ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΛΑΧΑΝΟΚΗΠΟΥ

 

Embed or link this publication

Description

Μια παιδαγωγική και βιωματική προσέγγιση

Popular Pages


p. 1



[close]

p. 2



[close]

p. 3

Συγγραφική ομάδα Κόκκαλης Θωμάς, ΠΕ 12.10 Κοτρώνη Μαρία-Τερέζα, ΠΕ 06 Κουτσώνης Ευάγγελος, ΠΕ 14.04 Παπαβασιλείου Χρήστος, ΠΕ70 Τζέλιου Ευτυχία, ΠΕ11 ISBN: 978-618-81777-1-0

[close]

p. 4

Πρακτικός Οδηγός Σχολικού Λαχανόκηπου 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 4 Α΄ ΜΕΡΟΣ - ΟΔΗΓΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΛΑΧΑΝΟΚΗΠΟΥ 1. Εγκατάσταση σχολικού λαχανόκηπου 1.1 Επιλογή θέσης 1.2 Σχεδιασμός 2. Το κατάλληλο έδαφος για την καλλιέργεια του λαχανόκηπου 2.1 Είδη εδαφών 2.2 Το pH του εδάφους 2.3 Θρεπτικά στοιχεία - Λίπανση 3. Άρδευση 4. Ταξινόμηση λαχανικών 5. Συγκαλλιέργειες και ασυμβατότητες στο σχολικό λαχανόκηπο 6. Εποχή σποράς – φύτευσης λαχανικών 7. Παράδειγμα δημιουργίας σχολικού λαχανόκηπου 100τ.μ. 6 6 6 7 7 8 10 11 12 12 13 15 Β΄ΜΕΡΟΣ – ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Φύλλο εργασίας Νο.1 Φύλλο εργασίας Νο.2 Φύλλο εργασίας Νο.3 Φύλλο εργασίας Νο.4 Φύλλο εργασίας Νο.5 Φύλλο εργασίας Νο.6 Φύλλο εργασίας Νο.7 Φύλλο εργασίας Νο.8 Φύλλο εργασίας Νο.9 Φύλλο εργασίας Νο.10 Φύλλο εργασίας Νο.11 Φύλλο εργασίας Νο.12 Φύλλο εργασίας Νο.13 20 21 22 23 25 26 27 28 30 31 32 41 44 ΛΥΣΕΙΣ 46 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 47

[close]

p. 5

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εισαγωγή της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης στο σχολείο είχε αρχικά ως πρωταρχικό στόχο να συμβάλει στην αντιμετώπιση των όλο και αυξανόμενων περιβαλλοντικών προβλημάτων που αντιμετώπιζε ο πλανήτης μας. Στην πορεία επαναπροσδιορίστηκε ο αρχικός της στόχος, προσβλέποντας πλέον στην αειφορία, μία έννοια γενικότερη από αυτή του περιβάλλοντος, που περικλείει επιπλέον τόσο την κοινωνία όσο και την οικονομία. Ένα σημαντικό εργαλείο για την υλοποίηση των παραπάνω στόχων αποτελεί η ενασχόληση των μαθητών με το σχολικό κήπο. Η δημιουργία των σχολικών κήπων μέσω της βιωματικής διδασκαλίας και της ανακαλυπτικής μάθησης όχι μόνο ενισχύει το ενδιαφέρον των μαθητών για μάθηση αλλά και τους ενθαρρύνει να συμμετέχουν ενεργά σε αυτή τη διαδικασία. Επίσης, σημαντική θεωρείται και η προώθηση της διεπιστημονικής μάθησης με την εμπλοκή πολλών γνωστικών αντικειμένων (φυσικές επιστήμες, μαθηματικά, γλώσσα, τέχνες, επιστήμες υγείας και διατροφής, γεωπονικές επιστήμες και φυσικά περιβαλλοντική εκπαίδευση). Για την υλοποίηση του σχολικού κήπου απαραίτητη κρίνεται η συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών, των μαθητών, των γονέων αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας. Μέσα από αυτές τις συνεργασίες οι μαθητές βρίσκουν τρόπους επικοινωνίας μεταξύ τους και αναπτύσσουν πρωτοβουλίες, επιτυγχάνοντας έτσι την ομαλότερη κοινωνικοποίησή τους. Επιπλέον, η διαδικασία της κατασκευής και της συντήρησης του σχολικού κήπου βοηθάει τους μαθητές να αυξήσουν τη φυσική τους δραστηριότητα, με θετικά αποτελέσματα στην υγεία τους. Το ΚΠΕ Περτουλίου-Τρικκαίων φιλοδοξεί με το παρόν εγχειρίδιο να συμβάλει και αυτό στην προσπάθεια να διαδοθεί η κατασκευή σχολικών κήπων σε όλο και πιο πολλές σχολικές αυλές δημιουργώντας έτσι τις προϋποθέσεις ώστε οι μαθητές να έρθουν σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον, να ευαισθητοποιηθούν και να αντιλαμβάνονται τα προβλήματα γύρω τους, με αποτέλεσμα ως μελλοντικοί ενήλικες να διατυπώνουν κρίσεις, να προτείνουν λύσεις και να ενεργούν για την επίτευξή τους. Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΚΠΕ ΠΕΡΤΟΥΛΙΟΥ - ΤΡΙΚΚΑΙΩΝ

