Bartın Universitesi İİBF Dergisi S.14

 

Embed or link this publication

Description

Bartın Universitesi İİBF Dergisi S.14

Popular Pages


p. 1



[close]

p. 2

ISSN Print : 1309 – 954X ISSN Online : 2148-2497 Yıl/Year : 2016 Cilt/Volume : 7 Sayı/Number : 14 BARTIN ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DERGİSİ Uluslararası Hakemli Dergi Dergimiz 06.04.2015 tarihinden itibaren EBSCO Host’ta taranmaktadır. DergiPark’ta da yayımlanan dergimizin TÜBİTAK ULAKBİM indeksinde taranması için girişimlerde bulunulmuş olup değerlendirilme süreci devam etmektedir. BARTIN UNIVERSITY JOURNAL OF FACULTY OF ECONOMICS AND ADMINISTRATIVE SCIENCES Peer Reviewed International Journal This journal has been indexed within EBSCO Host since 06.04.2015. It is also published within JournalPark hosted by TUBITAK ULAKBIM. Evaluation processes still continues in order to be scanned also within ULAKBIM (TUBITAK Social Sciences Index) as per our official attempts.

[close]

p. 3

II

[close]

p. 4

BARTIN ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ DERGİSİ BARTIN UNIVERSITY JOURNAL OF FACULTY OF ECONOMICS AND ADMINISTRATIVE SCIENCES Yılda iki defa yayımlanan uluslararası hakemli bir dergidir. A peer reviewed international journal published two issues per year Yıl/Year: 2016 Cilt/Volume: 7 Sayı/Number: 14 ISSN Print: 1309 – 954X ISSN Online: 2148-2497 Sahibi / Owner: Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi adına Prof. Dr. Selman KARAYILMAZLAR(Dekan) Editör / Editor : Prof. Dr. Selman KARAYILMAZLAR Alan Editörü/ Associate Editor: Yrd. Doç. Dr. İsmail Fatih CEYHAN Yayın Kurulu / Editorial Board: Prof. Dr. Cengiz TORAMAN, Prof. Dr. Erdal Tanas KARAGÖL, Prof. Dr. İsmail CERİTLİ, Prof. Dr. Jorge GUILLÉN UYEN, Prof. Dr. Kahraman ÇATI, Prof. Dr. Mahmut KARTAL, Prof. Dr. Mehmet ASUTAY, Prof. Dr. Metin SABAN, Prof. Dr. Mohamad SEPEHRI, Prof. Dr. Selman KARAYILMAZLAR Doç. Dr. AlperAYTEKİN, Doç. Dr. Mahmut BOZAN, Doç. Dr. Mehmet ALTINÖZ, Doç. Dr. Oğuz TÜRKAY, Doç. Dr. Şaban ESEN, Yrd. Doç. Dr. Ahmet KAMACI, Yrd. Doç. Dr. Hande KÜÇÜKÖNDER, Yrd. Doç. Dr. İsmail Fatih CEYHAN, Yrd. Doç. Dr. Mehmet Said CEYHAN, Yrd. Doç. Dr. Melih BAŞKOL, Yrd. Doç. Dr. Ramazan ARSLAN, Yrd. Doç. Dr. Yaşar AKÇA, Yrd. Doç. Dr. Yaşar ÖZ, Gaziantep Üniversitesi Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Bartın Üniversitesi Universidad ESAN, Peru Düzce Üniversitesi Cumhuriyet Üniversitesi Durham University, İngiltere Bartın Üniversitesi Jacksonville University, ABD Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Hacettepe Üniversitesi Sakarya Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Bartın Üniversitesi Yayın Sekreterleri Online Dergi ve Web: Yrd. Doç. Dr. Eyüp Burak CEYHAN Redaksiyon Arş. Gör. Esra KAPLAN Arş. Gör. Ferhat DEMİRCİ Arş. Gör. Mehmet Said KÖSE Arş. Gör. Sabahattin ÇETİN Editorial Secretaries: Editing Service for papers in English Language: Res. Asst. Onur COMBA III

