Erzurumlu Ibrahim DersMufredatı

Embed or link this publication

Popular Pages


p. 1

ta`lm ile rd arasinda erzurumlu brahim hakki nin medrese ders müfredati ükran fazliolu Özet bu çalimada erzurumlu brahim hakki nin ö 1194/1780 hayati ve eserleri hakkinda kisaca bilgi aktarildiktan sonra konuyla ilgili tertb-i `ulm adli türkçe manzum eserinin metni verilmi akabinde tertb-i `ulm da zikredilen eserler ile müellifleri tanitilmi ve deerlendirmesi yapilmitir erzurumlu brahim hakki bir eitim programi olarak 1165/1752 tarihinde türkçe nazmettii tertb-i `ulm adli eserinde kiinin kmil efendi yani âlim olabilmesi için okumasini gerekli gördüü ilimleri otuz bir dalda toplami ve her bir daldaki metin leri zikretmitir 125 beyitlik bu manzum eserde olan ile olmasi-gerekenin beraberce zikredildii bizzat yazarin ideal bir eitimi amaçladii söylenebilir erzurumlu brahim hakki nin tertb-i ulm adli eserinin konuyla ilgili dier eserlerle karilatirildiinda bütün farkli renklerine ramen osmanli ilim kamuoyunda cari olan genel çizgiyle uyum içinde olduu söylenebilir ayrica bu çizginin bata katip Çelebîninkiler olmak üzere bütün farkli iddialara ramen osmanli medrese sisteminin seviyesini koruduunu kamuoyunun ilmî zihniyetini yansitan genel damar yaninda farkli tonlara daima açik bulunduunu gösterir tertb de talm/tedrs yaninda hissedilen irad ise hem brahim hakki nin müderris yaninda mürid olmasiyla hem de dou medreselerinin stanbul medreselerine oranla tekke ile daha yakin ilikiler içerisinde bulunmasiyla izah edilebilir dier traftan tertb de ilm-i terih vb konularda müahade edilen yeni/farkli tonlarin yalnizca yazarin ahsî/ferdî yönelimleriyle deil ayni zamanda lale devri ve sonrasinda gelien ilmî ortam içerisinde anlamli olduu söylenebilir 1

[close]

p. 2

daha önceki iki çalimamizda osmanli medreseleri ile osmanli eitim-öretim çevrelerinde çeitli ilmî sahalarda okunan veya okutulan ders kitaplari ile ana metinler ve eitim yöntemleri hakkinda deiik kaynaklardan hareketle hazirlanan birçok liste oluturulduuna iaret edilmiti.1 buna göre bu listelerin içerisinde taköprülü-zde nin mifth el-sa`de ve misbh elsiyde si,2 shak b hasan el-tokdî nin ö 1100/1689 nazm el ulm u,3 saçakli-zde mehmed el-mar`aî nin ö 1145/1732-33 tertb el ulm u,4 [telifi 1128/1715-16 nebî efendi-zde nin ö 1200/1786 kasde fî el-kutub el-mehre fî el-ulm u,5 meçhul bir müellifin manzme fî tertb el-kutub fî el`ulm u6 gibi nazim ve nesir eklinde kaleme alinmi pek çok eser mevcuttur 7 fransiz hükümetinin istei üzerine xviii yüzyilin ilk yarisinda osmanli hükümeti tarafindan kimlii meçhul bir müderrise yazdirilan kevkib-i seb`a [telifi 1155/1741 adli eser de osmanli medreselerindeki eitimin mantii okutulan eserler eitim yöntemleri ve eitimin maksadi gibi hususlarda ayrintili bilgi vermektedir8.yine daha önceki iki çalimamizda belirtildii üzere bu kaynaklarin yaninda pek çok osmanli aliminin otobiyografileri ile aldiklari icazet-namelerde okuduklari eserler hakkinda malumat yer almaktadir bütün bu kaynaklardan hareketle osmanli medreselerinde 1 ükran fazliolu manzme fî tertb el-kutub fî el ulm ve osmanli medreseleri ndeki ders kitaplari deerler eitimi dergisi c i s 1 ocak 2003 s 97-110 ayni yazar nebî efendi-zde nin kasde fî el-kutub el-mehre fî el-ulm una göre bir medrese ders talebesinin ders ve kitab haritasi kutadgubilig stanbul 2003 sayi 3 s 191-221 2 tköprülü-zde mifth el-sade ve misbh el-siyde [buradan itibaren ms c i beyrut 1985 3 shak b hasan el-tokdî nazm el-ulm mekke 1303/1886 bu eser tarafimizdan yayima hazirlanmaktadir 4 saçakli-zde muhammed el-maraî tertb el-ulm nr muhammed b smil el-seyyd ahmed beyrut 1988 5 ükran fazliolu nebî efendi-zde nin 6 ükran fazliolu manzme 7 geni bilgi için bkz cevat zgi osmanli medreselerinde lim c i stanbul 1997 s 67-97 8 bibliothéque nationale supplement turcs nr 196 yaprak 51a-64b bu önemli metin tarafimizdan yayima hazirlanmaktadir 2