[close]

p. 6

5 Α΄ μέρος ΟΔΗΓΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΛΑΧΑΝΟΚΗΠΟΥ

[close]

p. 7

6 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Περτουλίου Τρικκαίων 1. Εγκατάσταση σχολικού λαχανόκηπου 1.1 Επιλογή θέσης: Ξεκινώντας τη δημιουργία του σχολικού μας λαχανόκηπου αρχικά θα πρέπει να αποφασίσουμε για τη θέση καθώς και τον προσανατολισμό που θα έχει μέσα στον προαύλιο χώρο του σχολείου. Τα περισσότερα λαχανικά για να αναπτυχθούν χρειάζονται αρκετή ηλιοφάνεια, επομένως προτιμούμε την ανατολική και νότια πλευρά της αυλής για την εγκατάσταση του κήπου μας. Επίσης, θα πρέπει να αποφεύγεται η γειτνίαση με θάμνους και δέντρα, επειδή δρουν ανταγωνιστικά όσον αφορά στη δέσμευση της ηλιακής ακτινοβολίας αλλά και στην απορρόφηση του νερού και των θρεπτικών στοιχείων από το έδαφος. Δύο άλλοι παράγοντες που θα πρέπει να λάβουμε υπόψη είναι ο άνεμος και ο παγετός. Επιλέγουμε μέρος που δεν είναι εκτεθειμένο σε δυνατούς ανέμους και είναι προστατευμένο από τους παγετούς της άνοιξης. Σε περίπτωση που η βορινή πλευρά είναι εκτεθειμένη τοποθετούμε πυκνή περίφραξη για να προφυλάξουμε ιδιαίτερα τα χειμωνιάτικα λαχανικά. 1.2 Σχεδιασμός Αρχικά είναι απαραίτητο να γίνει ένα σχέδιο του λαχανόκηπου σε κλίμακα όπου θα καθο- ρίζονται οι θέσεις που θα καταλαμβάνει κάθε είδους φυτού. Έτσι, τα πολυετή φυτά θα πρέπει να φυτεύονται σε ξεχωριστό μέρος, προστατεύοντας τις ρίζες τους από την καλλιέργεια του εδάφους που κάνουμε κάθε χρόνο, ενώ τα ψηλά είδη λαχανικών θα πρέπει να τοποθετούνται σε βορινά τμήματα του λαχανόκηπου αποφεύγοντας έτσι τη σκίαση των χαμηλότερων. Το σχέδιο μπορεί να γίνει σε χαρτί σχεδίασης με τετραγωνάκια (μιλιμετρέ) ώστε να αποτυπώνονται οι γραμμές φύτευσης για κάθε λαχανικό. Οι περισσότεροι λαχανόκηποι έχουν σχήμα ορθογώνιο (μακρόστενος λαχανόκηπος) ή τετράγωνο και λιγότεροι κυκλικό ή ακανόνιστο σχήμα. Η φύτευση γίνεται συνήθως σε γραμμές, ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη εκμετάλλευση του διαθέσιμου χώρου. Βασικό στοιχείο στη σχεδίαση ενός λαχανόκηπου αποτελούν και οι διάδρομοι κίνησης μέσω των οποίων πραγματοποιούνται με ευκολία όλες οι καλλιεργητικές εργασίες χωρίς να προξενούμε καταστροφές στα φυτά. Το πλάτος των κύριων και δευτερευόντων διαδρόμων θα