[close]

p. 5

Yazışma Adresi / Communication Address: Bartın Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Fakülte Dergisi Editörlüğü, 74100 BARTIN Telefon: 0 378 223 53 99 Faks: 0 378 223 50 39 E-posta: iibfdergi@bartin.edu.tr Web: http://iibfdergi.bartin.edu.tr/ Yasal Sorumluluk / Legal Responsibility Dergide yayımlanan yazıların sorumluluğu yazarlarına ve çevirmenlerine aittir. The authors and translators are responsible for the content of their papers. Yayın Hakları / Copyright and Permissions Tüm yayın hakları saklıdır. Bu derginin hiçbir bölümü yazılı ön izin olmaksızın hiçbir biçimde ve hiçbir yolla yeniden üretilemez ve dağıtılamaz, ancak atıf yapılabilir. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced and disseminated in any means without the prior written permission of Bartın University Faculty of Economics and Administrative Sciences. No citation can be made without reference. İndeks / Indexing Dergimiz 06.04.2015 tarihinden itibaren EBSCO Host’ta taranmaktadır. This journal has been indexed within EBSCO Host since 06.04.2015. DergiPark’ta da yayımlanan dergimizin TÜBİTAK ULAKBİM indeksinde taranması için de girişimlerde bulunulmuş olup değerlendirilme süreci devam etmektedir. It is also published within JournalPark hosted by TUBITAK ULAKBIM. Evaluation processes still continues in order to be scanned also within ULAKBIM (TUBITAK Social Sciences Index) as per our official attempts. Baskı ve Cilt Favori Basım Yayın ve Reklamcılık Tic. Ltd. Şti. Ünalan Mh. Ayazma Cd. Anzer Sk. No:12 Üsküdar / İSTANBUL Tel: 0216 326 94 86 • Faks: 0216 324 98 25 www.favoribasim.com.tr Bu sayının Baskı Tarihi: 30.11.2016 IV

[close]

p. 6

14. Sayının Hakem Kurulu/ Referee Board of Issue 14 Prof. Dr. Mehmet SARIIŞIK, Sakarya Üniversitesi Prof. Dr. Mehmet Selami YILDIZ, Düzce Üniversitesi Prof. Dr. Mustafa Zihni TUNCA, Süleyman Demirel Üniversitesi Prof. Dr. Muhsin HALİS, Kastamonu Üniversitesi Prof. Dr. Remzi ALTUNIŞIK, Sakarya Üniversitesi Prof. Dr. Sima NART, Sakarya Üniversitesi Prof. Dr. Şuayıp ÖZDEMİR, Afyon Kocatepe Üniversitesi Doç. Dr. Abdullah KARAKAYA, Karabük Üniversitesi Doç. Dr. Bilge Leyli ELİTAŞ, Yalova Üniversitesi Doç. Dr. Burhanettin ZENGİN, Sakarya Üniversitesi Doç. Dr. Bülent KAYGIN, Bartın Üniversitesi Doç. Dr. Deniz AYDEMİR, Bartın Üniversitesi Doç. Dr. Ferit İZCİ, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Doç. Dr. Feyyaz YILDIZ, Afyon Kocatepe Üniversitesi Doç. Dr. Mahmut BOZAN, Bartın Üniversitesi Doç. Dr. Murat KAYALAR, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Doç. Dr. Nezih Metin ÖZMUTAF, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Doç. Dr. Ruziye COP, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Doç. Dr. Selahattin YAVUZ, Erzincan Üniversitesi Doç. Dr. Seyfettin ASLAN, Dicle Üniversitesi Doç. Dr. Şaban ESEN, Bartın Üniversitesi Doç. Dr. Yalçın KARAGÖZ, Cumhuriyet Üniversitesi Doç. Dr. Zafer AKBAŞ, Düzce Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Ahmet KAMACI, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Ahmet ÖZTEL, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Ahmet Arif EREN, Ömer Halisdemir Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Ayhan KARAKAŞ, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Ayhan Nuri YILMAZ, Düzce Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Erdoğan TEYYARE, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Erkan TAŞKIRAN, Kocaeli Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Eyüp Burak CEYHAN, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Hande UYAR OĞUZ, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. İsmail Fatih CEYHAN, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet APAN, Karabük Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Melih BAŞKOL, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. M. Said CEYHAN, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Orhan ER, Bozok Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Orhan ŞİMŞEK, Artvin Çoruh Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Osman TUĞAY, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Ozan BÜYÜKYILMAZ, Karabük Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Salahattin ALTUNDAĞ, Dicle Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Süleyman AĞRAŞ, Düzce Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Süleyman ŞAHİN, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Şükrü DOKUR, Uludağ Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Yaşar ÖZ, Bartın Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Yunus ZENGİN, Kafkas Üniversitesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf BİLGİN, Bartın Üniversitesi V