[close]

p. 3

deiik ilim sahalarinda okutulan ders kitaplarini ve osmanli ilim çevrelerinde yayginlikla kullanilan metinleri tespit etmek mümkündür 9 bu çalimada erzurumlu brahim hakki nin ö 1194/1780 hayati ve eserleri hakkinda kisaca bilgi aktarildiktan sonra konuyla ilgili tertb-i `ulm adli türkçe manzum eserinin metni verilecek akabinde tertb-i `ulm da zikredilen eserler ile müellifleri tanitilacak ve deerlendirmesi yapilacaktir tertb-i `ulm da geçen eserlerin isimleri ve yazarlari için bata ktib Çelebî nin kef el-zunn `an esmî el-kutub ve el-funn adli eseri olmak üzere,10 klasik ve modern bir çok çalimadan yararlanilmi bu eserlere yeri geldikçe atif yapilmitir Öte yandan tertb el ulm da adi geçen ve muhtelif sahalarda okutulan ders kitaplarinin hangi seviye-rütbede okutulduu eer mevcutsa kevkib-i seb`a dan hareketle tespit edilmitir i hayati ve eserleri 1 hayati hakkinda pek çok çalima bulunan brahim hakki b dervi osman elerzurmî nin hayati ve eserleriyle ilgili bilgiler bu çalimalardan hareketle kisaca aaidaki ekilde özetlenebilir ma`rifet-nme adli taninmi eserinde osmanli medrese sistemi eitim programlari ve okutulan eserlerle ilgili olarak bkz smail hakki uzunçarili osmanli devletinin lmiye tekilati iii baski ankara 1988 s 143 mustafa bilge lk osmanli medreseleri stanbul 1984 s 5-64 cahid baltaci xv ve xvi asirlarda osmanli medreseleri stanbul 1976 s 16-46 hüseyin atay osmanlilarda yüksek din eitimi stanbul 1983 s 73-322 halil nalcik the ottoman empire the classical age 1300-1600 translated by norman itzkowitz and colin imber london 1973 s 165-172 türkçe çevirisi için bkz halil nalcik osmanli mparatorluu klasik Ça 13001600 Çev ruen sezer stanbul 2003 s 173-180 ayrica yeni bilgiler için bkz cevat zgi a.g.e c i-ii stanbul 1997 c i s 97-116 163-178 fatih semaniye medreseleri balaminda bkz fahri unan kurulutan günümüze fâtih külliyesi ankara 2003 s 337-356 bazi eksik bilgi ve deerlendirmeler içermesine karin osmanli eitim sistemi ile safevî eitim sistemini ders kitaplarini da dikkate alarak yorumlayan bir çalima için bkz francis robinson ottoman-safawids-mughals shared knowledge and connective systems journal of islamic studies 8:2 1997 s 151-184 10 ktip Çelebî kef el-zunn `an esmî el-kutub ve el-funn [buradan itibaren kz nr kilisli muallim rifat ­ erefeddin yaltkaya c i-ii stanbul 1941-1943 9 3