[close]

p. 8

Πρακτικός Οδηγός Σχολικού Λαχανόκηπου 7 πρέπει να είναι περίπου 30cm, ενώ σε περίπτωση που ο λαχανόκηπος είναι μεγαλύτερος και χρειάζεται να κινηθούν διάφορα γεωργικά μηχανήματα (φρέζα, καρότσι κ.α), το πλάτος τους θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 80cm. 2. Το κατάλληλο έδαφος για την καλλιέργεια του λαχανόκηπου. 2.1 Είδη εδαφών Αναμφισβήτητα, το βασικότερο συστατικό για την επιτυ- χία ενός σχολικού λαχανόκηπου είναι το έδαφος. Το έδαφος είναι ένα μίγμα από τέσσερα υλικά: Διαβρωμένα πετρώματα ,οργανική ύλη (υπολείμματα φυτών και ζώων), νερό και αέρας. Τα εδάφη περιέχουν • Άργιλο: πολύ λεπτά σωματίδια (<0,002mm) • Ιλύ: σωματίδια (0,05 – 0,002 mm) • Άμμο: μεσαίου μεγέθους σωματίδια (2,0 – 0,05 mm) Με βάση τα ποσοστά αυτών των συστατικών προσδιορίζεται και η υφή του εδάφους. Έτσι έχουμε: Αμμώδη Εδάφη: • Παρουσιάζουν μειωμένη ικανότητα συγκράτησης νερού και θρεπτικών στοιχείων. • Δημιουργούν καλές συνθήκες αερισμού και στράγγισης για την ανάπτυξη των φυτών. • Καλή ξήρανση • Εύκολα στην καλλιέργεια • Καλή ριζοβολία

[close]

p. 9

8 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Περτουλίου Τρικκαίων Πηλώδη Εδάφη: • Έχουν αυξημένη ικανότητα συγκράτησης νερού αλλά μειωμένη ικανότητα συγκράτησης θρεπτικών στοιχείων. • Προκαλούν δυσμενείς συνθήκες αερισμού για την ανάπτυξη των φυτών • Παρουσιάζουν αντίσταση (μικρή) στο όργωμα Αργιλώδη Εδάφη: • Παρουσιάζουν αυξημένη ικανότητα συγκράτησης νερού και θρεπτικών στοιχείων. • Προκαλούν δυσμενείς συνθήκες αερισμού για το φυτό. • Κακή αποστράγγιση • Δύσκολο να οργωθεί • Κακή ριζοβολία • Γόνιμο έδαφος Το έδαφος θα πρέπει να είναι αφράτο και να στραγγίζει καλά προσφέροντας ευνοϊκές εδαφικές συνθήκες για την ανάπτυξη των λαχανικών. Αποφεύγουμε εδάφη που μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα στην καλλιέργεια των λαχανικών μας, όπως αυτά που περιέχουν πολλά άλατα, με πολύ ή λίγο ασβέστιο, καθώς και υπερβολική ποσότητα οργανικής ουσίας. Επομένως θα μπορούσαμε να πούμε ότι το καλύτερο έδαφος για τον λαχανόκηπό μας είναι αυτό που έχει μέση σύσταση, δηλαδή δεν είναι πολύ αμμώδες αλλά ούτε και συμπαγές, περιέχει ικανοποιητική ποσότητα οργανικής ουσίας και ουδέτερο ή ελαφρά όξινο pH, δηλαδή: • pH 6,0-6,5 (Ελαφρώς όξινο) • 5-10% Οργανική ουσία • 50% Πορώδες • Αμμώδες ως Αμμοπηλώδες ως προς την υφή 2.2 Το pH του εδάφους Το pH του εδάφους είναι μονάδα μέτρησης της οξύτητας ή της αλκαλικότητας του εδά- φους και είναι ένας σημαντικός παράγοντας για την καλλιέργεια των λαχανικών. Πολλά φυτά και οργανισμοί που ζουν στο έδαφος έχουν προτίμηση σε αλκαλικό (pH>7) ή όξινο έδαφος (pH<7). Γνωρίζοντας το pH του εδάφους που πρόκειται να καλλιεργηθεί, επιλέγονται φυτά που έχουν περισσότερες πιθανότητες να ευδοκιμήσουν σε αυτό.