[close]

p. 7

BARTIN ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F. DERGİSİ Yıl: 2016 Cilt: 7 Sayı: 14 _______________________________________________________________________________________________ İÇİNDEKİLER Ekrem Yaşar AKÇAY AB’nin Haylaz Çocuğu: Fransa 1-12 Abdullah KARAKAYA-Gülten DEMİRAL Kooperatiflerde Bilişim Sistemi Kullanımı ve Etkileri 13-28 Hilal AYDIN, Betül OKUL, Berk AYVAZ, A.Osman KUŞAKÇI, Sibkat KAÇTIOĞLU Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile Alt Yüklenici Seçimi 29-44 Fuat YALMAN-Mehmet Akif ÖNCÜ-Kahraman ÇATI Medikal Turizm Kapsamında Gelen Hastalar İle Yerli Hastaların Memnuniyet ve Sadakatlerinin Karşılaştırılması 45-72 Hüdaverdi BİRCAN-Rahim ARSLAN Ortaöğretim Öğrencilerinin Akıllı Tahta Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği Geliştirilmesi, Güvenirlik Ve Geçerlik Çalışması: Sivas İli Uygulaması 73-88 Ozan BÜYÜKYILMAZ-Betül TUNÇBİZ Örgütsel Adaletin Örgütsel Bağlılığa Etkisi: Akademik Personel Üzerinde Bir Araştırma 89-114 Gaye DENİZ-Fatma AKALIN TURANLIGİL 6 Sigma Yaklaşımının Hizmet Sektöründe Kullanılması ve Konaklama İşletmelerinde Uygulanabilirliği 115-146 Oğuz TÜRKAY-Erkan AKGÖZ Yaşam Değerleri ile İş Değerleri Arasındaki Etkileşim: Otel Çalışanları Örneği 147-164 Hakan Murat ARSLAN-Mehmet Selami YILDIZ Yapay Zekâ Optimizasyon Yöntemi ile Yaralı Toplanma Merkezlerinin Konuşlandırılması 165-188 Engin ÖZDEN Türk Vergi Sisteminin Obeziteyle Mücadeleye Katkı Sağlamaya Yönelik İşlevselleştirilmesi 189-220 Yahya FİDAN-Sabahattin ÇETİN-Canan YILDIRAN İşletmelerde Stratejik Yönetim Uygulamaları ve Yenilik Performansı İlişkisi: Bartın ve Karabük İllerindeki İşletmeler Üzerinde Bir Araştırma 221-240 VI

[close]

p. 8

Yusuf BİLGİN-Kahraman ÇATI-Mehmet Akif ÖNCÜ Otel İşletmelerinin Pazarlama Anlayışları Üzerine Nitel Bir Araştırma 241-286 Mehmet AKALIN Kentsel Dönüşümün Karanlık Yüzü: Soylulaştırma, Yerinden Edilme ve Mekânsal Dışlanma 287-320 Ahmet KAMACI Seçilmiş OECD Ülkelerinde Reel Ücret, Enflasyon Ve Reel Faizlerin İşgücü Verimliliği Üzerine Etkisi: Panel Veri Analizi 321-340 Yusuf ÖCEL Algılanan Doktor İmajı İle Hasta Memnuniyeti Arasındaki İlişkiyi Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma 341-364 Canan TANRISEVER The Necessity of Cultural Routes Education for Tourist Guides in Turkey 365-384 M. Said CEYHAN-Özlem Sema ÖZCAN Türkiye - AB Mali İşbirliği IPA I ve IPA II Projeleri Çerçevesinde Bölgesel Rekabet Edebilirlik Programı (BROP) ve Uygulamaları 385-406 Mahmut BOZAN Bir Yumuşak Güç: Hayırseverlik 407-426 Abdülhamit EŞ-Hakan Tahiri MUTLU Corporate Sustainability Performance Measuring With Entropy Based Topsis Method : A Case Study 427-446 Şaban ESEN Bir Farklılaşma Stratejisi Olarak Coğrafi İşaretler ve Türkiye İncelemesi 447-464 Orhan BOZKURT TMS-21 “Kur Değişiminin Etkileri Standardı”nın Uygulanması ve Finansal Tablolara Yansıması 465-482 Erdinç KARADENİZ-Levent KOŞAN-Fatih GÜNAY-Mehmet BEYAZGÜL Türk İmalat Sektöründeki KOBİ'lerin Fon Kaynak ve Kullanım Politikalarının Analizi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sektör Bilançoları Üzerinde Bir Araştırma 483-498 Selman KARAYILMAZLAR-Rıfat KURT-Yıldız ÇABUK Orman Ürünleri Endüstri Sektöründe Devlet Yardımları Ve Destekleri Üzerine Bir İnceleme 499-516 VII