[close]

p. 4

bizzat kendisinin verdii bilgilere göre 2 muharrem 1115/18 mayis 1703 te erzurum un hasankale ilçesinde dünyaya geldi babasi dervi osman efendi annesi hasankale erafindan dede mahmud un kizi erife hanife hanim dir hakrullah diye andii babasi iyi eitim görmü hacca giderken uradii tillo aydinli denilen yerde yörenin taninmi kadirîye ve nakî eyhlerinden smail fakrullah a intisab ederek buraya yerlemitir henüz dokuz yaindayken babasinin yanina gelen brahim hakki burada babasindan naklî ilimleri babasinin arkadai molla mehmed el-suhranî den bata matematik ve astronomi olmak üzere aklî ilimleri tahsil etti 1132 receb/1720 mayis inda babasini kaybedince erzurum a amcasi molla muhammed in yanina döndü amcasinin yanindaki tahsilini sekiz yil kadar sürdürdüü anlailan smail hakki nin arapça ve farsça dillerini okuduu erzurum müftüsü air hazik mehmed efendi diinda kimlerden ilim tahsil ettii konusunda ayrintili bilgi yoktur brahim hakki 1141/1728-29 da babasinin eyhini ziyaret etmek üzere tillo ya gitti ve eyhin babasi için yaptirdii hücreye yerleerek 1147/1734 te eyhinin ölümüne kadar ona hizmet etti daha sonra erzurum a döndü ve imamlia baladi yi bir musikiinas olan olu smail fehim in11 tahsilini tamamlamasindan sonra imamlik vazifesini ona birakip bir yandan eser telifi dier yandan da talebe okutmakla megul oldu 1150/1738 1177/1764 1181/1768 de üç defa hacca 1160/1747 ve 1168/1755 te iki defa stanbul a gitti stanbul da iken saray kütüphanesinde çalitii bilinmektedir lk hac ziyaretinden dönüte kahire ye uradi ve buradaki alimlerle bilgi aliveriinde bulundu 1177/1763 te tekrar tillo ya giden brahim hakki eyhin oullari tarafindan babalarinin halifesi olarak karilandi ve eyhin 11 smail fehim babasinin yaninda yetiti 1194/1780 de babasi vefat ettikten sonra misir a göçtü 1783 te mekke ye gelen hindistanli hacilarla beraber hindistan a gitti bir daha geri dönmedi ve muhtemelen orada vefat etti mi`yr el-evkt adli türkçe bir ruznamesi olan smail fehim in bu eserinin günümüze alti nüshasi ulamitir geni bilgi için bkz ramazan een ­ cevat zgi ­ cemil akpinar ­ hsan fazliolu edit ekmeleddin hsanolu osmanli astronomi literatürü tarihi buradan itibaren oalt stanbul 1997 c ii s 627-628 nr 462 4

[close]

p. 5

kiziyla evlendi 19 cemaziyelahir 1194/22 haziran 1780 tarihinde tillo da vefat etti ve eyhi smail fakrullah in yanina defnedildi Çounlukla türkçe olmakla beraber eserlerinde arapça ve farsça yi da kullanan brahim hakki tasavvuf itikad eitim tecvid sözlük iir doa bilimleri gibi pek çok konuda eser yazdi eserlerinin bir kismini manzum kaleme aldi ve genellikle hakkî bazan da fakrî mahlasini kullandi lmî dinî ve tasavvufî görülerini yazdii kaside gazel musannef rubaî ve kitalarda manzum olarak dile getiren smail hakki nin mensur eserlerinde yer alan manzumeler ise ya konunun özeti ya da örneklendirme mahiyetindedir brahim hakki zaman zaman baka airlerin iirlerini de iktibas etmitir 12 2 eserleri brahim hakki nin eserlerinin sayisi hakkinda çeitli görüler mevcuttur badatli smail paa 32,13 bursali mehmed tahir 39 eserinin ismini zikretmitir.14 ancak brahim hakki sefnet el-nh un sefnet el-nh min vridt el-futh ellinci sahifesine yazdii münacatin sonu ile nsaniyye nin mecm`at elinsniyye fî ma`rifet el-vahdniyye sonunda eserlerini bizzat kendisi öyle siralar fakirî der ki telifatimiz onbe kitap olmu uslü be furu adlariyla on hisab olmu lahinme nazmimdir ü nesrim ma`rifetnme ve `rfniyye vü 12 hayati hakkinda geni bilgi için bkz cemaleddin server revnakolu erzurumlu brahim hakki ve marifetnamesi stanbul 1961 mesih brahimhakkiolu erzurumlu brahim hakki stanbul 1973 smet binark ­ nejat seferciolu erzurumlu brahim hakki bibliyografyasi ankara 1977 akir diclehan Çeitli yönleriyle erzurumlu brahim hakki stanbul 1980 amil Çelebiolu erzurumlu brahim hakki ankara 1988 oalt c ii s 486-491 nr 319 mustafa Çarici brahim hakki erzurumî türkiye diyanet vakfi slam ansiklopedisi buradan itibaren d a stanbul 2000 c xxi s 305-311 13 badadli smail paa hediyyet el-rifn [buradan itibaren ha stanbul 1951-1955 c i s 39 40 14 bursali mehmed tahir osmanli müellifleri [buradan itibaren om stanbul 1334-1343 c i s 33-36 5

