UTED Dergi Sayı: 346

 

Embed or link this publication

Description

UTED Dergi Sayı: 346

Popular Pages


p. 1

AYLIK HAVACILIK DERGİSİ HAZİRAN 2017 / 6 2146-6394 www.uteddergi.com IDEF’17 İLE DAHA GÜÇLÜ TÜRKİYE HAVA ARACI BAKIM TEKNİSYENLERİ GÜNÜ UÇAK TEKNİSYENİ EĞİTİMİ VE İSTİHDAMI 40. YIL 346 DİKME KISALTMA MEKANİZMASI SHORTENING MECHANISM

[close]

p. 2

Youtube kanalı UTED TV yayında UTED Dergi'nin Android uygulaması Google Play'de! SANAL DÜNYADA VE SOSYAL MEDYADA ‘İ TAKİP EDİN www.uteddergi.com www.uted.org

[close]

p. 3

DEĞERLİ MESLEKTAŞLARIM, Son zamanlarda lisanslandırma sürecinin iyileştirilmesi için yapılan çalışmalarla ile ilgili birçok gerçek olmayan spekülasyon yapılmıştır. Bu konuda derneğimizin yaptığı çalışmalarla ve yaklaşımımızla ilgili kısaca bilgi vereceğim. SHY 66 lisansı alım sürecinin önündeki engellerin kaldırılması ve ülkemizdeki lisanslandırma sürecinin iyileştirilmesi için SHGM yetkilileri ile yaptığımız görüşmelerde SHY 66 Çalışma Grubunda yer aldık. Ülkemizdeki lisans alım sürecinin önündeki en önemli engel olan Temel Eğitim Deneyim Kayıt Listelerinin yeniden düzenlenmesine katkıda bulunduk. Yıllarca bu mesleği yapan ve emekli olan birçok meslek büyüğümüzün çalışma hayatları boyunca yapıldığına tanık olmadıkları bakım işlemlerinin, henüz lisans alım aşamasında olan genç meslektaşlarımızdan “Temel Eğitim Deneyim Kayıt Listesi” ile talep edilmesinin doğru olmadığını ifade ettik. Ve en çok tercih edilen lisans kategorileri olan • A1 • B1.1 • B2 Temel Eğitim Deneyim Kayıt listelerini yeniden düzenledik ve SHY 66 Lisanslandırma Çalışma Grubunun onayına sunduk. Meslektaşlarımız, A bakım kapsamında gerçekleşen bakım işlemlerinde bu listeleri doldurulabilecek. Ayrıca, genç meslektaşlarımızın Avrupa Birliği ülkelerindeki kuruluşlar aracılığıyla EASA lisansını tercih etmek zorunda kaldıklarını ve bunun ülkemiz havacılığının gelişmesinin önünde bir tehlike oluşturabileceğini her ortamda ifade ettik. İlk yapılan SHY 66 Lisanslandırma toplantılarında, SHGM yetkililerinden EASA lisansına sahip meslektaşlarımızın Yunanistan, Bulgaristan gibi ülke otoritelerine mahkûm edildiğini dile getirdik ve EASA lisanslarının SHY 66 Lisanslarına dönüşümünü talep ettik. Ancak, hepimizin bildiği gibi, HATA Eğitim kuruluşunun başka bir ülkede gerçekleştirdiği bir sınav