RotaBT

 

Embed or link this publication

Description

Rota Bilişim Dergisi

Popular Pages


p. 1

RotaBT Rota Eğitim Kurumları - Teknoloji ve Bilim Bülteni Sayı: 8 • Aralık 2015 SÜPER HIZLI İNTERNET 4.5G 4.5G NEDİR? İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI DRONE DOSYASI GÜVENLİ İNTERNET KULLANIMI GÜVENLİ İNTERNET İÇİN 25 İPUCU MARSHMALLOW NELER GETİRECEK? ANDROID 6.0

[close]

p. 2

RotaBT Sayı: 8 • Aralık 2015 İÇİNDEKİLER 04 İnternet’in Geleceği : 4.5G 06 3 Boyutlu Yazıcılar 07 08 09 Donanım İnceleme: AMD Radeon R9 295X2 Siber Zorbalık Yazılım İnceleme: Snapchat 10 Marshmallow Geldi Android 6.0 Neler Getiriyor? 12 Bilinçli Bilgisayar ve İnternet Kullanımı 14 Güvenli İnternet Kullanımı için 25 İpucu 16 F Klavye Dosyası 17 Donanım İnceleme “Logitech MX Master” 18 İnsansız Hava Araçları “Drone” 20 Reeder A10iX air Tablet İncelemesi 21 22 Bulmaca Köşesi “Minik Mühendisler İş Başında” 2 • RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com

[close]

p. 3

EDİTÖRDEN Yeni yüzyılın çocukları, bilişim teknolojilerini ve onların getirdiği yenilikleri yakından takip ediyor; araştırmak, sohbet etmek, sosyal paylaşım (facebook, twitter vb.) sitelerinde paylaşım yapmak, internet bankacılığını kullanmak, e-posta almak ve göndermek, oyun oynamak, film izlemek, müzik dinlemek, alışveriş yapmak vb. amaçlarla interneti kullanıyorlar. Bilgisayarın ve internetin yüksek güvenirlikte kullanımı için daha fazla farkındalık oluşturmak, dikkat edilmesi gereken konular hakkında bilgilendirmek, özgür ve bir o kadar da kontrolsüz olan sosyal medya ortamında nasıl hareket edilmesi gerektiğini anlatmak, internet etiği kurallarını benimsetmek oldukça önem kazanıyor. Bilinçli kullanım için olası riskler konusunda konunun tüm paydaşlarının bilgilendirilmesi en önemli nokta olarak karşımıza çıkıyor. İnternet ortamında yanlış veya zararlı bilgiye erişim, siber zorbalık, sanal dolandırıcılık, kişisel bilgilerin paylaşımı, zararlı yazılımlar, açık saçık görüntüler, çocuk istismarı, oyun ve internet bağımlılığı, yabancılarla çevrimiçi ve çevrimdışı iletişim, şiddet, nefret, ırkçılık vb. risklerle karşılaşmamız her an mümkün olabilmektedir. Bu nedenle önemli olduğunu düşündüğüm şu birkaç uyarı ve öneriyi sunmak istiyorum: • İnternetin tamamen güvenilir olduğunu düşünmeyin. • İşletim sistemi yazılımlarınızı güncel tutun. • Antivirüs programı kullanın ve antivirüs programınızı güncel tutun. • Karışık nitelikte, en az 8 karakterden oluşan güvenli şifreler oluşturun ve düzenli olarak değiştirin. • Anne kızlık soyadı, doğum tarihi, adres, telefon numarası vb. kişisel bilgilerinizi paylaşmayın. • Her gelen e-postayı açmayın ve cevaplamayın. • Güvenilirliğinden emin olmadığınız web sitelerinden, disklerden ve CD’lerden bilgisayarınıza dosya yüklemeyin. • Ortak kullanıma açık bilgisayarlardan internet kullanıyorsanız, bilgisayardan kalkmadan önce bütün hesaplarınızda oturumu kapattığınıza emin olun. • Her yerden internete bağlanmayın. Bağlanıyorsanız, alışveriş ya da bankacılık işlemlerini internet cafe ve AVM gibi WiFi erişimi sunan yerlerden yapmayın. • Sosyal ağlarda profilinizi kimlerin görüntüleyebileceği ile ilgili gizlilik ayarlarını mutlaka yapın. • Sosyal ağlarda, günlük hayatta söylemeyeceğiniz sözleri yazmayın ve yapmayacağınız davranışlarda bulunmayın. Zorbalık yapmayın. • Güvenli internet hizmetini kullanın. Editör Osman ŞİRVAN (Ph.D.) osman.sirvan@rotakoleji.com Grafik ve Tasarım Muhammed AZAK muhammed.azak@rotakoleji.com Deniz KARAYALI deniz.karayali@rotakoleji.com İçerik Akile ÇALIŞAN akile.calisan@rotakoleji.com Aslı ÇAKIR asli.cakir@rotakoleji.com Begüm DEMİR EFE begum.demir@rotakoleji.com İçerik Kontrol İbrahim OLUKLU ibrahim.oluklu@rotakoleji.com Osman ŞİRVAN (Ph.D.) RotaBT Editörü RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com • 3