[close]

p. 6

nsniyye mecm`a yazip hame bu beten on kitap aldim ki cümle lubb-i meanidir bei ilm-i eriattir bei ilm-i ledünnîdir 15 buna göre brahim hakki nin zikrettii be asil eseri unlardir 1 dvn lahinme 1755 2 ma`rifetnme 1756 3 `rfniyye 1761 4 nsniyye 1763 5 mecm`at el ma`nî 1765 fur diye adlandirdii eserler ise u ekildedir 1.tuhfet el-kirm 1767 2 nuhbet el-kelm 1768 3 merik el-yh 1771 4 sefnet el-nh 1773 5 kenz el-futh 1774 6 defnet el-rh 1775 7 rh el-urh 1776 8 ulfet el-enm 1776 9 urvet el-slm 1777 10 heyet elslm 1777 i tertb el ulm 1 giri eser ve nüshalari erzurumlu brahim hakki bir eitim programi olarak 1165/1752 tarihinde türkçe nazmettii tertb-i `ulm adli eserinde neb efendî-zde nin kasde sinde yaptii gibi kiinin kmil efendi yani âlim olabilmesi için okumasini gerekli gördüü ilimleri otuz bir dalda toplami ve her bir daldaki metin leri zikretmitir 125 beyitlik bu manzum eserde olan ile olmasigerekenin beraberce zikredildii düünülebilir brahim hakki nin dou anadolu ve özellikle de erzurum bölgesindeki osmanli medreseleri yaninda bata stanbul ve kahire olmak üzere seyahat ettii veya seyahat yollarinda gözlemledii medreselerde ve ilmî ortamlarda mütedavil eserleri dikkate aldii söylenebilir zikredilen ilim dallarinin ve bu ilim dallarina ilikin adlari verilen eserlerin osmanli ilim-kültür dünyasinda yaygin eserler olmasi tertb in yeni bir program deil mevcud un ifadesi belki biraz da mevcud un tashih ve tasdili olduunu gösterir tertb-i `ulm mureffel vezin le [mustef`iltun 15 revnakolu a.g.e s 48-49 binark seferciolu a.g.e s 280 6

[close]