[close]

p. 10

Πρακτικός Οδηγός Σχολικού Λαχανόκηπου 9 Πίνακας 1: Ενδεικτικά επίπεδα pH του εδάφους για τα λαχανικά: Πολύ Όξινο (5,4 και κάτω) Μελιτζάνα Αντίδι Πατάτα Γλυκοπατάτα Σμέουρο Σέσκλα Φράουλα Καρπούζι Μέτρια Όξινο (5,5-5,9) Βασιλικός Φασόλι Καρότο Σκόρδα Μαϊντανός Μπιζέλια Πιπεριές Κολοκύθι Ρεπάνι Τομάτα Ελαφρώς Όξινο (6,0-6,9) Αγκινάρα Σπαράγγια Μπρόκολα Λαχανάκια Βρυξελλών Λάχανο Άνηθος Λαχανίδες Μαρούλια Κρεμμύδι Σπανάκι Αλκαλικό (7,1 - 8,0) Κουνουπίδια Σέλινο Αγγούρι Πεπόνι Θυμάρι Τρόποι διόρθωσης pH Το κάθε φυτό, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ευδοκιμεί σε ορισμένο pΗ, πράγμα που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας και να διορθώνουμε το έδαφος όταν χρειάζεται. Παρακάτω παρατίθενται ενδεικτικοί τρόποι διόρθωσης του εδάφους: PH υψηλό (αλκαλικό): Προσθέτουμε θείο σε συνιστώμενες ποσότητες. Επίσης αν το έδαφός μας είναι αλκαλικό, τότε κάνουμε χλωρή λίπανση με ψυχανθή (τριφύλλι, μηδική, κουκιά κ.α), δηλαδή σπέρνουμε ψυχανθή και όταν μεγαλώσουν οργώνουμε το έδαφος αφήνοντας τα ψυχανθή μέσα στο χώμα. Άλλος τρόπος είναι να προσθέσουμε οξέα, που περιέχονται σε επαρκείς ποσότητες στις πευκοβελόνες, τεμαχισμένα φύλλα, πριονίδι, ροκανίδια, μούχλα, βρύα και τύρφη. Για να μειώσουμε το pH του εδάφους κατά 1,0 μονάδα, αναμειγνύουμε σε : Αμμώδη εδάφη: 40gr πετρώδους θείου ανά τετραγωνικό μέτρο Όλα τα άλλα εδάφη: αναμειγνύονται στο έδαφος 120gr πετρώδους θείου ανά τετραγωνικό μέτρο PH χαμηλό (όξινο): Ασβεστόλιθος: Εφαρμόζουμε το φθινόπωρο προσθέτοντας 2,5kgr ανά 10 τετραγωνικά μέτρα για την αύξηση του pH του εδάφους κατά μία μονάδα. Στάχτη ξύλου: Προσθέτουμε λίγη ποσότητα (1kgr για κάθε 10 τετραγωνικά μέτρα, κάθε δύο χρόνια) γιατί δρα πολύ γρήγορα και ανεβάζει αρκετά το pH. Για να αυξήσουμε το pH του εδάφους κατά 1,0 μονάδα, προσθέτουμε σε: Αμμώδες έδαφος: 140gr περίπου ένυδρου ασβέστη ανά τετραγωνικό μέτρο Αργιλώδες έδαφος: 280gr ένυδρου ασβέστη ανά τετραγωνικό μέτρο Αργιλο-πηλώδες έδαφος: 420gr ένυδρου ασβέστη ανά τετραγωνικό μέτρο Τυρφώδες έδαφος: 700gr ένυδρου ασβέστη ανά τετραγωνικό μέτρο.

