2 сборник Студенттік конференция

 

Embed or link this publication

Description

ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ИНСТИТУТЫ

Popular Pages


p. 1

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН MINISTRY OF EDUCATION AND SCIENCE OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН МЕМЛЕКЕТТІК ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ИНСТИТУТЫ ЮЖНО-КАЗАХСТАНСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ИНСТИТУТ SOUTH KAZAKHSTAN STATE PEDAGOGICAL INSTITUTE «G-GLOBAL – ЖАҺАНДАНУ АЛАҢЫ: ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ЖАСТАР» студенттердің дәстүрлі республикалық VI ғылымитәжірибелік конференциясының МАТЕРИАЛДАРЫ МАТЕРИАЛЫ VI Республиканской традиционной студенческой научно- практической конференции «G-GLOBAL – ПЛОЩАДКА ГЛОБАЛИЗАЦИИ: НАУКА И МОЛОДЁЖЬ» MATERIALS of VI republican scientific - practical student`s conference «G-GLOBAL –GLOBALIZATION PLATFORM: SCIENCE AND YOUTH" ІІ – Бөлім Шымкент – 2017 1

[close]

p. 2

ӘОЖ 378:001 ББК 74.58 G10 Редакция алқасының төрағасы Аяшев Оңалбай Аяшұлы - т.ғ.д., профессор Редакция алқасы: Исабек Баршагүл Қашқынқызы Исаев Ғани Исаұлы Ибрагимова Жанат Абуталипқызы Тәңірбергенов Медеубек Жұматайұлы Нүрпеисов Нариман Жұмашұлы Алпамысова Гүлжайна Байғонысқызы Оразбаева Эльмира Бейсенбайқызы Темірханов Мұзафархан Мейрбеков Ақылбек Қайратбекұлы -т.ғ.к., доцент -техн.ғ.к. - ф.ғ.к., доцент - п.ғ.д., доцент - ф.ғ.к. - а-ш.ғ.к., доцент м.а. - ф.ғ.к., аға оқытушы -п.ғ.к., профессор - PhD. доктор G10 «G-Global – жаһандану алаңы: Ғылым және жастар» атты студенттердің дәстүрлі республикалық VI ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары, ІІ- Бөлім - Шымкент: «Әлем» баспасы, 2017. – 524 б. Материалы VI Республиканской традиционной студенческой научнопрактической конференции «G-Global – площадка глобализации: наука и молодёжь»., ІІ – Том, Шымкент: типография «Алем»: 2017, - 524 стр. Materials of VI republican scientific - practical student`s conference «G-Global – globalization platform: science and youth». ІІ - Part Shymkent: Publishing house «Alem», 2017. - 524 page. ISBN 978-9965-862-99-1 Жинаққа Қазақстандық және шетелдік ғалымдардың ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелері ендірілді. Барлық жарияланымдар авторлардың редакциясымен берілген. ӘОЖ 378:001 ББК 74.58 ISBN 978-9965-862-99-1 © Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық институты, 2017 © «Әлем» баспасы, 2017 2

[close]

p. 3

ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ЖӘНЕ ҚОЛДАНБАЛЫ ҒЫЛЫМДАР ӘОЖ 373.3/.5:53 ОРТА МЕКТЕПТЕ КВАНТТЫҚ ФИЗИКАНЫ ОҚЫТУДА КОМПЬЮТЕРЛІК БАҒДАРЛАМАЛАРДЫ ҚОЛДАНУ ӘДІСТЕМЕСІ Ағабек Қ.М. – 110-13 тобының студенті Ғылыми жетекші: Садық Б.Х. – аға оқытушы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық институты, Шымкент Резюме В этой статье рассматриваются методы эффективного применения компьютерных программ в обучении курса квантовой физики в средней школе. Summary In this article, options are considered effective methods of using computer programs in teaching a course in quantum physics in secondary school. Қазіргі кезде білім беру саласын оқытудың әр түрлі техникалық құралдарын пайдаланусыз елестету мүмкін емес. Сондықтан, уақыт талабына сай білім мазмұнын жаңарту – бүгінгі күннің басты міндеті. Қазіргі ақпараттық қоғамға байланысты білім беретін орта мектептер мен жоғары оқу орындарында оқу үрдісін компьютерлендіру – оқу жүйесін жетілдірудің негізгі шарты екені белгілі. Білім беруді ақпараттандыру қоғамды ақпараттандыру процесінің басым бағыттарының бірі ретінде оқытушылардың тек кәсіби сапасы мен дайындық деңгейіне ғана емес, сонымен қатар, оқытуда ақпараттық технологияларды пайдаланудың ұйымдастырушылық және әдістемелік аспектілеріне де жаңа талаптар қояды. Кванттық физика – микробөлшектердің (элементар бөлшектер, атомдар, атом ядролары, молекулалар) қозғалысын және олардың бір-біріне жасайтын әсерлерін зерттейтін қазіргі теориялық физиканың аса маңызды саласы. Оның ғылым болып қалыптасуы XX ғасырдың бас кезінде ашылған физикадағы ұлы жаңалықтармен тығыз байланысты. Мектепте кванттық физиканы оқытудың қиындықтары, оқушылардың шектеулі танымдық мүмкіндіктерімен және материя қозғалысының кванттық формасының ерекшеліктерімен байланысты. Физика пәнін оқытуда ақпараттық–коммуникациялық технологияларды пайдаланудың мынадай негізгі артықшылықтары бар: - Білімге бір-бірінен үлкен арақашықтықта орналасқан әр түрлі оқу орындарында отырып қол жеткізе алады (интернет, қашықтан оқыту); - Олар оқушыларға тақырып шеңберіндегі физикалық құбылыстарды немесе белгілі бір уақыт аралығында айтылуға тиіс мәліметтер қорын ұлғайтады; - Компьютер көмегімен оқушы өз бетінше жұмыс жасай алады; Компьютерлік техниканың дидактикалық мүмкіндіктерін педагогикалық мақсаттарға қолдану, білім мазмұнын анықтауда, оқыту түрлері мен әдістерін жетілдіруде жақсы әсерін тигізеді. Кванттық физика бойынша оқушылардың білімдеріндегі кемшіліктер туралы, біздің бастапқы кезеңде жүргізілген эксперимент нәтижелері айтады. Оқушылар 3