p. 7

mustef`iltun yazilmi ve müellif bunu bizzat u beyitle dile getirmitir müstef`iltün müstef`iltün/veznu l-müreffel muzmirtun ahmet süheyl Ünver tertb-i `ulm dan ilk defa bahseden kii olmu içeriini bir tablo halinde hiç bir açiklama yapmadan yayimlamitir.16 cevat zgi ise tertb-i `ulm un türkçesini çevirim-yaziyla ayrintili bir inceleme yapmaksizin bazi atlamalarla neretmi içerdii fen bilimleriyle ilgili malumati kullanmi osmanlica metnini ise ek olarak vermitir.17 Ömer Özyilmaz 1986 da uluda Üniversitesi slam medeniyeti ve sosyal bilimler anabilim dali nda brahim hakki erzurumi nin tertb el ulm isimli eserindeki eitimle ilgili görüleri balikli bir yüksek lisans tezi hazirlamitir daha sonra kitap olarak basilan hem yüzeysel ve hem de yetersiz kalan bu çalimada beyitler tek tek açiklanmasina karin kimi beyitler atlanmi kimi yerde de özellikle metindeki eserlerin aidiyetleri konusunda yanli bilgiler verilmitir.18 16 ahmet süheyl Ünver stanbul Üniversitesi tarihine balangiç fatih külliyesi ve zamani lim hayati stanbul risâleleri içerisinde nr smail kara c i stanbul 1995 s 298-302 17 zgi a.g.e c i s 84-93 osmanlica metin c ii s 302-306 18 Ömer Özyilmaz osmanli medreselerinin eitim programlari t.c kültür bakanlii yayinlari 2850 ankara 2002 Ömer Özyilmaz in eserinin eitim bilimi açisindan içerdii yorumlarin deerlendirilmesini bu sahanin uzmanlarina birakiyoruz ancak metnin okunmasi bazi beyitlerin kasd-i mahsusla atlanmasi eser ve yazar adlarinin tespiti ile kadim felsefe-bilim zihniyetinin çerçevesini dikkate almaksizin tertib in içerii üzerine yapilan çikarimlar tashihe muhtaçtir bu çerçevede birkaç örnek vermek istiyoruz lm-i hisaptan oku hülasa/bn Çilli bul eri havassa eklinde verilen beytin dorusu `lm-i hisbdan oku hulsa/bn Çüllî bul iri havssa 096 olmalidir Özyilmaz yanli okuduu beyti doal olarak yanli anlamlandirmitir hesap ilmi matematiknin özünü aslini oku bu hususta bnu Çilli diye mehur olan kitabi bularak okursan özüne erimi olursun s 155 lm-i hisab in kadim gelenekte tek baina matematik eklinde düünülüp düünülemeyecei bir yana hulsa osmanli medreselerinde ilm-i hisab sahasinda okutulan bahaeddin el-amilî nin hulsat el-hisb idir Özyilmaz in hakkinda hiçbir bilgi bulamadiini söyledii bn Çüllî ise ayni kitaba yazilmi ve osmanli medreselerinde ilm-i hisab sahasinda okutulan önemli bir talikat tir bu eserin okunmasi kiiyi `özüne eritirmez ders siralamasinda yukari-iktisd rütbesine çikartir dolayisiyla havss kelimesinden kasdedilen budur Özyilmaz in bil ilm-i hikmet bul kadi miri/hem mollalarin dütüü yeri eklinde okuduu beytin dorusu bil `ilm-i hikmet bul kadimr i/hem moll lrî düdügi yeri 088 olmalidir yanli okunan beytin açiklamasi da yine doal olarak yanlitir felsefe örenmek için kadi mir i oku bir çok mollanin felsefe hakkinda dütüü yanlii da gör kadi-mr ebherî nin hidyet el-hikmesi nin erhi iken molla lrî ninki de bu erhe yazilan ve medrelerde okutulan en önemli hiye dir 7

[close]

p. 8

bu çalima için yaptiimiz taramada tertb in türkiye yazma eser kütüphanelerinde öyledir a stanbul Üniversitesi merkez kütüphanesi nr ty 3727/1 yaprak 1b7a 1165/1752 de istinsah edilmitir Ü harfiyle gösterilen bu nüsha müellif hayatta iken istinsah edilmesi ve nisbeten eksiksiz olmasi nedeniyle esas alinmitir 126 beyit bulunan nüshada müellifin kasidenin içinde belirttii beyit sayisindan bir beyit fazla olmasi müstensihin bir beyit eklediini gösterir nitekim dier nüshalarla yaptiimiz karilatirmalar bir fazla beytin son beyit olduunu göstermitir b süleymaniye kütüphanesi esad efendi nr 1438/12 yaprak 147b152a e harfiyle gösterilen nüsha brahim hakki ya ait çeitli risale ve iirlerin toplandii mecmuanin içerisindedir nüsha da Ü de bulunan son beyit eksiktir c süleymaniye kütüphanesi zmir nr 741 yaprak 1b-6b harfiyle gösterilen nüshanin yazisi oldukça açik ve güzeldir nüsha süleyman nuruddin b musa tarafindan istinsah edilmitir ancak molla lrî kelamci baki açisina sahip kadi-mr e göre daha bn snci bir çizgidedir dier bir örnek Özyilmaz in mantik kitaplarini tanitirken cell ve mr i iki ayri kitap ismi olarak dikkate almamasidir s 126 metin de geçen eser isimlerinin okunmasindaki yanlilar Özyilmaz in çikarimlarinda da yanlilara yol açar Örnek olarak küçük avmil bil gel muvafik/enmuzec oku dinle hadyik eklinde okunan beytin dorusu küçük `avmil bilgil muvfik/unmzec oku dinle hadyik 066 iken avmil küçüktür ama onu çok iyi ören biçiminde verilen anlam da yanlitir Çünkü yazar bir önceki beyitte geçen abdulkhir el-cürcnî nin avmil i ile mehmed birgvî nin avmil i arasindaki ayirimi farketmemi brahim hakki nin küçük `avmil deyiiyle birgivî nin eserini kasdettiini anlayamamitir s 118 Öte yandan pek çok eserin müellifinin tespitinde de yanlilar mevcuttur yine örnek olarak dbi ören oku huseyn i 079 için verdii dipnotta s 133/8 dipnot hüseyniye h ix asirda niksar da doan 918/1512 de edirne ye göç ettii bilinen hüseyin efendi hüseyin ah Çelebi amasyavî nin münzara ilmiyle ilgili olarak yazdii eserdir diyerek son derece fahi bir hata yapmitir Çünkü bu eser emsuddin muhammed b eref el-huseynî elsemerkandî nindir ö 702/1303 ve ilm-i adab sahasinda çokça bilinen bir eserdir burada alintilanan örnekler mevcut yanlilarin çok az bir kismidir bu tür yanli tespitler üzerinde ina edilecek yargilarin osmanli ilmî hayatini anlamada ne tür sonuçlara yol açacai izahtan varestedir 8 ­imdilik dokuz nüshasini tesbit edebildik bu nüshalardan dördünü tenkitli metinde kullandik bu dört nüshanin tavsifi

