PIES MAGAZINE 10-2015 PO

 

Embed or link this publication

Description

PSY PRACUJACE: I WILK SYTY, I OWCA CALA

Popular Pages


p. 1

PSY PRACUJÑCE I WILK SYTY , I OWCA CA¸A Ostatnio sporo pisaliÊmy o rasach psów wykorzystywanych niegdyÊ do ochrony stad zwierzàt gospodarskich przed drapie˝nikami. T emperament i specyficzne cechy psychiki tych czworonogów, powsta∏ych w wyniku niemal naturalnej selekcji, czynià z nich fascynujàcych, ale i trudnych towarzyszy. psów pilnujàcych stad w procesie udomowienia i selekcji uda∏o si´ rozwinàç i utrwaliç neoteni´, czyli zachowanie cech szczeni´cych u doros∏ych zwierzàt. Dotyczy to nawet wyglàdu, czworonogi sà zdecydowanie „nie wilcze”, a jako dojrza∏e osobniki – z obfità sierÊcià, wiszàcymi uszami i masywnà kufà – ciàgle wyglàdajà jak przeroÊni´te szczeni´ta i nie budzà niepokoju wÊród owiec czy kóz. W psychice najwa˝niejszym przejawem neotenii jest opóênienie okresu l´ku przed nieznanym, co pozwala psom pasterskim nawiàzaç silnà wi´ê ze stadem zwierzàt innego gatunku. Wa˝nà cechà jest równie˝ ca∏kowity zanik zachowaƒ drapie˝nych. Psy ani nie Êcigajà potencjalnej ofiary, ani jej nie zabijajà. JeÊli zachowujà si´ agresywnie, to tylko w obronie swojego stada, ale i wtedy nie sà napastliwe; najpierw ostrzegajà, a dopiero w razie koniecznoÊci atakujà drapie˝nika, unikajàc przy tym, o ile to mo˝liwe, bezpoÊredniej walki. U Psy pasterskie czujà si´ pe∏noprawnymi cz∏onkami swojego stada, identyfikujà si´ z nim, a wobec obcych zwierzàt i ludzi sà podejrzliwe i nieufne. Podejmujà decyzje samodzielnie, bo te˝ cz´sto ca∏e tygodnie sp´dzajà same przy stadzie, tylko w towarzystwie pobratymców i swoich zwierzàt. Co z tym fantem zrobiç? To oczywiste, ˝e psy o takim charakterze nie stanà si´ mi∏ymi towarzyszami w miastach, nie sprawdzà si´ te˝ podczas szkolenia w zakresie pos∏uszeƒstwa czy obrony. Wielokrotnie wykazano, ˝e nie bardzo nadajà si´ do policji czy stra˝y granicznej. Ich przysz∏oÊç stan´∏a wi´c pod znakiem zapytania. Liczne badania potwierdzi∏y, ˝e wykorzystanie psów pasterskich skutkuje zmniejszeniem liczby ataków drapie˝ników, bàdê w wyniku bezpoÊrednich akcji podejmowanych przez czworonogi, bàdê dzi´ki temu, ˝e informujà one ludzi o niebezpieczeƒstwie. Ich obecnoÊç pozwala na Przyjaciel Pies zwi´kszenie area∏u pastwisk oraz oszcz´dza ludzki czas, nerwy i wydatki na grodzenia. Problem w tym, ˝e tego rodzaju wypas prowadzi si´ na preriach Ameryki Pó∏nocnej i w górach Azji, podczas gdy w Europie hodowla zwierzàt zmieni∏a charakter na niemal ca∏kowicie przemys∏owy. W górach, gdzie psy pasterskie zachowa∏y si´ najd∏u˝ej, utworzono parki narodowe, a pierwszà decyzjà ich twórców by∏o wyp´dzenie owiec, które rzekomo niszczy∏y lokalnà roÊlinnoÊç – tak by∏o w polskich Tatrach. Parki narodowe oddano w niepodzielne w∏adanie dzikiej przyrodzie; z czasem powróci∏y do nich du˝e drapie˝niki. Okaza∏o si´ jednak, ˝e wypasanie owiec by∏o czynnikiem niezb´dnym do zachowania równowagi ekosystemu. Gdy zabrak∏o stad, zmieni∏a si´ struktura roÊlinnoÊci, zanik∏a te˝ lokalna kultura pasterska i folklor, stanowiàce du˝à atrakcj´ dla turystów. Trzeba by∏o przywróciç owce, bardziej ze wzgl´du na ochron´ przyrody ni˝ z powodów ekonomicznych. Trudno jednak hodo- 42