[close]

p. 11

10 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Περτουλίου Τρικκαίων 2.3 Θρεπτικά στοιχεία- Λίπανση Τα κυριότερα θρεπτικά στοιχεία που έχουν ανάγκη τα λαχανικά μας για τη σωστή τους ανάπτυξη είναι: Άζωτο (Ν): Συμβάλλει στην ανάπτυξη των φύλλων, των βλαστών (με βαθύ πράσινο χρώμα) και των καρπών. Η έλλειψη του αζώτου προκαλεί αναστολή της ανάπτυξης του φυτού. Τα φύλλα παραμένουν μικρά και κίτρινα. Οι βλαστοί είναι λεπτοί και το ριζικό σύστημα περιορισμένο. Η υπερβολική χρήση του αζώτου προκαλεί ζωηρή ανάπτυξη φύλλων και βλαστών, η αντοχή τους όμως σε ασθένειες μειώνεται, η παραγωγή είναι μειωμένη και οι καρποί είναι υπερβολικά χυμώδεις. Άζωτο περιέχεται: α) στη χλωρή λίπανση με ψυχανθή. Τα ψυχανθή (π.χ. τριφύλλι, μηδική, κουκιά) με τη βοήθεια των βακτηρίων συλλέγουν άζωτο από τον αέρα και το μεταφέρουν στο έδαφος. Τα σπέρνουμε το φθινόπωρο ή νωρίς την άνοιξη. Όταν γίνουν περίπου 20 εκατοστά και αρχίζουν να ανθοφορούν, τα κόβουμε και τα αφήνουμε στο έδαφος, β) σε κοπριά καλά χωνεμένη. Συνήθως χρειάζονται 3-6 τόνοι καλά χωνεμένης αχυρώδους αγελαδινής κοπριάς ανά στρέμμα. Λαχανικά όπως το λάχανο, το μαρούλι, η κολοκύθα, χρειάζονται περισσότερο άζωτο από τα άλλα. Φώσφορος (Ρ): Ο φώσφορος είναι απαραίτητο στοιχείο κατά τα πρώτα στάδια του φυτού, γιατί έχει την ικανότητα να δημιουργεί ισχυρό ριζικό σύστημα, βοηθά στη δημιουργία των σπόρων, αυξάνει την ανθοφορία. Όταν το φυτό δεν προσλαμβάνει αρκετό φώσφορο, έχει λεπτούς βλαστούς, το χρώμα των φύλλων και βλαστών είναι σκοτεινό πράσινο και παρατηρείται πρόωρη φυλλόπτωση. Στην περίπτωση αυτή μπορούμε να προσθέσουμε κοπριά (3-6 τόνοι ανά στρέμμα) που περιέχει αρκετή ποσότητα φωσφόρου. Λαχανικά όπως τα καρότα και τα παντζάρια χρειάζονται περισσότερο φώσφορο. Κάλιο (Κ): Φυτά καλώς εφοδιασμένα με Κ έχουν υψηλή ανθεκτικότητα στους μύκητες, στα έντομα, στην ξηρασία και στο ψύχος. Το στοιχείο αυτό παίζει σημαντικό ρόλο στην υδατική ισορροπία του φυτού. Συντελεί στην κανονική βλάστηση και κάνει τους καρπούς νοστιμότερους. Κάλιο βρίσκεται: α) στη στάχτη ξύλων (ιδίως κωνοφόρων) σε μεγάλες ποσότητες, β) σε μικρότερες ποσότητες σε αγελαδινή κοπριά, γ) σε φυτόχωμα από τσουκνίδα. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στα είδη που καλλιεργούνται για ριζώματα, κονδύλους και σαρκώδεις βλαστούς και βολβούς. Η έλλειψή του ευνοεί τις αδρομυκώσεις και την ανάπτυξη νηματωδών. Ασβέστιο (Ca): Βοηθά στην πρόσληψη όλων των θρεπτικών στοιχείων. Σπάνια λείπει από το έδαφος. Χρειάζεται επίσης για τη διόρθωση του pH. Μεγάλες ποσότητες ασβεστίου βλάπτουν έμμεσα τα φυτά, δυσκολεύοντας την πρόσληψη άλλων στοιχείων από το έδαφος, δη-