organizasyonunda tespit edilen kopya nedeniyle, bu sınavların SHGM kontrolünde olmadığı ifade edilmiş ve bu talebimiz uygun bulunmamıştı. Ayrıca, 19 Ocak 2017 tarihinde Ankara’da yapılan toplantıda, SHGM tarafından bakım kuruluşlarından,  SHY 66 dışındaki lisans sahibi çalışanlar için “validasyon sınavı” talep edileceği ilk defa bu toplantıda ifade edilmiş ve kapsamı ile ilgili henüz bir karar verilmediği belirtilmişti. 11 Nisan 2017 tarihinde İstanbul’da yapılan toplantıda ise, Teknik içerikli Modüller ve Modül 10’dan SHGM tarafından yetkili SHY 147 kuruluşlarından sınav talep edileceğinin bilgisi verildi. 3 Mayıs 2017 tarihinde yapılan son toplantıda da, “validasyon” tekrar gündeme geldi. Haziran ayı içerisinde bu yönde bir düzenleme yapılacağı ile ilgili bilgi verildi.  Biz de bu bilgileri meslektaşlarımızla paylaştık. Yukarıdaki akışın dışında doğru olmayan beyanlar üreterek, insanları veya kurumları karalamaya kimsenin hakkı yoktur. Haddi de değildir. Bugün, turistik gezilerle “parayı getir, EASA lisansını götür” algısının oluşmasına neden olanlar, bu mesleği hakkıyla yapan meslektaşlarımızı da zan altında bırakmakta ve mesleğimize itibar kaybettirmektedir. Bu süreçte, yalnızca SHGM ve EASA lisans sahibi olan meslektaşlarımız mağdur edilmemiştir. Hepimizin vergileri ile kurulan lise ve yükseköğretim okullarında, havacılık bakım eğitimi alan gençlerimizde, lisanslandırma sürecindeki çarpıklıktan dolayı hak kaybına uğramaktadır. Bu çözümsüz ortamda, yaklaşık 10 milyon “Euro” ülke kaynağının heba olduğu ifade edilmektedir. Kurumların buna odaklanması ve çözümü için irade göstermesi gerekir. Öncelikle bataklık kurutulmalıdır. Bu EASA lisans organizasyonlarının son bulması için sorumluların bir an önce gerekli önlemleri almasını bekliyoruz. Uçak Bakım Lisansı gerekliliklerine sahip olmayan SHGM veya EASA lisans sahiplerini ayrıştıracak bir yöntem zaman içerisinde mutlaka bulunacaktır. Burada en büyük sorumluluk, SHGM ve Bakım Kuruluşlarına düşmektedir. Değerli Meslektaşlarım, Hoşgörü ve Rahmet ayı Ramazan’ın tüm insanlığa barış ve huzur getirmesini dilerim. Tüm meslektaşlarımıza ve sivil havacılığımızın tüm paydaşlarına görevlerinde kolaylıklar ve emniyetli çalışmalar dileriz. Saygılarımla... NECDET AKSAÇ Uçak Teknisyenleri Derneği Başkanı Aircraft Technicians Association President