[close]

p. 4

микрообъектілер қасиеттері мен олардың қозғалысы туралы, динамикалық теңдеулер жайлы, кванттық және классикалық физика заңдарының арасындағы қатынастық туралы білмейді. Бұған, біріншіден, кванттық ұғымдарды қалыптастыру әдістемесінің кемшіліктері мен қиындықтары себеп болды; екіншіден, қолданыстағы жалпы білім беру стандарттарымен, бағдарламаларымен және оқулықтарымен анықталған кванттық физика тарауының мазмұны ғылымның қазіргі күйіне сәйкес емес деп есептейміз. Казіргі кванттық физика дамып келе жатқан, әлі соңғы тараулары жазылып бітпеген физикалық теория. Ол тек ғылыми көзқарастарда ғана емес, сонымен бірге техникада айтарлықтай төңкеріс жасауда. Біз атомдық электростанциялардың беретін тогын пайдаланудамыз. Бізді қоршаған радиоқабылдағыштар мен телевизорларда жартылай өткізгішті кванттық техника қолданылады. Жұмысы кванттық құбылыстарға негізделген интегралдық схемаларды пайдаланатын калькуляторлар мен компьютерлер тұрмысымызға кеңінен енуде. Халық шаруашылығы мен медицинада кванттық сәулелер көздері қолданылуда. Материяның кванттық қасиетіне негізделіп асқын өткізгіштерден жасалған магниттерді пайдаланып келеміз. Компьтерлік бағдарламаларды кванттық физика курсын оқыту барысында қолдану мұғаліммен оқушының іс-әрекеттері белгілі бір нәтижеге бағытталуы тиіс. Оған әрбір ұстаздың компьютерлік бағдарламаларды жетік меңгеруі тиіс және оқушылардың қабілетін дұрыс бағамдап, компьтерлік бағдарламалар арқылы шығармашылық жұмыстарға дұрыс бағыттай білуі тиіс. Кванттық физика курсын оқыту барысында әрбір физикалық құбылысты немесе процесті сипаттайтын модельдерді компьютерде жасауға және оларды оқу процесінде тиімді қолдануға болады. Мемелекеттік стандартта 11-сыныпта лабораториялық жұмыс және компьютерлік бағдарламаларды қолданып модельдеу практикалық тапсырмаларыда еніп отыр. «Орта мектепте кванттық физика курын оқытуда компьютерлік бағдарламаларды тиімді қолдану» тақырыбын зерттеу барысындағы зерттеу нысаны 9-11 сыныптардағы кванттық физика курсы болатын. Алдымызға қойған мақсатымыз кванттық физика курсын оқытуда компьютерлік қолданудың тиімді әдістемесін жасау және негіздеу болатын. Зерттеу жұмысы барысында алдымызға қойылған болжамдарды айқындап, нәтижесін педагогикалық эксперимент арқылы дәлелдедік. Зерттеу жұмысын қорытындылай келе, төмендегі тұжырымдарды алдық: 1. Елімізде қолданылып жүрген «Физика-11» оқулығындағы кванттық механика элементтерін оқытылу жағдайына салыстырмалы талдау жасалды; 2. Салыстырмалы талдау барысында зерттеу нысанының мазмұнын оқушыға заман талабына сай компьютерлік бағдарламаларды қолдану арқылы жеңіл түсіндірілуі қажеттілігі анықталды. Кванттық физика курсы мектеп бағдарламасында: 9 сыныпта - 15 сағат (Атом физикасы), 11 сыныпта - 30 сағат бөлiнген (Кванттық физика). Зерттеу жұмысымда оқыуда компьютерлік бағдарламаларды қолдану арқылы кванттық физика бөлімін оқытудың тиімді әдістері жасалды. Лабораториялық жұмыстар және практикалық жұмыстарды орындауға арналған “Открытая физика”, “Живая физика”, “Физика в картинках ” бағдарламаларын қолдану әдістері жасалды. Оқушылардың тақырыпты күрделі болғандықтан толық қабылдай алмауы, кванттық 4

[close]