[close]

p. 9

Murat KAYALAR -Elif Türkan ARSLAN İç Girişimcilik Ve İnovasyon İlişkisi: Yapısal Eşitlik Modeli İle Bir İnceleme 517-542 Mesut DOGAN Duygusal Zeka İle Yatırım Tercihleri Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği 543-554 Faruk Kerem ŞENTÜRK-Ayşe KÜTÜKCÜ-Muhammet Furkan SANCAKTUTAR- Serhat BAĞCI-Abdulaziz SEZER Talat AKBULUT Etik Liderlik Algısının İş-Aile Çatışması ve Aile-İş Çatışması Üzerindeki Etkisi 555-576 Buket BORA SEMİZ- Remzi ALTUNIŞIK Pazarlama Araştırmalarında Likert Tipi Ölçeklerin Özelliklerinin Cevaplama Tarzları Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi 577-598 Ayşe ÇELİK YETİM-Mehmet UMUR Turist Rehberleri Bakış Açısıyla Müze Deneyimi: Göreme Açık Hava Müzesi Örneği 599-618 *** Yusuf IŞKIN Erdoğan KAYGIN Otantik Liderlik Anlayışının Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Yabancılaşmayla İlişkisi: Mobilya Sektöründe Bir Araştırma 619-647 *** VIII

[close]

p. 10

AB’nin Haylaz Çocuğu: Fransa Yrd. Doç. Dr. Ekrem Yaşar AKÇAY Hakkari Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü ey_akcay@hotmail.com Özet: Fransa, Avrupa Birliği’nin kurucu ve en etkin üyelerinden biridir. Tarihsel süreç içerisinde Fransa, Avrupa’da bütünleşmenin sağlanması için çok fazla çaba sarf etmiştir. Avrupa Kömür ve Çelik Teşkilatı’nın kurulması bu durumun en güzel örneklerinden biridir. Buna rağmen Fransa, Avrupa bütünleşme sürecinde bazı konularda olumsuz tavırlar takınmıştır. Örneğin 1954’te Avrupa Savunma Topluluğu fikrini veto etmiştir. 1965’te Boş Sandalye Krizi’yle AB’yi durma noktasına getirmiştir. Bu çalışma AB’yi eski gücüne kavuşmak için bir araç olarak kullanmaya çalışan Fransa’nın AB içinde neden önemli krizler yarattığını ve AB’nin gelişim sürecini nasıl etkilediğini ele alacaktır. Böylece Fransa’nın AB içindeki etkisi ve gücü de anlaşılmış olacaktır. Bunun için birincil ve ikincil kaynaklar kullanılarak Fransa’nın AB bütünleşmesinde nasıl bir rol oynadığı ele alınmıştır. Anahtar Kelimler: AB, Fransa, Avrupa Savunma Topluluğu, Bütünleşme, Haylaz Çocuk. Hellion of EU: France Abstract: France is a founder and one of the predominant members of European Union. In the historical process, France made an effort so much to provide the European Integration. Founding European Coal and Steel Community is one of the best examples of this situation. Nevertheless, France coped an attitude some issues in the European Integration process. For example in 1954, it pocketed the idea of European Defence Community. Then in 1965 it brought to a halt the EU with Empty Chair Crisis. This study will discuss why France which is trying to use EU as a tool to meet the former power, has created major cause of the crisis in the EU and how to influence the development process. Thus, the influence and force of France and the will also be understood in EU. For this, it has been dealt with how France played a role in EU integration using primary and secondary sources. Key Words: EU, France, European Defence Community, Integration, Hellion. 1

[close]

