fakat yedinci günün gecesi kadın gelmez. Zebercet kadının çay içtiği bardağı eline alıp dokunmaya kadının yüzünü hatırlamaya çalışır. Fakat bir talihsizlik yüzünden bardağı elinden düşürür. Paramparça olur. Çay bardağının kırılması Zebercet’in de içinde bir şeylerin kırılma noktasıdır. Bundan sonra Zebercet’in hayatı git gide parçalanacaktır. Odadan çıkarken bir haftadır yanan ışığı söndürür. Buraya kadar kitabın kısa bir bölümünü ele aldık. Bundan sonra Zebercet daha fazla dışarı çıkmaya ve insanlarla pek de sağlıklı olmayan ilişkiler kurmaya başlar. Yalnızlığını paylaşabileceği ne bir dost edinebilir ne de bir sevgili. Bu yalnızlığa daha fazla dayanamaz, önce ortalıkçı kadını ve kediyi plansız bir şekilde tamamen anlık gelişmelerle öldürür. İyice tutunamamaya başladığında ise kendisini… Anayurt Oteli birçok yöntemle incelenebilir. Zebercet’in psikolojik rahatsızlıkları, sayılara takıntısı, annesiz geçirdiği çocukluğunun yarattığı eksiklikler, kadınlarla düzgün bir ilişki kuramaması, yine annesiz geçirdiği çocukluğuna ithafen otelin adının Anayurt olması ve buradan çıkmak istememesi tüm bunlar ayrı ayrı incelenebilir. Yazının başında belirttiğimiz gibi hedefimiz Tanpınar ve Atılgan’ın eserleri arasındaki bazı benzerlikleri yorumlamaktı. Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Yusuf Atılgan’ın bir dönem öğretmenliğini yapmasından ötürü bu düşünceyi sağlamlaştırabiliriz. Atılgan, Tanpınar’ın öğrencisi olmayı en büyük şansı olarak tanımlarmış: “Recaizade’den Proust’a, Gide’e, iyi müziğe atlayarak işlediği derslerin ve ara sıra özel konuşmalarımızın yazarlık mizacımda büyük etkisi olduğuna inanıyorum.” Belki de romanda geçen Ahmet ve Haşim isimleri de ekolün ustasına bir saygı duruşudur. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 6

Necip Fazıl'ın Varoluş Çilesi Üzerine Nur KAYA Necip Fazıl Kısakürek, Osmanlı İmparatorluğu’nun son demlerinde İstanbul’da dünyaya geldi. On iki yaşına geldiğinde annesinin hasta yatağından ettiği bir rica üzerine şair olmak istediğine karar verdi ve ilk şiirleri Darülfünun’da felsefe öğrenimi gördüğü yıllarda Yeni Mecmua’ da yayımlanmaya başladı. Felsefe öğrenimine Paris’teki Sorbonne Üniversitesinde devam etti. Burada sezgicilik akımının öncüsü Bergson ile tanışma ve daha sonra yöntemlerinden yararlanacağı Fransız edebiyatını yakından inceleme fırsatı buldu fakat yine burada benimsediği “bohem” yaşam tarzı hayatını kötü yönde etkiledi. K umar batağına saplanınca bursu kesildi ve yurda dönmek durumunda kaldı. İstanbul’a döndüğünde savruk yaşam tarzından ödün vermedi. İlk şiir kitabı “Örümcek Ağı” çıktığında takvimler 1925’i gösteriyordu, ona genç yaşta yakaladığı şöhreti getiren “Kaldırımlar” ise 1928’de çıktı. Her şey yolunda gibi görünse de Necip Fazıl, dur du- rak bilmeyen manevi bir arayış içerisindeydi ve bu arayışın bir neticeye ulaşmaması onun ru- hunda buhrana sebep oluyordu. Yaratılışta mana arayışı çetrefilli yollardan geçen şair, tatmin edici bir sonuca ancak 1934 yılında Nakşî şeyhi Abdül- hakim Arvasi ile tanışınca vara- bildi. 1934 senesinin Arvasi ile tanışmadan önceki kısmı belki de şairin ruhsal dalgalanmalarını en şiddetli yaşadığı, buhranının en yoğun şekilde kendini gösterdiği dönemdi. Nihayet- siz arayış, sonu hiçbir yere var- mayan metafizik düşünceler ve cevapları meçhul sorular bu za- manlarda “Çile” şiirini ortaya çıkardı. Necip Fazıl, 1962 tarihli şiir kitabına da adını veren “Çile” şiirini 1934’te varoluş buhranına bağlı bulantılarının sonuncularını ve en sancılılarını çekerken yazdı, yazdıktan ancak beş sene sonra yayınladı. Kendi ifadesiyle “benlik kazanını akıl kepçesi ile keşfetme uğraşının” sonuç vermemesinin ruhuna aşıladığı buhran ve sıkışmışlık hâli şiirin konusunu oluşturdu. Paris’teyken Fransız edebiyatından etkilenen şairin dizelerinde okura absürdizm akımının öncüsü Albert Camus’yü hatırlatacak unsurlar mevcuttur. Bunun sebebi, dizelerinde Camus’nün de yorumladığı Sisifos mitinde anlatılan türden bir çilenin gizlenmiş oluşudur. Yunan mitolojisinde Sisifos, geri yuvarlanacağını bildiği bir kayayı sonsuza dek tepeye taşımaya mahkûm bir ölümlüdür. Homeros, Odysseia’da onun cezasından “…Her iki kolu koskoca taşı destekliyordu ama tam tepeye varır varmaz birdenbire bir kuvvet taşı düşürüyor ve taş aşağıya yuvarlanıyordu.” (XI, 594) diye bahseder. Camus, Sisifos’a daha iyimser bir açıdan bakar. Ona göre Sisifos varoluşunun bu amacına ulaşması imkasız devinimden ibaret olduğunun bilincindedir ama bu durumdan şikâyet etmez. Camus’nün çizdiği mutlu portre, Necip Fazıl’da daha soluk ve kaotik bir iç dünyanın renkleriyle yorumlanmıştır. Onun Sisifos’unun nefesi tükenmiş ve beti benzi atmıştır, gücünün son kırıntılarıyla üstüne doğru gelen ağırlığa ayak diremeye çalışır. Necip Fazıl’ın çilesinin bir noktada Sisifos’un bitmeyen gayretiyle benzerlik taşıdığı yadsınamaz bir gerçektir. Kaldırımlar şairinin yaşama rağmen yaşama uğraşı ve Sisifos’un kayanın tepeye ulaşamayacağını bildiği hâlde durmaksızın taşıma gayreti birbirine paraleldir. Camus’nün mutlu Sisifos’u, Necip Fazıl’da huzursuz, fani dünyada sıkışıp kalmış bir ruh olarak ortaya çıkar. İki düşünce adamı bu noktada birbirinden ayrılsa da Camus Sisifos’unun temsil ettiği uyumsuz, Necip Fazıl’ınkine benzer türden varoluşsal bir sorunun öznesidir. Sonsuz bir döngü içinde varoluşunun ağırlığını kendi sırtında taşır fakat hâlinden memnundur. Necip Fazıl’ın temsil ettiği çilekeş Sisifos ise düşüncelerinin manevi ağırlığı altında bunalmış, zaman zaman da Akrep, nokta nokta ruhumu sokmuş Mevsimden mevsime girdim böylece Gördüm ki ateşte, cımbızda yokmuş Fikir çilesinden büyük işkence GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 7