[close]

p. 12

Πρακτικός Οδηγός Σχολικού Λαχανόκηπου 11 λαδή K, Μg, Fe. Βρίσκεται: α) στη στάχτη ξύλων (κωνοφόρων κ.λπ.), β) στην κοπριά των πτηνών, γ) στο φυ- τόχωμα τσουκνίδας, δ) στην αγελαδινή κοπριά (η σειρά δείχνει και την τάξη μεγέθους περιεκτικότητας του ασβεστίου). 3. Άρδευση Τα λαχανικά απαιτούν νερό καλής ποιότητας χωρίς πολλά άλατα. Το απαιτούμενο νερό για ένα λαχανόκηπο δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί, γιατί εξαρτάται από το κλίμα, τη σύσταση του εδάφους, το είδος των φυτών και ακόμη τον τρόπο του ποτίσματος. Γενικά όμως, για μέτρια ελαφρά χώματα με συνήθη λαχανικά, θεωρούμε ως αναγκαίο ποσό νερού τα 40-50 κυβ. μ. ανά στρέμμα. Το πότισμα πρέπει να γίνεται νωρίς το πρωί ή αργά το απόγευμα για να μην εξατμίζεται τόσο γρήγορα το νερό. Ο αριθμός των ποτισμάτων είναι αδύνατον να οριστεί, καθώς εξαρτάται από το έδαφος, από την εποχή, από τα λαχανικά και από τον τρόπο που καλλιεργούνται. Κατά γενικό κανόνα, τα πλατύφυλλα λαχανικά έχουν ανάγκη από πολύ και άφθονο νερό, για να μπορέσουν να κάνουν μεγάλα και τρυφερά φύλλα. Όταν δεν ποτίζονται επαρκώς ζαρώνουν, ανθίζουν πρώιμα ενώ η παραγωγή τους είναι μειωμένη και χαμηλής ποιότητας. Απεναντίας, τα λαχανικά που προορίζονται για καρπούς ή σπόρους, δεν θέλουν πολύ νερό και, ειδικά κατά την άνθηση, δεν πρέπει να ποτίζονται, παρά μόνο μετά το δέσιμο και χωρίς να γίνεται κατάχρηση. Εξαίρεση αποτελούν κάποιες οικογένειες λαχανικών, όπως τα κολοκυνθοειδή (κολοκύθι, αγγούρι, καρπούζι, πεπόνι) τα οποία χρειάζονται συχνά ποτίσματα.

[close]

p. 13

12 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Περτουλίου Τρικκαίων 4. Ταξινόμηση των λαχανικών Η ταξινόμηση των λαχανικών βασίζεται σε διάφορους παράγοντες και μπορεί να γίνει με βάση: α) το μέρος του φυτού που καταναλώνεται. Έτσι έχουμε λαχανικά που χρησιμοποιούνται για: - τους καρπούς τους, είτε ως σαλάτα (αγγούρι, τομάτα, πιπεριά), είτε μαγειρεμένος (αρακάς, μελιτζάνα, μπάμια, κολοκυθάκι, φασολάκι, κουκί), είτε ως φρούτο (καρπούζι, φράουλα, πεπόνι). - τα άνθη τους (κουνουπίδι, μπρόκολο, αγκινάρα). - το φύλλωμά τους, είτε ωμά είτε μαγειρεμένα (μαρούλι, λάχανο, σπανάκι, ραδίκι, αντίδι). Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν και τα αρωματικά λαχανικά (μαϊντανός, άνηθος, μάραθο, σέλινο). - το υπόγειο τμήμα τους: κόνδυλοι (πατάτα), ριζοκόνδυλοι (γλυκοπατάτα), γογγυλόριζες (παντζάρι, καρότο, ραπανάκι) και οι βολβοί (κρεμμύδι, πράσο, σκόρδο). β) τις απαιτήσεις τους σε θερμοκρασία: -Ψυχρής περιόδου (παντζάρι, μπρόκολο, λάχανο, καρότο, κουνουπίδι, σέλινο, σκόρδο, μαρούλι, κρεμμύδι, πατάτα, ραδίκι, σπανάκι, ραπανάκι, αρακάς, σπαράγγι, αγκινάρα, άνηθος, κουκιά, μαϊντανός). Γενικά, λαχανικά ψυχρής περιόδου είναι όλα εκείνα που καλλιεργούνται για το φύλλωμά τους, το υπόγειο τμήμα τους (εξαίρεση η πατάτα) και τα άνθη τους. -Θερμής περιόδου (φασολάκι, κολοκύθι, μελιτζάνα, πεπόνι, αγγούρι, καρπούζι, πιπεριά, γλυκοπατάτα, τομάτα, δυόσμος, μπάμια, φράουλα). Γενικά, λαχανικά θερμής περιόδου είναι όλα εκείνα που καλλιεργούνται για τον καρπό τους, με εξαίρεση το κουκί και τον αρακά που είναι ψυχρής περιόδου. 5. Συγκαλλιέργειες και ασυμβατότητες στο σχολικό λαχανόκηπο Δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι όπως συμβαίνει στις ανθρώπινες σχέσεις, έτσι συμβαίνει και στα φυτά: δεν ταιριάζουμε πάντα με όλους. Με τον όρο συγκαλλιέργεια εννοούμε την ταυτόχρονη καλλιέργεια δύο ή περισσότερων διαφορετικών ειδών φυτών στο ίδιο χωράφι. Η συνήθης πρακτική εφαρμογής του συστήματος αυτού είναι η φύτευση κηπευτικών (κυρί- ως), με διαφορετικό χρόνο ωρίμανσης και συγκομιδής, στο ίδιο κομμάτι του καλλιεργούμενου

