PIES MAGAZINE 06-2015 PO

 

Embed or link this publication

Description

Postrach Wilkow

Popular Pages


p. 1

06-34-36 karpatin2pkZZ 15.05.2015 16:59 Uhr Page 34 RASA NA ˚YCZENIE | OWCZAREK RUMU¡SKI KARPATIN Chcemy, abyÊcie wraz z nami wspó∏tworzyli pismo, podsuwajàc nam pomys∏y, akceptujàc nasze sugestie. Dlatego wprowadziliÊmy rubryk´, w której opisujemy ras´ wybranà przez Was. Która b´dzie nast´pna? T o zale˝y od Was! Zapraszamy do g∏osowania na www.pies.pl. Psy Vasile Vostinara, prowadzàcego tradycyjny wypas owiec, sà znane w ca∏ej okolicy. Stra˝nik owiec wypasanych na karpackich ∏àkach wcià˝ musi stawiaç czo∏o niedêwiedziom i wilkom. Jako pies pracujàcy uczy si´ odpowiedzialnoÊci za swoje stado, od ma∏ego przebywajàc razem z nim. Samodzielny i pewny siebie wymaga stanowczej r´ki i z pewnoÊcià nie nadaje si´ na miejskiego pupila. K arpatin jest jednym z wielu potomków doga tybetaƒskiego; w Europie zachowa∏o si´ kilkanaÊcie zbli˝onych w typie ras psów nadal wykorzystywanych do pilnowania oraz ochrony przed drapie˝nikami stad owiec i kóz wypasanych latem w górach. Na powstanie ró˝nych odmian psów pasterskich cz∏owiek mia∏ niewielki wp∏yw, przyczyni∏y si´ do tego g∏ównie izolacja geograficzna i prawie naturalna selekcja. Do Europy wspomniane psy dotar∏y we wczesnym Êredniowieczu z Hunami i Awarami. Ludy te w V i VI wieku zasiedli∏y ob- szar Karpat Po∏udniowych, czyli dzisiejszej Rumunii, i z czasem zasymilowa∏y si´ z miejscowymi plemionami pochodzenia dakoromaƒskiego. Jednym z takich plemion byli Wo∏osi hodujàcy owce. W XIII wieku otrzymali oni przywilej wypasania swoich stad w Karpatach i wtedy zapewne zacz´∏y si´ kszta∏towaç lokalne typy psów pasterskich. Do pracy w wysokich górach i przeganiania wilków potrzebne by∏y psy du˝e i silne, ale o stosunkowo lekkiej budowie, i takie w∏aÊnie sà karpatiny; wzorzec rasy wielokrotnie podkreÊla, ˝e nie powinny byç ci´˝kie ani molosowate. Zapewne Przyjaciel Pies dla wyraênego zaznaczenia tej odr´bnoÊci od molosów rasa zaliczona zosta∏a do grupy pierwszej FCI, a nie do drugiej. Historia rasy Pracujàce psy górskie d∏ugo musia∏y czekaç na uznanie kynologów, w Rumunii a˝ do okresu mi´dzywojennego. Pierwszy opis rasy opublikowany zosta∏ przez doktora Moldoveanu w piÊmie „Karpaty” w roku 1937. Pisa∏ on: „Karpatin to du˝y i silny pies, z temperamentu przypomina wilka, co szczególnie widaç w momentach wÊciek∏oÊci, gdy jego oczy gorejà jak oczy 34 FOT. CANINE EFFICIENCY Postrach wilków

[close]