[close]

p. 2

Psy pasterskie muszà dobrze wype∏niaç swoje obowiàzki niezale˝nie od pogody, Praca przy spokojnych krowach mlecznych to fraszka dla owczarków pochodzàcych z górzystej Anatolii. waç owce po to, aby dziesiàtkowa∏y je drapie˝niki, skuszone ∏atwoÊcià takiego polowania. KiedyÊ mo˝na je by∏o po prostu wystrzelaç, ale teraz wilki, niedêwiedzie czy rysie obj´te sà Êcis∏à ochronà. Zapewne straty spowodowane przez drapie˝niki sà wyolbrzymiane, niemniej trzeba by∏o pomyÊleç o rozwiàzaniu tego problemu. I pomyÊlano o psach. Dzisiaj s∏u˝à one g∏ównie do ochrony inwentarza przed drapie˝nikami. Mo˝na powiedzieç, ˝e dzi´ki psom pasterskim i wilk jest syty (choç musi si´ po˝ywiaç innà zdobyczà) i owca ca∏a... Ray Dorgelo i Canine Efficiency Ma∏o kto wie tyle na temat wykorzystywania psów pasterskich, co mieszkajàcy w Holandii Ray Dorgelo. Ju˝ w wieku oÊmiu lat rozwinà∏ on w sobie zami∏owanie do zwierzàt i natury, które w koƒcu pchn´∏o go na studia w dziedzinie hodowli zwierzàt. WczeÊniej rodzice nie pozwalali mu na psa, nic wi´c dziwnego, ˝e po tym, jak zamieszka∏ „na swoim”, nie tylko sprawi∏ sobie zwierzaka, ale zajà∏ si´ szko- leniem psów obroƒczych dla holenderskiego lotnictwa wojskowego i robi to do dzisiaj. Jednak najwi´kszà pasjà Raya sta∏y si´ drapie˝niki i ich ochrona... W 2009 roku, podczas studiów z zakresu ekologii i ochrony przyrody, zetknà∏ si´ z ludêmi zajmujàcymi si´ minimalizacjà konfliktów mi´dzy hodowcami owiec a osobami wyst´pujàcymi w obronie dzikich zwierzàt. Jeden z pierwszych projektów tego rodzaju, realizowany z funduszy Unii Europejskiej, rozpoczyna∏ si´ w∏aÊnie w Rumunii, gdzie poszukiwano ochotników do prowadzenia obserwacji terenowych w warunkach naturalnego wypasu. Pracujàce psy – owczarki rumuƒskie karpatiny – pochodzi∏y bàdê z w∏asnych hodowli pasterzy, bàdê zosta∏y dla nich zakupione. To by∏o fascynujàce i inspirujàce doÊwiadczenie, które sk∏oni∏o Raya do za∏o˝enia w∏asnej fundacji. Canine Efficiency powsta∏a w 2011 roku, dzi´ki pozyskaniu pieni´dzy ze Âwiatowego Funduszu na Rzecz Ochrony Przyrody. To organizacja non profit, skupiajàca si´ na rozwiàzywaniu konfliktów mi´dzy ho- dowcami owiec a obroƒcami przyrody tam, gdzie wyst´pujà lub pojawi∏y si´ ponownie du˝e drapie˝niki, przez upowszechnianie wiedzy o psach pasterskich, pomoc w ich selekcji, odchowaniu i szkoleniu oraz rozwiàzywanie ewentualnych problemów behawioralnych. G∏ównym obszarem dzia∏ania Canine Efficiency pozostaje Rumunia, gdzie na stró˝ów owiec wybrano karpatiny jako psy lepiej od innych sprawdzajàce si´ w pracy. Co wa˝ne, dzia∏alnoÊç ta wspierana jest przez klub rasy, który zachowanie cech u˝ytkowych tych zwierzàt uznaje za tak samo wa˝ne, jak ustalenie eksterieru. Ray Dorgelo przeprowadzi∏ te˝ obserwacje maremmano we w∏oskich Abruzzach, a w pó∏nocnej Portugalii i w graniczàcym z nià rejonie Hiszpanii przyjrza∏ si´ pracy górskich psów z Estrela, mastifów hiszpaƒskich i przedstawicieli nieuznanej jeszcze rasy o nazwie gado transmontano. Gdy zachodzi potrzeba, zawsze doradza i pomaga w∏aÊcicielom psów pasterskich w krajach Europy Zachodniej, w Wielkiej Brytanii, USA i Kanadzie. FOT. CANINE EFFICIENCY (2) Podczas pierwszego projektu prowadzonego w Rumunii, Ray Dorgelo sprawdza∏, jak chowajà si´ urodzone na hali szczeni´ta karpatinów. Gdy karpatiny przekonajà si´, ˝e ktoÊ jest mile widzianym goÊciem przyjaênie odnoszà si´ do niego. Przyjaciel Pies 43

[close]

