Озгъан ёмюрню хапарлары бла назмулары

 

Embed or link this publication

Description

Озгъан ёмюрню хапарлары бла назмулары

Popular Pages


p. 1



[close]

p. 2

Озгъан ёмюрню хапарлары бла назмулары (ООО «Полиграфсервис и Т») Нальчик 2013

[close]

p. 3



[close]

p. 4

ХУСЕЙИННИ КИТАБЫ 3 От сОставителя В разное время мне передали несколько тетрадей, в которые собственноручно записали стихи и прозу Темукуева Шахидат Аскеровна и Темукуева Келимат Мухажировна. Поскольку тетради обнаружили после их смерти, то никто из детей, как первой, так и второй, не смог определенно сказать, когда были сделаны записи, которым не менее тридцати лет, и какими источниками они при этом пользовались. Точно известно, что тексты, написанные на основе арабской графики, обе женщины читать не умели. Они родились после революции и учились в советских школах. Если в их распоряжении и были какие-то книги, изданные до революции, то самостоятельно прочитать тексты они не могли. Возможно, что некоторые стихотворения кто-то знал наизусть и продиктовал им. В тетрадях не указаны авторы стихов и прозы. Некоторые стихотворения принадлежат основоположнику балкарской литературы Кязиму Мечиеву и исследователями его творчества в последние два десятилетия уже опубликованы. Они почти идентичны тем, что в тетрадях. После бесед с заинтересованными лицами, было решено тексты, содержащиеся в тетрадях, издать в полном объеме без изменений отдельной книгой, полагая, что при необходимости специалисты во всем разберутся. Борис Темукуев 03.12.2012

[close]

p. 5

ХУСЕЙИННИ КИТАБЫ

[close]

p. 6

ХУСЕЙИННИ КИТАБЫ 5 I. Хусейнни Куфагъа баргъаныны хапары Бисмиллях бла башлап, Бу сёзлени мен тиздим. Хусейинни хапарын Назму бла мен жаздым. Жюреклеге балхамды Кёргенлеге палахны. Окъуй туруп эшитсенг, Хапарын Кербалакъны. Мен айтайым, тынгылагъыз, Хусейинни хапарын. Ахлусуна дунияда Келген къыйынлыкъларын. Атасы Алий ёлюп, Халифалыкъ битгенде, Бары да халкъгъа ханлыкъ Муавия этгенде, Зулмуну кери ургъан, Адыл низам жюрютген, Расулну ахлусуна Кёп ашхылыкъла этген. Хасукъда Хусейиннге Кёп хурмет этип болгъан – Ахлусу бла элтип Арбазында сакълагъан. Шу кюйде тадбир бла Бир аз заман кетип, Муавия ауругъанд – Ёлюр заманы жетип.

[close]

p. 7

6 Озгъан ёмюрню хапарлары бла назмулары Сонг уланы Язидни Ол кесине чакъыргъанд, Айтхан: «Сенсе менден сора Хан халифа болагъан. Зулмуланы кери ур! Адыл болсун муратынгда. Ашхы бол Хусейиннге, Бары да ахлусуна». Шулай осуят этип, Муавия ёлгенди. Язид тахтада олтуруп, Хан халифа болгъанды. Язид зулмула этгенд, Фасыкъ ишле жюрютгенд, Магъанасыз адамланы Ёлтюрюп, къанла тёкгенд, Аракъы, чагъыр ичгенд, Эсирген, зийна этгенд, Аманлыкъларын къоймай Бек ахырына жетгенд. Атасы этип кетген Осуятын тутмагъанд. Досуна, къардашына Тюз кёзден къарамагъанд. Хусейин шу Язидден Бир ашхылыкъ кёрмегенд, Ахлусуна тийишли Бир хайырын бермегенд. Язидни зулмуларын Болмагъанд кётюрюрге. Эгечи Сакинатха Баргъанды билдирирге:

[close]

p. 8

ХУСЕЙИННИ КИТАБЫ 7 «Хей, Сакинат, кетейик Маккагъа – Мадинагъа, Язидни зулмусуна Болалмайма чыдаргъа». Чыгъып андан тебирегенд, Мадинагъа жетишгенд, Къардашы Мухаммадул Халифагъа тюшгенд. Язид ёзюне этген Зулмуланы, зарын да, Къардашы Мухаммадха Айтханд, къоймай барын да. Мадинада тохтамай, Макка шахаргъа кетгенд. Макканы ахлулары Мынга кёп хурмет этгенд. Шу заман Макка халкъы, Ибн Зубайыр экен Хусейин келлигине Кёп сюйюнюп той этгенд. Ариу ашап, тынч жашап, Тура болгъанд Маккада. Язидни зулмулары Ачыкъ болгъанд халкъгъа да. Гъиракъ ахлу жыйылып, Уллу-гитче ойлашханд: «Хусейин – халифа», – деп, Барысы да жарашханд. Хусейиннге бегим этип, Шу жыйынны тиздиле, Ишни, халны билдирип, Кёп къагъыт жибердиле.

[close]

p. 9

8 Озгъан ёмюрню хапарлары бла назмулары Жюз кере къагъыт келгенд Хусейиннге Куфадан: «Кел, бизге халифа бол, Чыкъ, жюрю деп Маккадан». Хусейин къабыл этмей, Жазып жууап жибергенд: «Халифалыкъ айырыр Ахыратымдан», – дегенд. Чинг артда къагъыт келгенд Аллахны атын салып: «Язидни зулмуларын Сен тайдырырса, барып. Биз тилеген тилеуню Къабыл этсенг, этерсе, Этмесенг – къыямат кюн Сен жууабын берирсе». Ол заманда Хусейин Аллахдан кёп уялгъанд, Уллу атасы Мухаммадны Юмметин да ойлагъанд. Хусейин къабыл этип, Къагъыт жазып билдиргенд, Къагъыт бла Куфагъа Муслимни да жибергенд: «Мен келгинчиннге сизге, Муслим намаз къылдырыр, Нугъман хакимигизди, Хукмуланы билдирир». Бу къагъытны да алып, Муслим Куфагъа баргъанд, Куфаны ахлусуна Бу къагъытны окъугъанд.

[close]

p. 10

ХУСЕЙИННИ КИТАБЫ 9 Къууанчны ачыкъ этген, Кёп сюйюннген адамла, Сонг Нугъманны Куфада Хаким этип къойдула. Хусейин жюрюп баргъанд Сакинатны жанына. Къагъыт жазгъанын айтханд Эгечи Сакинатха: «Халибиз барыргъады Барыбыз да Куфагъа. Керек затланы алып, Сен болуш къуралыргъа». Сакинат бу хапарны Сюймегенин билдиргенд: «Мухаррам ай кетгинчи Сабыр эт, – деп тилегенд. Уллу атам Мухаммад, Эшитгенме, айтхан эди: – Мухаррамда тёгюлюр Хусейини къаны, – деп. Къардашым Хусейин, Бир къоркъуу салдынг манга. Къоркъама, бу душманла Заран этерле деп, санга». «Хей, Сакинат, къадаргъа Ыразы болургъа керек. Ыразы болмагъан киши Болур Аллахдан кери. Сен къадаргъа ыразы бол, Ишни Аллахдан кёрюп. Киши къадардан къутулмаз Сабыр болуп, сакъ туруп».

[close]

p. 11

10 Озгъан ёмюрню хапарлары бла назмулары Жиляй туруп, Сакинат Эшикге чыгъып кетгенд, Бир къызыл топуракъны Алып келип кёргюзтгенд: «Бу балчыкъны Жабраил Келтирип мында салгъанд. Ол келтирген заманда, Къагъыт кибик, акъ болгъанд. Сени атанг Ахматха Жабраилни айтханы: – Шу топуракъда болур Хусейинни ажалы. Хыйсап этип къарасанг, Шуну бир белгиси бар. Шу балчыкъ къызыл болур, Ёлсе, къызыл къан тамар». Къызыл болуп кёргенде Сакинат шу балчыкъны, Таууш этип жилягъанд, Билип къадар жетгенни. «Илляллахны» да окъуп, Хусейин ёрге туруп Айтхан эди: «Къадардан Киши болмаз къутулуп, Азал кюн артха тюшмез, Такъыйкъа алышынмаз. Къадарымдан мен къоркъуп, Юйде туруп жарамаз. Хусейин юйде турса, Къоркъуп, бугъуп къадардан, Юммет мени уялтыр Къыямат кюн Аллахдан».