p. 11

Ekrem Yaşar AKÇAY AB’nin Haylaz Çocuğu: Fransa Giriş Fransa, dünya siyasi tarihinin en çok konuşulan devletlerinden biri olmuştur. Tarihin her döneminde kendisinden bahsettiren Fransa, kelime kökeni olarak Frankların yurdu olarak geçmektedir (Kırpık, 2008: 532). M.Ö. 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu etkisine giren Franklar, Katolikliği kabul eden ilk uygarlıklardan da biri olarak varlıklarını sürdürmüşlerdir. Fransa’nın ayrı bir krallık olması, 843 yılında yapılan Verdun Antlaşması ile başlamaktadır. 17. yüzyılda XIV. Louis ile zirve dönemini yaşayan Fransa, Avrupa kültürü, politikası ve ekonomisi üzerindeki en etkili güçlerden biri olmuştur. Aynı zamanda 18. yüzyılda önemli buluşlara imza atan Fransa, Aydınlanma Çağı’nın da önemli devletlerinden birisi olmuştur (Uygur ve Uygur, 2013: 274). 1789 Fransız İhtilaliyle insan hakları, milliyetçilik, demokrasi gibi daha sonra dünyayı şekillendirecek ilkelerin çıktığı Fransa, I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşı’nda büyük kayıp ve maddi zararlara uğramıştır. Fransa’nın Avrupa’daki toprakları iki savaşta da Almanya tarafından işgal edilmiştir. II. Dünya Savaşı’ndan sonra Dördüncü Cumhuriyet’in kurulduğu Fransa, dünya siyasi ve ekonomik politikalarında etkili bir güç olarak kalabilmek için uğraşmıştır. Ancak eski görkemli günlerine dönemeyen Fransa, Avrupa’nın ekonomik ve ticari anlamda yeniden canlanması ve devletlerarasındaki siyasi çatışmaları durdurmak için oluşturulan Toplulukta yer alarak dünya siyasetine Topluluk üzerinden etki etmeye çalışmıştır. Bu faaliyetine günümüzde de devam etmektedir. Avrupa bütünleşme sürecinin kurucularından olan ve bütünleşme sürecinin düzgün bir şekilde işlemesi için epey çaba sarf eden Fransa, bütün bunlara rağmen zaman zaman bütünleşme sürecine zarar veren girişimlerde bulunmuştur. Örneğin Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT)’nun kurulması ve Avrupa’da barışın yeniden tesisi, ticaretin, ekonomik kalkınmanın sağlanması, Almanya ile 1963 yılında yapılan dostluk antlaşması ile iki devlet arasında yüzyıllardır süren çatışmayı sona erdirmek için yoğun çaba sarf edip girişimlerde bulunmasına rağmen 1954’te Avrupa Savunma Topluluğu fikrine karşı çıkmış ve veto etmiştir. 1965’te Avrupa Bütünleşmesini etkileyen Boş Sandalye Krizi’yle AB kurumlarında yaklaşık yedi ay bulunmamış ve bazı kararların alınma yönteminde değişikliklere yol açmıştır. Yani Fransa, AB’nin oluşumu ve gelişmesi için bu kadar çok çaba sarf ederken, bütünleşmeye zarar verecek ya da süreci geciktirecek girişimlerde bulunmuştur. Çalışmamız da Fransa’nın bir yandan AB bütünleşme sürecini bu kadar önemserken diğer yandan neden böyle girişimlerde bulunarak AB’nin gelişimini ve değişimini etkilediğini araştırmaya yönelik olacaktır. Bu sayede Fransa’nın AB bütünleşme sürecine nasıl baktığı ve süreçten ne beklediği de anlaşılacaktır. 2

[close]