p. 3

PSY PRACUJÑCE W POLSCE Próby wprowadzenia psów pasterskich do stad owiec szczególnie nara˝onych na ataki wilków podejmuje w Polsce Stowarzyszenie dla Natury Wilk. Od 2002 roku kupi∏o ono kilkanaÊcie owczarków podhalaƒskich od hodowców z Podhala i przekaza∏o je nieodp∏atnie pasterzom w Beskidzie Zachodnim. Wyniki by∏y ró˝ne – kilka szczeniàt zosta∏o zmarnowanych przez w∏aÊcicieli, ale tam, gdzie psy zosta∏y w∏aÊciwie wychowane i u∏o˝one, ataki wilków usta∏y, mimo ˝e drapie˝niki te wcià˝ widywano w okolicy. Paradoksalnie, czynnikiem hamujàcym rozpowszechnienie psów sà... wyp∏acane hodowcom owiec odszkodowania za zwierz´ta zabite przez wilki. W koƒcu odszkodowanie wziàç ∏atwiej, ni˝ wychowaç i zadbaç o psa. Psy w pracy – Kluczem do sukcesu jest w∏aÊciwe przygotowanie m∏odego psa. To, ˝e powinien byç dobrze ˝ywiony, wydaje si´ oczywiste, ale nie zawsze pasterze zdajà sobie z tego spraw´. Dorastajàcego osobnika nie nale˝y od razu rzucaç na g∏´bokà wod´, niech spokojnie i bezpiecznie dorasta wÊród owiec. Zanim pójdzie w góry, powinien skoƒczyç rok i blisko zwiàzaç si´ ze swoim stadem. Najlepszymi nauczycielami sà starsze, doÊwiadczone psy, które poka˝à m∏odszemu miejsce w sforze i nauczà go zasad wspó∏pracy. W pojedynk´ jest bez szans – niedêwiedê go zabije, a wilki wyprowadzà w pole – mówi Ray Dorgelo. – Zdaniem jednego z najbardziej doÊwiadczonych pasterzy i hodowców rumuƒskich, Vasile Incleziana, zupe∏nie inne umiej´tnoÊci muszà prezentowaç psy, gdy zagro˝eniem jest niedêwiedê, a inne w przypadku wilków. Przy niedêwiedziu wa˝ne jest, by wyczuç go z daleka i n´kaç w du˝ej odleg∏oÊci od stada, bo gdy znajdzie si´ wÊród owiec, na interwencj´ jest zbyt póêno. Na pastwiskach Incleziana zdarza∏o si´, ˝e ten sam niedêwiedê próbowa∏ dostaç si´ do stada co noc, przez dwa tygodnie, zanim w koƒcu poszed∏ tam, gdzie nie by∏o psów – dodaje. Niedêwiedê to przeciwnik silny i Êmiertelnie niebezpieczny, ale ma∏o bystry. Co innego wilki – kilka z nich stara si´ wyprowadziç psy w las, a pozosta∏e wpadajà w pozostawione bez opieki stado i zabijajà znacznie wi´cej zwierzàt ni˝ im potrzeba. W takiej sytuacji psy nie mogà daç si´ odciàgnàç od owiec, muszà pilnowaç ich z ka˝dej strony. Jaka przysz∏oÊç czeka psy pasterskie? Zdaniem Raya powinny one pozostaç w swym naturalnym Êrodowisku, a ich przydatnoÊç mo˝e stopniowo wzrastaç. Wilki, niegdyÊ na granicy wygini´cia, w ca∏ej Europie stajà si´ coraz liczniejsze i pojawiajà si´ nawet w miejscach, gdzie od dawna o nich nie s∏yszano. Wprowadzenie psów do pilnowania stad pozwoli zapobiec konfliktowi interesów pomi´dzy hodowcami owiec a zwolennikami bezwzgl´dnej ochrony drapie˝ników. èle by si´ sta∏o, gdyby psy pasterskie zainteresowa∏y kynologów, hodujàcych je na wystawy. Tak, sà imponujàce i fascynujàce, ale ring to nie miejsce dla nich; nierzadko te, które tam trafiajà, niewiele majà wspólnego z autentycznymi psami pracujàcymi. Powinny zachowaç swe naturalne cechy – nieufnoÊç, niezale˝noÊç i samodzielnoÊç. By∏oby prawdziwym nieszcz´Êciem, gdyby sta∏y si´ êród∏em zarobku dla hodowców, którzy wcale o te cechy nie dbajà. Miros∏aw Redlicki PSY DO PILNOWANIA STAD (uznane przez FCI) Psom pasterskim z Anatolii nie sà straszne nawet afrykaƒskie upa∏y... M∏ode psy pasterskie szybko uczà si´ w∏aÊciwych zachowaƒ obserwujàc starszych kolegów. ◗ owczarek Êrodkowoazjatycki – Rosja ◗ owczarek kaukaski – Rosja ◗ owczarek po∏udnioworosyjski – Rosja ◗ anatolian karabash – Turcja ◗ owczarek podhalaƒski – Polska ◗ s∏owacki czuwacz – S∏owacja ◗ kuvasz – W´gry ◗ komondor – W´gry ◗ owczarek rumuƒski karpatin – Rumunia ◗ pies pasterski z Bukowiny – Rumunia ◗ owczarek rumuƒski mioritic – Rumunia ◗ sarplaninac – Serbia/Macedonia ◗ owczarek z Krasu – S∏owenia ◗ tornjak – Chorwacja/BoÊnia i Hercegowina ◗ maremmano-abruzzese – W∏ochy ◗ pirenejski pies górski – Francja ◗ mastif pirenejski – Hiszpania ◗ mastif hiszpaƒski – Hiszpania ◗ pies pasterski z Estrela – Portugalia ◗ rafeiro do Alentejo – Portugalia ◗ pies z Castro Laboreiro – Portugalia 44 Przyjaciel Pies

[close]

Comments

no comments yet