[close]

p. 4

MOBİL İNTERNET’TE YENI HIZ Mobil internet bağlantısı teknolojileri dünyadaki gelişimini hızla sürdürüyor. Ülkemizde 3G teknolojisinin artık yavaş kalması ile birlikte 5G bağlantı teknolojisine geçileceği daha önce duyurulmuş, ancak teknik altyapı yetersizliklerinden bu ihale iptal edilmişti. Bunun yerine ülkemiz 4G ile 5G arasında bulunan 4.5G bağlantı teknolojisine 4.5G 4 • RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com geçmeye karar verdi. 3G, teknolojik özellikleri bakımından geliştirilmeye açık olsa da bunun 4G veya 5G kadar hızlı olamayacağı bilinen bir gerçektir. Başlangıçta 4G için ihale yapmaya hazırlanan ülkemiz, Cumhurbaşkanı’nın 5G çıkışı ile farklı bir noktaya geldi. 5G ihalesi yapılacak diye düşünülürken, teknik altyapının yetersizliği de göz önünde bulundurularak 4.5G‘de karar kılındı.

[close]

p. 5

4.5G NEDİR? Mobil altyapı firmaları denildiğinde akla gelen ilk kurum olan Qualcomm’un, “LTE Advanced” olarak adlandırdığı yüksek hızlı 4G teknolojisi, üreticilerden Huawei tarafından 4.5G şeklinde isimlendirildi. Ülkemizde 4.5G olarak isimlendirilen teknolojinin, dünya devi Huawei’nin altyapı desteği kullanılarak sunulacağı tahmin edilmektedir. 3G ile 4.5G teknolojileri arasındaki temel fark hız unsuru olacak. Kısa örneklerden yola çıkmak gerekirse, artık mobil cihazınızda videoları donmadan izleyebileceksiniz. 3G bağlantı hızında bir şarkıyı telefonunuza indirmek istediğinizde yaklaşık 30 saniye harcarken, 4.5G bağlantı hızında bu süre 1 saniyeye inecek. Ayrıca 10 dakikalık bir videonun tamamı 3G’de 3 dakikada inerken, 4.5G’de yaklaşık 2 saniye sürecek. Kaynakça : “Dünden öğrenin, bugün için yaşayın, yarın için ümit edin.” Albert Einstein Hazırlayanlar: Ege PALAMUTCUOĞLU - Efe YAKIN http://www.chip.com.tr/haber/4-5g-hangi-telefonlarda-var_57803.html http://www.chip.com.tr/haber/4-5g-ne-kadar-hizli-barselonada-testettik_58830.html, Http://www.bilgielmasi.com/4-5g-nedir RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com • 5

[close]

p. 6

3 BOYUTLU YAZICILAR YAPAY ORGANLAR YAPMAK MÜMKÜN MÜ? 3 Boyutlu Yazıcı Nedir? 3D yazıcı bilgisayar üzerinde 3 boyutlu olarak taranmış veya tasarlanmış modelleri, birçok farklı malzeme kullanarak çok hızlı ve ekstra bir kalıp ya da fikstüre ihtiyaç duymadan üreten bir cihazdır. 3 Boyutlu Yazıcılar Nasıl Çalışır? FDM teknolojisi ile çalışan 3D yazıcılar genellikle ABS ve PLA gibi termoplastik polimer malzemeler kullanmaktadır. Filaman formundaki malzeme yüksek sıcaklığa sahip bir nozül yardımı ile eritilerek katmanlar halinde inşa edilir. 3D yazıcılar ile üretim yapabilmek için öncelikle bir 3 boyutlu modele ihtiyaç duyulur. Bu modeli oluşturabilmek için AutoCAD, SolidWorks, Google Sketchup, Rhino3D gibi yazılımlara ihtiyaç vardır. Bu yazılımlar ile tasarlanan modeller yazıcılarda üretilebilmektedir. Bugüne kadar şekil vermede kullanılan CNC, torna, freze gibi tekniklerinden farklı bir yöntemle çalışan üç boyutlu yazıcılar, CNC tezgahları gibi nesneyi oyma veya delme prensibi ile değil katmanlı yapı prensibiyle çalışıyor. 3 boyutlu yazıcılar, dijital bir tasarımı art arda gelen katmanlar şeklinde döşeyerek, üst üste katmanlar şeklinde yavaş yavaş meydana getiriyor. Tıp Alanında 3 Boyutlu Yazıcılar: Bilimin ve teknolojinin hızlı gelişmesi birçok alanın da gelişmesini sağladı. Bu gelişmeden en çok yararlanan alan ise kuşkusuz tıp alanı. 3D yazıcılar özellikle tıp alanında yeni atılımlar yapılmasına çok büyük fayda sağladı. 3D yazıcı ile organ yazdırmak hayal olmaktan çıktı. 3D yazıcı kullanarak kulak yazdırmayı başaran uzmanların yeni hedefi 3D yazıcılarda yazdırılan organlarla insanların hayatını kurtarmak. Kaynakça: http://www.elektrikport.com http://www.3dyazici.com http://www.haberturk.com Hazırlayan: Yekta İsmet KARACAOĞLU ABD’de solunum yetmezliği çeken bir bebek, 3D yazıcıda üretilen implant sayesinde hayata döndürüldü. Tıp alanında yaşanan mucize, 3D yazıcıların hayatımıza getireceği faydalara en önemli örneklerden biri olarak kabul ediliyor. Kalbine ve akciğerlerine bağlı atardamarlarında bozukluk olan Kaiba Gionfriddo adlı bebek, aylar önce bayılarak mosmor bir suratla hastaneye kaldırıldı. Solunum yetmezliği çeken bebek, birkaç ay boyunca yoğun bakım ünitesiyle hayata tutundu. Hayatının ilk üç ayını ölüm tehlikesiyle geçiren Kaiba’nın yardımına, Michigan Üniversitesi’nde biyomedikal mühendisi olan Prof. Scott Hollister ve meslektaşları yetişti. Hollister, Kaiba’nın hava yolunu açık tutmaya yarayacak, elektrikli süpürge hortumuna benzeyen küçük bir implant hazırladı. 6 • RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com