[close]

p. 14

Πρακτικός Οδηγός Σχολικού Λαχανόκηπου 13 χωραφιού. Επίσης, τα φυτά που επιλέγονται θα πρέπει να έχουν διαφορετικό ριζικό σύστημα αλλά και διαφορετικές απαιτήσεις σε θρεπτικά στοιχεία. Επομένως, για τη σωστή καλλιέργεια των λαχανικών μας θα πρέπει να ακολουθούμε κάποιες χρήσιμες συμβουλές: n Δεν πρέπει να καλλιεργούμε συνέχεια τα ίδια φυτά στον ίδιο χώρο. Κάθε φορά που τελειώνει η καλλιέργεια ενός λαχανικού, θα πρέπει να καλλιεργήσουμε ένα άλλο που δεν ανήκει στην ίδια οικογένεια και δεν απαιτεί τα ίδια θρεπτικά στοιχεία. n Να εναλλάσσουμε φυλλώδη λαχανικά με βολβώδη ή κονδυλόρριζα και βαθύρριζα με επιπολαιόρριζα. n Αποφεύγουμε να φυτεύουμε: • φασόλια μετά από κουκιά ή αρακά, • σέλινο μετά από καρότο, • πατάτα μετά από τομάτα, πιπεριά ή μελιτζάνα, • πράσο μετά από κρεμμύδι ή σκόρδο, • ραπανάκι μετά από λάχανο ή κουνουπίδι, • σπανάκι μετά από παντζάρι 6. Εποχή σποράς – φύτευσης των λαχανικών Για να δημιουργήσουμε έναν πετυχημένο σχολικό λαχανόκηπο, θα πρέπει, εκτός των όσων αναφέρθηκαν παραπάνω, να γνωρίζουμε και την κατάλληλη εποχή που πρέπει να σπείρουμε ή να μεταφυτεύσουμε τα λαχανικά μας, καθώς και την απαιτούμενη ποσότητα σπόρου που θα χρειαστούμε. Επίσης, ένα άλλο βασικό στοιχείο είναι και οι αποστάσεις μεταξύ των φυτών, τόσο μεταξύ των γραμμών φύτευσης όσο και πάνω στις γραμμές. Όλα αυτά αναφέρονται αναλυτικά στον παρακάτω πίνακα:

[close]