[close]

p. 4

MEŞRUTİYETTEN CUMHURİYETE KARİKATÜRLERDE HAVACILIK (3): TAYYARE MEDENİYET GÖSTERGESİ OLUYOR… 14 TÜRK HAVACILIK TARİHİ İÇİNDEKİLER 6 İÇİMİZDEN BİRİ 1993’TE MESLEĞE GİREN UÇAK TEKNİSYENİ ZİYA GÜLER: “BU SEKTÖRDE TECRÜBE ESASTIR” 28 TEKNİK IDEF’17 İLE DAHA GÜÇLÜ TÜRKİYE 06 İÇİMİZDEN BİRİ 12 SAFETY FIRST 14 TÜRK HAVACILIK TARİHİ 22 ANI 28 TEKNİK 32 TEKNİK 34 POPÜLER BİLİM 38 HAVACILIK 40 TEKNİK 42 SOSYAL SORUMLULUK 46 KÜLTÜR 48 GEZİ 54 UÇAN ÇOCUK 58 HABER 62 AJANDA 64 SİNEMA 65 KİTAP 66 BİL BAKALIM

[close]

p. 5

DİKME KISALTMA MEKANİZMASI SHORTENING MECHANISM TEKNİK 32 HAVA ARACI BAKIM TEKNİSYENLERİ GÜNÜ TEKNİK 40 AYLIK HAVACILIK DERGİSİ 40. YIL SAYI 346 HAZİRAN 2017 / 6 Uçak Teknisyenleri Derneği Adına İmtiyaz Sahibi Necdet AKSAÇ Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Editör İsmail ŞEN Basın-Yayın Sekreterliği Ersin ADIYAMAN / İlker FURAT Yazı Kurulu Erhan İNANÇ, Murat KÖSE, Beytullah AKKAYA, Cemil AKGÜL, Gonca DEMİRÖZ, İsmail ŞEN, Handan DİKER, Şebnem BAYEZİT, Hamdi FİDAN, Ersin ADIYAMAN, Nihan YAVAŞ, Nusret Bülent TOPCU, Utku UZUN, Mümin BALKAN Adres İstanbul Cad. Üstoğlu Apt. No: 24, Kat: 5 Daire: 8 Bakırköy - İstanbul Tel: +90 (212) 542 13 00 / 0549 542 13 00 Faks: 0212 542 13 71 Reklam & İletişim uted@uted.org İnternet Sitesi www.uteddergi.com www.uted.org Sosyal Medya www.facebook.com/utedmedya www.twitter.com/utedmedya www.instagram.com/utedmedya BİR MAVİ SÜRGÜN: RODOS GEZİ 48 YAPIM Sarnıç İletişim Hizmetleri sarnic.com.tr TASARIM Ajans4 Reklamcılık ajans4.com BASKI Şan Ofset Hamidiye Mah. Anadolu Cad. No: 50 Kağıthane/İstanbul YAYIN TÜRÜ Aylık, süreli, yaygın UTED’E ABONE OLABİLİRSİNİZ Dergimize abone olmak için yıllık abone ücretini banka hesabımıza yatırdıktan sonra dekontu bize fakslamanız yeterli. UTED dergisi her ay adresinize gönderilecektir. Lütfen ayrıntılı bilgi için derneğimizle irtibata geçiniz. UTED dergisinin geçmiş sayılarına web sitemizden ulaşabilirsiniz.

[close]

p. 6

6 IÇIMIZDEN BIRI 1993’TE MESLEĞE GİREN UÇAK TEKNİSYENİ ZİYA GÜLER: “BU SEKTÖRDE TECRÜBE ESASTIR” Genç teknisyenlerin daha bilinçli, bilgili, altyapı olarak donanımlı olduğunu belirten Ziya Güler, “İş hayatında, özellikle bu sektörde tecrübe esastır. Gençlerin her zaman en iyi olmanın gayreti içinde olmalarını, sürekli dokümanları incelemelerini, zincirin halkası olarak mesleki gereklilikleri elde etmelerini, hala üye olmayan arkadaşların UTED çatısı altında birleşmelerini tavsiye ederim” diyor. İSMAİL ŞEN UTED: Mesleğe girişiniz nasıl oldu? Ziya Güler: Meslek lisesinde son 6 ay staj dönemiydi, o yıllarda THY’de staj yapmak istedim ancak kısmet olmadı. Uzel traktör fabrikasında stajı tamamladım. Lise bitince bir süre sonra İETT’de Bağlarbaşı’nda işe başladım. Motor topluyorduk… Ardından askerliğimi Bilecik Jandarma Eğitim Alayında tamamladım. Askerlik dönüşü İETT’de İkitelli’de

[close]

p. 7

IÇIMIZDEN BIRI 7

[close]