p. 12

Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi Yıl: 2016 Cilt: 7 Sayı: 14 1. Avrupa Bütünleşmesinin Oluşturulması Sürecinde Fransa Avrupa Birliği’nin kuruluşu değişik aşamalardan geçmiştir. Tarihsel süreç içinde 11. Yüzyıla kadar götürebileceğimiz Avrupa’da birlik düşüncesi II. Dünya Savaşı sonrasında geliştirilmeye başlanmıştır. II. Dünya Savaşı sonrası Avrupa, büyük bir yıkım yaşamıştır. Pek çok ülke yerle bir olmuş, çok sayıda insan hayatını kaybetmiş, üretim durmuş, ekonomi ve siyasi yapı çok büyük zarara uğramıştır. Almanya’nın kontrol altına alınması, Avrupa’nın yeniden kalkınması, ticaretin gelişmesi, ekonominin yeniden canlanması, karşılıklı bağımlılığın artması, uluslararası ticaretin gelişmesi, Avrupa’nın rekabet gücünün geliştirilip artırılması ve Avrupa’da yüzyıllardır sağlanmak istenen kalıcı barışın sağlanması için Avrupalı devlet adamları harekete geçmiştir. Bu kapsamda Avrupa’da birlik düşüncesi üzerinde durmuşlardır. Özelikle Jean Monnet ve Robert Schuman gibi isimler Avrupa’nın devlet bazlı değil de bir bütün olarak kalkınıp gelişmesi gerektiğini anlamışlardır. Diğer yandan Avrupalı liderler, barışın sürdürülmesinin tek yolunun ülkelerinin ekonomik ve siyasi yönden birleşmesiyle mümkün olacağı kanaatine varmışlardır (Akşemsettinoğlu, 2011: 4). Bu düşünce Avrupa’da ilk olarak W. Churchill tarafından ortaya atılmıştır. 5 Mart 1946 yılında yaptığı bir konuşmada Avrupa’nın demir perdeyle birbirinden ayrılığını, özgür Avrupa’nın bu olmadığını, Almanya ve Fransa ortaklığında kurulacak bir Avrupa Birleşik Devletleriyle özgür Avrupa’nın gerçekleştirilebileceğini söylemiştir. Bu düşünce daha sonra geliştirilmiş ve Fransa Planlama Teşkilatı Başkanı Jean Monnet tarafından AKÇT projesi geliştirilmiştir (Koçöz, 2009: 88). Aslında bu fikir ABD tarafından düşünülmüş ve desteklenmiştir. Çünkü savaş sırasında ABD’de üretime devam etmiş savaş sonrasında da ülkeye dönen işgücü nedeniyle üretim giderek artmıştır. Ancak bu sefer de üretilen malları alacak kimse kalmamıştır. Savaş öncesinde ABD’nin en fazla ticaret yaptığı yer Avrupa iken savaş sonrasında Avrupa büyük bir yıkım yaşadığı için ABD’nin ticari partneri de kalmamıştır. ABD’nin elinde kalan malların satılmaması durumunda ekonomik olarak büyük bir zarara uğrayacağını fark eden ABD, bu yüzden Avrupa’yı kalkındırmak için uğraşmıştır. Avrupalı devletlere tek tek yardım da yapan ABD, başarı sağlayamayınca Avrupa’nın bir bütün olarak kalkınması gerektiğini anlamıştır. Bu yüzden Avrupalı devletlerden bir araya gelmelerini ve sorunlarını konuşmalarını istemiştir. Bu gelişmeler neticesinde 5 Haziran 1947’de Marshall Planı olarak bilinen Avrupa’yı İyileştirme Programı açıklanmış ve 16 Avrupa devleti planı kabul ederek 1948 yılında da Organisation for European Economic Cooperation (OEEC)’nı kurmuşlardır (Alganer ve Çetin, 2007: 304). 8-19 Mayıs 1948’de La Haye’de 16 ülkeden 713 delegenin katıldığı Avrupa Kongresi toplanmış ve W. Churchill onursal başkanlık yapmıştır. Bu 3

[close]

p. 13

Ekrem Yaşar AKÇAY AB’nin Haylaz Çocuğu: Fransa toplantının sonucunda “Avrupalılara Mesaj” adıyla bir rapor yayınlanmıştır. Bu raporda insanların, malların ve düşüncenin serbestçe dolaşacağı bir Birleşik Avrupa fikri dile getirilmiştir (Horvath, 2007: 26). Diğer yandan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa Parlamentosu’nun kurulması kararları alınmıştır. Fransa ve Belçika Avrupa Parlamentosu’nun kurulmasını savunurken İngiltere, ulusal egemenliğe zarar geleceği endişesiyle bu fikre karşı çıkmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda bir uzlaşmaya varılmış ve Mayıs 1949’da Avrupa Konseyi kurulmuştur. İngiltere, İrlanda ve İskandinavya ülkelerinin federalist bir yapı istememeleri nedeniyle örgüt hükümetlerarası işbirliğinin yapıldığı bir yapı olmuş ve öyle de kalmıştır. ABD, ekonomik çıkarların yanında savaş sonrasında kendini gösteren Sovyetler Birliği’nin tehdidi yüzünden de Batı Avrupa’nın birleşip güçlendirilmesinin elzem olduğunu fark etmiştir. Diğer yandan Almanya’nın Ruhr bölgesindeki kömür ve çelik üretimi II. Dünya Savaşı’ndan sonra Müttefikler arası Ruhr Uluslararası Otoritesi’nin denetimine sokulmuştur. Marshall Planı ile Alman sanayisi hızla gelişim içine girince bu hıza yetişemeyen Fransa Almanların gerisinde kalmış ve rekabet artmaya başlamıştır. Bu da iki devlet arasındaki siyasi sorunların yeniden ortaya çıkmasına yol açmıştır. Marshall Planı sonrasında oluşturulan OEEC’nin kurulmasından sonra Fransa Dışişleri Bakanı Robert Schuman, 9 Mayıs 1950’de Jean Monnet’in tasarısına dayanarak Avrupa devletlerini kömür ve çelik üretiminde alınan kararları bağımsız ve ulus-üstü bir kuruma devretmeye davet etmiştir. Schuman Planı’na göre, Avrupa’da barışın tesis edilmesi için Fransa ve Almanya arasında yüzyıllardır süren çekişme son bulmalıydı. Bunun için de söz konusu kurumun gözetiminde ortak kömür ve çelik üretimini sağlamak ve bütün Avrupa devletlerinin yeni yapıya katılımın açık tutulması istenmiştir (Palabıyık ve Yıldız, 2007: 7). Bu hamleyle birlikte Avrupa bütünleşmesi yolunda ilk adım atılmıştır (Koçöz, 2012: 92). 9 Mayıs 1950’de yayınlanan Schuman Deklarasyonu sonrasında 1952 yılında Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, İtalya ve Lüksemburg arasında Paris Antlaşması imzalanarak Avrupa Kömür ve Çelik Teşkilatı oluşturulmuştur. AKÇT’nin Yüksek Otoritesi’nin ilk başkanı da tasarıya ilham veren Jean Monnet olmuştur (Canbolat, 1998: 77). Böylece savaşın hammaddeleri olan kömür ve çelik barışın araçları olmuştur. ABD de AKÇT’nin oluşturularak Avrupa’nın birleştirilmesiyle birlikte Sovyetler Birliği’ne karşı bir kale oluşturmuştur. 2. Pleven Planı ve Avrupa Savunma Topluluğu AKÇT’nin kurulmasından sonra Avrupa’da ortak komuta altında bir ordu kurulması ortaya atılmıştır. Renee Pleven tarafından ortaya atılan ve Pleven Planı olarak anılan bu plan ile federal düşüncenin istediği tarzda bir Avrupa ordusu düşünülmüştür. 4