[close]

p. 7

AMD’NİN EN HIZLISI RADEON R9 295X2 AMD’nin geçtiğimiz yılın eylül ayından bu yana pek çok modelini piyasaya sürdüğü Radeon Rx 200 serisi, nihayet zirveye ulaştı. AMD Radeon R9 295X2’de ailenin diğer fertlerinden farklı olarak Vesuvius kod adlı yeni bir GPU kullanılıyor. Üstelik ekran kartında bu GPUdan iki adet mevcut. Bu da iki kat performans, yüksek transistör sayısı ve iki kat bellek demek oluyor. Yalnızca bununla da sınırlı değil. GPU ve belleğin taban hızları da yüksek tutulmuş. Bu kadar özelliği üst seviyeye çekince insanın aklına haliyle şu soru geliyor: “İyi de, fazla ısınmaz mı?” İşte AMD tam bu noktada, dahili sıvı soğutma sistemini devreye sokmuş. AMD Radeon R9 295X2, kutusundan çıktığı zaman ekran kartına takılı dahili bir sıvı soğutma sistemiyle geliyor. Bu sayede ısınma konusunda meydana gelebilecek olası problemlere kökten çözüm sağlıyor. Normal bir kutu ile gelmeyen canavarımız metal bir çanta ile geliyor. Gerçekten çok havalı göründüğünü itiraf etmek lazım. Kutunun içi her zamanki gibi köpük ile döşenmiş. AMD Radeon R9 295X2 tam anlamıyla bir performans canavarı. Pek çok testte TITAN’a bile neredeyse iki kat fark atmayı başarıyor. Yalnızca Nvidia destekli oyunlarda aradaki fark biraz kapanıyor, ama onlarda bile kayda değer bir üstünlüğü var. Hatta bazılarının en zorlu test olarak gördüğü 3D Mark’ın Extreme Fire Strike Benchmarkına, “Bugüne kadar hiç bu kadar akıcı seyretmemiştim.” diyenler oldukça fazla. Kartın teknik özelliklerine yan taraftaki GPU-Z görselinden göz atabilirsiniz. Hazırlayan : Can YILMAZ Kaynakça: http://www.techno-labs.com/inceleme-amd-radeon-r9-295x2/1/ RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com • 7

[close]