p. 2

06-34-36 karpatin2pkZZ 15.05.2015 17:00 Uhr Page 35 dzikiego zwierza. Da si´ to wyt∏umaczyç faktem, ˝e psy te ˝yjà z dala od siedzib ludzkich, a walki z drapie˝nikami to ich chleb powszedni. Tylko pasterze wiedzà, jak bardzo psy te potrafià byç odwa˝ne, przywiàzane do w∏aÊciciela i czu∏e wobec niego.” Z tego samego roku pochodzà: zamieszczona w magazynie kynologicznym „Canis” wzmianka o miocie karpatinów urodzonych w Timisoarze i artyku∏ w piÊmie weterynaryjnym pióra doktora Radulescu, który postulowa∏ uznanie karpatina za narodowà ras´ psa pasterskiego. Artyku∏y nie zosta∏y jednak poparte ˝adnymi dzia∏aniami hodowlanymi; trzeba by∏o na nie poczekaç do zmiany systemu politycznego w Rumunii. Wtedy to, w 1994 roku, Vasile Iclenzan, hodowca owiec z Bystrzycy, regionu o d∏ugiej tradycji pasterskiej, utworzy∏ fundacj´, której celem by∏a odbudowa pog∏owia i popularyzacja rodzimych ras psów pasterskich – karpatina i mioritica, przy czym ten pierwszy mia∏ wyglàdaç jak osobnik opisany przez doktora Moldoveanu. Poszukiwania w bli˝szej i dalszej okolicy oraz przeglàdy psów, trzymanych przez owczarzy, wykaza∏y, ˝e reprezentujà one ró˝ne typy. Wyró˝nia∏y si´ wÊród nich psy ci´˝kie o maÊci ∏aciatej, a ich hodowcy twierdzili, ˝e to tak˝e karpatiny, ba, mo˝e nawet lepsze od tych, które wczeÊniej opisano. Konflikt narasta∏... Kilka lat póêniej, w roku 1998, po wystawie specjalistycznej w Bystrzycy, na której pokazano psy w obu typach, za autentyczne karpatiny chciano uznaç tylko te lekkie i szare, a dla ∏aciatych i ci´˝kich zapropo- GRUPA: 1 FCI USZY: niedu˝e, (psy pasterskie trójkàtne, osadzone i zaganiajàce), sekcja 1 nieco powy˝ej linii (psy pasterskie) oka, wiszàce WRA˚ENIE i przylegajàce OGÓLNE: du˝y pies do policzków raczej lekkiej budowy, KO¡CZYNY: o prostokàtnej sylwetce. umiarkowanie kàtowane Wyraêny dymorfizm OGON: doÊç wysoko DOWÓD OSOBISTY p∏ciowy – suki sà osadzony, d∏ugi, (na podstawie wzorca FCI) mniejsze i l˝ejsze od w ruchu noszony samców powy˝ej grzbietu WZROST: psa 65–73 cm, SZATA: prosta, g´sta i twarda, suki 59–67 cm z obfitym podszerstkiem. Na g∏owie G¸OWA: lupoidalna (wilcza), mocna, krótka i g∏adka, na tu∏owiu Êredniej ale nie ci´˝ka, kszta∏tu sto˝kowatego. d∏ugoÊci, obfite portki i kryza, mocno Mózgoczaszka zaokràglona, szeroka, stop ow∏osiony ogon Êrednio wyraêny, kufa klinowata, nie UMASZCZENIE: ró˝ne odcienie barwy d∏u˝sza od mózgoczaszki, wargi suche jasnop∏owej z ciemnym nalotem, cz´sto OCZY: niewielkie, owalne, troch´ w po∏àczeniu z bielà, która nie powinna skoÊne, ciemnobràzowe jednak przewa˝aç Dla pasterzy umaszczenie psów pracujàcych przy owcach nie ma znaczenia. Grupa odpoczywajàcych karpatinów, hodowanych pod przydomkiem de pe Somes. Przyjaciel Pies 35 FOT. CANINE EFFICIENCY (3) Î

[close]