p. 5

механика тақырыптарында микробөлшектерді қолмен ұстап, көзбен көру мүмкіншіліктерінің шектеулілігінен туындаған болатын. Зерттеу барысында бұл мәселелер толықтай қамтылды. Кванттық физика бөліміндегі құбылыстарды. (Фотоэффект, Резерфорд тәжрибиесі.Атомның құрамы т.б.) түсіндіруге арналған Macromedia Flash МХ бағдарламасында жасалған анимациялар жинақталды. Осы аталған бағдарламалардың әр қайысысының кванттық физика курсын оқыту барысында өзіндік ерекшеліктері бар. Бірақ аталған бағдарламалар кванттық физика курсындағы тақырыптарды толығымен түсіндіруге жеткіліксіз. Осы мақсатта мектеп физика пәні мұғаліміне көмекші болатын, Turbo Pascal, Matchat бағдарламалау тілін қолданып есептерді моделдеу, Macromedia Flash МХ анимациялық бағдармамасын қолданып анимация жасау әдісмесі жасалды. Мектепте іс-тәжірибеден өту барысында сабақ жоспары құрылып, компьютерлік бағдарламаларды қолдану арқылы сабақтар өткізілді. Өткізілеген сабақ бойынша оқушылар мен ұзтаздар арасында сауалнама алынды. Сауалнама нәтижесі бойынша 93% қолдау тауып отыр. Әдебиеттер 1. Құдайқұлов М., Жаңабергенов Қ. Орта мектепте физиканы оқыту әдістемесі. Алматы: Рауан, 1998 2. Акитай Б.Е. Физиканы оқыту теорииясы және әдістемелік негіздер. Оқу құралы. Алматы: Қазақ университеті, 2006 3.Тендібай Көшеров «Электронды есептеуіш машина физика мен астромияда».Оқу құралы.Алматы, 2010ж. 4. Физика: Әдістемелік нұсқау. Жалпы білім беретін мектептің қоғамдықгуманитарлық бағыттағы 11-сынып мұғалімдеріне арналған құрал/ Р.Башарұлы, т.б.Алматы: «Мектеп»,2007. ӘОЖ 519.854 АЛФАВИТТІ КОДТАУ Абдулина Перизат Көшерғалиқызы, Тұрсынова Ақерке Талғатқызы -4 курс Т-311 топ студенттері, Ғылыми жетекші: Ерденова Айгерім Құрманғалиевна - магистр, аға оқытушы Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы Мемлекеттік Университеті, Семей қ. Резюме: В этой статье рассматривается один из теории кодирования, который строит код из букв алфавитов. Summary: This article focuses on one of the coding theory, which builds the code from the letters of the alphabets. Кодтау теориясы – бұл ақпараттар теориясының салыстыру әдістерін, сигналды жібергеннен кейін олардан қажетті ақпараттарды бөліп алуға жеңіл болатындай қалай тиімді жинақтау әдісін зерттейтін бөлім. Кейде кодтау теориясын шифрлаумен шатастырып жатады, алайда бұл қате тұжырым: криптография – кері есептерді 5

[close]

p. 6

шешумен айналысады, оның мақсаты берілгендерден ақпарат алуды қиындату болып табылады. [1] Кодтау көптеген хабарламаның барлығына бір бүтін сияқты кодтан тұруы мүмкін немесе хабарламаның бөліктерінің кодтарынан жалпы хабарламаның кодын құруы мүмкін. [2] Айталық, A{ , …, } және B { , , } алғашқы және екінші алфавит берілсін. А – сөз, ал оның элементтері әріптер деп аталады. А алфавитінде сөздер деп белгіленеді. Егер сөз , болса, онда сөздегі әріптердің саны сөздің ұзындығы деп аталады: . Бос сөз былай белгіленеді - : =| |=0, A. Егер сөз болса, онда әріпі басы (префикс) деп, -соңы (постфикс) деп аталады. Егер , …, ≠ болса, онда , …, - Х сөзінің шын мәнінде басы (шың мәнінде соңы) деп аталады. А жиыны хабарламаның алфавиті деп, ал В – кодтаушы алфавит деп аталады. В алфавитінде сөз түрінде белгіленеді. алфавитіндегі сөздердің бейнелеуін F деп белгілейік. Сонда бізде сөзі шығады, оны код деп атайық, мұндағы Х = , …, , У = ,, . Алфавиттік код схема түрінде беріледі, мұнда алфавиттің әрбір әріпіне екілік  b1  v1 символдардың тізбегі сәйкес қойылады: f :   b2   ... v2 vi ∈ {0,1} bm  vm vi кодтары элементар деп аталады, ал олардың жиынтығы V = (v1, v2,… vm) – код деп аталады. Кодтау схемасын құру кезінде қосымша ақпарат әріптердің пайда болу ықтималдығы - P = (p1,p2,…pm) ықтималдық үлестірімі қолданылады. Алфавиттік кодтаудың схемасын құру барысында екі негізгі мәселе туындайды: 1) алфавиттік кодтаудың өзара бірмәнділігін айқындау мәселесі; 2) ең тиімді сығуды қамтамасыз ететін кодтау схемасын құру есебі. Мысал-1. Келесі схеманы қарастырайық: f1 : bb21 0  01 f 1 өзара бірмәнді кодтауды береді. Әрбір 1 символының кіруінің алдында 0 символы тұрғандығын байқасақ жеткілікті, сондықтан да әрбір 1 сиволының әрбір кіруін алдындағы нөлмен қоса алып b2 әріпін кодтайды. 0 символы, одан кейін 1 символы шықпайды, b1 әріпін кодтайды. Мысалы, β = 001010001 тізбегі жалғыз ғана расшифровкаға (түсініктемеге) ие болады α = b1b2b2b1b1b2. Мысал-2. Төмендегідей схема қарастырайық f 2 :    b1 b2 0  01 b3  001 f2 схемасымен берілген кодтау өзара бірмәнді болмайды. β= 001 тізбегі екі расшифровкаға ие болады: α1 = b1 b2 және α2 = b3. Тікелей өзара бірмәнділікті тексеру үшін жалпы жағдайда ақырсыз сөздер жұбын тексеру қажетті. Анықтама. Айталық α сөзі мына түрге ие болсын α1α2. Онда α1 - α сөзінің перфиксі деп аталады, ал α2 - α сөзінің суффиксі деп аталады. Егер 0<| α1 | <| a | 6