p. 8

SİBER ZORBALIK Siber Zorbalık Nedir? Siber zorbalık, bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak bir birey ya da gruba yapılan teknik ya da ilişkisel tarzda zarar verme davranışlarıdır. Birincisi daha çok teknik yönünü içeren elektronik zorbalık (electronic bullying), diğeri ise psikolojik yönünü içeren elektronik iletişim (e-iletişim) zorbalığıdır. Elektronik zorbalık kişilerin şifrelerini ele geçirmek, web site lerini hacklemek, spam içeren mailler göndermek ya da bulaşıcı e-postalar göndermek gibi teknik olayları içerir. Elektronik zorbalık, bireysel yapılabileceği gibi birçok kişi tarafından organize bir şekilde aynı anda da yapılabilir. DDoS denilen bu tür saldırıların hedefi sistemi kullanılamaz hale getirmektir. Bu tür saldırılar kişilerin sahip olduğu web sitelerine yapılabildiği gibi büyük kurum ya da devletlere ait yazılım ya da sitelere de yapılmaktadır. Öğrencilerin siber zorbalığa maruz kaldıkları zaman durumu genellikle ailelerinden gizleyebildiklerini ifade eden Doç. Dr. Emel Baştürk Akca, sözlerini şöyle sürdürdü: “Anne baba ile ya da öğretmenle paylaşmak çok önemli. Burada cinsiyet farkı da çok belirgin. Erkek öğrencilerin genellikle misilleme yapmaya eğilimli olduklarını gördük. Erkeklerin siber zorbalık tanımında bir davranış yapıldığında, küfredildiğinde, istemediği bir görüntü paylaşıldığında doğrudan misilleme yolunu tercih ettiklerini görüyoruz, ama kız öğrenciler biraz daha pasif kalıyor. Anne - babalara ve okul yönetimlerine büyük görev düşüyor. Gençlerle iletişim içinde olmak gerekiyor. Paylaşamadığı zaman sorun işin içinden çıkılmaz hale geliyor.” Kamu Spotu Yapılacak Proje sonunda öncelikle rehber öğretmenlerle bir çalışma yapmayı Hazırlayan: Meriç DURU 6/E Kaynakça: h t t p s : / / t r. w i k i p e d i a . o r g / w i k i / S i b e r _ zorbal%C4%B1k http://www.milliyet.com.tr/siber-zorbaliga-karsi-turkiye-genelinde-izmir-yerelhaber-507703/ farkındalığı artırabilmek adına kamu spotu yapılacak. Öğretmen ve veli ayağını da göz ardı etmeksizin öğrencileri bilgi- lendirici çalışmalar yapacağız.” Projenin yürütücüsü Doç. Dr. Emel Baştürk Akca, “Şu ana kadar gittiğimiz illerin sonuçlarını tamam- lamaya başladık. Siber zorbalık yapanlar kabaca ikiye ayrılıyor. Bir kısmı teknolojiyi çok iyi kullanıyor ve ne yaptığının farkında. Bilerek ve isteyerek arkadaşını incitiyor. Bir kısmı da aslında yaptığı şeyin sonuçlarını kestiremeden yapıyor. Bir arkadaşının fotoğrafını izinsiz olarak paylaşıyor, ama bunu sanki sohbet ortamında arkadaşına gösterirmiş gibi paylaşıyor. Bir şey bir kere online ortama girdiği zaman ulaşımını durduramıyorsunuz. ” dedi. düşündüklerini belirten Doç. Dr. Emel Baştürk Akca, şöyle konuştu: “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının bu konuda destek vereceğini düşünüyoruz. Çalışmanın bir sonraki ayağı da veli ayağı olacak. Eğitici kitapçıklarımız olacak ve sonuç olarak da siber zorbalığa olan 8 • RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com

[close]

p. 9

YENİ NESİL MESAJLAŞMA PROGRAMI SNAPCHAT Öncelikle Snapchat’in ne olduğundan biraz bahsetmek istiyorum. Snapchat kullanıcıların birbirine fotoğraf atarak mesajlaştığı, günlük durumlarını hikaye modunda paylaştığı bir uygulamadır. Kısacası resimli mesajlaşma uygulaması diyebiliriz. Benim de kullanmakta olduğum bu uygulama son dönemlerde gerçekte fenomen ve gençlerin en çok kullandığı uygulamalar arasında bulunmakta. Gerek twitter gerekse instagram’da milyonlarca kişi snapchat hesabını paylaşıyor ya da snapchatte çektiği fotoğrafları atıyor. İncelemeleri ve izlenimlerime göre gerçekten çok eğlenceli, kullanılabilir bir uygulama. Eğer çevrenizdeki kişiler kullanıyorsa sakın geri kalmayın ve yükleyin derim. İlk açıldığı günden bu yana gücüne güç katan Snapchat, bugün günde 700 milyon fotoğraf ve videodan fazlasını iletiyor. Fotoğraflı mesajlaşma hizmeti Snapchat’in diğerlerinden bir farkı var: Mesajınız veya “Snap”iniz, sizin belirlediğiniz bir süreden sonra yok oluyor ve Snapchat’in sunucularından siliniyor. Düşünceme göre bu uygulamanın amacı mesajınızı fotoğraflarla birlikte başka insanlara aktarmaktır. Şimdi Snapchat’in nasıl kullanılacağına, nelerin ne olduğuna geçelim; Snapchat uygulamasına ilk girdiğinizde karşınıza bir fotoğraf çekme bölümü gelir. Aslında her şeyin başlangıcı burada diyebiliriz. Çünkü burada çektiğiniz fotoğrafları ister arkadaşınıza ister hikâyenize yollayabilirsiniz. Bunun yanı sıra bu ana ekranı aşağı çekerek hesabınızın kullanıcı adına ulaşabilir, çıkan ekranda ayarlara girip ayarlarınızı yapabilir, sizi ekleyenleri onaylayabilir ya da arkadaşlık Hazırlayan: Uygar HEPHOŞCAN Kaynakça: http://www.kivrik.net http://www.chip.net isteği yollayabilirsiniz. MESAJLAŞMA MODU Ana ekranı sağa çekince çıkan bölüm sizin snapleştiğiniz (mesajlaştığınız) kişilerin olduğu kısımdır. Burada kimse snap attığınızı ya da size kimin snap attığınızı görebilirsiniz. Atılan bir snap’i ayarlarınızı yapmadıysanız sadece bir kere görebilirsiniz, fakat attığınız normal yazıları üzerinize tıklamanız dahilinde daha sonra görebilir ve okuyabilirsiniz. Bu ekranda arkadaşınıza snap yollamak için üzerine çift tıklayabilir ya da kullanıcı ismini sağa çekip çıkan ekranda sağ altta bulunan butona basarak snap yollayabilirsiniz. HİKAYE MODU Ana ekranı sola çektiğiniz’de çıkan bölüme Story Mode(Hikaye Modu) deniliyor. Bu ekranda arkadaşlarınızın hikayelerini görebilir, yani hikaye olarak attığı snapleri izleyebilir ve attıkları snapler dahilinde sizde onlara snap yollayabilirsiniz. Gelelim kendi hikayelerimize, Snapchat’in bize sunduğu bir diğer özellikte hikayelerimizi kimin izlediğini görebilmektir. Yani attığınız snap’in üstüne tıklayarak altta kimlerin izlediğini görebilirsiniz. RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com • 9