p. 3

06-34-36 karpatin2pkZZ 19.05.2015 13:14 Uhr Page 36 RASA NA ˚YCZENIE | OWCZAREK RUMU¡SKI KARPATIN FOT. BEATA KACZOROWSKA KREWNIACY ZNANI W POLSCE W Polsce spotkaç mo˝na przedstawicieli dwóch innych, podobnych do siebie ras górskich psów pasterskich, TORNJAKA (fot.1) i SARPLANINACA (fot.2). Pierwszy pochodzi z terenów by∏ej Jugos∏awii, a oficjalny patronat kynologiczny sprawujà nad tà rasà Chorwacja oraz BoÊnia i Hercegowina. Jej nazwa pochodzi od s∏owa „tor”, które oznacza zagrod´ dla owiec. Oficjalna historia kynologiczna tornjaka, ju˝ w XI wieku opisywanego jako canis montanus, jest krótka – rejestracj´ rozpocz´to w 1981 roku, a obecny wzorzec pochodzi z roku 1990 (z póêniejszymi zmianami). Sylwetka tego psa jest niemal kwadratowa, g∏owa wyd∏u˝ona o s∏abo wyra˝onym stopie, a maÊç dwubarwna z ∏atami dowolnej, jednolitej barwy. WysokoÊç psa waha si´ od 65 do 70 cm, suki – od 60 do 65 cm. Pierwsza przedstawicielka rasy zosta∏a przywieziona do Polski kilkanaÊcie lat temu; w ostatnich latach sprowadzono jeszcze kilka osobników, ale hodowla dopiero si´ rozpoczyna. Sarplaninac to tak˝e rasa z dawnej Jugos∏awii, dzisiaj b´dàca pod opiekà kynologów serbskich i macedoƒskich. Uznano jà w roku 1939, a psy nazywano owczarkami iliryjskimi. W 1959 roku rozdzielono je na dwie rasy, psy z Szar P∏aniny i owczarki z Krasu. Sarplaninac jest najpopularniejszà rasà z tej grupy, hodowanà prawie w ca∏ej Europie i w USA. To zwierz´ o mocnej budowie, nieco wyd∏u˝onej sylwetce, wzroÊcie od 58 cm (suka) do 62 cm (pies), maÊci jednolitej, szarej i szarop∏owej (w ró˝nych odcieniach), rzadziej – czysto bia∏ej. Choç pierwsze osobniki tej rasy sprowadzono do Polski jeszcze w zesz∏ym stuleciu, jest ona u nas ma∏o znana. 1 2 U˝ytkowoÊç Po dziÊ dzieƒ karpatiny przez ca∏e lato pracujà przy wypasanych w wysokich górach stadach owiec, których bronià przed licznymi jeszcze w Karpatach Po∏udniowych niedêwiedziami i wilkami. Grupa trzech psów jest w stanie zniech´ciç do ataku niedêwiedzia, ale wilki sà trudniejszymi przeciwnikami, bo potrafià stosowaç najró˝niejsze fortele – w tym przypadku najwa˝niejsze jest, aby psy nie da∏y si´ odciàgnàç od stada. Pracujàce karpatiny obj´te sà programem „Canine Efficiency”, zainicjowanym przez Raya Dorgelo z Ho- Z PASTWISKA NA WYBIEG Karpatiny w wi´kszoÊci pozostajà psami pracujàcymi, cz´sto nigdzie niezarejestrowanymi, ale Rumuƒski Zwiàzek Kynologiczny bardzo stara si´ t´ ras´ wypromowaç. Corocznie odbywa si´ kilka wystaw klubowych w ró˝nych cz´Êciach Rumunii, coraz wi´cej karpatinów pojawia si´ te˝ na wystawach psów wszystkich ras. Przyjaciel Pies 36 FOT. CRISTIAN STEFANESCU nowano status odr´bnej rasy i nazw´ – psy pasterskie z Bukowiny. Do porozumienia dosz∏o dopiero cztery lata póêniej, a „po drodze” wyodr´bniono jeszcze trzecià ras´ – czarnego jak kruk corba. Vasile Inclezian do dzisiaj pozostaje zast´pcà przewodniczàcego klubu rasy do spraw hodowlanych i niekwestionowanym autorytetem we wszystkim, co dotyczy owczarka rumuƒskiego. Mimo uznania przez FCI karpatin jest rasà praktycznie nieznanà poza swojà ojczyznà i takà zapewne pozostanie. Zapotrzebowanie na tego rodzaju psy jest w dzisiejszych czasach niewielkie, bo nie nadajà si´ one na towarzyszy ˝ycia w mieÊcie, a konkurencja ze strony podobnych, ale nieco wczeÊniej poznanych i przez to bardziej popularnych ras (owczarka kaukaskiego, sarplaninaca itp.) jest du˝a. W Polsce mamy jedynie kilka karpatinów i, choç na Êwiat przeszed∏ ju˝ jeden albo dwa mioty, trudno jeszcze mówiç o zorganizowanej hodowli tej ma∏o u nas znanej rasy. landii, w którym wspó∏pracujà ze sobà hodowcy owiec, cz∏onkowie klubu rasy i organizacje ochrony przyrody. Wykazano, ˝e tam, gdzie stada owiec pilnowane sà przez psy, liczba ataków drapie˝ników wyraênie zmala∏a. PodkreÊliç trzeba, ˝e psy te nie pasà owiec jak owczarki, zatem prawid∏owa polska nazwa powinna brzmieç „rumuƒski pies pasterski”, a nie „owczarek”. Psy praktycznie nie wymagajà szkolenia; od ma∏ego powinny sp´dzaç jak najwi´cej czasu wÊród owiec, aby traktowa∏y je jako swoje stado. W warunkach naturalnych szczeni´ta uczà si´ od osobników doros∏ych w∏aÊciwych reakcji w sytuacji zagro˝enia. Na co dzieƒ Karpatin, podobnie jak wszystkie górskie psy do pilnowania stad, nie jest psem do miasta. Najlepiej b´dzie si´ czu∏ w gospodarstwie wiejskim lub w domu z wi´kszym ogrodem, gdzie sprawdzi si´ jako ma∏o ha∏aÊliwy, ale niezawodny, a nawet groêny stró˝. Jest samodzielny i pewny siebie, potrzebuje zdecydowanego przewodnika, któremu si´ podporzàdkuje. Swojej rodzinie jest bezgranicznie oddany, a wobec obcych nieufny. Dzieci otacza troskliwà opiekà, co oczywiÊcie nie znaczy, ˝e mo˝na zostawiç je z psem bez nadzoru. Karpatin ma bardzo silnie rozwini´ty instynkt sfory, tote˝ mo˝liwe jest trzymanie kilku psów tej rasy. W grupie przestrzegajà one ustalonej hierarchii, w którà nie nale˝y ingerowaç. Jest to rasa prymitywna, jeszcze i dzisiaj poddana przede wszystkim naturalnej selekcji, tote˝ nie ma specjalnych wymagaƒ ˝ywieniowych ani piel´gnacyjnych. Psy trzymane przez ca∏y rok na dworze liniejà raz do roku, wiosnà, i wtedy przyda im si´ staranne wyczesanie. Z tego samego powodu brak danych o chorobach, uwarunkowanych genetycznie. Zdaniem rumuƒskich lekarzy weterynarii karpatiny sà psami zdrowymi, odpornymi i niewymagajàcymi, jedynie u szczeniàt w okresie intensywnego wzrostu wskazana jest suplementacja preparatami witaminowo-mineralnymi. Miros∏aw Redlicki

[close]

Comments

no comments yet