7 Makale dizelerinde beyan edildiği gibi bizzat kendi aklının tasarılarından işkence görmüştür. Camus’ye göre Sisifos, beyhude çabasının bilincinde, ebediyet uğruna, şikâyet etmeden kayayı her defasında yeniden düzlükten tepeye çıkardığı ve bunu yaparken saçmalığın farkında olduğu, öz saçmalığını özümseyebilmiş ve ona ayak uydurabilmiş olduğu için mutlu olarak tasarlanmalıdır. Diğer yandan Necip Fazıl ise saçma fikrini asla tam olarak benimseyememiş ve sürekli Camus’ye göre yaşamın tek gerçeği olan saçmanın altında daha derin bir mana aramış, inkâr mekanizmasını devreye sokarak varoluşunu en derin katmanlarına dek irdelemiştir. Düşünce yoluyla tatmin edici bir anlama ulaşamaması onu saçmayı kabullenmekten kaçan herkes gibi uçsuz bucaksız bir bunalıma sokmuştur. Saçmalığı kabullenemeyen kişi Camus’ye göre felsefenin tek gerçek sorunu olan intihar konusunun öznesi hâline gelir ve onun felsefesinde iki çeşit intihar vardır. Bunlardan birincisi alışılageldik kendini öldürme metodudur, ikincisi ise kabaca hayatın saçma olmadığını tanrı fikrine sığınarak kanıtlamak ve kendini dine adamak olarak tabir edilebilecek felsefi intihardır. Necip Fazıl’ın dibe vurduğu 1934 yılında yavaş yavaş dine dönüşünün bu felsefi intiharın bir örneği olması muhtemeldir. Bu “intiharın” eşiğindeki Necip Fazıl, Camus’nün dengeleyici unsuru olarak görülebilir. Mite göre Sisifos da ölümlü bir insandır ve her insan gibi o da umutsuzluğa düşer, pes edip gitmek olanaklar dâhilindedir ama sonsuzluğa varma tutkusu onu, duygudurumu her ne olursa olsun, yerine çivi gibi çakar. Sonsuzluk düşüncesi güven ve mutluluk kaynağıdır. Diz çök ey zorlu nefs, önümde diz çök Heybem hayat dolu, deste ve yumak Sen, bütün dalların birleştiği kök Biricik meselem, sonsuza varmak dizelerinde Necip Fazıl’ın da bu ortak paydaya sahip olduğu görülebilir. Şiirin son dizesinde hayattaki yegâne gayesinin sonsuzluğa ulaşmak olduğunun altını çizen şair, ona ulaşmanın ancak “son”a ulaşmakla mümkün olacağını iletmeye çalışmış olabilir. Zira Sisifos, efsaneye göre sonsuzluğa ancak Ölüler Ülkesi’ni ziyaret ettikten sonra erişmiştir. Diğer bir varoluşçu çağdaşı olan filozof Jean Paul Sartre’a göre de bir şeyin anlamı olması için soncul olması şarttır. Çile şiirinde tesiri hissedilen bir diğer Fransız yazar varoluşçuluk akımının en önemli temsilcilerinden Jean Paul Sartre’dır. Ateşten zehrini tattım bu okun Bir anda kül etti can elmasımı Sanki burnum değdi burnuna “yok”un Kustum, öz ağzımdan kafatasımı dizelerinde adeta kendi kendine “Sartrevari varoluş bulantısı” teşhisi koymuştur. Mevzubahis hastalığın şiirine iyi geldiği inkâr edilemez, bu süreğen ve kusuşsuz bulantının ruhuna bindirdiği ağırlığı şiirinde eritmiş, duygu-durumunun hakikat merakıyla harmanlanışını incelikle işlemiştir. Necip Fazıl belli ki bu bulantıyı bir noktada sonuca erdirmiş ve o “bilinmez meşhur”a dair sır perdesini, kusuşu takiben düştüğü hakikat çukurunun içinden çıkar çıkmaz “Açıl susam!” diyerek aralamıştır. Necip Fazıl’ın çizgileri Sartre’ınkine nispeten daha belirsizdir ve bu belli belirsiz sınırların içerisinde mistik unsurlar hüküm sürer. Sartre’ın olaylara bakış açısı daha berrak bir noktadandır, Necip Fazıl’ın puslu tasvirleri onda en küçük birimine dek detaylandırılmış bir haritaya benzer ve bu haritada metafiziğe, özellikle bir tanrı figürüne yer yoktur. Sartre’ın bu kesinliğinin aksine Necip Fazıl daha sonraları cevabı dinde bulacağı devamlı bir arayış içerisindedir. Bulantının böyle sonlanması, insanın özgürlüğe mahkûm olduğunu ve onu kısıtlayan ya da yönlendiren hiçbir ulvî etki olmadığını savunan Sartre’ın görüşleriyle çelişir ve Camus’nün “felsefi intihar” tezine bir kez daha örnek sunar. Bu yazıda incelenen “Çile” şiiri ve varoluş arasındaki ilgi, Necip Fazıl’ın şiirinin beslendiği kaynakların yalnızca küçük bir kısmının araştırılmasıyla kurulmuştur. Onun eserlerinde çoğu kez kendi zengin iç dünyası, ustalıkla bir araya getirdiği dizelerde vücut bulur. Bohem döneminde mistisizm ve egzistansiyalizm unsurlarını iç içe kullanan Necip Fazıl’ın sonraki dönemlerinde şiirini ideolojisi doğrultusunda araçsallaştırdığı görülür. Bunda “Çile” şiirinde ve ruhsal buhran döneminde işlediği arayışını kendince sonuçlandırmasına bağlı zafer sarhoşluğunun etkisi kesindir fakat bunun şiirinin niteliğine olan etkisi tartışmaya açıktır. Anlamsızlıktan ve “saçma” fikrinden kaçış için seçtiği yöntem onu dar bir çembere sokmuş, şiirinin konusunu ve yöntemini kısıtlamıştır, şairin iki döneminin arasına keskin bir çizgi çizilmesinin sebebi yine bu seçimidir. Benimsediği ideoloji, yeni çevrelerden okurlar edinmesini sağladığı kadar bazı kitleleri de karşısına almasına sebep olmuştur. Her sanatçı gibi onun da sanatı ancak ideolojisinden bağımsız değerlendirildiğinde gerçek değerini gösterebilecektir. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 8