[close]

p. 10

MARSHMALLOW Android’in şeker tadındaki güncellemesi MARSHMALLOW. mi olan Android yeni bir güncellemeyle hayatımızı değiştirmeye hazırlanıyor. İşte Android’in yeni güncellemesi ile hayatımıza katacağı yenilikler: Kişiselleştirme Bu aslında yeni bir özellik değil. Hatta Marshmallow’un kişiselleştirme özelRAM Yönetimini KitKat sürümüyle neredeyse tamamen değiştiren Android’in bu algoritma üzerinden Marshmallow’a pek bir şey katmadığı söyleniyor. Bunu, Android M’nin geliştiriciler için çıkarılan sürümünü liklerinin hazır olan birçok ROM’dan daha iyi olmadığı belirtiliyor. Yani daha üzerinde çalışılması gerekiyor. ANDROID 6.0 G Tablet Arayüzleri Android 4.0 sürümünden beri tabletlerin oogle’ın yarattığı ve dünyanın en çok kullanılan işletim sistearayüzleri pek değişmedi, Marshmallow’la da bu şekilde devam edeceği belirtiliyor. Eleştiriler de bu yönde ikiye ayrılıyor; bir kısım bunun alışkanlıkların devam etmesi açısından bakıldığında iyi olduğunu savunurken, diğer kısım “madem DÜNYANIN EN ÇOK KULANILAN İŞLETIM SİSTEMİNİN YENİ SÜRÜMÜ HAZIR deneyenler söylüyor. İyi bir RAM yönetimi için 4GB RAM’lik çözümlerin henüz yaygın bir şekilde telefonlarda kullanılmıyor olmasına rağmen multitasking özelliğinin optimize edilmediği belirtiliyor. Kilit Ekranı ve Widget’lar Marshmallow’un açılış ekranı güzel olsa da kilit ekranının Lollipop’a göre çok fazla değişiklik göstermediği söyleniyor. Kilit ekranında kullanılan widget’lar ve bildirimlerin hala aynı ve yeni özelliklere ait az sayıda widget ya da bildirim kilit ekranına taşınabiliyor. Ama Marshmallow’da bildirimlerin daha düzenli ve kişiselleştirilebilir olmasının artı puan olduğu söyleniyor. değişiklik yok, neden sürüm değiştiriliyor” diyor. Kararı size bırakıyorum. 10 • RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com

[close]

p. 11

Gelişmiş Parmak İzi Okuma Yetenekleri Android 6.0 ile birlikte parmak izi sensörlerinin işleyişini ve güvenliği arttıracak pek çok arka plan kod değişikliği gerçekleştirilecek. Böylelikle hem arayüz ve parmak izi sensörlerinin uyumunun arttırılması hem de daha yüksek güvenlik imkanları hedefleniyor. Bu noktada alınan bazı izinler üzerinde de değişiklikler olacağı yine Google tarafından belirtiliyor. Ayrıca önceki sürümlerde tam olarak resmi bir parmak izi okuma desteği olmaması sorunu ortadan kaldırılarak üreticilere de bu konuda destek sağlanacak. 4K ekran desteği Yeni Nexus telefonlar Nexus 5X ve Nexus 6P, Quad HD ekran özelliği ile geldiler. Ayrıca bunlar Android işletim sisteminin 4K görüntü modu özelliğine sahip. Basitçe söylemek gerekirse, bu yeni özellik arayüzünü orijinal çözünürlükte gösterir, ancak 4K görüntüleri görüntüleyebilmeniz için 4K modunu kullanabilirsiniz. KAYNAKÇA: http://www.webtekno.com http://www.shiftdelete.com http://www.chiponline.com http://www.teknolojioku.com Resmi sürüm ilk olarak Nexus cihazlara geleceği için diğer üreticilerin Android 6’yı kendi cihazlarına adapte etmeleri için bir süre daha beklememiz gerekecek. Bazı üreticilerin bu adaptasyon sürecini oldukça uzun tutabilmeleri nedeniyle en iyi ihtimalle 2016’nın başına kadar beklemek normal sayılabilir. Hazırlayanlar: Osman Efe ÇETİNER - Mert ÇETİNÜRKMEZ 6/A RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com • 11