p. 8

8 IÇIMIZDEN BIRI otobüs revizyonda çalıştıktan sonra 1993 yılında gönlümüzden geçen ufku geniş olan uçak teknisyenliğine adım atmak kısmet oldu. Güzide şirketimize yararlı, ekip çalışmasına uygun beklentileri karşılamaya gayretli ve azimli bir teknisyen olmanın gayreti içindeydim. 1993-2004 yılları arasında uçak revizyonda çalıştım. 2004-2011 yılları arası TLV istasyonunda THY ve diğer yabancı hava yollarına teknisyen arkadaşlarım ile sorunsuz hizmet vermeye gayret ettik. Başarılı olduk sanırım; bu bizde büyük bir tecrübe oldu. Gemi krizinden sonra İsrail 5 yılı dolduranlara çalışma vizesi vermedi. Zorunlu olarak ayrılmak zorunda kaldık. Akabinde Pekin’e tayin oldum. 23 Eylül 2014 yılında elim bir kaza geçirdikten sonra 22 ay şirketten ve meslekten uzak kaldım. UTED: Mesleğe ilk başladığınızda neler hissettiniz? Sizi şaşırtan yönleri var mıydı? Ziya Güler: Uluslararası bir şirkette işe başlamak gurur kaynağıydı. ilk günler özelikle hiyararşi Uluslararası bir şirkette işe başlamak gurur kaynağıydı. ilk günler özelikle hiyararşi dokümantasyon, prosedür takibi kayıtların 3 yıl tutulması vs oldukça ilginç geldi. Bu da işin ciddiyetini gösteriyordu. Demek ki otobüs - uçak çok farklı imiş, diye düşündüm… dokümantasyon, prosedür takibi kayıtların 3 yıl tutulması vs oldukça ilginç geldi. Bu da işin ciddiyetini gösteriyordu. Demek ki otobüs - uçak çok farklı imiş, diye düşündüm… UTED: Başınızdan ilginç olaylar geçti mi? Ziya Güler: Böyle bir soru geleceğini bilseydim günlük tutardım. Başımdan geçen üç olayı kısaca anlatayım. TLV istasyonunda OLYMPIC hava yollarında gece 03 civarı teknisyen arkadaşım

[close]

p. 9

IÇIMIZDEN BIRI 9 beni aradı ve sol main landing gear indikasyonun disagree olduğunu ve indikasyonun kırmızı yandığını söylediler. Yardım için meydana intikal ettim. Beraber fim uyguladık. Bu arada Atina’dan sürekli aranıyoruz; ne oldu, ne yaptınız, sonuç nedir, diye… İstasyona denetlemeye gelen Vasilis isimli hat istasyonlarından sorumlu beyin de haberi olmuş, uçağa geldi. Bu Bu uçağa modifikasyon uygulanmış, bir çok işlem yaptık. Burun compartamında soket ve kabloları kontrol ederken bir ses duyduk. Vasilis Bey “dont touch, indication turned gren” diye seslendi. Tabiî ki bu süreç yaklaşık iki saat sürdü ancak 3-5 satırda anlatıldığı gibi olmuyor realite. uçağa modifikasyon uygulanmış, bir çok işlem yaptık. Burun compartamında soket ve kabloları kontrol ederken bir ses duyduk. Vasilis Bey “dont touch, indication turned gren” diye seslendi. Tabiî ki bu süreç yaklaşık iki saat sürdü ancak 3-5 satırda anlatıldığı gibi olmuyor realite. Diğeri gene Olympic uçağında sabah 07’de push back için headset’te beklerken kaptan push back izni aldı ve parking brake released dedi. Araç uçağı itiyor ancak hareket yok. Kaptana, park freninin serbest olup olmadığını ve herhangi bir ikaz olup olmadığını tekrar sordum. O da her şey normal dedi. Tekrar frenleri set etti araç ayrıldı. İlk on dakikada telefon yağdı. Hareket kaptan bir taraftan ne kadar süre alır yolcuyu indirelim mi gibi… Ben de yolcu beklesin dedim. Bu gibi durumlarda tek olmak sıkıntı ve birçok arkadaşım aynı şeyi yaşıyor… İniş takımındaki hydraulic fuse’ları hareket ettirdim. Daha

[close]