p. 15

14 Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Περτουλίου Τρικκαίων Πίνακας 2: Οδηγίες σποράς και φύτευσης λαχανικών (εποχή, βάθος, ποσότητα σπόρου, αποστάσεις φύτευσης) Είδος λαχανικού Συνηθέστερη εποχή Σποράς Φύτευσης ΑΓΓΟΥΡΙ ΑΝΙΘΟΣ ΑΝΤΙΔΙ ΑΓΚΙΝΑΡΑ ΑΡΑΚΑΣ ΚΑΡΟΤΟ ΚΑΡΠΟΥΖΙ ΚΟΛΟΚΥΘΙ ΚΟΥΝΟΥΠΙΔΙ ΚΟΥΚΙΑ ΚΡΕΜΜΥΔΙ Σπόρος ΚΡΕΜΜΥΔΙ (Ξ) Κοκκάρι ΚΡΕΜΜΥΔΙ (Χ) Κοκκάρι ΛΑΧΑΝΟ ΜΑΪΝΤΑΝΟΣ ΜΑΡΟΥΛΙ ΜΕΛΙΤΖΑΝΑ ΜΠΑΜΙΑ ΜΠΙΖΕΛΙ ΠΑΝΤΖΑΡΙ ΠΑΤΑΤΑ ΠΕΠΟΝΙ ΠΙΠΕΡΙΑ ΠΡΑΣΣΟ ΡΑΔΙΚΙ ΡΑΠΑΝΙ ΡΟΚΑ ΣΕΛΙΝΟ ΣΙΝΑΠΙ ΣΕΣΚΟΥΛΟ ΣΚΟΡΔΟ ΣΠΑΝΑΚΙ ΣΠΑΡΑΓΓΙ ΤΟΜΑΤΑ ΦΑΣΟΛΙΑ ΦΡΑΟΥΛΑ Μάρτιο-Ιούλιο Φθιν.- Άνοιξη Όλο το χρόνο Σεπ.-Νοέμ./Φεβρ. Αυγ./Οκτ.-Δεκ. Φεβρ./Ιούλ.-Νοέμ. Μάρτιο-Μάιο Μάρτιο-Αύγουστο Ιούλιο-Αύγουστο Αύγουστο-Οκτώβ. Οκτώβ.-Νοέμ. Φεβρουάριο Μάρτιο Φεβρουάριο Μάρτιο Οκτώβριο Φεβρουάριο Ιούλιο-Αύγουστο Αύγουστο-Οκτώβ. Όλο το χρόνο Αύγουστο-Φεβρ. Ιανουάρ.-Απρίλιο Απρίλιο-Μάιο Οκτώβ.-Νοέμ. Φεβρ./Σεπτ.-0κτ. Σεπτ.-Μάρτ. Μάρτ.-Μάιο Φεβ.-Απρ./Ιουλ.-Αυγ. Μάρτιο-Μάιο Ιανουαρ.- Απρίλιο Μάρτιο-Μάιο Μάρτιο- Απρίλιο Ιούνιο-Ιούλιο Όλο το χρόνο Αύγουστο-Μάρτιο Φεβρ.-Σεπτ. Φεβρ./Σεπτ.- Οκτ. Φεβρ.-Σεπτ. Μάρτ.-Σεπτ. Οκτωβ.-Φεβρ. Σεπ.-Νοέμ./Φεβρ. Μάρτιο-Απρίλιο Απρίλιο-Μάιο Δεκέμ.-Μάρτ. Μάρτιο-Ιούνιο Απρίλ.-Αύγουστο Σεπτεμ.-Νοέμβρ. Βάθος σποράς (εκ.) 1,5 0,5 0,5 4-5 0,5-1 3 3 1,5 5 0,5-1 3 1,5 1,5 0,5-1 0,5 1 3 5 1,5-2,5 8-10 2-2,5 1 1,5 0,5-1 1,5 0,5 0,5 0,5 1,5-2,5 3 2-3 2-3 0,5-1 5 - Ποσότητα σπόρου ανά στρέμμα 200 γρ. 600-1000 γρ. 500 γρ. 1200 φυτά 8-12 χγρ. 500 γρ. 400 γρ. 500 γρ. 40 γρ. 8 χγρ Αποστάσεις (εκ) στην οριστ. θέση μεταξύ γραμμών Χ πάνω στις γραμμές 100-120x150 Σπαρτά 40x20 100x80 60-70x5-10 25x4 200x100 100x70 70x50 70x30 1χγρ 25x10 60 χγρ. 25x10 100-150 χγρ. 40 γρ. 0,5-1 χγρ. 30 γρ. 30 γρ. 1,5 χγρ. 5-8 χγρ. 1,5 χγρ 150 χγρ. 200-300 γρ. 30 γρ. 500 γρ. 500 γρ. 1 χγρ. 300 γρ. 500 γρ. 500 γρ. 1,5-1,8 χγρ. 50 χγρ. 1,5-2 χγρ. 200 γρ. 20-40 γρ. 5-8 χγρ. 5000 Φυτά 25x5 70x50 Σπαρτά 40x20 80x50 80x30 60-80x10-20 30x10 70x25 150x100 70x40 30x10 30x10 20x4 Σπαρτά 40x15 30x1040x10 25x10 30x10 100x50 80-120x40-50 50-10x20-40 50x30

[close]

Comments

no comments yet