[close]

p. 12

BİLİNÇLİ BİLGİSAYAR KULLANIMI VE GÜVENLİ İNTERNET Bilgisayar ve Internet kullanımında ailelerinde bazı sorumlulukları BİLGİSAYAR KULLANIRKEN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ? bulunmaktadır. Evdeki bilgisayarın bir oyun aleti yerine bilgi ve ihtiyaç için kullanımını benimsemelidir. G demektir. sayar ünümüzde nerdeyse artık bütün evlerde bulunan bilgisayar, çağımız için gerekli bir araçtır. Fakat bilgisayarın kullanım alanı bildiğiniz üzere insanlara kolaylık TBP tarafından hazırlanan broşürde yetişkinlerin, gençlerin ve çocukların farkına varmadan işleyebileceği bilişim suçlarından korunmanın yolunun basit önlemlerden geçtiğine dikkat çekiliyor. Hazırlanan broşürde, en basit ve önemli önlemlere dikkat çekerken, sosyal ağlarda güvenlik için yapılması gerekenlere, ailelere ve çocuklara önerilere ve internet kullanımında dikkat edilmesi gerekenlere değiniliyor. Peki, ya interneti kötü amaçlı kullanırsak ne olur? Olacağı elbette yine siz internet kullanıcılarına dönük yaptırımlarla oluşur. İnternetin yanlış kullanımı, bilgisayarın gereksiz ve uzun süreli kullanımı her kişiye büyük zarar verir. Bilgisayar başında uzun süre durmak, internette eğlenmek çok kolaydır. Bilgisayar ve internet kullanımında ailelerinde bazı sorumlulukları bulunmaktadır. Aileler ev içerisindeki bilgisayarın bir oyun aleti, eğlence aleti yerine bilgi ve ihtiyaç için kullanımını benimsemelidir. Böylece her birey gerektiğinde ihtiyacı olan bilgiyi, gereksinimi kolaylıkla sağlayacaktır. Çocuklarımızı bilgisayar kullanırken uyarmalı, bu uyarıları bilinçsiz olarak yapmamalıyız. Unutmayın bilgisayar ve internetin ne kadar bilinçli kullanırsak gelişiminde o kadar büyük katkı sağlamış oluruz. sağlayabilmek için tasarlanmıştır. Internet bilgisayarın bir alt bilimi olarak görülmektedir. Bilgisayarı amacı için kullanmak demek onu bilinçli ve gereğinde kullanımı Uzun zamanlarınızı bilgibaşında geçirdiğiniz zaman sosyal bağlardan ve toplumsal olaylardan uzak kalacaksınız. İnternetin amacı, bilgi paylaşımının evrensel bir boyuta taşımaktır. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi ve internetin her geçen gün hayatımızdaki yerini artırması, uzmanların internet kullanımından doğacak risklere karşı yeni önlemler geliştirmesine ve kamuoyunu bilgilendirme ihtiyacına yol açtı. Son dönemde internet üzerinden işlenen suçların artması nedeniyle Teknoloji Bilgilendirme Platformu (TBP) tarafından, internetin doğru, etkin, verimli ve güvenli kullanılması için broşür hazırlandı. Broşürde kullanıcılar için temel uyarılar modemlerin şifrelenmesi, şifrelerin paylaşılmaması ve sosyal ağlarda kişisel bilgilerin kullanımına özen gösterilmesi ön plana çıkıyor. 12 • RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com

[close]

p. 13

BASİT VE ÖNEMLİ ÖNLEMLER Her yaştan internet kullanıcısı için “En Basit ve Önemli Önlemler” bölümünde internet kullanımında alınacak ilk önlemin modemin şifrelenmesi ve şifrenin kimseyle paylaşılmaması gerektiği belirtiliyor. İnternet kullanıcılarının dikkat etmesi gere- ken temel önlemlerin diğerleri ise şu şekilde: “Kişisel ve özel bilgilerin paylaşımından kaçının. Gönderilen her mesaja itibar etmeyin. Sosyal medyada arkadaş ekleme taleplerinde seçici olun. Karşılaşılan sorunlarda ailenize bilgi verin.” Sosyal Ağlarda Nelere Dikkat Edilmeli? Türkiye sosyal ağ kullanımında dünyada ilk sıralarda yer alırken sosyal ağlar üzerinde dikkat edilmesi gerekenlere de değinilen TBP broşüründe özel bilgilerin sosyal ağlarda paylaşılmasının riskli olduğuna dikkat çekiliyor. Sosyal ağlarda yaygın olarak kullanılan uygulamalara, sitelerin güvenlik seviyelerine dikkat edilmesi, sosyal ağlar üzerinden alınan her mesaja itibar edilmemesi, kimlik hırsızlığına karşı kişisel bilgilerin gizli tutulması, arkadaş ekleme taleplerinde de seçici olunması sosyal ağlarda kullanıcıların dikkat etmesi gereken diğer önemli başlıklar oldu. Aileler ve Çocuklara Öneriler TBP tarafından hazırlanan güvenli internet broşüründe yer alan önemli konulardan birisi de ailelerin ve çocukların güvenli internet kullanımı için ne yapmaları gerektiğidir. Broşürde, ailelerin ev içinde kullanılan modemi mutlaka şifrelemesi ve şifrelerin paylaşılmamasına dikkat etmesi gerektiği vurgulanırken kullanılacak şifrelerin kolay ve elde edilebilir şifrelerden oluşmaması gerektiği ifade ediliyor. Ailelerin dikkat etmesi gereken diğer önemli noktalar ise şunlar: “Antivirüs programlarının bilgisayarlarda yüklü olması, bilgisayar güvenliğinin sağlanması, internet tarifelerinin ailenin kullanımına göre bilinçli seçilmesi, kişisel bilgilerin gizliliğinin sağlanması, sosyal ağlarda uygun adların seçilmesi, aile bireylerinin internette geçirilen sürelerinin kontrol edilmesi, karşılaşılan sorunlardan ailenin haberdar edilmesi.” Bilgisayarınızı Sağlıklı Kullanın Bilgisayar karşısında geçirilen sürenin her geçen gün artmasınn sağlık problemlerine de yol açabileceği belirtilen broşürde, bilgisayar karşısında uzun süre hareketsiz kalınmasının, kambur oturulmasının, ışıksız ortamda bilgisayar kullanımının ve sırtı destekleyecek bir sandalyede oturulmamasının sağlık problemlerine de yol açabileceğine dikkat çekiliyor. RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com • 13