Tanpınar ve Divan Şiiri Betül AKALIN 8 Tanpınar, eski şiirin zevkine hocası Yahya Kemal sayesinde varmıştır. Bu ilhamla yol alan usta kalem edebiyatımızda zaman/rüya/hayal üçgeninde; dil ve üslup sağlamlığıyla kendini belli eden büyük eserler bırakmıştır. Şiirde mükemmeliyeti ve dil güzelliğini esas alan şair Yahya Kemal’in yolundan saf şiir anlayışında yürür. Tanpınar, divan şiirinin estetik dünyasında en çok Türkçenin aruza hâkim olduğu eserleri beğenir. Yahya Efendi’nin “Neler çeker bu gönül söylesem şikâyet olur.” mısrasına hayrandır mesela. Ona göre bu mısradaki Türkçe hâkimiyeti, hocası Yahya Kemal’e kadar gelen süreçte aruzla yol alan Arapça ve Farsça ile şekillen ağır dili unutturacak kadar Türkçedir. Divan şiirinde Yahya Efendi gibi Naili, Nef’i, Nedim gibi şairlerde karşısına çıkan böyle mısralarla divan şiiriyle arasındaki mesafeyi ortadan kaldırmıştır. Sonrasında aruz ölçüsüne karşı duruşunu da değiştirir. Çünkü aruz ölçüsü hocası Yahya Kemal başta olmak üzere güçlü şairlerin elinde musikinin, estetiğin ahengin adı oluyor, ait olduğu kaynağı unutturup Türkçeleşiyordu. Şiirlerinde musikiye çok önem veren usta şair şiirin sesini hiç susturmaz. Bu noktada ölçüyü önemser ve heceyi kullanır. Ama divan şiirinden aldığı zevkle aruz kalıplarının seslerini hecede duyurmuş ve mısralarında eski şiirin rüzgârını estirmiştir. Fetih günlerinin saf neşesini Aydınlanmış buldum tebessümünle dizeleri, aruz üstadı hocasını hatırlatır. Arap ve İran edebiyatı tesiriyle oluşan divan şiirinde zamanla şairler bu edebiyatları aşıp onların şairleriyle ve eserleriyle boy ölçüşecek hâle gelmişler hatta onlara kafa tutmuşlardır. Nitekim Baki: ”Öğrendi gazel tarzını Rum’un şuarası” diyerek Rum diyarı (yani Anadolu) şairlerinin gazel tarzını öğrendiğini dile getirir. Nedim de bir gazelinde şöyle der: İran zemine tuhfemiz olsun bu nev gazel İrgürsün İsfahana Sitanbul diyarını Her iki şair de Türkçe ifadeleri aruza uygulamada çok başarılıdır ki Tanpınar’ı da etkilemişlerdir. Tanpınar’ın edebi kişiliğinin temelinde şiir vardır. “Bende şiir esastır, ben orada genişlerim.” der. Kökleri mazide olan ve edebiyatımızda eski şiirin rüzgârlarını estiren üstadı Yahya Kemal sayesinde de geçmişe tutunur ve geleceğe doğru genişler. Şiir dışındaki türleri yazarken de şiire dayanır. Nesir, Tanpınar’ın kaleminde şiire dokunur, şiirle dokunur. İnsan, tabiat, eşya estetikle birleşir ve mısralardaki yerini alır. Her bir kelime kuyumcu titizliğiyle yerleşir yerine. Bu estetik zaman, rüya ve hayalle birleşir, sırlarını yayar dizelere. Gizemli bir şiir dünyası, yalnızlığıyla birleşir. Belki de yalnızlığı, en sevdiği özelliğidir: Aynaların ardında sır Yalnızlığın peşinde kuvvet Evet nihayet Bir adın kalmalı geriye Şiiri dilde rüya hâlini kurmak olarak da tanımlar. Şiirlerinde rüya hâllerini kurar ve zamanın her bir diliminde dolaşır. Onun bu şiir ikliminde dolaşırken de divan şiiri izleri karşımıza çıkar bazen. Kelimeler divan şiiri rüyasını çağrıştırır. Kelimelerden dizelere dizelerden bentlere genişlerken modern şiir anlayışına klasik unsurların GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ ustalıkla döküldüğünü görürüz. Bu akşam rüyamda Leyla’yı gördüm Derdini ağlarken yanan bir muma; İpek saçlarını elimle ördüm Ve bir kemend gibi taktım boynuma “Bu akşam rüyamda Leyla’yı gördüm” derken divan şiirindeki sevgiliyi, onun zülüflerini, Leyla ve Mecnun’u hatırlatır. Bir damla inciydi kirpiklerinde Aşkın ızdırapla dolu rüyası mısralarında divan şiirinin zarif imgelerini görürüz adeta. Bir de her iki örnekte bu izleri saran rüya motifini... Şiirin dış yapısını da içeriği kadar önemseyen Tanpınar, sağlam bir şiir yapısı için klasik şiir bilgisinin önemine inanmaktadır. Şiirleri de bu bağlamda şekli bir mükemmellik taşır. Yukarıda da belirtildiği gibi aruzu hiç kullanmadığı hâlde hece ölçüsünde aruzu duyurmuştur. Heceleri açık ve kapalı hecelerin uyumuna göre düzenleyip uygulama başarı işte bu klasik bilginin şiirinde ve üslubunda kendini göstermesidir. Bir garip rüya rengiyle Uyuşmuş gibi her şekil, Rüzgârda uçan tüy bile Benim kadar hafif değil. Başım sükûtu öğüten Uçsuz bucaksız değirmen; İçim muradına ermiş Abasız, postsuz bir derviş Ahmet Hamdi Tanpınar geniş bir zamandan “an” a varan bir şiir yolculuğu yapmış ve bir rüya hâli kurmuştur; mutludur, huzurludur. Üstadının açtığı yolda şiire kendi imzasını atmış, kendine özgü bir şiir rüyası oluşturmuştur.