[close]

p. 9

d süleymaniye kütüphanesi nafiz paa nr 1447 yaprak 18b-23a n harfiyle gösterilen nüsha üç risalenin bulunduu bir mecmuada yer almaktadir eserde 13 beyit ve bir misra noksandir ve yer yer kariikliklar mevcuttur müstensih baliklardan birisini bir beytin ilk misrai olarak kabul etmi ondan sonra gelen beytin ilk misraini da ikinci misra olarak almitir daha sonra gelen 11 beyitte de ikinci misralar birinci birinci misralar da ikinci olarak yer almitir bu kariiklik bir balia ulailincaya kadar devam etmitir tenkitli metnin hazirlanmasinda bu nüsha ihtiva ettii kariikliklar nedeniyle yalnizca dier nüshalarda ­varsa okunamayan yerlerin okunmasi için yardimci olarak kullanilmi dier nüshalarla olan farkliliklarina iaret edilmemitir nüsha farklari okuyucuya kolaylik salamak için makalenin sonunda dipnot olarak verilmitir türkiye yazma kütüphanelerinde bulunan dier nüshalar unlardir stanbul Üniversitesi merkez kütüphanesi nr ty 3653 ankara millî kütüphane nr 555 ve 3140 erzurum l halk kütüphanesi nr 23982 antalya elmali lçe halk kütüphanesi nr 2979 2 metin19 hz kitb-i tertb-i `ulm 001 allh adinuñ `avniyle eshel ben bu kitbi bed itdüm evvel 002 el-hamdu li llh halk itdi insn nefh itdi rhi bah itdi mn 003 hem virdi `ilmi hem hilm ü ni 19 metnin bazi sorunlu yerlerini okuma hususunda gerekli uyarilarda bulunan prof dr mustafa kaÇaln e dr mustafa koÇ a ve smail kara bey e teekkür ederim 9

[close]

p. 10

hem `akl u fehm u nutk u beyni 004 olsun sala`vt ol peygamber e hem line her n sahbina her dem ba`de ed-i m huve el-vcib 005 dir hakki yazdum mevzn kitbi derc itdüm anda on iki bbi 006 evvelki bbi `ilme dellet kinci bbi icml-i let Ü2a 007 Üçünci bbi kur n u hatdur dördünci bbi fikh u lugatdur 008 hem bb-i hmis tasrfi mil altinci bbi nahv u `avmil 009 yedinci bbi mantik degül mi hem bb-i smin db `ilmi 2a010 hem bb-i tsi `ilm-i me`nî onunci bbi hikmet beyni 011 ho cüz iyta on bir vusldür hem on ikinci bbi usldür 012 Çn bu kitbi kildum müretteb 10