[close]

p. 7

болса, онда α1 – α сөзінің меншікті перфиксі деп, егер 0 <| α2 | <| a | болса, онда α2 –α сөзінің меншікті суффиксі деп аталады. Теорема 2.1. Егер схема префикс қасиетіне ие болса, онда алфавитті кодтау өзара бірмәнді болады. Осылайша, перфикс қасиеті өзара бірмәнділіктің жеткілікті шарты болады. Теорема 2.2. Егер f схемасы бар алфавиттік кодтау өзара бірмәнділік қасиетіне ие болса, онда элементар кодтардың ұзындығы li = | vi | (i =1,…, m) МакМиллан шартын қанағаттандырады: m  2li  1 i 1 Мак-Миллан теңсіздігі f схемасы бар кодтаудың қажетті, бірақ жеткілікті емес белгісі болып табылады. Жоғарыда келтірген f2 схемасын қарастырайық: f2 :    b1 b2 0  01 b3  001 Ол үшін l1 = 1, l2 = 2, және l3 = 3, және Мак-Миллан теңсіздігі орындалады: 2-1 + 2-2 + 2-3 = 7 /8 <1. Алайда, f1 схемасымен берілген кодтау өзара бірмәнді болмайды. Теорема 2.3. Егер l1,l2,…lm натурал сандары Мак-Миллан теңсіздігінде қанағаттандырса, онда префистік кодтау бар болып, ол осы тендікті қанағаттандырады: | v1 l1 ,| v2 l2,…,| vm lm. Айталық, V = (v1,v2,…vm) коды берілсін. Бинарлық кодтар элементтар кодтар ағашын анықтайды. Ағаштың әрбір төбесінен келесі ярусқа 2-ден көп емес қабырға шығады, сол жағын 0 – символымен, ал оң жағын 1-мен белгіленеді. Элементар кодта ағаштың төбесі тамырынан бастап анықтайтын жолмен сәйкес келеді. Код префистік болады, егер элементар кодтар ағашының жапырағында орналасса. Егер оның жапырақ бола алмайтын әрбір төбесінде келесі ярус 2-ге тең қабырғаның шығуын ағаштың қаныққаны деп аталады. 2.1 суретінде f3 префистік кодтау схемасына арналған ағаш көрсетілген. 2.1-сурет. f3 кодтау схемасының кодтық ағашы 7 2.2- сурет 2.3 – мысалға граф

[close]

p. 8

Теорема 2.4. V алфавиттық код өзара бірмәнді болады, егер G графында бағдарланған цикл λ төбесі арқылы өтсе. Мысал-2.3. B = (b1, b2, b3), V = {1,010,101} берілсін. S1 ={0,1,01,10}, S={0,1,01,10, λ} жиынын құру. Ең алдымен, қарапайым vi кодтардың қарапайым емес жіктеулерін жазайық. v1 үшін қарапайым емес жіктеулер жоқ. v2 = 010 = 0 v1 0 = 01 λ 0 = 0 λ 10 v3 = 101 = λ v1 01 = 10 v1 λ = 1 λ 01 = 10 λ 1. Сәйкесінше код графта 2.2 суретінде көрсетілген. Граф λ төбесі арқылы өтетін бағдарлаған циклды құрайды, демек, код өзара – бірмәнді, ал V өзара бірмәнді бола алмайды. Екі шифрды шешуді рұқсат ететін граф бойынша екілік тізбек тұрғызу қиын емес. Ол үшін λ төбесінен бастап, сәйкесінше циклдың бойынан тапған графтың төбесін және қабырғасын бірбіріне екілік тізбекті қосып жазсақ жеткілікті. γ = 1010101 сөзі циклге сәйкесінше 2 шифрды шешуге рұқсат етіледі: b1 b2 b3 және b3 b2 b1. Пайдаланылған әдебиеттер: 1. http://www.0zd.ru/programmirovanie_kompyutery_i/kodirovanie_informacii.html 2. http://allrefs.net/c23/3qlxk/p42/ ӘОЖ 539.1 ОПТИКАЛЫҚ СПЕКТРЛЕРДІ БАҚЫЛАУ ТӘСІЛДЕРІ Ағабек Ж.Қ. – 110-14 тобының студенті Ғылыми жетекші: Рамазанова С.А ф.м.ғ.к, доцент Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық институты, Шымкент Резюме Спектр-распределение физической величины.Обычно под спектром подразумевается электромагнитный спектр,распределение интенсивности электромагнитного излучения по частотам или по длинам волн. Summary Spectrum-the distribution of physical quantities. Usually, the range is meant the electromagnetic spectrum ,the intensity distribution of electromagnetic radiation according to frequency or wavelength. Монохроматикалық емес жарықты спекторға орналастыру үшін дифракциялық тор көз көмегімен орналастыруға болады немесе дисперсиялық құбылысты қолдана отырып, шиша призма көмегімен жасауға болады.Дифракциялық және дисперсия атауға сәйкес алынатын спекторлардың атауы. Берілген жұмыста екінші әдіс қолданылады. Спекторларды қадағалау үшін және спектр сызықтарының ұзындығын өлшеу әмбебап монохроматор-спектрометр УМ–2 жоғары дәлдікті оптикалық прибор қолданылады, принципиальды сызбасы жоғарыда бейнеленген. Көзден шығатын шоқ сәуле (лампалары) Л конденсормен жинақталады К мен монохроматорға саңылау арқылы келіп түседі, ондағы ені микрометрлі винтпен реттеледі Ары қарай шоқ сәулені фокустеу объективт микрометрлік винт көмегімен жүзеге асырылып жасалады. Күрделі шыны призма арқылы жарықтың өтуі .әр түрлі толқын сәулесінің ұзындығы әр түрлі дисперсті бұрыштардың нәтижесінен бүгіледі. Призма қатырылған, айналмалы үстел септік барабанмен бірге микрометрикалық винт көмегімен айналуы мүмкін. Содан объектив пен окулярда ары қарай, әр түрлі спекторлық аумақтардан келіп түсетін көру аумағы қарастырылатын болады. Объектив өзінің фокальдық тегістігімен кіріс саңылау бейнесімен көрсетіледі Ол 8