[close]

p. 9

Bob Marley Fatma İrem AKAR 9 Müzik Still Love Me?, Terror ve Judge Not Me. One Cup of Coffee’yi Bobby Martell takma adıyla paylaşıyor. Fakat bu girişimi pek de başarıyla sonuçlanmıyor. Tabii Marley yoluna devam ediyor ve 1963’te Bob Marley, Bunny Wailer, Peter Tosh, Junior Braithwaite, Baverley Kelso ve Cherry Smith ‘’Teenagers’’ adında bir grup kuruyorlar. Prodüktör Caxsone Dodd ile tanışıyorlar ve grup yeni adını yani ‘’Wailers’’ı alıyor. Simmer Down adlı singleları Jamaika’da bir numaraya yerleşiyor. aşkı ağır bastı ve tekrardan müziğe dönüş yaptı. Marley ve arkadaşları Lee Perry ve onun stüdyo grubu “The Upsetters” ile bir araya geldiler. Perry ile bu anlaşma 1 yıldan kısa sürdü sebebi ise Marley ile Perry’nin kayıt hakları ko- nusunda anlaşamamasıydı. Daha son- ra Marley Rita ile birlikte, Johnny Nash ve Jimi Hendrix gibi isimlere şarkı sözü yazan Jimmy Norman ile bir araya gel- diler. Norman ile birlikte 3 gün boyunca "jamsession" yaptılar. Bu üç günün sonunda oradan 24 dakikalık bir kayıtla çıktılar. Jamaikalı Norval Marley ve AfroAmerikan Cadella Booker’ın çocukları olarak hayata geliyor, Robert Nesta Marley. Nesta kız ismine benzediği için ileriki yıllarda kimliğinden çıkarıyor. Marley 10 yaşındayken babasını kaybediyor. 1970 çıkışlı The Wailers albümünde “Soul Rebels’’daki “Corner Stone’’ adlı şarkı babası tarafından reddedildiği için nakaratı direkt babasına yöneliktir. Marley nakaratta şöyle diyor: İşte buradayım bebeğim Ben binanın taşıyım Beni reddetmeyi düşünme, dinle İnsanların reddettiği şeyler Genelde kullanmaları gereken şeylerdir. Beni anlıyor musun? Ne dediğimi duy. Marley sadece babası tarafından reddedilmemiştir. Melez olduğu için çevresi tarafından da dışlanmıştır. Ama kim tahmin ederdi ki babası ve çevresi tarafından kabul edilmeyen Marley tüm dünya tarafından sevilen ve kabul edilen bir müzisyen olacak? Marley, müzik yapmaya ilk kez daha sonra Bunny Wailer olarak anılacak olan çocukluk arkadaşı Neville Levingston ile ortaokul yıllarında başlıyor. 1962 yılında, yani 17 yaşındayken 4 şarkı kaydediyor. Bu şarkılar; One Cup of Coffee, Do You Rastafari… Annesinin etkisinden uzaklaştığı noktada tanıştığı Rastafarianizm, Etiyopya’nın son imparatoru olan Haile Selassie’nin Tanrı’nın yeryüzündeki yansıması olarak görülmesi inancına dayanıyor. Peki rastafari inancının temelini oluşturan şeyler nedir? Etten uzak duruyorlar, özellikle de kabuklu deniz ürünleri ve domuz etinden. Tamamen doğal beslenmeye çalışıyorlar. Rastafari inancına göre bedeniniz sizin tapınağınız, bu yüzden bedeninize çok iyi bakmanız gerek. Saçlarınızı uzatmanız ve onu doğal olmayan bir şeyle bağlamanız da gerekiyor.BobMarleyilkolarakdreadlock bırakıyor ve bu dinin ilahileri günümüz raggae müziğinin temelini oluşturuyor. Raggae'nin Dünyaya Yayılması Raggae müziğin dünyaya yayılışı tahmin edersiniz ki kolay bir şekilde olmadı. Bob Marley’in amacı hiçbir zaman işin maddi yönü değildi. 1960 yılında Coxsone Dodd ile Studio One için düzenli kayıtlar yapmaya devam ettiler. 1966 yılına gelindiğine Junior Braithwhite, Beverley Kelso ve Cherry Smith’in gruptan ayrılması üzerine Marley kısa süreliğine Amerika’ya annesine yakın bir yere taşındı. Bir süreliğine Chrysler’da Donald Marley takma adıyla çalıştı fakat müzik Marley, her ne kadar Rita Anderson ile yıllarca evli kalsa da başka kadınlardan birkaç çocuk sahibi olmuş. 10 Şubat 1966’da evlendiği Rita’dan 3 çocuğu olan Bob, Rita’nın önceki ilişkisinden kalan iki çocuğu da evlatlık edinerek 5 çocuk babası oluyor. Hastalığı ve Ölümü Ölümün erkeni ya da geçi iyisi ya da kötüsü olmuyor hiçbir zaman. 1977 senesinde, futbola aşırı merak saran Marley. Futbol oynarken ayak başparmağından ufak bir yaralanma geçiriyor. Zamanla enfeksiyon kapan bu yara aslında zaten var olan kanserin habercisi oluyor. Siyahilerde görünmeyen bu deri kanseri çeşidinin, babasının genlerinden geçtiği düşünülüyor. Doktorların ayak başparmağını kesme önerisini Marley reddediyor. Bazıları bu kararında Rastafari’de insanların bedenlerinin bütün olarak gömülmesi inancının etkili olduğunu söylüyor. Hastalığına rağmen turnesine devam ediyor. 1980 yılı için de bir turne planlıyor ve 1980 yılının Mayıs ayında ‘’Uprising’’ albümünü çıkaran Marley önce Avrupa turnesini tamamlıyor. Daha sonra Amerika turnesine geçiyor. Son konserini 23 Eylül 1980’de The Benedum Center of the PerformingArts’da veriyor. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 10