[close]

p. 14

GÜVENLİ İNTERNET İÇİN 25 ÖNERİ RTÜK’TEN GÜVENLİ İNTERNET İÇİN 25 ÖNERİ Çocuklarınızın daha bilinçli ve güvenli Internet kullanıcıları olmalarına yardımcı olacak bazı öneriler aşağıda sıralanmaktadır: 1-Her şeyden önce çocuğunuzla iyi bir iletişim içinde olunuz. Çocuğunuzun arkadaşları, zevkleri, korkuları, sevdikleri ve sevmedikleri konular hakkında bilgi sahibi olunuz. Çocuğunuza, her konuyu sizinle paylaşabileceği güvenini veriniz. Sizin yetersiz kaldığınız konularda uzmanlardan yardım alınız. 2-Çocuğunuzun internet’e girdiği bilgisayarın çocuğun odasında olmamasına, evinizin ortak kullanım alanı içinde olmasına dikkat ediniz. 3-Çocuğunuzun internette kalma süresine ve bilgisayar kullanma süresine mutlaka kısıtlama getiriniz. Çocuğunuzun yaşına uygun olacak kullanma süresini belirleyiniz. Unutmayınız ki, uzun süre bilgisayar veya internet kullanımı çocuğunuzun sosyalleşmesine olumsuz etki yapabileceği gibi hareketsiz kalmasına, bazı fiziksel rahatsızlıklara neden olabilecektir. Çocuğunuzun oyuna, kitap okumaya, spor yapmaya ve sanata vakit ayırmasını sağlayınız. 4-Her konuda olduğu gibi, bu konuda da ebeveyn olarak çocuklarınıza iyi birer örnek olunuz. Bilinçli ve güvenli internet kullanım kurallarını öğreniniz ve uygulayınız. 5-Çocuğunuzla bilinçli ve güvenli internet kullanımı kuralları konusunda konuşunuz. Bu kuralların neler olduğunu anlaşılır bir şekilde açıklayınız ve kuralları kesin olarak koyunuz. Koyduğunuz kurallar ve konuşmalarınızda pozitif tutum sergileyiniz. Olumsuz söylemlerin çocuğunuzla kuracağınız iletişimde çatışmayı artırıcı unsur olabileceğini aklınızdan çıkarmayınız. 6-Çocuğunuzla ve okul öğretmenleriyle birlikte çocuğunuzun yaşına uygun ve güvenli olan internet sitelerinin adreslerini belirleyiniz. Belirlediğiniz sitelerin adreslerini bilgisayarınızın “sık kullanılanlar” bölümüne kaydediniz. Böylece bu sitelere giriş işlemi daha kolay olacaktır. 7-Internet’te mümkünse çocuğunuzla birlikte gezininiz. Eğer çocuğunuz bu konuda isteksiz ise, sadece sizin ve okul öğretmenlerinin onayladığı siteleri ziyaret etmesi konusunda çocuğunuzu uyarınız. 8-Çocuğunuzun internet kullanımını sık sık denetleyiniz. Hangi sitelere girdiği, hangi sohbet ortamlarında bulunduğu konusunda fikir sahibi olunuz. Mümkünse sohbet ortamlarındaki arkadaşlarını tanımaya çalışınız. 14 • RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com