[close]

p. 9

үшін, барабан есебін шығару үшін, спектр сызығын анықтауға сәйкес, оның қажетті үйлесімділік белгісімен жасалады. Дисперсиялық спектрлардың дифракциялық спектрлардан ерекшелігі сызықты емес: прибор көрсеткіші (есептік шкаласы бойынша N) толқын ұзындығымен байланысты  тікелей пропорционалды тәуелділікке сай жасалады. Сондықтан спектроскоп алдын ала градустауды қажет етеді. Градустауды қолдану үшін сынап лампасы қолданылады (спектрлы сынаптың толқын ұзындығы белгілі). Спектроскоптағы сынап спекторын қадағалау кезінде, есептеп шығарады, ол жеке сызықтарға сәйкес, кейін  толқын ұзындығына сай N есептік тәуелділіктің графигі құрылған соң жасалатын болады. Бұл градустық график берілген прибор көрсеткіштерімен түсіріліп зерттелетін сол заттар бойынша спектордың толқын ұзындығымен белгісіз мәндері арқылы анықталады. Спектроскоптардан басқа да, тікелей түрде қадағаланатын спектордың жолы спекторды зерттеу мүмкіндігін береді, сонымен қатар тағы да бір спекторлық прибордың өзге бір түрі бар болып табылады - ол спектрографтар, соның көмегімен прибордағы шкала фонынан спекторлық суреттерді алып отырады. Суретте сынап пен сутектің спектограммдық бейнесі көрсетілген.Сутек спектограммасында берілген сызықтық нөмірлердің тәртібі берілген. Градустық график бойынша анықталатын толқын ұзындығына сәйкес анықталады. Әр түрлі қоспалармен «ластанған» сутектер, спектрлық сызықпен ерекшеленетін, таза сутектермен қосылады.Бұл үшін теория қолданылады: Бальмер формуласымен анықталатын толқындардың теориялық жақындығы осы толқын мәнімен анықталады. Әдебиеттер тізімі. 1.Гольданский В. И., Трахтенберг Л. И., Флёров В. Н. Туннельные явления в химической физике. М.: Наука, 1986. — 296 с. 2.Блохинцев Д. И., Основы квантовой механики, 4 изд., М., 1963; 3.Ландау Л.Д., Лифшиц Е.М.: Квантовая механика, 1974 ӘӨЖ 154.810(12) ТЕМІРДІҢ ПЕРИОДТТЫҚ ЖҮЙЕДЕГІ ОРНЫ ТАҚЫРЫБЫН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ Ақтанбек А.А. – 112-13 тобының студенті, Тулегенова А.Б. – магистр Ғылыми жетекшісі: Керімбаева К.З. –т.ғ.к., доцент Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік педагогикалық институты, Шымкент Резюме Примечательно, что в этой статье описана технология игры, способная заинтересовать учеников на уроке химии. В течени урока применяются способы и методы технологий игры. Summary It is noteworthy that this article describes the technology game wich is capable to interest students in chemistry slesson. The techniques and methods of technology game are applied during the lesson. Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында: «Ұлттық бәсекелестіктің қабілеті бірінші кезекте оның білімдік деңгейімен айқындалады»-деп айтылған. Егемендік алған тәуелсіз Қазақстанның әлемдік өркениетке жетудегі 9

[close]

p. 10

бірден-бір дара жолы - білім жүйесі. Орта мектеп-білім жүйесінің ең басты буыны. Орта мектепте қалаған білім негізі оқушының болашағына жол ашады. Қазіргі кезеңдегі басты мәселенің бірі жаңа технологиялардың даму кезеңдегі болашақ ұрпақтың тәрбиесі мен білім алуында ұстаздардың атқаратын рөлі ерекше. Егемен еліміздің болашағы,оның әлемдік өркениеттегі өз орны,ең алдымен білім мен тәрбиенің бастауы-ұстаз қолында-деп атап көрсетті.[1] Педагогикалық іс-тәжірбие барысында “Темірдің периодттық жүйедегі орны” тақырыбында 9 сыныбына сабақ өткіздім. Сабақ барысында оқушылардың қызығушылығын арттыру мақсатында ойын технологиясын қолдана отырып, оқушыларды 3 топқа бөлдім. Оқушылар зертханалық тәжірибелер жасады, Fe2+ және Fe3+ иондарын анықтады. Ойын арқылы оқытудың тиімділігі. Ойын балалардың оқуға, еңбекке деген белсенділігін, қызығушылығын арттырудағы басты құрал. Ойын барысында балалардың белсенділігі, шығармашылығы дамиды. Ойынның сабақ барысында басты мақсаты-білім беруді ойынмен ұштастыру. Сабақта тиімді қолданылған ойын — мұғалімнің түсіндіріп отырған материалын оқушылардың аса зор ілтипатпен тыңдап, жемісті, сапалы меңгеруіне сенімді көмекші бола алады. Балалар тез сергіп, тапсырмаларды тез, әрі қызығып орындайтын болады. Ойын арқылы оқушы бойына мына қасиеттерді қалаптастырады: ой-өрісі дамиды; уақытты үнемдеуге үйретеді; оқушылар үшін психологиялық жағымды; оқушылар үшін қауіпсіз; пәнге деген қызығушылығы артады; өздігінен жұмыс істеуге үйренеді; оқушылар өздері қатыса отырып қиын мәселелерді өз бетінше шеше білуге үйретеді; есте сақтау қалыптасады. [2] 1.“Жас химигтер” интелектуалдық ойыны Бұл ойын - 9 сыныптар арасында жүргізілді. Ойынның мақсаты химияға деген ынтасын, қызығушылығын қалыптастыру. Ал міндеті: оқушылардың өз еркімен,өз бетімен жұмыс жасай алуы, өз ойын дұрыс жеткізе білу. Ойын түрлері: 1. «Жас химигтер» «ұяшық таңдайды» 2. «Пікір-сайыс» «пікір алмасу» 3. «Қызықты тәжірибе» «тәжірбие жасау» Алдарында 3 ұяшық беріледі, әр ұяшықтың өз тықырыбы бар, таңдау өз еркінде, әр қайсысында ұпай саны көрсетілген. Кесте-1 Ұяшық таңдау Аспан тасы 5 10 15 20 Сандар сөйлейді 5 10 15 20 Кім жылдам 5 10 15 20 Аспан тасы 1. Темір қосылыстарда қандай тотығу дәрежесін көрсетеді? (+2,+3) 2. Адам организінде неше грам темір бар? (4.5) 3. Эйфиль мұнарасы қандай металдан тұрады? (темір) 4. Темір қандай тотығу дәрежесін көрсетеді? (аспан тасы) Сандар сөйлейді 769- ? 7,864-? 4 -? 153 -? Темірдің 7690 С дейін магниттік қасиеті сақталады. Темірдің тығыздығы 7,864 г/см3 Периодтық жүйенің 4 -периодында орналасқан. 10