Bu konserden kısa bir süre önce New York’ta Central Park’ta arkadaşı ile koşarken yere yığılıyor ve spazmlar geçirmeye başlıyor. Doktora götürülen Marley burada, kanserin tüm vücuduna yayıldığını öğreniyor. İlk olarak turnenin devamını iptal ediyor, daha sonra Almanya’da Josef Isslels Kliniğinde tedavi olmaya başlıyor. Tamamen beslenme düzeninin değişeceği bu tedaviyi Dünya Sağlık Örgütü kabul etmiyor ancak Marley bu yolu seçiyor. 8 aylık tedavi sürecinden sonra hiçbir ilerleme kaydedilmediği için, son günlerini Jamaika’da geçirmeye karara veriyor. Fakat uçuş sırasında hayati verileri zayıflıyor ve Miami’ye acil iniş yapmak zorunda kalıyorlar. Müdahale için hastaneye götürülen Marley 11 Mayıs 1981’de, 36 yaşında hayata veda ediyor. Freddie Mercury Sena GÜRBÜZ Freddie Mercury, ben de dâhil olmak üzere dünya çapında birçok insan tarafından sevilen, hayranlık ve saygı duyulan ve bunu gerek kişiliğiyle gerekse de yaptığı müzikle sonuna kadar hak eden bir müzisyen ve şarkıcı, Queen’in kalbi, kendi deyişiyle bir efsanedir. Böyle söylemiştir gerçekten de. ‘‘Bir rock yıldızı değil, bir efsane olacağım’’. Dediği gibi hatta daha da fazlası olmuştur. O kadar renkli ve harika bir insandır ki Freddie, bunu anlamanız için hakkında her şeyi bilmenize gerek dahi yoktur. Sadece canlı performanslarından birini açıp izlemeniz yeterli olacaktır. Bir öneride bulunmam gerekirse, Queen’in Live at Wembley ’86 ve Live at Aid ’85 konser kayıtlarını edinip, arkanıza yaslanıp kendinizi Freddie’nin güçlü ve bir o kadar narin sesine bırakmanızı tavsiye ederim. Özellikle Wembley konserlerinden bahsetmek istiyorum zira bugüne kadar ne öyle bir ortamda bulundum ne de bulunacağımı sanıyorum. Bu müzik dehasının içinde bulunması bile hem Queen’i hem de verdikleri tüm konserleri eşsiz kılmaya yetiyor ancak Wembley konseri diğerlerinden biraz daha farklıdır. Koca bir stadyum o adamı ve müziğini dinlemek için oradadır ve Freddie bunun karşılığını öyle güzel verir ki, sahneye attığı ilk adımdan konserin sonuna dek insanlarla olan o gizemli bağını, enerjisini, sahneye olan hâkimiyetini ve tutkusunu hiç kaybetmez. ‘‘Another One Bites to Dust’’, ‘‘Crazy Little Thing Called Love’’, ‘‘Don’t Stop Me Now’’ gibi şarkıları söylerken tüm gücü ve enerjisini seyirciye aktarır, mikrofonuyla oradan oraya koşarken adeta bir sahne adamıdır fakat bu sefer sadece müzik açısından değil teatral açıdan da insanları doruk noktasına ulaştırır. ‘‘Bir konser sadece albümümüzün canlı olarak sahnelenişi değil, bir dramadır’’ der Freddie bunun için. Bunların yanında ‘‘Love of My Life’’ söylerken durgunlaşır Freddie. Her daim özgüvenli olan bu adam, aniden başka bir dünyaya götürür kendiyle birlikte herkesi. Bu dünyada ise sevgilisine kendisini bırakmaması için yalvarıyordur ve bu baladı söylerken o kadar naiftir ki... Yeni doğmuş bir yıldız gibidir ve yalnızca parlıyordur. Onca insan ise büyülenmişçesine, tezahürat ve çığlıklarla, muhtemelen müzik tarihinin en mükemmel anlarına tanıklık ettiklerinin farkında olmaksızın, bir efsane şarkı söylerken ona eşlik ediyorlardır. Bu efsane şüphesiz, dünyaya gönderilen en güzel hediyelerden biridir. Freddie oldukça narin, nazik ve bir o kadar da duygusal bir insandı. Bir röportajında ise bu özgüvenli ve karizmatik sahne adamı imajının altında aslında çok duygusal biri olduğunu ancak etrafına bir bariyer ördüğü için bu yüzüne herkesin erişemediğini söyler. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 11

11 Müzik Bu yüzünü en yakın şekilde görüp hissedebileceğiniz iki şarkısı vardır Queen’le, biri ‘‘Bohemian Rhapsody’’ diğeri ise ‘‘The Show Must Go On’’dur. Bohemian Rhapsody öyle bir şaheserdir ki bu benim şahsi görüşüm değil, dünyanın da görüşüdür aynı zamanda, yayınlandığı tarihten günümüze kadar geçen zaman süresince birçok ankette ve ödül töreninde birinciliğe layık görülen bu şarkı aslında kısa bir hikâye gibidir. Bir cinayet işlenmiştir ve cinayeti işleyen kişi bunun cezasını çekmek zorundadır. Bunu annesine anlatır ve annesinden üzülmemesini, yalnızca hayatına devam etmesini ister. Ancak daha her şey yeni başlamıştır çünkü yargı zamanı gelip çatmıştır. Burada bir çatışma söz konudur. Katil, hayatının bağışlanmasını, ruhunu şeytana sattığı için her şeyin elinde olmadan gerçekleştiğini söyler fakat yargıç bu yalvarışa cevap vermez. En sonunda ise bir kabulleniş vardır ve ölüm çanları bu sefer katil için çalar. ‘‘Ölmek istemiyorum. Bazı zamanlar aslında hiç doğmamış olmayı diliyorum’’ der Freddie şarkıda. En sonunda ise ‘‘Hiçbir şey gerçekten önemli değil’’ der, ‘‘Rüzgâr nereye eserse’’. O kadar ender bir şarkıdır ki Bohemian Rhapsody... Sözleri acı, isyan ve melankoli dolu, melodileri ise kimi zaman sükûnetli, kimi zaman neşeli, kimi zaman da son derece hüzünlüdür. Bu kadar zıt ve karmaşık duyguları, melodileri ve riffleri tek bir şarkıda yazmak, bestelemek ve söylemek ise ancak Freddie’ye; rock, heavy metal ve operayı birbiriyle harmanlayabilen tek kişiye hastır. Freddie’yi üstün kılan da budur zaten. Her zaman sahip olduğu özgünlüğüyle, tek gerçek tut- kusu olan müziği birleştirerek, aynı şarkıdaki gibi acı ve hüzünle dolu olan dünyamızı sesiyle güzelleştirmiştir. The Show Must Go On’un anlamı ise benim için çok daha büyüktür. Queen’in en sevdiğim şarkısı olduğunu ve koşulsuz diğer şarkılarıyla kıyaslanamayacak kadar güzel olduğunu söylemem daha doğru olacaktır. Çok özel bir şarkıdır The Show Must Go On. Sözleri Queen’in gitaristi Brian May tarafından yazılmış olsa da şarkının adeta Freddie için yazılmış olduğunu söylemek gerekir. Zira bir şarkının, şarkıyı söyleyen kimsede bu denli aidiyet hissi oluşturduğu ve bu hissin bu denli güçlü bir şekilde dışa vurulduğu sanıyorum ki çok görülen bir durum değildir, üstelik şarkıyı kendi dahi yazmamışken. ‘‘Başka bir kalp ağrısı, başka bir biten aşk, durmaksızın, ne için yaşadığımızı bilen biri var mı?’’, ‘‘Ruhum bir kelebeğin kanatları kadar renkli’’, ‘‘İçimde kalbim kırık, makyajım akmış olabilir fakat gülüşüm hala yerinde duruyor’’… Bu cümleler size çok yalın geliyorsa yalnızca karanlık bir yerde, Freddie’nin sesiyle birlikte dinleyin. Yatağınıza girmiş ve uyumaya hazırlanıyorken kendinizi huzurlu hissettiğiniz bir gece açın bu şarkıyı. Yüzünüzde hafif bir tebessümle gözünüzden yaşlar süzülüyorken ve Freddie son kez ‘‘Show must go on’’ dediğinde sanıyorum ki beni daha iyi anlayacaksınız. Yarattığı benzersiz eserlerin yanında, bu güzel insanın yaşantısından da bahsetmek istiyorum sizlere. Henüz Queen kuruluş dönemindeyken, grubun ismine karar vermeye çalıştıkları bir sırada Brian, Freddie’yi Mary’le tanıştırır. Mary Austin, açık saçlı, mavi gözlü, kocaman bir gülümsemesi olan güzel ve zayıf bir kadındır. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 12