p. 10

10 IÇIMIZDEN BIRI sonra mahalli İsrailli personele brake unit pistonlarını takip etmesini hareket etmeyenleri tespit etmesini söyledim. Kaptana frenlere basıp bırakmasını ikaz ettim, böylece hareket etmeyen sol brake unit pistonlarını tespit ettik. Bleeding işlemi sonunda normale döndü uçak. göndermesini biz de gerekli vereceğimizi söyledik. Bir sonraki sefer ile teknik ekip ve malzemeler geldi ancak ekip direk otele gitti saat 16 civarı burada biz ile onların çalışma prensiplerinin farkını gördüm. Biz pert olan uçak için direk işe koyulurken onlar aog olmuş uçağı bırakıp otele gidiyor, hangisinin doğru Son olarak ALİTALİA A321 uçağına oncall olarak gittik. Sol lastik patlak brake unit ateş kırmızısı halde uçak AOG olmuş durumda… Resim çekip ALİTALİA MCC’ye gönderdik. Kaptana elimizde lastik olduğunu ve uçağı brake unit olmadan bütün kontrolleri yaptıktan sonra sefere verebileceğimizi söyledik. AZ MCC ONAY verirse. Ancak M.E.L brake unit olmadan müsaade etmiyordu. Kaptana İTALYA sivil havacılığından 1 defaya mahsus izin alınmasının mümkün olabileceğini söyledik ama dikkate alınmadı veya mümkün olmadı. Velhasıl Alitalia M.C.C TSM prosedür gönderdi, kendilerine THY hariç 14 şirkete hizmet verdiğimizi ve yeteri kadar personelimiz olmadığını 1 teknisyen 1 teknik kontrol Kaptana elimizde lastik olduğunu ve uçağı brake unit olmadan bütün kontrolleri yaptıktan sonra sefere verebileceğimizi söyledik. AZ MCC ONAY verirse. Ancak M.E.L brake unit olmadan müsaade etmiyordu. Kaptana İTALYA sivil havacılığından 1 defaya mahsus izin alınmasının mümkün olabileceğini söyledik ama dikkate alınmadı veya mümkün olmadı.

[close]

p. 11

IÇIMIZDEN BIRI Şimdiki genç arkadaşlar daha bilinçli, bilgili altyapı olarak donanımlı, ancak iş hayatında özellikle bu sektörde tecrübe esastır. Zincirin bütün halkalarını kavramak meslek hayatında başarın esası derim. Mevlana’nın dediği gibi: “Aklın varsa bir başka akılla dost ol da işlerini danışarak yap.” Ben demiyorum Mevlana demiş. olduğu konusunu size bırakıyorum… Farklı görüşler olabilir… Konumuza dönersek 1 gün sonra teknik ekip işe koyuldu tsm uyguladı birçok valve parça değişti. Ertesi sabah 07 civarı vardiyaya gelme hazırlı yaparken Roma’dan AZ, MCC aradı bizim uçağımıza ne oldu diye… Ben de kendilerine 5 dakika sonra aramalarını söyledim. Meydandaki arkadaşıma soracağım dedim. İskender Bey meydanda idi. Uçağın ferry flight uçuşa giderken aynı brake unit’in tekrar kazıkladığını taksiden geri döndüğünü söyledi. Sonuç bizim dediğimiz gibi oldu ve uçak sol mlg brake unitsiz olarak ferry flight olarak sefere gitti. Bu olayda kendimizi şanslı gördük tsm uygulamasını biz yapsaydık mesleki olarak sorgu odasında olurduk belki. UTED: Genç teknisyenlere önerileriniz neler? Ziya Güler: Bu soruya cevap verirken ben daha neler yapabilirim diye aklımdan geçti. Şimdiki genç arkadaşlar daha bilinçli, bilgili altyapı olarak donanımlı, ancak iş hayatında özellikle bu sektörde tecrübe esastır. Zincirin bütün halkalarını kavramak meslek hayatında başarın esası derim. Mevlana’nın dediği gibi: “Aklın varsa bir başka akılla dost ol da işlerini danışarak yap.” Ben demiyorum Mevlana demiş. Bunun yanında her zaman en iyi olmanın gayreti içinde olmalarını, sürekli dokümanları incelemelerini, zincirin halkası olarak mesleki gereklilikleri elde etmelerini, hala üye olmayan arkadaşların UTED çatısı altında birleşmelerini tavsiye ederim. UTED’i çok daha güçlü bir mesleki dernek haline getirmeleri özellikle gençlerin yararınadır. Bu vesileyle Ramazan Bayramınızı tebrik ederim… ZİYA GÜLER 08.02.1969 Azdavay - Kastamonu doğumlu. İlkokulu Kurtuluş Kuvayı Milliye okulunda, Ortaokulu Kurtuluş Ortaokulunda, liseyi de Şişli End. Meslek Lisesi Motor bölümünde okudu. Halen açık öğretim fakültesi iktisat bölümünde öğrenci… 1993 yılında başladığı mesleği THY çatısı altında sürdürüyor.1993-2004 yılları arasında uçak revizyonda, 2004-2011 yılları arası TLV istasyonunda çalıştı. Pekin’e tayin olduktan sonra 23 Eylül 2014 yılında geçirdiği bir kaza sonrası 22 ay şirketten ve meslekten uzak kaldı. Halen THY’deki görevini sürdürüyor. 11