[close]

p. 11

Балқу температурасы 15390 С. Кім жылдам. Есептер шешу 1.Айналымдарды жүзеге асыр: Fe →FeCI3 → Fe(OH)3 → Fe2O3 →Fe→ FeCI2 2. 0,33 моль темір (ІІІ) оксидін алюминиймен тотықсыздандыру арқылы түзілген темірді тотықтыруға жұмсалған хлордың көлемін есептеңіз? Жауабы: 22,2 л 3. Құрамында 20 г мыс (ІІ) сульфаты бар ерітіндіге 8 г темір жаңқасы (ұнтағы) қосылды. Түзілген мыстың массасын есептеңдер? Жауабы: 8 г. 4. Қыздырылған Ғе203 үстінен сутек жібере отырып, темір алуга болады. 2 моль сутек жібергенде түзілген темірдің массасын аныктаңдар. Өнімнің шығымы теориялыкпен салыстырғанда 95%. Жауабы: 78,4 г. 5. Қыздырылған Fe2O3 арқылы сутекті өткізіп, темір алуға болады. Көлемі 2,24 л сутек жұмсалғанда алынатын темірдің массасын есептеңдер. Реакция өнімінің шығымы теориялық мүмкіндіктің 95%-ын құрайды. Жауабы: 3,93 г[3] 2. «Пікір сайыс» ойыны 3 топтан 1 оқушыдан қатысады. Олар химия, биология, физиг маманы ретінде темірдің қасиеттері жайлы айтып, пікір алмасады. Химиялық қасиеті бойынша қатты қыздырған темір ұнтағы немесе жоңқасы оттекте темір татын (тотығу дәрежесі+2 және +3 болатын темір оксидінің қоспасы ҒеО* Ғе2О3) түзіп жанады. 3Ғе + 2О2=Ғе3О4 (Ғе3О4*Ғе2О3) Темір белсенділігі төмен металдарды олардың тұздарынан тотықсыздандырып, ығыстырып шығарады. ҒеO + СuSO4 = Ғе+2SO4 +CuO Темірдің биологиялық маңызына келер болсақ адам денесінде темір құрамы 4-5 гр дейін (ткань, қан, ішкі органдарда) болады. Темір біздің организмге тамақ арқылы келеді. Ересек адамның тәулік қажеттілігі 11-30 мг құрайды. Бұлшықет белогы – миоглобин, құрамында Fe+3 катионы етке қызғылт түс береді. Қан белогы – гемоглобин, құрамында Fe+2 катионы, қанға қызыл түс береді, сүйек кемігінде түзіледі. Темір барлық жасыл өсімдіктер құрамына кіреді, хлорофилл түзуге, тыныс алуға қатысады. Адам ағзасында темір мөлшері жетіспеуінен – қан аздық (анемия ауруы) пайда болады. Ол дұрыс тамақтанбаудан, экологиялық себептерден, әлсіреу, көп қан кету т. б. пайда болады. Физикалық қасиеті бойынша ақ сұр түсті, металдық жылтыры бар, тоқ пен жылуды жақсы өткізетін, магнитке тартылатын, жұмсақ, созылғыш металл. Тығыздығы 7,864 г/см3 , балқу t0 ═15390С. Осыдан 2000 жыл бұрын Қытай ғалымы Сума Тзян магниттік компасты тапқан. Ол темірдің магниттік қасиетіне сүйенген. Магниттік қасиеті күшті металдар: темір, никель кобальт. Ферромагнетиктерден магнит құралы, компас жасалады. Радиотехникада, электротехникада қолданылады. Темірдің 7690С дейін магниттік қасиеті сақталады. 3 «Қызықты тәжірибелер» ойыны Әр топқа қызықты тәжірибелер беріледі, танысып тәжірибелік жұмыстар жүргізіледі. Мысалы: Fe2+ және Fe3+ иондарын анықтау. Сабақты қортындылап, 2-кесте бойынша жеңген топты марапаттадым. Сабаққа белсенді қатысқан оқушыларды бағаладым. 11