[close]

p. 14

Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi Yıl: 2016 Cilt: 7 Sayı: 14 Avrupa Savunma Topluluğuna ilişkin ilk girişim 17 Mart 1948’de Brüksel Antlaşması ile olmuştur. Bu anlaşma Almanya ve SSCB tehdidine karşı düzenlenmiştir (Kunz, 1953: 276). Bu anlaşmaya göre;  Tarafların hava güçlerinin tek bir çatı altında toplanması  Askeri araçların ortak üretimi  Ruhr bölgesinin kolektif savunulması amaçlanmıştır. Ancak Avrupa sosyal, ekonomik ve askeri açıdan bu durumu sağlayacak güçte olmadığı için ABD ve Kanada ile görüşmelere başlanmış ve bunun neticesinde 4 Nisan 1949’da NATO kurulmuştur (Ünlü, 2009: 12). 1950 yılında Kore Savaşı çıkınca Avrupalılar ABD’nin Avrupa’da konuşlandırdığı askerlerini Kore’ye gönderme ihtimalinden korkmuşlardır. Çünkü böyle bir durumda Avrupa askeri açıdan güçsüz kalacak ve Sovyetler Birliği Avrupa’yı işgal edebilecektir. ABD de bu durumdan endişe ettiği için Avrupa’da bulunan askerlerine dokunmadı (Furdson, 1980: 68). Ancak Avrupa’nın daha güçlü bir şekilde Sovyetlere karşı durması için Almanya’ya ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Fransız lider bu planı ortaya atarken şu önemli noktalara dikkat çekmek istemiştir.  Birleşik Avrupa’nın kurumlarına bağlı Atlas Okyanusu’nun diğer yakasındaki batılı kuvvetlerle işbirliği içinde olacak bir ordu düşünülmüştür.  Ordunun oluşum ve gelişim safhalarının hiçbiri NATO çerçevesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi öngörülen programların hiçbirini geciktirecek nitelikte olmayacaktır (Kunz, 1953: 277). Buna uygun olarak 27 Mayıs 1952’de Avrupa Savunma Topluluğu’nu kuran anlaşma imzalanmıştır. Batı Avrupa’nın özgür devletlerle işbirliği içerisinde her türlü saldırıya karşı savunulmasına ilişkin kararlılığa vurgu yapan anlaşma ile oluşturulan bu yapının NATO için sorun yaratmayacağı aksine okyanusun iki yanındaki silahlı kuvvetler arasında uyum ve işbirliğinin söz konusu olacağına dair yüksek beklentiler içine girilmiştir (Text of The Pleven Plan, http://www.fransamaltingvongeusau.com/, 2015). Bu anlaşma ile ABD ve Fransa ön plana çıkmıştır. ABD kendini, Avrupa’nın Sovyet etki alanına girmeyen kısmını savunmakla görevlendirilmiştir. 1950’lerde Avrupa’da büyük askeri güç bulundurmuşlardır. 1950 sonrasında Avrupa’da oluşturulan bu yapıyı desteklemiştir. Bu sayede ABD’nin Avrupa’ya yönelik faaliyetleri hegemonya olarak algılanmayacak, ABD’nin askeri ve ekonomik anlamda yükü hafifleyecektir (McGeenhan, 1971: 48-49). Bu yapıyla birlikte Avrupa devletleri Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’ne karşı koyabilmek için bir araya gelmişlerdir. Diğer yandan Avrupa bütünleşmesi için de bu yapı ciddi anlamda önemli bulunmuştur. Ancak bu yapı Ağustos 1954’te Fransa Parlamentosu’nda reddedilmiştir (Çayhan, 2002: 43). 5