[close]

p. 12

12 SAFETY FIRST HAVACILIKTA YÖNETİM İKİLEMİ THE MANAGEMENT DILEMMA Emniyet yönetim süreçleri, emniyeti olumsuz etkileyecek potansiyele sahip tehlikelerin belirlenmesini ve önlenmesini içerir. Emniyet, havacılık alanında yer alan hiçbir kurumun ve kişinin göz ardı edemeyeceği bir öneme sahiptir. Ancak birincil önceliğin havacılık emniyeti olduğu kabulü evrensel anlamda bir klişedir. Havacılık emniyeti, havacılık faaliyetlerini yerine getirerek kuruluş amaçlarına (kâr, örgüt sürekliliği, büyüme vs.) ulaşmayı sağlayan hedeflerden biridir HAMDİ FİDAN Uçak Bakım Mühendisi Havacılık alanında hizmet sunumunda görev alan herhangi bir organizasyonda, üretim ve emniyet riskleri birbirine bağlıdır. İşletmelerin kar amacı ile emniyet hedefi, bir ikilem oluşturmaktadır. Bu ikileme ‘İki P İkilemi’ denilmektedir. Üst yönetimin elde bulunan kıt kaynakları değerlendirme anlamında yaşadığı bu ikilemde, kuruluşlar üretim ve koruma hedefleri arasında kaynak dağılımı açısından bir denge oluşturmalıdır. Aksi takdirde, ya korumaya aşırı kaynak aktarımından dolayı iflas durumu ortaya çıkabilecek ya da kaynakların devamlı olarak üretime yönlendirilmesinden dolayı emniyet göz ardı edilebilecektir. Böyle bir durum kaynakların dengesiz dağıtıldığını gösterecektir. Bu nedenle kaynak dağılımının rasyonel bir biçimde yapılması, etkin bir emniyet yönetimi ihtiyacını ortaya çıkarmaktadır. Etkin emniyet yönetiminin başarısı kaza istatistiklerine yansımış, en genç taşıma sistemi “ticari havacılık” aynı zamanda da en emniyetli taşıma sistemi olmuştur. Özellikle 1990’lardan sonra havacılık faaliyetlerinde meydana gelen olaylarda (incident) da büyük ölçüde azalma görülmüştür.

[close]

p. 13

SAFETY FIRST Yönetim ikilemi Etkin emniyet anlayışı uyarınca, operasyonel personelin raporlarında yer alan veriler rutin olarak toplanıp analiz edilir. Üst yönetim bu analiz ve değerlendirmeler doğrultusunda, üretim (production) ve koruma (protection) hedeflerini dengede tutmaya yönelik bir “emniyet sınırı” belirlemeli ve bu sınır doğrultusunda emniyet yönetim sistemi (SMS) oluşturmalıdır. Kaynak aktarımları bu emniyet sınırına yaklaştığında erken uyarı sisteminin devreye gireceği etkin bir emniyet yönetim sistemi oluşturulmalıdır. Öte yandan, koruma pahasına üretim için kaynakların aşırı tahsisi, ürünün veya hizmetin emniyet performansı üzerinde bir etkisi olabilir ve sonuçta bir kazaya neden olabilir. Bu nedenle dengesiz bir kaynak tahsisinin var olduğunu veya gelişmekte olduğunu zamanında farketmeyi sağlayacak bir güvenlik sınırının tanımlanması esastır. Bu nedenle güvenlik alanı ve sınırları organizasyonun yönetimi tarafından tanımlanmalı ve mevcut durumu doğru bir şekilde yansıtmasını sağlamak için sürekli gözden geçirilmelidir. Emniyet ve Üretim Arasında Bulunması Gereken Emniyet Alanı Kaynaklar: ICAO Doc 9859 AN/474 www.shgm.gov.tr 13