[close]

p. 12

Кесте-2 Бағалау парақшасы № Аты- Үй Жаңа Өзіңді Сәйкес- жөні жұмысы сабақ тексер тендір Кім Кім шап- Қорытынды зерек шаң Әдебиеттер 1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына жолдауы. Астана, 2015ж. 2. Қарақойшиева Ж. Жаңа технология әдістері-сабақта. Тәрбие құралы. 2005ж. 3. Химия мектепте журналы, 2012ж. УДК 53:004 ВОЗМОЖНОСТИ КОМПЬЮТЕРНЫХ ПРОГРАММНЫХ СРЕДСТВ В КУРСЕ ФИЗИКИ СРЕДНЕЙ ШКОЛЫ Алибаева А. – студент группы 110-13 Научный руководитель: Садық Б. – старший преподаватель Южно-Казахстанский государственный педагогический институт, Шымкент Резюме Бұл мақалада орта мектептің физика курсында физикалық эксперименттік зерттеулерді компьютерлік бағдарламаларды қолданып орындаудың әдістемелік мәселелері баяндалған Summary In this article methodology of the use of computer програмных facilities is expounded during realization of physical experimental researches in a course physics of high school В послании Президента Республики Казахстан Н.Назарбаева народу Казахстана «Третья модернизация Казахстана: глобальная конкурентоспособность» четвертым приоритетом является улучшение качества человеческого капитала. «Прежде всего должна измениться роль системы образования. Наша задача – сделать образование центральным звеном новой модели экономического роста. Учебные программы необходимо нацелить на развитие способностей критического мышления и навыков самостоятельного поиска информации. Наряду с этим нужно уделить большое внимание формированию знаний по информационным технологиям, финансовой грамотности и воспитанию патриотизма молодежи. Необходимо сократить разрыв в качестве образования между городскими и сельскими школами» [1]. В связи с этим одним из приоритетных направлений информатизации общества в нашей стране становится процесс информатизации образования. При этом образование выступает одним из приоритетов Стратегической программы «Казахстан-2050»,в которой отмечено,что на современном этапе реформирования системы школьного и высшего профессионального образования необходимо произвести модернизацию методик преподования, следует интенсивно внедрять инновационную систему образования. Основные направления государственной политики в области информатизации образования были определены законодательными нормативными документами и программами, которые ориентируют работников образования на повсеместное использование возможностей новых информационных технологий, методов и средств 12

[close]

p. 13

информатики с реализацией идей развивающего обучения, повышения эффективности и качества подготовки молодых специалистов к успешной деятельности в условиях развитого информационного общества. Важным этапом эффективного образовательного процесса является физический эксперимент, стимулирующий активную познавательную деятельность и творческий подход к получению знаний. При традиционных формах образовательного процесса такая возможность реализуется в ходе выполнения необходимого комплекса лабораторных работ или практических занятий. Для проведения полноценного физического эксперимента, как демонстрационного, так и фронтального необходимо в достаточном количестве соответствующее оборудование. В настоящее время школьная лаборатория по физике очень слабо оснащена приборами по физике и учебно-наглядными пособиями для проведения демонстрационных и фронтальных лабораторных работ. Имеющееся оборудование не только пришло в негодность, оно также морально устарело и имеется в недостаточном количестве. Результатом этого является то, что ученики не могут представить некоторые явления макромира и микромира, так как отдельные явления, изучаемые в курсе физики средней школы невозможно наблюдать в реальной жизни и тем более воспроизвести экспериментальным путем за короткое время в физической лаборатории, например, явления атомной и ядерной физики и т.д. Поэтому учителю приходится объяснять их суть чисто теоретически, не подкрепляя экспериментально, что сказывается на уровне подготовки учащихся по физике. В связи с отсутствием необходимого оборудования для проведения физического эксперимента учителя физики испытывают серьезные трудности: эксперимент по атомной и ядерной физике; обеспечение безопасности, так как проведение отдельных экспериментальных работ сопряжено с опасностью для жизни и здоровья учащихся; невозможно проследить все закономерности изучаемых явлений, что также сказывается на уровне знаний учащихся; достаточно сложно научить учащихся самостоятельно добывать физические знания, то есть сформировать у них информационную компетентность, применяя только традиционные технологии обучения; Как показывает опыт, применение только традиционной методики проведения физического эксперимента приводит к низкому уровню умений и практических навыков учащихся по физике, так как не все ученики умеют: анализировать, понимать и интерпретировать графики и таблицы, полученные в ходе эксперимента (не умеют использовать полученные знания по алгебре и геометрии при изучении физики); объяснять суть физических явлений (слабый словарный запас терминологии по физике); понимать закономерности физических процессов (не видят причинноследственные связи); самостоятельно добывать нужную информацию из различных источников, в том числе электронных. Выше перечисленные пробелы в знаниях учащихся влияют на формирование информационной компетентности и уровень обученности учащихся по физике. В связи с вышеописанными проблемами, которые являются актуальными в сфере образования, появляется идея: проведение физического эксперимента и фронтальных лабораторных работ используя виртуальные модели посредством компьютера, то можно компенсировать недостаток оборудования в физической лаборатории школы и, таким образом, научить учащихся самостоятельно добывать физические знания в 13