12 Freddie’yle tanıştığında ise henüz 19 yaşındadır. O günden sonra, sık sık görüşmeye başlarlar. Freddie, bir yandan grupla ilgilenirken bir yandan da Mary’nin çalıştığı yerde işe girer, birlikte kıyafet ve Freddie’nin yapmış olduğu resimleri satmaya başlarlar. Mary, bir röportajında Freddie’ye gerçekten âşık olduğunu anlamasının üç yıl sürdüğünü fakat anladığı vakit daha önce kimseye karşı böyle hissetmediğini fark ettiğini söyler. Bir süre sonra artık her şey netleşir ve Freddie, Mary’e aynı eve çıkmayı teklif eder. İkilinin ilk taşındıkları ev çok da büyük değildir. Sonraları Queen ilk albüm anlaşmasını imzalayıp, albümü yayınlayınca daha büyük bir eve taşınırlar. Freddie alacağı kararlarda, yapacağı işlerde sürekli Mary’e danışır, onun da fikirlerini almak ister. Biri yoksa diğeri de yoktur. Birbirlerine inanılmaz bir aşk ile bağlıdırlar ve her daim birbirlerini koruyup kolluyorlardır. Zaman geçtikçe Queen büyümeye, geniş bir hayran kitlesi edinmeye başlar. Bir sürü insan Freddie sahneye çıktığında tezahürata başlar artık. Bu durum, Mary’nin artık Freddie’nin ona ihtiyaç duymadığı düşüncesini doğurur. Ancak Freddie bunu inkâr eder ve ona her zamankinden daha da çok ihtiyacı olduğunu söyler. İkili çabucak toparlar fakat sonraları daha farklı bir problem ortaya çıkar. Yolunda gitmeyen bir şeyler vardır ve ikisi de bunu hissediyordur. Bir süre sonra Mary bundan bahsettiğinde, bu sefer Freddie de aralarındaki bu kopukluğu doğrular. Freddie, yöneliminin Mary’e kıyasla farklı olduğunu anlar ve bunu konuştuktan sonra, birbirlerini hâlâ seviyorken evlerini ayırmaya karar verirler. Freddie Mary’den tamamen uzaklaşmaya dayanamayacağı için Freddie’nin evine yalnızca iki sokak ötede bir ev satın alırlar. 6 yıllık birlikteliklerini bitirmiş olsalar da onların birbirine olan sevgisi çok daha başka türden bir sevgidir. Bu ayrılık, aralarındaki sevgiye engel değildir ve Mary sonraları da Freddie’nin yanında olmaya, ona her zaman destek olmaya devam eder. ‘‘Onunlayken oldukça güvende hissediyordum. Onu daha fazla tanıdıkça, kendi olduğu için onu daha da çok seviyordum. Değişmeyen tek şey sevgiydi. Birbirimize güvenebileceğimizi ve birlikteyken güvende olduğumuzu biliyorduk. Birbirimizi bilerek incitmeyeceğimizi de biliyorduk’’ der Mary. âşıklarım niye Austin'in yerini alamadıklarını soruyorlar. Çünkü bu imkânsız. Tek arkadaşım Mary ve ben başka birini istemiyorum. O benim yasal eşim. Bu benim için evlilik gibi. Birbirimize inanıyoruz ve bu bana yeter. Bir başkasına, Mary'e âşık olduğum gibi olamazdım." demiştir Freddie, Mary için. Son günlerinde, artık yataktan bile kalkamadığı zamanlarda bile Mary her gün, saatlerce Freddie’nin başında beklemiştir, ta ki Freddie’nin artık ilaçları almayı reddedip ölümü cesurca kucakladığı zamana kadar. Ölümünden bir gün önce bir basın açıklaması yaparak hastalığını basına duyurur ve 1991 yılı 24 Kasım’ında, odasında grup arkadaşları, hayatının son 6 yılında onunla beraber olan Jim ve başucunda Mary varken dünyaya gözlerini yumar. Ancak bu bir yok oluş değildir. Yarattığı her bir parçayla, sahne performanslarıyla, danslarıyla, kişiliğiyle ve o büyüleyici sesiyle biz ölümlülere nasıl ölümsüz kalındığını göstermiştir. ‘‘Who Wants to Live Forever’’ desen de dünyadaki son insan ölene kadar yok olmayacaksın Freddie, efsaneler hiç ölmez ve şov devam ediyor. 1987 ilkbaharında Freddie’ye AIDS teşhisi konur. Hastalığını, kendisi ölmeden önceki güne kadar hayranlarından gizler. Ancak ilk öğrenen kişi Mary olur ve hastalığın anlaşıldığı günden öldüğü güne dek Freddie’nin yanında olur. "Bütün GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 13