[close]

p. 15

9-Çocuğunuzun internet ortamında güvenliğini sağlamak ve zararlı içeriklerden korumak amacıyla gerekli güvenlik ve filtreleme programlarını edininiz. 10-Çocuğunuza internet ortamında tanımadığı kişilerle sohbet etmemesini, iletişim kurmamasını öğretiniz. 11-Çocuğunuzun, ziyaret ettiği sitenin “güvenlikle ilgili sorularını” dikkatlice okumasını, sitenin istenilen bilgileri ne amaçla istediğini öğrenmesini ve gerektiği takdirde velilerine danışarak istenilen bilgileri vermesi belirtiniz. Sizin onayınız olmaksızın kendi ve aile resimlerinizi, adresinizi, telefon numaranızı, okul adını vermemesini ifade ediniz. 12- Çocuğunuza sizin izniniz olmaksızın, kendi adresini, okulunun adını, telefon numaranızı, ebeveyninin iş adresleri ve iş yeri telefon numaraları gibi kişisel bilgileri internet sohbet ortamında kimseye vermemesi gerektiğini öğretiniz. 13- Çocuğunuz, internet kullanıcı adını ve şifresini sizin dışında hiç kimseye vermemelidir. 14-Internet ortamında, sohbetlerde çocuğunuzu rahatsız eden görüntü, ses ve yazılar yer aldığı takdirde hemen bulunduğu internet ortamından çıkmasını ve size haber vermesini isteyiniz. 15- Çocuğunuzun, bir sitede yer alan oyunlara, aktivitelere, yarışmalara katılmadan önce bunların yaşına uygun olup olmadığı konusunda mutlaka size ve öğretmenine danışması gerektiğini belirtiniz. 16- Çocuğunuza, internet ortamında yeni tanışılan kişilerin her zaman kendileri ile ilgili doğru bilgiler vermeyebileceği, kimlikleri ve yaşlarıyla ilgili yanıltıcı bilgiler verebileceği gerçeğini anlatınız. internet sohbet alanlarında ve haber gruplarında ilk defa karşılaşılan yeni mesaj ve kişileri mutlaka velilerine göstermelerini isteyiniz. 17-Çocuğunuza, size sormadan internet ortamında alışveriş yapmaması gerektiğini; istenilen kredi kart numaraları bilgilerini vermemesini öğretiniz. 18-Çocuğunuzun, internet sohbetlerinde onlardan yapmamaları gereken, ya da onları rahatsız eden bir davranışta bulunmalarını isteyenler olduğu takdirde, sohbeti bırakarak hemen size haber vermesini ve olayı anlatmasını isteyiniz. Çocuğunuzun size güvenmesini sağlayınız. Çocuğunuza kızmayınız, onu korkutmayınız. Çocuğunuza her konuda destek vereceğinizi hissettiriniz. 19-Çocuğunuzdan, internet sitelerinden bilgisayara yükleyecekleri veya indirecekleri programlar ve içerikler hakkında size haber vermesini, sizin izniniz olmaksızın bu işlemleri yapmamasını isteyiniz. 20-Çocuklara, internet ortamında başkalarını rahatsız edecek davranışlarda bulunmamalarını öğretiniz. 21-Şaka yapmak amacıyla dahi arkadaşlarıyla hatta hiç kimseyle korkutmak amacıyla tehdit edici bir üslupla iletişim kurmamalarını anlatınız. Günlük hayatta olduğu gibi, internet’te de kötü ve kaba kelimeler kullanmamalarını, kibar ve güzel bir dil kullanmalarını isteyiniz. 22-Kelimeleri büyük harflerle ve uzatarak yazmak, düşüncelerimizi iletişimde bulunduğumuz kişiye ısrarcı bir şekilde kabul ettirmeye çalışarak ifade etmenin saldırgan bir ifade tarzı olarak anlaşılabileceğini, bu tür iletişimden uzak durulması gerektiğini öğretiniz. Çocuğunuza karşı bu tarz iletişimde bulunanları uyarmasını, uyarılarını dikkate almayanlarla iletişimde bulunmamasını, internet ortamından çıkmasını belirtiniz. 23-Çocuğunuzun, internet ortamında kaba dil kullanan, onları rahatsız ve tehdit eden kişileri size haber vermesini isteyiniz. Bu davranışlarda ısrarcı olanları emniyetin ilgili birimlerine ve servis sağlayıcınıza bildiriniz. 24-Internet ve bilgisayar evinizde ya da çocuğunuzun okulunda yoksa ve çocuğunuz internet’i başka bir yerde kullanmak zorunda ise bu yerin neresi olduğu hakkında bilgi sahibi olunuz. Sizin izniniz olmaksızın bu yerlere gitmemesi gerektiği konusunda çocuklarınızı uyarınız. Çocuklarınız için uygun olmayan (sigara içilen, filtreleme kullanmayan işletmelerde) ortamlarda bulunmamaları konusunda çocuklarınıza bilgi veriniz. 25-Unutmayınız ki yanlarında velisi olmayan 12 yaşın altındaki çocukların internet kafelere alınmaması gerekir. Yaşları tutmadığı halde çocukları kabul eden işletmeler aslında kanuna aykırı işlem yapıyor demektir. Lütfen onlar dikkat etmese bile bu kurala sizler dikkat ediniz ve gerekli ise çocuğunuzla birlikte bu yerlerde bulununuz Hazırlayanlar: Can TEZCAN Atakan ÇETİN Kaynakça: *Fikirsahibiyiz.com resmi web sitesi *Rtük resmi web sitesi *Emniyet Müdürlüğü resmi web sitesi *Netdebilinç.org web sitesi *Endulushan blog sitesi *Sayfala.com web sitesi 6/E 6/C RotaIT Magazine • www.rotakoleji.com • 15

[close]

Comments

no comments yet