[close]

p. 14

ходе физического эксперимента на виртуальных моделях. Таким образом, появляется реальная возможность формирования необходимой информационной компетентности у учащихся и повышения уровня обученности учащихся по физике. Использование программ «Виртуальные лабораторные работы по физике», «Начала электроники» на уроках физики в средней школе учащимся позволяют глубже понять физические процессы и закономерности, а также научиться применять полученные знания на практике. Учащимся предоставляется возможность индивидуальной исследовательской работы с компьютерными моделями, в ходе которой они могут самостоятельно ставить эксперименты, быстро проверять свои гипотезы, устанавливать закономерности физических явлений и процессов. Задается индивидуальный темп обучения для каждого обучающегося, появляется возможность повторения эксперимента во внеурочное время. Появляется реальная возможность выполнения компьютерной лабораторной работы, которую невозможно выполнить в условиях учебной лаборатории. Учащиеся приобретают навыки оптимального использования персонального компьютера в качестве обучающего средства. У учителей высвобождается время для индивидуальной работы с учащимися (особенно с отстающими) и появляется возможность проведения быстрой индивидуальной диагностики результатов процесса обучения. Благодаря использованию компьютерных моделей и анимаций компьютер предоставляет учащимся при выполнении виртуальной лабораторной работы уникальную возможность визуализации упрощённой модели реального явления. При этом можно поэтапно включать в рассмотрение дополнительные факторы, которые постепенно усложняют модель и приближают ее к реальному физическому процессу. Кроме того, компьютер позволяет моделировать ситуации, нереализуемые в физических экспериментах. Более того, работа учащихся с компьютерными моделями чрезвычайно полезна, так как они могут ставить многочисленные виртуальные опыты и даже проводить небольшие исследования. Компьютерная лабораторная работа не может заменить настоящую лабораторную работу с реальными физическими приборами, ее выполнение формирует у учащихся навыки, необходимые и для реального эксперимента. Список использованной литературы: 1. Послание Президента Республики Казахстан Н.Назарбаева народу Казахстана «Третья модернизация Казахстана: глобальная конкурентоспособность». 31.01.2017 г. 2. Кудинов Д.Н. Перспективы разработки виртуальных работ // Современные проблемы науки и образования. - 2009. - № 6. - С. 71-74. 14

[close]

p. 15

ӘОЖ 004:056 Арнаулы мақсатта қолдануға негізделген модернизацияланған «дрон» Саятұлы Әділ – 10 сынып оқушысы, М.Тасова атындағы №12 мектеп-интернаты Ғылыми жетекшісі: Усербаева Атиркул Жасузаковна Ғылыми кеңесші: Садық Болатбек Халдарұлы Резюме В этой статье излагается особенности разработки и использования модернизированного спасательного беспилотно-летательного аппарата Summary In this article expounded to the feature of development and use of the modernized rescue pilot-flying vehicle Еліміздің мұратына айналған «Мәңгілік ел» идеясы - халықтың әл-ауқатын жақсартып, ынтымағын арттыратын, елді дамудың жаңа сатысына жетелейтін жаңа қадам. «Мәңгілік ел» идеясының маңыздылығын Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан жолы - 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты жолдауының негізі етіп алып, бұл туралы өз сөзінде: «Мен еліміздің 2050 жылға дейінгі дамуының жаңа саяси бағдарын жария еттім. Басты мақсат – Қазақстанның ең дамыған 30 мемлекеттің қатарына қосылуы. Ол – «Мәңгілік Қазақстан» жобасы, ел тарихындағы біз аяқ басатын жаңа дәуірдің кемел келбеті... Өткен тарихымызға тағзым да, бүгінгі бақытымызға мақтаныш та, гүлденген келешекке сенім де «Мәңгілік Ел» деген құдіретті ұғымға сыйып тұр» деген болатын. Халықты бір мақсатқа, бір мүддеге, бір болашаққа үндеген Елбасының бұл жолдауында ел халқына үлкен жауапкершілік жүктелген [1]. Елдің экономикалық, рухани жағдайының дамып, өркендеуі, ұлттың бәсекеге қабілеттілігін арттыру елдің білім деңгейімен де тығыз байланысты болатындығын білеміз. «Мәңгілік ел» идеясын жүзеге асырып, одан әрі дамытатын жастар болғандықтан біздер ең алдымен білімді, ұлттық құндылықтар мен заманауи игіліктерді өз бойымызға біріктіріп, ұштастыра білуіміз керек және өз еліміздің нағыз жанашыр азаматтары ретінде қалыптасуға талпынуымыз керек. Статистика бойынша адамның қан қысымы жоғарылағанда немесе жүрек талмасына душар болғанда, алғашқы минуттардың рөлі өте маңызды екені дәлелденген. Әлемде жылына жүрек талмасынан кайтыс болатын адамдардың саны өте көп екен, егерде оларға жедел жәрдем дер кезінде көрсетілсе тірі қалу мүмкіндігін 80%-ға дейін арттыруға болатындығын дәрігер мамандардың өзі жоққа шығармайды. Қазіргі таңда жедел жәрдемнің кең таралған түрі «реанимобиль», ол тимді әрі көмек көрсетуге арналған құрылғылармен жабдықталған, алайда үлкен қалаларда көлік кептелістерге байланысты шақырылған жерге дер кезінде жету қиындап отыр. Осы мәселені шешу мақсатында жедел жәрдемнің жаңа түрін кептеліске, кез келген ауа райына қарамай үздіксіз көмек көрсететін жаңа аппарат ойлап табу, кең қолданыста пайдалану ғылыми жоба жұмысымыздың негізгі мақсаты болып отыр. Бұл ғылыми жобада жаңа технологияларды және жоғары сапалы «карбонды» пайдалану жолымен арнаулы мақсатта қолдануға негізделген модернизацияланған «дрондарды» құрастыру және пайдалану мәселелері айтылған. «Карбон» пластиктен бірнеше есе қатты, ал алюминиден жеңіл әрі тығыз, беріктілігі жоғары материал болып табылады. Құтқарушы дронға түсірілетін сламаққа пластик материалдар мүлдем жарамайды, алюминидің салмағы ауыр екеніне көзіміз жетті. «Карбонды» 15

[close]

Comments

no comments yet