Sokağın Dans Hâli 13 Müzik Omay Dicle GÜNDOĞDU Işıl ışıl New York, diskolar, göz alıcı gece hayatı ve onu karşıdan izlemekle yetinen ghetto “Bronx”. İçinde isyan ve birçok yetenek barındıran Bronx, artık New York’un renkli hayatını izlemekten, ezilmekten sıkılmış, kendi kültürünü yani HipHop’ı doğurmuş. Reggae, Latin, Rock, Electro alt yapılarını karıştırarak yeni bir kültürü doğuran üç isim vardı: DJ Kool Herc, Afrika Bambaata ve Grandmaster Flash. Bu üç isim öncülüğünde birçok yetenek daha gün yüzüne çıktı. Değişik alt yapıların, farklı müzik türlerinin bir DJ aracılığıyla harmanlanması sonucu ortaya çıkan bu yeni müzik türü sokak dansını ve en önemli parçası olan Breaking’i beraberinde getirdi. 70’lerde başlayıp 80’lerde patlama gösteren Breakdans diye tabir ettiğimiz Breaking karşılıklı yarışma, savaşma, “battle” temellidir. Battle sadece en iyi dansçıyı seçmek için kullanılan bir yöntem değildir, aynı zamanda DJ'ler de bu sayede kapışır, Bboyları coşturan DJ kazanır. “Break” kelimesinin nerden geldiği tam olarak bilinmese de; ritmin hızlanması, dansçıların maharetlerini göstermesi anlamında kullanıldığı düşünülüyor. Bu dansı yapan erkeklere Bboy yani break boy, kadınlara ise Bgirl denir. 1980’lerde patlama yaşayıp gençler ve mahalleler arasında hızla yayılan Breakdans ve dansı sokakta öğrenen Bboylar artık film, klip gibi birçok etkinlikte aranan yüzler olmuşlardır. Türkiye’de Breakdans 1980 yılından sonra kendini göstermeye başladı. Almanya’dan gelen gurbetçi kuzenlerden öğrenilen Breakdans, Türkiye’de gençler arasında çok popüler oldu ve ülkenin dört bir yanına dağıldı. İstanbul City Breakers, Lords of İstanbul, İstanbul Street Bboys gibi ekiplerin öncülüğüyle başlayan crew kültürünü günümüzde 2 Much Underground, İstanbullet Crew, Drunk Steps Crew gibi birçok crew devam ettirmektedir. Türkiye’de Breakdans’a yeteri kadar değer ve imkân verilmese de Türk Bboylar dans tutkularından vazgeçmiyor. Başlarda sadece Breakdans olarak başlayan sokak dansının sonradan Popping,Tutting, Locking, Uprocking, Urban/ HipHop Dans gibi bir çok farklı türü ortaya çıktı. Breaking ile sokak dansı kültürünü oluşturan bu türler aşağı yukarı aynı prensipleri, terimleri taşırlar ve battle temelinde var olurlar. Bboy kendi rutinine başlarken “toprock” dediğimiz başlangıç haraketlerini kullanır. Bunun amacı rakibine ne kadar rahat olduğunu ve ondan korkmadığını göstermektir. Breakdans’ın temelinde olan havada veya yerde çeşitli taklalar, güçlü vücut kondisyonu gerektiren hareketler dışında rutinini zenginleştirmek için bir dizi karmaşık ayak hareketi olan “footwork”; “Crazy Legs”, “Kip Dee” denilen farklı figürleri dansına sentezler. Her Bboy’un kendine özgü oluşturduğu “freeze” hareketi vardır ve bu hareketle fotoğraf vererek rutinini bitirir. Bu terimlerin birçoğu sokak dansını oluşturan diğer türler için de geçerlidir. Ortamlarda birbirleriyle tanışan dansçılar ortak dans anlayışında birleşerek “crew” yani kendi dans ekiplerini oluştururlar. Bu crewlarda ortak yaşam olan ghetto faktörü çok önemlidir. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 14

Türkiye'nin İlk Barış'ı 14 Mina KARAMAN Tam adıyla Mehmet Barış Manço, Üsküdar’da 2 Ocak 1943’te dünyaya geldi. Devlet konservatuarı Türk sanat müziği hocası olan Rikkat Uyanık ve İsmail Hakkı Manço çiftinin ikinci çocuğudur. Barış Manço’nun nüfus cüzdanına doğduğunda Tosun Yusuf Mehmet Barış Manço ismi yazılmıştır. Manço’nun hiç görmediği, 1941’de ölen amcasının adı Tosun Yusuf’tur. Ancak Barış Manço ilkokula başlayacağı zaman Tosun Yusuf ismini sildirdiklerini, Barış Manço’nun oğlu Doğukan Manço katıldığı bir söyleşide dile getirmiştir. Müzik Hayatının Başlaması İzlediği bir filmden çok etkilenip annesinden nefesli saz istemesiyle başlar tüm hikâye. Annesi ise Barış’a “Ciğerlerin çok zayıf. Nefesli saz almam fakat gitar alırım” demiş ve ertesi gün gitar almış. parçasını kaydetmiştir. Türkiye’ye döndüğünde anlaştığı plak şirketi, 1972’de Manço askere gidince şirketin arşivindeki bu şarkıyı birden piyasaya sürmüştür. Fakat plak hemen geri toplatılır. Geri toplatılmasının sebepleri Manço’dan izinsiz paylaşılması ya da filin kurbağayı ezdiği için müstehcen bulunması olabilir. Hayaller kurdular her sevişen mutlu çift gibi Uyuyakaldılar, rüyaya daldılar onlar gibi Birden sıçradı fil uykudan uyandı Boş yere yanında kurbağayı aradı Kâbus zannettiği korkunç rüya doğruydu Sevgilisi yanında cansız yatıyordu Bir fil ancak kendi cinsinden bir fili severdi Koskoca aşkı vücudu gibi çok ağır geldi Ezbere Bildiğimiz O Şarkıların Hikâyeleri Gülpembe Barış Manço bu şarkıyı çok sevdiği babaannesinin ölümünden sonra babaannesi için yazmıştır. Barış Manço, annesi Rikkat Hanım ile birlikte 3 Şubat 1959’da bir akraba düğününde şarkı söylüyor. Ortaokul yıllarında amatör olarak müzikle ilgilenmeye başladı ve ilk grubu olan Kafadarlar’ı kurdu. Bu grup rock’n roll coverları yapıyordu. O sırada Manço ilk bestesi olan Dream Girl’ü yaptı ve Ankara’da ufak bir müzik ödülü kazandı. Daha sonra ikinci grubu olan Harmoniler’i kurdu. Haberi Yokken Şarkısı Yayınlandı 1963 yılının Eylül ayında Belçika Kraliyet Akademisi’nde yüksek öğrenim görmek için Belçika’daki abisi Savaş Manço’nun yanına gider. Bu okulda resim, grafik ve iç mimarlık eğitimi alıp bir yandan da garsonluk ve otomobil bakıcılığı işlerinde çalışır. 1966'da vahşi kedi anlamına gelen "Les Mistigris" adlı Belçikalı grupla tanışır ve onlarla çalmaya başlar. Bu grupla birlikte fil ile kurbağanın aşkını anlatan Fil ile Kurbağa Güz yağmurlarıyla bir gün göçtün gittin, İnanamadık Gülpembe Bizim iller sessiz, bizim iller sensiz, Olamadı Gülpembe Sarı Çizmeli Mehmet Ağa Köy ağası olan Mehmet Ağa köylünün babası gibidir. Yardımsever bir insandır. Tüm şehir esnafı tarafından tanınır. İhtiyaç sahipleri, esnaftan alışveriş yapıp aldıklarının ücretini Mehmet Ağa adına veresiye defterine yazdırırlar Ayın belli günlerinde Mehmet Ağa şehre inip esnaflardaki borçları öder. Bu hikâyeyi duyan Barış Manço “Sarı Çizmeli Mehmet Ağa” şarkısını yazar. Yaz tahtaya bir daha tut defteri kitabı Sarı çizmeli Mehmet Ağa bir gün öder hesabı Yaz dostum yoksul görsen besle kaymak bal ile Yaz dostum garipleri giydir ipek şal ile GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