[close]

p. 11

hem yüz yigirmi be beyt olup hep e148a013 adin didüm tertb-i `ulm dur zr fünn-i `ilme rüsmdur müstef`iltün müstef`iltün veznu l-müreffel huve muzmirt<ün evvelki bbi `ilme dellet 014 ey `ilmi tlib v ey tab`i eslem hem fehmi zrek `akli müsellem 015 allh bize i `arz eylemidür `lm ü `amel hem farz eylemidür 016 olmak dilerseñ kmil efendi cndan kabul it bu nush u pendi 017 kul olma halka zde cnsin hikmet itürmi hem arayansin Ü2b018 tme teehhül km almadukça bahr-i `ulma bir dalmadukça 019 göç karyeden giç evden dükkndan gel hücreye kaç havf u ziyndan 020 ol ehl-i `ilme tenh mekndur 11

[close]

p. 12

hisn-i metndür dru l-emndur 2b021 hücre güzeldür medrese hodur ol pür `ilimdür tarasi bodur 022 bulmak dilersen emn ü selmet gir hücreye kil sabr u kanat 023 oku yaz anda kesb-i keml it her `ilmi ögren gavrina hem yit 024 bir günde oku sen iki dersi bir mdde bir de er`î y frsî 025 fevt itme dersi `ömr itme zyi tut ders ü devri her ie mni e148b026 `lm ile olsun fikr ü haylüñ ta düzgün ide hak cümle hlüñ 027 her hafta be gün tahsl idersin cum`a vü sli ta`tl idersin 028 her ne okursañ ger ço u ger az her bir kitbi sen ders-be-ders yaz 029 sbit-i sahh tok yaz kitbuñ Ölmez ouldur kalsun sevbuñ 12

[close]

p. 13

030 sen `ilmi sakli hç tutmayasin kird okit kim unutmayasin Ü3a031 zrek erk ü slih refki bulduñsa sn hoca efki 032 bunlarla otur yrna gitme karima halka hem sohbet itme kinci bbi icml-i let 3a033 bil `ilm-i let `ilm-i `arab dur on ikidür ol cümle edeb dür 034 `lm-i lugatdür bil istibki sni vü slis sarf u itikki 035 `lm-i nahvdür rbi bil ani oldi beinci `ilm-i menî 036 altinci çünki `ilm-i beyndur vaz u bed de andan nindur 037 sbi ü smin e`ra vki `lm-i `arz u `ilm-i kavfî 038 bil `ilm-i tasi in-i nesri bil `ilm-i `ir ind-i i`ri 13

[close]

p. 14

039 hdî `aerdür bil `ilm-i iml snî `aerdür db-i `uly e149a040 amm bu yerler kim `arz-i rm dur tertb-i `ilmi baka rusmdür Üçünci bbi kur n u hattdur 041 ger arz-i rm da kalmak dilerseñ bahr-i `ulma dalmak dilerseñ Ü3b042 `detçe oku tertb-i `ilmi tahsl ide gör `ilm ile hilmi 043 `lm ü hilm çun hulk-i hud dur ani bulan dil gamdan cüddur 044 ki cihnda `izzet `ilimdür hem cn u dilde lezzet hilimdür 045 kur n i evvel hatm eyle andan tecvd-i türkî ezberle cndan 046 tecvdle çün ki hatm indüresün her dersi otuz üç döndüresün 047 her günde bir ders al bir de mek al tekrr-i ders it meke meyil sal 14

[close]

p. 15

048 hatt-i sülüsden üç ebced eyle dördünci kez yaz hendese ile 049 neshi de mek it ebcedle bir kaç ta`lki ho yaz rizk kapusin aç 050 kur n hatti çn hatm idersin haftada be gün derse gidersin dördünci bbi fikh u lugatdur 3b051 `lm-i lugatden balarsañ evvel manzm kitblar hifzidur eshel 052 ysuf lugat ho bil birgili hem fehm it ki oldur din içre elzem e149b053 andan okursun münyet musallî tuhfe fikihdan bil bul tesell Ü4a054 ta`lm-i mu`allim ho fehm idersin `lmüñ tarkin bulur gidersin 055 bunlarla hifz it manzm `akid hem ükr-nme bil bul kav`id 056 bb-i urti manzm-i rmî hem oku hifz it tertb ulm i 15

[close]

Comments

no comments yet