[close]

p. 12

ХУСЕЙИННИ КИТАБЫ 11 Дагъыда жиляй туруп, Сакинат айтханд кирип, Абдуллахны жанына: «Хей, бизни Макка шериф, Къардашым Хусейин Куфагъа бара турад, Мени айтханымы этмей, Жюрегими жара турад». Абдуллах туруп баргъан, Кёзжашлары да агъа. Тилеген Хусейинден: «Сен барма, – деп, – Куфагъа». Хусейин тынгыламагъан, Маккадан чыгъып жолгъа, Жетмиш жети жан бла Жетишгенд Мадинагъа. Мухаммадул халифа Къардашына баргъанда, Ауруп тёшекде жатып Мухаммадны тапдыла. Мухаммад къарап айтханд: «Бу къатынла, бу жашла, Бу не иш, бу не хапарла? Битеу нёгер, къардашла». Хусейин айтды: «Куфадан Къагъытла келди манга, Мени халифа этип, Чакъырдыла Куфагъа». Мухаммад кёп жилягъанд. Барма деп, бек тилегенд, «Мени бла тур», – дегенд. Шугъа жууап бермегенд.

[close]

p. 13

12 Озгъан ёмюрню хапарлары бла назмулары Сонг Мадинаны халкъы Барысы да келдиле. «Бизни бла мында тур, Биз сакъларбыз», – дедиле. «Сен бизни бийибизсе, Сюйсенг – уруш, сюйсенг – ур, Кёзюбюзге нюр болуб, Бизни ичибизде тур. Халифа болургъа сюйсенг, Биз халифа этербиз. Язид, келип, дау этсе, Сени ючюн жан берирбиз. Куфа Гъиракъ ахлусу Ышаннгылы халкъ тюйюлдю, Санга этген бегим да Керти тюйюлдю – алдауду. Атанг арслан Алийге, Къардашынг Хасаннга Шула не этмедиле, Бары да ачыкъ санга. Энди сен турмай эсенг, Ары бармай, бийибиз, Сен изну бер бизге да – Сени бла келирбиз». Биргесине барыргъа Хусейин изну бермегенд: «Сау болугъуз, къайтыгъыз, Келмегиз», – деп тилегенд. Мухаррамны тёрт кюнюн Мадинада жиберип, Бешинчи кюн раудагъа, Зияратха да кирип.

[close]

p. 14

ХУСЕЙИННИ КИТАБЫ 13 Жетмиш жети жан бла Хусейин минип жюрюгенд, Кёкдеги мёлекле, Тюшюп, аллына келгенд: «Аллах бизни жиберди Санга болушлукъ этерге, Сен баргъан Куфагъа Сени бла кетерге». Хусейин айтханд: «Сизге Мен керекли тюйюлме. Бир Аллахдан ёзгеден Мен болушлукъ излемен. Манга киши дау этмез, Мен да бармайма даугъа. Топуракъ тартып барама Манга жазгъан къабыргъа». Мадинаны ахлусу Жиляй-жиляй къайтдыла: «Сен Аллахха аманат. Ахшы жол», – деп айтдыла. II. Куфа ахлу къагъытла жазып Хусейин жолгъа чыкъгъаныны Язид билгенини хапары Хусейинни хапары Шу Язидге эшитилгенд, Олсагъат къагъыт жазып, Болушчусуна ийгенд: «Куфаны жамауаты, Къагъытла да жиберип,

[close]

p. 15

14 Озгъан ёмюрню хапарлары бла назмулары Хусейинден тилегенд: „Халифа бол бизге“, – деп. Хусейин жолгъа чыкъды, Барыргъа деп Куфагъа, Бизни тайдырып, кеси Хан халифа болургъа. Аскер бла аллына Чыкъ, буюрама санга! Хусейинни башын кесип, Терк жибер сен манга». Ибн Зият Язидни Къагъытына къарагъанд, Аскерлерин да алып, Алгъын Куфагъа баргъанд. Куфаны ахлусуна Уллу къоркъуула бергенд. «Хусейиннге сиз этген Бегимни бузугъуз», – дегенд. Шу кюн жигитле болуп Бегим къагъыт жазгъанла, Ибн Зиятдан къоркъуп, Шу бегимни буздула. Мынафыкъ ибн Зият Кёп адамла жибергенд: «Бусагъат ёлтюрюгюз Муслимни!» – деп билдиргенд. Этеклерин да чалып, Билеклерин чюйюрюп, Муслим шу адамлагъа Чапханд, сюнгю суууруп.

[close]

Comments

no comments yet