[close]

p. 14

Karikatür 1 “Betemi (Bethemy) tayyareleri münasebetiyle Reisi Cumhurun korkulu rüyalarından.” Kalem Dergisi, 15 Teşrini Evvel 1325

[close]

p. 15

TÜRK HAVACILIK TARİHİ 15 MEŞRUTİYETTEN CUMHURİYETE KARİKATÜRLERDE HAVACILIK (3): TAYYARE MEDENİYET GÖSTERGESİ OLUYOR… 1909 ile 1911 yılları arasında 130 sayı yayınlanan Kalem dergisindeki havacılık karikatürlerini incelemeyi bu sayı tamamlıyoruz. Kalem’de yayınlanan havacılık karikatürlerinin önemli kısmının siyasi olayları yansıtırken havacılığı kullanan karikatürler olarak tanımlamak yanlış olmaz. Ancak bu sayı da göreceğiniz bazıları doğrudan havacılıkla ilgili… Üstelik bu karikatürlerin bir kısmı havacılığın öneminin oldukça erken bir dönemde anlaşıldığını gösteriyor. İSMAIL ŞEN Geçen ay, yazımızı tamamlarken, II. Meşrutiyet dönemi havacılık karikatürlerine devam edeceğimizi belirtmiştik. Bu dönemin en önemli dergilerinden Kalem’de havacılığa dikkat çeken karikatürlere de rastlıyoruz. Bu karikatürlerin birkaçını geçen sayılarda incelemiştik. Bu sayımızdaki yazımıza havacılığın öneminin fark edildiğini gösteren karikatürlerle başlıyoruz. Tayyare Uyku Kaçırıyor… Kalem dergisinin 15 Teşrini Evvel 1325 (28 Ekim 1909) tarihli sayısının 3. sayfasında yer alan ve yabancı bir yayından (Le Sourire) iktibas edildiği anlaşılan karikatürde (Karikatür 1), giyiminden Avrupalı bir politikacı olduğu anlaşılan, muhtemelen Fransa Cumhurbaşkanının “kâbusu” tasvir edilmiş. Göz bebekleri dik bir çizgiden oluşan ve motorsuz uçakları idare eden, böceği andıran pilotlar, ardına pervane takılı, elinde muhtemelen ülkesinin bayrağını tutan politikacıyı bağladıkları iple boşlukta sallıyorlar. Yerde ön planda bir havaalanı, arka planda da bir şehrin silueti görünüyor. İki tip uçak tasvir edilmiş. Bir kısmı dönem tayyarelerine benzeyen ancak motorsuz, diğerleri de kuş kanadına benzeyen, yine motorsuz uçaklar. Türkçe ve Fransızca altyazıda ise, “Betemi (Bethemy) tayyareleri münasebetiyle Reisi Cumhurun korkulu rüyalarından” cümlesi okunuyor. Karikatür muhtemelen 25 Ağustos 1909’da Fransa’nın Bethany kentindeki havacılık gösterilerine ve burada kırılan hız rekoruna gönderme yapıyor. Önemi ise, havacılığın devlet başkanlarının uykularını kaçıracak öneme sahip olduğunu iddia etmesi. Uçağın icadından çok kısa bir süre sonra savunmayla ilgili önemi anlaşılmış ve bu alanda kullanılmaya başlamıştır. İşte bu ve benzeri karikatürler uçağın savaşlarda kullanılmasından hemen önce değerinin fark edildiğinin göstergesidir. Karikatür 2 “Bir sene daha sabretsem de yol yaptıracağıma balonlar (mı) yaptırsam…” Kalem Dergisi, 4 Teşrini Sani 1326

[close]

Comments

no comments yet