p. 15

15 Müzik Domates Biber Patlıcan 60’lı yılların sonlarında Barış Manço bir kıza âşık olur. O kıza duygularını anlatmak ister. Bir sürü hazırlık yapıp kızı evine çağırır. Havadan, sudan konuşmaya başlarlar. Barış çok heyecanlıdır. Kızın gözlerine baktığı anda bırakın ilan-ı aşk etmeyi, iki kelimeyi bir araya getiremez. Tam konuşmak için ağzını açtığı an sokaktan seyyar bir manavın sesi gelir. “Domates! Biber! Patlıcan!” diye bağırıyordur seyyar manav. Barış’ın iyice dikkati dağılmış ve konuşamamıştır. Kızımız da senin gibi iki lafı bir araya getiremeyen bir adamla işim olmaz benim der ve evden gider. Barış Manço da bu olaydan çok güzel bir şarkı çıkarır: Domates Biber Patlıcan. Bir anda bütün dünyam karardı Bu sesle sokaklar yankılandı Domates biber patlıcan Keşke hislerimi sana açıkça anlatabilseydim Sana deli gibi âşık olduğumu söyleyebilseydim Göz göze geldiğimiz o anda Sanki dilim tutuldu bir anda konuşamadım karşında Kol Düğmeleri Barış Manço bir kızı sevmektedir. Bu kızımızla geceleri buluşur yalnızca. Semra isimli kızımız Barış’a bir çift kol düğmesi hediye eder. Bir süre sonra Barış eğitim için Belçika’ya gider ve Semra ile ayrılırlar. Hatırlarım bugün gibi sessiz geçen son geceyi Başın öne eğik bir suçlu gibi bana verdiğin hediyeyi İki küçük kol düğmesi bütün bir aşk hikâyesi İki düğme, iki ayrı kolda bizim gibi ayrı yolda. … Heyhat sabah, gün ışıldar yalnız gece buluşanlar Yaşlı gözlerle ayrılırlar düğmeler gibi Bizim gibi bizim gibi ayrılırlar Onun Hakkında Çoğumuzun Bilmediği Şeyler ►1976’nın Mart ayında dünya çapında bir firmayla anlaşan Manço, Baris Mancho ismiyle lanse edileceği ve Avrupa’ya yönelik olarak tamamen İngilizce şarkılardan oluşan projesi için çalışmaya başladı. 1976’nın sonunda biten proje satışa sunuldu. Albüm Romanya ve Fas gibi doğu ülkelerinde liste başı olsa da beklenen başarıyı yakalayamadı. ►TRT 1’de çocuk ve aileye yönelik bir eğitim, kültür ve eğlence programı olarak başlayan “7’den 77’ye” adlı televizyon programı, 1998 yılının Haziran ayında 378. kez ekrana gelerek Türk televizyonculuğunda ulaşılması gereken zor bir rekoru kırdı. ►Barış Manço, Fransa’da bir televizyon kanalının canlı yayınına konuktur. Spiker, Barış Manço ile dalga geçmeye çalışmaktadır. Sürekli “işte Türk, barbar, vahşi vs..” demektedir. Barış Manço daha fazla dayanamaz ve spikere “Yanınızda kâğıt para var mı?” diye sorar. Spiker bu soruya şaşırır ve Barış Manço’nun ısrarlarıyla cebindeki kâğıt paraları çıkarır. Barış Manço spikere sorar: “Bu paranızda fotoğrafı olan kişi kim?” Spiker bir general adı söyler. Manço diğer banknotların da üzerindeki kişilerin ismini sorar. Spiker her seferinde general, amiral ya da komutan isimleri söyler. Manço cebinden Türk paralarını çıkarır. “Bu parada fotoğrafı olan kişi Mehmet Akif Ersoy’dur. Şairdir. Bu fotoğraftaki kişi Mevlana’dır, düşünürdür. Bu fotoğraftaki ise Atatürk’tür. “Yurtta barış, dünyada barış” diyen kişidir. Bizim paralarımız bunlar. Bizler kibar, medeni, ince ruhlu insanlar olduğumuz için paralarımız arkasına onların fotoğraflarını bastık. Siz Fransızlar kendiniz barbar, vahşi olduğunuz için paralarınızın arkasına hep savaş adamlarının fotoğraflarını basmışsınız.” der. ►Barış Manço hayat arkadaşı Lale Manço’yu 1975 yılında buldu. Çiftin tanışması bozuk bir telefon sayesinde olmuştur. Ablasına misafirliğe gelen Lale, telefon bozulunca eniştesinin arkadaşı olan üst komşusunun evine telefon etmeye çıkar. Kapıyı açan Barış’a “telefon edebilir miyim?” diye sorar. Aldığı cevap “benimle evlenirsen neden olmasın” olur. “Neden olmasın?” diyen Lale Manço, içeriye girip telefon görüşmesini yapar. Telefon parasını ödemeye kalkışınca Barış Manço onu şaşkına çeviren bir şey söyler. “Nasıl olsa evleneceğiz. Ne parası?” der. 1978 yılında evlenirler. Barış Manço düğünde nikâh şekeri yerine bir plak dağıtır. Plağı Lale ile birlikte doldurmuştur. Plağın A yüzünde çiftin tatlı atışmaları ve birbirini ne kadar sevdiklerini anlattıkları bir konuşma vardır. B yüzü ise Barış Manço’nun deyimiyle davetlilerin kendi mutluluklarını anlatmaları için boştur. GENÇKAL KARTAL ANADOLU LİSESİ KÜLTÜR, SANAT, EDEBİYAT VE TANITIM DERGİSİ

[close]

Comments

no comments yet