[close]

p. 15

Ekrem Yaşar AKÇAY AB’nin Haylaz Çocuğu: Fransa Bunun değişik sebepleri bulunmaktadır. Bunlardan birincisi Fransa’da yapılan seçimlerde AB bütünleşmesinin savunucusu olan Sosyalist Parti yerini Avrupa ordusu fikrine tamamen karşı olan RPF’ye bırakmıştır. İkinci olarak AST ile Almanya’nın silahlı gücünün kabul edilir bir statüde yeniden oluşturulması kararı alınmıştır. Bu nedenle Fransa, AKÇT içinde askeri güç bakımından ikinci sırada yer alacak ve siyasi anlamda elde etmiş olduğu üstünlüğü de kaybedecektir (Kunz, 1953: 275). Üçüncü olarak AST ile bütün bir yapının parçası olunacak ve küçük ülkelerle aynı statüde yer alınacaktır. Fransa kendisini söz konusu devletlerle aynı seviyeye indirmek istemediği için yapıyı reddetmiştir. Dördüncü olarak Fransa, sömürgelerine ilişkin hassas davranmıştır. AST ile birlikte her türlü dış müdahaleye karşı ortak karar alma durumu söz konusu olacaktır. Bu bağımlılık Fransa’nın askeri yetkililerini endişelendirmiştir. AST’ye karşı şüpheci davranmalarına yol açmıştır. Beşinci olarak 5 Mart 1953’te Stalin öldükten sonra Sovyetler Birliği yeni bir döneme girmiştir. Bu dönemde iki blok arasında yavaş yavaş iyimser bir hava oluşmaya başlamıştır. Sovyetler Birliği’ne karşı düşünülmüş olan AST de doğal olarak önemini yitirmiştir. Zira AST’nin kabul edilmesi Sovyetler Birliği ile ilişkileri bozabilecekti. Bu nedenlerle AST Fransa tarafından reddedilmiştir. Yani bütünleşme için gerekli koşullar henüz sağlanamamış olduğu için AST düşüncesi yarım kalmıştır (Gözkaman, 2014: 14). 3. Roma Antlaşması ve Ekonomik Birliğin Kuruluşu AST’nin reddedilip oluşturulamamasından sonra Yüksek Temsilci Jean Monnet istifa etmiş ve bir başkan seçmek için Avrupa devletleri 1955 yılında Messina’da toplanmıştır. Konferans yeni bir başkan seçmek için toplanmışken İtalya, Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Lüksemburg temsilcileri gelişmiş bir gümrük birliği fikrini ortaya atmışlar ve ekonomik anlamda bütünleşmenin sinyallerini vermişlerdir. Bu kapsamda 1957 yılında yapılan Roma Antlaşmaları ile AET ve EURATOM kurulmuştur (Çakmak, 2007: 20). Yani devletler pek çok alanda bütünleşme konusunda görüş ayrılıklarına sahipken onları bir araya getiren dinamik ekonomik işbirliği alanında olmuştur. Diğer yandan söz konusu devletler, atom enerjisi alanında da her türlü işbirliğini sağlayacak olan anlaşmayı da imzalayıp EURATOM’u kurmuşlardır (Demirel, 2003: 7). AKÇT gibi AET ve EURATOM da ulus-üstü niteliktedir (Mor, 2010: 508). Roma Antlaşması’nda askeri ve siyasi amaçlardan bahsedilmemiş sadece ülke ekonomileri bütünleştirilmek istenmiştir. Yani AET Avrupa ülkelerinin birliğini sağlamak, ekonomik birliği kurmak, serbest rekabeti sağlamak, barışı sağlamak gibi amaçlarla kurulmuştur (Pazarcı, 2005: 196). Bunun için 12 yıllık bir zaman diliminde Gümrük Birliği’nin kurulması, ülkeler arasında güçlü bir işbirliği, bölgeler arasındaki gelişmişlik farkının ortadan kaldırılması amaçlanmıştır (Mor, 2010: 509). Roma Antlaşması ile ortaya çıkan ekonomik bütünleşme De Gaulle’ün işine gelmiştir. De Gaulle, Birliğin hem sanayinin yeniden canlanması 6

[close]

Comments

no comments yet